İvana Duarte: Azərbaycanlı iş adamları xüsusi bir sahibkarlıq geninə malikdir (FOTO)

İvana Duarte: Azərbaycanlı iş adamları xüsusi bir sahibkarlıq geninə malikdir (FOTO)

Bakı. Trend:

EY şirkəti tezliklə “İlin İş Adamı” müsabiqəsinin qalibini elan edəcək. Azərbaycanda artıq ikinci dəfə keçirilən bu nüfuzlu müsabiqə cəmiyyətə və iqtisadiyyata müsbət təsir göstərən uğurlu sahibkarları və onların töhfəsini tanıyır. İş dünyasının tanınmış nümayəndələri, dövlət korporasiyalarının top menecerləri və beynəlxalq maliyyə qurumlarını təmsil edən idarəçiləri müstəqil münsiflər heyəti qismində çıxış edirlər və namizədlərin müraciətlərini qiymətləndirib qalibi seçirlər. 2019-ci ildən münsiflər heyətinin üzvü olan Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının Azərbaycandakı daimi nümayəndəliyin rəhbəri İvana Duarte müsabiqə və sahibkarlıq barəsində fikirləri ilə bizimlə bölüşdü.

- EY “İlin İş Adamı” müsabiqəsində iştirakınızı necə dəyərləndirirsiniz? Ölkənin iş dünyasına aid hansısa yeniliklərə rast gəldinizmi?

Artıq ikinci ildir ki, mən Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (AYİB) nümayəndəsi olaraq müsabiqədə müstəqil münsiflər heyətinin üzvüyəm. Və deməliyəm ki, bu təcrübə mənim üçün bir ilham mənbəyinə çevrilib. Bütün iştirakçılar əzmkarlıq və ixtiraçılıqlarını nümayiş etdirə biliblər. Onların hazırkı çətin dönəmdə motivasiyalarını qoruyub saxlamağı və hədəflərinə sadiq qalmağı isə məni heyran edib.

- Müsabiqə çərçivəsində nələr sizə xüsusi ilə güclü təəssürat bağışladı?

Bəzən, mənə elə gəlirdi ki, azərbaycanlı iş adamları xüsusi bir sahibkarlıq geninə malikdir. Onlar çox vaxtı intuitiv şəkildə işlərini apararaq uğur qazana bilirlər. Lakin, müsabiqədə iştirak edən sahibkarlarla təmasda olduqdan sonra başa düşdüm ki, ilk baxışda intuitiv atılan addımlar əslində bazarın və işgüzar mühitin hərtərəfli tanımasına, eləcə də zəngin təcrübəyə əsaslanır. Yəni, Azərbaycanda sahibkarlıq anadangəlmə qabiliyyət deyil, təlimə arxalanan bir bacarıqdır. Əlbəttə ki, burada insanların uğur qazanmaq istəyi vacib rol kəsb edir, bu da Qafqaz millətlərinə xas olan bir cəhətdir.

- Ümumilikdə azərbaycanlı sahibkarları necə qiymətləndirirsiz? Xüsusilə onları digər Avropa ölkələrindən olan iş adamları ilə müqayisə etdikdə.

Güman edirəm ki, Azərbaycanda sahibkarlar digər ölkələrdəki həmkarları kimi ixtiraçı ruhlu və uğur qazanmağa hədəflidirlər. Lakin yerli iş adamlarını xüsusən fərqləndirən cəhət odur ki, iş mühitinin hələ də aradan qaldırılmamış bir çox çətinlikləri əzmkarlıqla həll etməyə hazırdırlar.

Sözlərimin canlı təsviri budur ki, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq həvəsi baxımından Azərbaycan zəif göstəricilər nümayiş etdirir. “Keçid dövründə həyat” sorğumuza qatılanların 92%-i heç vaxt biznes qurmağa cəhd etməyib. Bu, bölgə üzrə ortalama göstəricisindən (88%) yüksəkdir.

Bununla belə, müsbət bir tendensiyanı da müşahidə edirik: Azərbaycan 2020-ci ildə Dünya Bankının illik “Doing business” reytinqində xeyli irəliləyərək bizneslə məşğul olmaq üçün lazımi şəraiti mükəmməlləşdirən 20 ölkə sırasında yer alıb.

