Neftin yüksək qiymətləri: Müdriklik və ehtiyatlılıq tələb olunur - Heritage Foundation-ın aparıcı eksperti

Neftin yüksək qiymətləri: Müdriklik və ehtiyatlılıq tələb olunur - Heritage Foundation-ın aparıcı eksperti

Rusiya, Avrasiya və Beynəlxalq Enerji Təhlükəsizliyi üzrə Heritage Foundation-ın aparıcı eksperti Ariyel Koeyn, xüsusi olaraq Trend üçün

Yanacağın 1 litrinin qiyməti $1-ı ötdükcə prezident Corc Buş və prezidentliyə namizəd senator Con Makkeyn ABŞ daxilində quyuların qazılmasının həcminin artırılmasına çağırırlar. Amerikada benzinə tələbat azalır, lakin neftin yüksək qiymətləri bir müddət əvvəl baş verən iqtisadi düşməyə səbəb olub.

Başqa sözlə, Amerikanın çiçəklənməsi karta qoyulub və prezident Corc Buş, senator Corc Makkeyn bunu anlayırlar. Digər tərəfdən, Barak Obama və demokratlar Birləşmiş Ştatlarda quyuların qazılmasını genişləndirməyin tərəfdarı deyillər. Onlar bildiriblər ki, ABŞ dünyada neftə tələbat probleminin həllini "qazıb çıxara bilməz" və ABŞ -da qazma işlərinin genişləndirilməsinə qarşı çıxırlar.

Respublikaçılar və ABŞ-ın neft sənayesi əvvəlki kimi Alyaskada, ölkənin qərbində və qitə şelfi boyunca daha çox neft hasil etmək istəyirlər - hətta 2007-ci ildə ABŞ-da neftə tələbat 1 mln. barel azaldığı halda belə.

Lakin neftin qiymətləri ABŞ və Avropada tələbata yaxud Çin və Hindistan kimi inkişaf edən ölkələrdə tələbatın kəskin şəkildə artmasına görə yüksək deyil.

Neftin qiymətinin yüksək olması ilə yaranan yeni çiçəklənmə benzinin qiymətinin artmasına, daha ümumi planda isə, tikinti və emal sənayesi kəskin şəkildə artdıqca, Azərbaycan , İran, Rusiya və digərləri də daxil olmaqla, neft hasil edən ölkələrdə enerjinin istehlakına gətirir.

Şəxsi avtomobilində azad hərəkət etməyin firavanlıq olsa da, qaza artan tələbat bir çox problemlərin yaranmasına gətirə bilər: tıxaclar, çirklənmə, inflyasiya, xəsarət və ölümə səbəb olan yol-nəqliyyat hadisələri.

Zənginliyin artması, tikinti layihələrinin genişlənməsi və əhali artımı nəticəsində Xəzər regionu, Fars körfəzi, Rusiya, hətta Afrikada neft yanğısı artır. Enerji ixrac edən dövlətlər üçün xarakterik olan dövlət yanacaq subsidiyaları benzinə təlabatı artırır. Təəccüblü deyil ki, neftin qiymətləri dayanmadan artır.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) baş iqtisadçısı Fatih Birolun sözlərinə görə, Fars körfəzində artan tələbat, Hindistan və Çindən sonra, ikinci yerdə dayanır və gələcəkdə də artacaq.

Lehman Brothers-in baş iqtisadçısı Edvard Mors bəyan edib ki, ötən ilin yayında enerji istehsal edən ölkələrdə artan tələbat üzündən, sutkada ən azı 1 mln. barel dünya bazarlarına çatmayıb və bu yay da analoji hadisə təkrarlanacaq.