- Sahibkarlarımızın güclü və zəif cəhətləri barədə nə deyə bilərsiniz?

Mən təklif edirəm məsələyə bir az fərqli yanaşaq və iş mühitini bütövlükdə təsvir edək. İlk öncə, iş adamlarının həyatını asanlaşdıran və çətinləşdirən amillərə nəzər salaq.

Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun neft sektoru ilə əlaqəsi və dövlətin enerji və infrastruktur sektorlarında olan böyük rolu özəl sektorun inkişafına təsir göstərməyə davam edir.

Bərpa olunan enerji mənbələrindən daha səmərəli istifadə mənfəətli ixrac bazarlarına daha çox təbii resursların təchiz edilməsini təmin edə bilər. Bir neçə bərpa olunan enerji layihəsi hazırda işləmə mərhələsindədir. AYİB bu prosesi dəstəkləyir, hətta perspektivli layihələrin və yaxşı düşünülmüş biznes ideyaların maliyyələşdirilməsi məsələsini nəzərdən keçirməyə hazırdır.

Bundan əlavə, bu yaxınlarda hökumət Azərbaycan İnvestisiya Holdinqini təsis etmişdir. 22 dövlət müəssisəsinin daha yaxşı idarə olunması, şəffaflığın və səmərəliliyinin artırılması Holdinqin əsas vəzifələri sırasındadır.

Hasilatla əlaqəli olmayan özəl sektora gəlincə, o, makroiqtisadi dəyişkənlik və idarəetmə çətinliklərə məruz qalmaqda davam edir. Lakin son illərdə mən bu sahədə də əhəmiyyətli irəliləyiş görürəm. Artıq müəssisələr banklarla qarşılıqlı əlaqələrin qurulmasına daha meylli olublar.

Əvvəlki dövrdə gömrük xidməti, yoxlamalar, icazə və lisenziyaların verilməsi kimi sahələrdə də təqdirəlayiq nailiyyətlər əldə edilməsinə baxmayaraq, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı olan müəyyən inzibati məhdudiyyətlər, təəssüf ki, hələ də aradan götürülməyib.

Digər sevindirici halları da qeyd edə bilərik: bank sektoru əvvəlki böhranın fəsadlarını geridə qoya bilib və COVID-19 dönəmində kifayət qədər uğurlu fəaliyyət göstərir. Belə ki, banklar etibarlı maliyyə tərəfdaşı qismində çıxış edərək yenidən biznesi dəstəkləməyə hazırdırlar.

- Sizcə, kiçik və orta biznesin inkişafı Azərbaycanın iqtisadi islahatları və inkişafı üçün nə qədər vacibdir?

Zənnimcə, Azərbaycanda KOB-ların olduqca geniş iqtisadi potensialının böyük hissəsi hələ ki, istifadəsiz qalır. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatın (İƏİT) məlumatlarına görə, 2018-ci ildə ölkədə KOB-lar əlavə dəyərin yalnız 13,4%-ni və ümumi məşğulluğun 42,9%-ni təmin etmişlər, halbuki İƏİT ölkələrində bu göstəricilər müvafiq olaraq 60% və 60-70% təşkil edir. Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna gəldikdə isə, KOB-lar həmin dövrdə əlavə dəyərin 23,5%-ni və məşğulluğun 45%-ni təmin etmişlər.

Azərbaycanda əksər KOB-lar ticarət, nəqliyyat vasitələrinin təmiri, nəql etmə və anbar, mehmanxana və restoran xidmətləri kimi nisbətən aşağı əlavə dəyər yaradan fəaliyyətlər ətrafında cəmləşir. Düşünürəm ki, yeniliyə can atan iş adamları gələcəkdə əhəmiyyətli inkişaf yoluna qədəm qoyanlardan olacaqlar.

Bu yeniliklərin bir hissəsi rəqəmsallaşdırma və ən son texnologiyalardan istifadədir. Texnologiyaların düzgün və vaxtında istifadəsi müsbət nəticələr verə bilər və pandemiya dövründə müşahidə etdiyimiz dəyişikliklər artıq bunu nümayiş etdirib.