Tələbatın artması və işlənilmiş yataqlardan az neft istehsal etməsi ilə bir sıra iri neft ixrac edən ölkələr netto-ixracatçıdan netto-idxalçıya çevrilirlər. İki nümunə - İndoneziya və Böyük Britaniya. İndoneziya bir müddət əvvəl, faktiki olaraq, OPEK-dən çıxdığını elan edib. Belə görünür ki, Əlcəzair, Malayziya, Meksika və İran da bu yolla gedəcək. Hyustonun (Texas ştatı, ABŞ) Rays Universitetinin neft eksperti Emmi Mayerin sözlərinə görə, bu ssenari hətta Səudiyyə Ərəbistanının planlaşdırılan neft hasilatı potensialını artırmasını səhnədən çıxara bilər.

NEftin 1 barelinin qiyməti $135-ı, benzinin qiymətinin 1 qallonu $4-ı ötdükcə, aydındır ki, dünya enerji bazarının yolunda əhəmiyyətli dəyişikliklər olacaq və bu, dünya iqtisadiyyatı və enerji təhlükəsizliyi üçün çox sayda problemdən xəbər verir. Tələbat və təklif amillərinin güclü amplitudu neftin yüksək qiymətlərini idarə edir.

Goldman Sachs-ın proqnozlarına görə, qiymətlər ilin sonunadək 1 barelə görə $200 - dək artacaq - eyni göstəricini 2001-ci ildə Üsamə bin Laden qeyd edib. Əhəmiyyətli dəyişikliklərin olmaması, yüksək qiymətlər hələ də mövcuddur və düzəlişlərə baxmayaraq, qiymət artımı uzunmüddətli perspektivdə davam edə bilər.

Bu vəziyyətə cavab verən tələb -təklif balansı sürətlə dəyişir. Neftə tələbatı daha Birləşmiş Ştatlar və Qrəbi Avropa kimi ölkələrin inkişaf etmiş iqtisadiyyatları idarə etmir. Çin, Hindistan və digər inkişafda olan ölkələr, enerji istehsalçıları dünya enerji bazarını özlərinin təkmil ölçüləri və artım templərinin köməyi ilə dəyişirlər.

Paris BEA-nın World Energy Outlook: China and India Insights-in analizinə əsasən, hazırki dövr və 2030-cu il arasında Çin və Hindistanda neftə tələbat yeni dünya tələbatının 70 faizini təşkil edəcək; onların birgə idxalı, 2006-cı ildə sutkada 5,6 mln. bareldən 2030-cu ildə Yaponiya və ABŞ-ın hazırki birgə idxalına çataraq, sutkada 20 mln. barelədək kəskin şəkildə artacaq.

Çin və Hindistanın enerji tələbatı bu dövlətlərin inkişafda olan ölkədən inkişaf etmiş ölkəyə keçidi ilə artmaqda davam edəcək. Gəlirlərin artması, mənzil və tikinti sektorunda yüksək artım, enerji cihazlarından geniş istifadə tələbatı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıracaq. Çin ağır sənayedə presedentsiz tikinti bumunun mərkəzindədir və bu, böyük miqdarda neft tələb edir. İri infrastruktur və tikinti layihələri ötən əsrdə Birləşmiş Ştatlarda, İkinci Dünya müharibəsindən sonra isə, Almaniya və Yaponiyada olduğu kimi, Çin və Hindistanda da neftə yüksək tələbat yaradır.

Yol-nəqliyyat vasitələri baxımından, Çin 2015-ci ilə dünyada ən böyük avtomobil bazarı kimi, ABŞ -ı ötəcək. Lakin artan tələbat Şərqi və Cənubi Asiyada təcrid edilməyib. Potensial dünya hasilatının azalması və gələcək enerji tədarüklərinin pozulması üçün geosiyasi potensialın artması ilə, bu antirəqabətli siyasətə qarşı durmaq vaxtı gəlib.