Rəqabət qabiliyyətlərini artırmağa və inkişaf etməyə çalışan kiçik müəssisələr rəqəmsal texnologiyalara keçməklə “oyun qaydaları”nı dəyişə bilərlər. Davamlı avtomatlaşdırmadan elektron ticarətə, əşyaların internetindən mikroödəmələrə qədər - rəqəmsallaşma çoxlu fürsət yaradır və böyük şirkətlərlə rəqabət aparmaqda bərabər imkanlar üçün yol açır.

Kiçik, hətta orta ölçülü müəssisələrin üstünlükləri onların daha çevik olması və transformasiyalara asanlıqla uyğunlaşa bilməsidir. AYİB rəqəmsal texnologiyalara keçməyi hədəf tutan KOB-lara məsləhət xidmətləri göstərir, bəzən də onları maliyyələşdirmə ilə təmin edir.

Kənd təsərrüfatı istehsal artımının başqa bir mənbəyi və iqtisadi diversifikasiyanın vacib amili ola bilər. Burada istehsalın düzgün qurulması və məhsuldarlığın davamlı artmasının təmin edilməsi əsas şərtlərdəndir.

Və yenə də rəqəmsal texnologiyaların geniş imkanları – kənd təsərrüfatı maşınlarının avtomatlaşdırılmasından torpaq və suyun keyfiyyətini qiymətləndirən sensorlara qədər – inkişafı təmin edə bilər.

- Bu çətin dövrdə KOB-lar nə dərəcədə şanslıdır?

Düşünürəm ki, onlar nəinki şanslıdırlar, çətinliyə tab gətirməyə borcludurlar. Məşğulluğun 45%-ni təmin edən KOB-ların fəaliyyətinə davam etməsi, pandemiya şəraitinə tab gətirməsi və hətta daha güclü olması, milyonlarla insan üçün iş yerləri və maddi cəhətdən təmin edilməsi deməkdir.

Yeri gəlmişkən, bir misal çəkim. Azərbaycanda sərt karantin tədbirləri tətbiq olunanda, Pizza Mizza ölkənin ən sürətli reaksiya verən şəbəkələrdən biri oldu.

Gecə-gündüz təmassız çatdırılma xidmətini təklif etməsi və müxtəlif endirim kampaniyaların keçirilməsi Pizza Mizza-nı nəinki böhrandan qorudu, əksinə genişlənməsinə imkan yaratdı. Bu da, bir kiçik müəssisənin müştəri xidmətinə mövcud yanaşmasını vaxtında dəyişərək böhran şəraitində necə uğur qazana biləcəyinin parlaq nümunəsi oldu.

AB-nin maliyyə dəstəyi ilə AYİB, şirkətə brendin tanınması və müştəri loyallığının artırılması, satışların genişləndirilməsi və yeni iş yerlərinin açılmasında kömək etmək məqsədilə məsləhət xidmətlərini göstərdi.

- Sahibkarlara məsləhətiniz nə olardı?

Hər nə işlə məşğul olursunuzsa, ekoloji model və rəqəmsal texnologiyalar tətbiq edin. Avropa Birliyi bunu ikili keçid adlandırır.

Bu, biznesin gələcək uğuruna zəmanət verən, onun aktuallığını və dayanıqlığını təmin edən yeganə yoldur.

Ekoloji uyğunluq və fiziki mənbələrdən istifadənin azaldılması rəqəmsal trasformasiyaya ehtiyac yaradır və bu da öz növbəsində ətraf mühitə uyğun olmalıdır.