İnvestisiyaların artması, qalan karbohidrogen ehtiyatlarına çıxışın açılması və nəqliyyat yanacağı səbətinin diversifikasiyası üçün beynəlxalq neft şirkətləri və istehlakçı ölkələr OPEK-ə təzyiqi artırmalı, OPEK-ə daxil olamayan ölkələr mövcud yataqları bərabərləşdirməli və beynəlxalq neft şirkətləri üçün mövcud neft yataqlarının işlənilməsinə çıxış açmalıdırlar.

Enerji ehtiyatlarının sonrakı inkişafına kömək məqsədilə, rəqabətqabiliyyətli bazarın qanun və prinsiplərinə əməl olunmalıdır. Bura ABŞ qanunu üzrə qanunsuz olan OPEK tipli cəza tədbirlərinin dayandırılması daxildir. İstehlakçı ölkələr enerji sektoruna sərmayə yatırımlarını özlərinin enerji ehtiyatları istehsal edən ölkələrlə ikitərəfli proqramlarının bir hissəsi etməlidirlər.

İstehlakçı ölkələrin hökumətləri unutmamalıdırlar ki, milli neft korporasiyaları neft idxalı, informasiya texnologiyaları, bank işi və maliyyə, ərzaq və eynilə istehlakçıların yanacaq istehsal edən ölkələrdən asılı olduqları kimi, digər xarici tədarükçülərin nə dərəcədə uyğun hərəkət etmələrindən asılıdır. İstehlakçı ölkələr enerji ehtiyatlarına bərabər çıxış əsasında bu həyati əhəmiyyəti xidmətlərin tədarükünü həyata keçirə bilərlər.

İstehlakçı ölkələr dünyada enerjiyə qənaət texnologiyaları və qeyri-ənənəvi yanacaq mənbələrinin inkişafını da stimullaşdırmalıdırlar. Yaponiya və ABŞ sənaye və mənzil üzrə enerjiyə qənaətdə liderdirlər. Sürətlə inkişaf edən ölkələr isə (Çin, Hindistan, Yaxın Şərq və başqaları), enerji baxımdan qeyri-səmərəlidirlər.

Amerika, yapon vəbir sıra Qərb şirkətləri enerjiyə qənaət üzrə yaxşı bazar texnologiyalarının yaradılmasında irəli gedirlər. Hökumət öz ixracının stimullaşdırılması üzrə fəaliyyəti ilə enerjiyə qənaətə üstünlük verə bilər. Texnologiyalar neftli qumlar (Kanada, Venesuela, Konqo və s.), neft şəbəkələri kimi qeyri- ənənəvi mənbələrdən neft hasilatında və ekoloji baxımdan təhlükəsiz olan bütün mümkün üsullardan istifadə etməklə, dərin sularda qazmaya açardır.

Nəhayət, bütün dünyada avtomobil sənayesinin bazar qüvvələri dəyişdikcə, şəxsi və ictimai nəqliyyatdan elektrik, qarışıq və dəyişdirilə bilən qarışıq avtomobillərə mümkün keçidin hazırlanmasına ehtiyac yaranır.

Neft hasil edən ölkələr qiymətlərin azaldılması üçün tədbir görməzlərsə, çox ehtimal ki, yaxın bir neçə on ildə bir sıra bazar həlləri daxiliyanma mühərrikli avtomobilləri sıxışdıracaq.

Bu gün ABŞ -ın avtomobil sənayesi nəqliyyat texnologiyaları bazarında lider olmaq üçün sürəti artırmalıdır. Belə olmasa, Detroyt yapon və digər şirkətlər tərəfindən rəqabətdən zərər çəkəcək və xeyli iş yeri və sənaye bazasını itirəcək.

Məşhur avstriyalı iqtisadçı Cozef Şumpeter bunu "qurucu dağıtma" adlandırıb. Neftlə bağlı vəziyyətdə yanacaq nəqlinin yüksək qiymət artımı son nəticədə, yüksək qiymətlər təyin edən və inhisar hakimiyyətin müəyyən dərəcəsindən zövq alan istehsalçı ölkəni dağıda bilər.

Neftin yüksək qiymətləri yanacağın nəqli üzrə daha ucuz mənbələrin və təbii neftə alternativ təklif edə biləcək və onun qiymətini azaldacaq mühərrik konstruksiyalarının işlənilməsi məqsədilə elmi, elmi tədqiqatları və inkişafı idarə edir.

Azərbaycan rəhbərliyi , digər neft hasil edən dövlətlərin rəhbərlikləri kimi, dərk edir ki, neft-qaz və digər neft-kimya sənayesi ölkənin gəlirlərinin yeganə mənbəyi ola bilməz. İqtisadi diversifikasiya məcburidir. Yüksək texnologiyalar, biotexnologiyalar, informasiya texnologiyaları, səhiyyə, turizm və yüksək əlavə gəlirli digər sektorlar iqtisadiyyatı bərabər səviyyədə saxlamaq üçün, inkişaf etmiş olmalıdırlar.

Neft rifah və xoşbəxtlik ola bilər, lakin ölkəyə, insanlara və ümumilikdə dünya iqtisadiyyatına faydası naminə, bu rifahın müdriklik, ehtiyatlılıq, bilik və həssaslığa ehtiyacı var.

Müəllifin rəyi Trend İnformasiya Agentliyi redaksiyasının rəyini ifadə etmir.

“AccessBank” tender elan edir
“AccessBank” tender elan edir
BirKart sahibləri taksit əməliyyatından 20 AZN hədiyyə qazanacaqlar
BirKart sahibləri taksit əməliyyatından 20 AZN hədiyyə qazanacaqlar
Martın 5-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Martın 5-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Loading Bars
Xəbər lenti
Bu şəxslər YAP İdarə Heyətinin yeni tərkibində yer almayıblar (SİYAHI)
Şuşada ermənilərin atıb qaçdığı silah-sursat aşkar edilib (FOTO)
Əli Əsədov Türkiyənin Vitse-prezidentinə helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
İxtisassız sahələr üzrə kifayət qədər çox işaxtaranlarımız var - Agentlik sədri
Prezident İlham Əliyev dünyada sabitliyin bərqərar olmasına çalışan liderlərdəndir - Ekspert
“AccessBank” tender elan edir
İşə qəbul zamanı veteran və müharibə iştirakçıları imtiyazlı qrupa daxil edilməyib - Agentlik sədri
Transxəzər Fiber Optik Kabel Xətti layihəsi “Qazaxıstan-Azərbaycan: əməkdaşlığın yeni imkanları” tədbirində vurğulanıb
BİRLinkdən “Novruz payı”: Hədiyyəni özün seç!
Domen nədir və bizim buna niyə ehtiyacımız var?
Sabah 18 dərəcə isti olacaq
Bahar Muradovaya YAP-da yüksək vəzifə verildi
ÜST pandemiyanın bitəcəyi vaxtı açıqlayıb
Yaxın günlərdə sosial sığorta kartlarının dövriyyədən çıxarılmasını nəzərdə tuturuq - Agentlik sədri
Bakı-Sumqayıt qatarı 3 gün işləməyəcək
Ramiz Mehdiyev və Siyavuş Novruzov YAP-ın yeni İdarə Heyətində yer almayıb
Gömrükdən keçən avtomobildə qanunsuz spirtli içkilər aşkarlanıb (FOTO)
YAP-ın Veteranlar Şurasının sədri məlum olub
Əksər hallarda iş yerləri ilə bağlı saytlardakı elanlar həqiqi olur - Agentik sədri
YAP-ın Siyasi Şurası ləğv edilib
YAP-ın yeni Nizamnaməsi qəbul edilib
YAP-ın Qurultayı başa çatıb - yeni İdarə Heyəti formalaşıb (FOTO)
Çexiyada hakerlər nazirliyə və meriyaya hücum edib
Azərbaycanın iqtisadi azadlıq səviyyəsi üzrə irəliləməsi islahatların nəticəsidir - Nazir
Özəl şirkətləri işçini işə götürməyə məcbur edə bilmərik - Agentlik sədri
İsrailli qadın ölmüş ərinin göz qişasını qazimizə bağışladı (VİDEO)
6 partiya YAP-a qoşulub (ƏLAVƏ OLUNUB)
Əlillərin işlə təmin edilməsi üçün kvota iki dəfədən çox artırılacaq
Azad edilmiş ərazilərdə məşğulluq tədbirlərinə minatəmizləmə işləri bitdikdən sonra başlanılacaq
Azərbaycanda peyk vasitəsilə yeraltı su ehtiyatları tədqiq olunacaq
Əlillik qrupları olan şəxslər heç də əmək qabiliyyətsiz sayılmır - Agentlik sədri
Daha bir “E-manat” terminalını oğurlayan dəstə tutuldu (FOTO/VİDEO)
Xarici ekspertlər Tərtərdə ermənilərin dağıtdığı evlərə baxış keçiriblər (FOTO)
1000-dən çox müəllim vaksinasiya olunub - Emin Əmrullayev
Saray qəsəbəsində partlayış olub, bir ailənin 4 üzvü xəsarət alıb
“Azərpambıq ASK” MMC-də yenidənqurma işləri həyata keçirilir
8 Martda regionlarda da ictimai nəqliyyat işləməyəcək - DANX
Somalidə terrorçular həbsxananı ələ keçirdi - Yüzlərlə məhbus buraxıldı
Ümumdünya Piylənmə Gününə həsr olunmuş beynəlxalq elmi-praktiki konfrans keçirilir
ADPU-da "Bu gün təhsildə nələr dəyişməlidir" mövzusunda dəyirmi masa (FOTO)
Cənab Ali Baş Komandanımız iki cəbhədə öz Dəmir Yumruğunu göstərdi - Qarabağda və mediada - MÜSAHİBƏ
Hikmət Hacıyev israilli həkimlərə təşəkkür edib (VİDEO)
COVİD-19 dövründə bütün dünyada məişət zorakılığı artıb - Hande Harmancı (FOTO)
Özü parklana bilən Geely Coolray (FOTO)
Azərbaycan və Çexiya arasında turizm əlaqələrinin inkişafı müzakirə olunub
BŞTİ-nin müdir müavini vəzifəsinə təyinatlar olub (FOTO)
Azərbaycanda peyvənd olunanların sayı 363 mini ötüb
Ötən gün ölkə ərazisində 34 yanğın olub, 1 nəfər öülb - FHN
Qadın 900 dollar götürüb evdən qaçıb
"Cənub Qaz Dəhlizi"nin maliyyə ehtiyacları layihələrdən gələn gəlir hesabına qarşılanacaq - "Fitch"
“Astara-nəqliyyat” ASC 20 min manat cərimələndi
Bir gündə 4 avtomobil qaçıran keçmiş məhkum saxlanılıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev YAP-ın qurultayında çıxış edib
Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə Heydər Əliyev Fondu Vatikanda dünya və dini irsinin qorunmasına yeni töhfəsini verir (FOTO)
Müharibəyə çağrılanda çox sevindim - Qazi
Azad Rəhimov yaxın günlərdə Bakıya qayıdacaq - Nazir müavini
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşır
Ötən gün cinayət törədən 40 nəfər saxlanılıb
Füzuli rayonunun Yuxarı Rəfədinli kəndi (VİDEO)
“YAŞAT” Fondunun Türkiyəyə göndərdiyi 4 qazi sağalaraq Vətənə qayıtdı (FOTO)
BirKart sahibləri taksit əməliyyatından 20 AZN hədiyyə qazanacaqlar
Ceyhan terminalından 36 milyon bareldən çox AÇG nefti yola salınıb
Qazaxıstan televiziyası “Dağdakı Qarabağ, yeni atəşkəs” adlı sənədli film yayımlayıb (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetinin “Dayanıqlı İnkişaf” adlı elmi jurnalı qeydiyyata alınıb
Azərbaycan nefti 3 dollar bahalaşıb
III, VI və VII sinif şagirdləri üçün milli qiymətləndirməyə başlanılıb
AMEA-da çalışan 4000-dən çox elmi işçi barədə məlumatlar elektronlaşdırılıb
“İqtisadi Azadlıq İndeksi 2021” hesabatına görə Azərbaycan 6 pillə irəliləyib
Tədqiqatların koordinasiyası üçün müasir elm texnologiyalarından istifadəyə ehtiyac var - AMEA-nın vitse-prezidenti
Buraxılış imtahanlarının sadələşməsi üçün təkliflər hökumətə təqdim edildi
Bakıda itkin düşən 13 yaşlı qız tapıldı
Binəqədidə məcburi köçkün yataqxanası yanıb
Martın 5-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
"Cənub Qaz Dəhlizi"nin genişləndirilməsi Bolqarıstana qaz tranzitini artırmaq imkanı verəcək - Səfir
Sumqayıtda quşçuluq sexi yanıb
Şəhid olan general PUA-ların yaradılmasında iştirak edib - Bayraktar (FOTO)
ÜST: Dünyada ötən sutka koronavirusa 416 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Azərbaycanın Müdafiə naziri Türkiyə tərəfinə başsağlığı verib
Türkiyə Müdafiə naziri ölkədə helikopterin qəzaya uğramasının səbəblərini açıqladı
ABŞ Konqresindəki Azərbaycan üzrə İşçi Qrupun həmsədri Stiv Koen Xocalı faciəsinin ildönümü ilə bağlı bəyanat verib
"Liverpul" futbol klubu tarixində ilk dəfə ardıcıl beş ev oyununda məğlub oldu
Avstraliya hakimiyyəti Norfolk adasında sunami təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edib
Kanadada "Johnson & Johnson" peyvəndini bir neçə gün ərzində təsdiqləyəcəyini deyiblər
Ağstafa rayonunda "Ford" yanıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 7 873 nəfər sağalıb
Sakit Okeanda 8,0 bal gücündə zəlzələ olub
Türkiyədə hərbi helikopter qəzasında ölənlərin sayı 11-ə çatıb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Ceyhun Bayramov Türkiyədə baş vermiş helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Sahibə Qafarova türkiyəli həmkarına başsağlığı verib
Azərbaycan mövcud ixtisarların apreldə də davamına razılıq verib (FOTO)
Hərbi helikopterin qəzaya uğraması nəticəsində Türkiyə ordusunun generalı həlak olub (ƏLAVƏ OLUNUB)
Azərbaycan COVAX çərçivəsində vaksinlərin əldə edilməsi ilə bağlı ÜST-ün qeydi ilə razı deyil - Agentlik
Prezident İlham Əliyev Rəcəb Tayyib Ərdoğana başsağlığı verib
AQTA quş qripi xəstəliyi üzrə simulyasiya təlimi keçirib (FOTO)
Gürcü telejurnalist: Ağdamda dini və mədəniyyət ocaqları məhv edilib (FOTO)
Pakistanla hərbi əməkdaşlıq Silahlı Qüvvələrimizin inkişafına təkan verəcək - Ekspert
Avropa ölkələrində işsizlik səviyyəsinin ciddi artımı proqnozlaşdırılır
Hansı halda məktəblər bağlana bilər? - Ekspert açıqladı
Mingəçevir Dövlət Universitetinin rektoru gələcəyin hüquqşünasları ilə görüşüb
Müasir dövrdə elm və texnologiya birbaşa istehsal gücünə çevrilib - Ekspert
Bütün xəbərlər