Azərbaycanda son sutkada 1734 nəfər COVID-19-a yoluxub, 25 nəfər vəfat edib
Azərbaycanda son sutkada 1734 nəfər COVID-19-a yoluxub, 25 nəfər vəfat edib
İsmayıllıda qaydaları pozan sürücülər cərimələnib (FOTO)
İsmayıllıda qaydaları pozan sürücülər cərimələnib (FOTO)
Lənkəranda reyd: Keçidlərdə piyadalara yol verməyən sürücülər cərimələnib (FOTO)
Lənkəranda reyd: Keçidlərdə piyadalara yol verməyən sürücülər cərimələnib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Liviyada iki hərbi helikopter toqquşub, ölənlər var
Rusiyada ötən sutka koronavirusa 20 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Türkiyə ordusu Suriyanın şimalında 10 PKK terrorçusunu zərərsizləşdirib
Futbol üzrə Türkiyə milli komandasına yeni baş məşqçi təyin edildi
Qaxda ev yanıb
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda son sutkada 1734 nəfər COVID-19-a yoluxub, 25 nəfər vəfat edib
Rusiyada Dövlət Dumasına seçkilərdə seçici aktivliyi 40,49 faiz təşkil edir
Bakıda birmərtəbəli ev yanıb
İsmayıllıda qaydaları pozan sürücülər cərimələnib (FOTO)
İranda daha 391 nəfər koronavirusdan ölüb
Paşinyan Ərdoğandan gizli görüş keçirilməsini istəyib
Zəngəzur koridorunun açılması Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərindəki çətinliyə müsbət töhfə verəcək - Ərdoğan
Gürcüstanda koronavirusa daha 1 501 nəfər yoluxub, 43 nəfər ölüb
Rusiyanın Bakıdakı səfirliyində Dövlət Dumasına seçkilərlə əlaqədar səsvermə keçirilir (FOTO)
Ərdoğan BMT Baş Assambleyasının sessiyasında iştirak etmək üçün ABŞ-a yollanır
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 228 milyonu keçib
Lənkəranda reyd: Keçidlərdə piyadalara yol verməyən sürücülər cərimələnib (FOTO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Pandemiya səbəbindən digər xəstəliklərə qarşı peyvəndləmə azalıb
Qonşu ölkələrin ərazi bütövlüyü İran üçün hər bir məsələdən daha önəmlidir – İran XİN
ABŞ minlərlə Haitili miqrantı deportasiya edəcək
Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmal hazırlayıb (VİDEO)
Hindistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 445 minə çatır
ABŞ ehtiyacı olan ölkələr üçün 500 milyon doza peyvənd alacaq
Yeni Qvineyada güclü zəlzələ olub
Abşeronda üç minik avtomobili toqquşub, biri yanıb
Çində gəminin çevirilməsi nəticəsində 8 nəfər ölüb
Bütün dünyada uşaqlar RSV virusuna kütləvi şəkildə yoluxmağa başlayıblar
"Crew Dragon" sərnişin kosmik gəmisi Atlantik okeanında eniş edib
Polis əməkdaşları ABŞ Konqresi yaxınlığıda 4 nəfəri həbs edib
CAR-ın Yohannesburq şəhərinin yeni seçilmiş meri yol qəzasında ölüb
"Qatar Airways" təyyarəsi ilə 28 ABŞ vətəndaşını Əfqanıstandan təxliyə edilib
İndoneziyada ən çox axtarılan silahlı zərərsizləşdirilib
ABŞ HDD Atlantik ökeanı üzərində "Trident II" ballistik raketini sınaqdan keçirib
Rusiya MN-in yaydığı məlumat təəccüb və təəssüf doğurur - Anar Eyvazov
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 24 023 nəfər sağalıb
Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb
Fransalı kəndirbaz Eyfel qülləsi ilə teatr arasındakı kanat üzərindən 670 metr qət edib
Bloomberg dünyanın ən varlı ailələrinin reytinqini tərtib edib
Hacıqabulda yük maşını yanıb
Üzeyir Hacıbəyli XIII Beynəlxalq Musiqi Festivalının təntənəli açılış mərasimi olub (FOTO/VİDEO)
Ali məktəblərə qəbul olan abituriyentlərin qeydiyyat müddəti uzadılıb
Alimlər mutasiyaya uğramış koronavirusun təhlükəli olduğu ilə bağlı araşdırma aparıb
Bundesliqa: "Bavariya" 7 cavabsız qol vurub
Türkiyə Silahlı Qüvvələri "Qətiyyət-2021" təlimlərinə start verib
YUNESKO-nun baş direktoru Əfqanıstanda bütün uşaqların təhsil almasına dair çağırış edib
Bakıda Azərbaycan və Rusiya hərbi dənizçilərinin görüşü keçirilib (FOTO)
Şuşalıların doğma şəhərlərinə növbəti səfəri təşkil olunub
Beynəlxalq Sahilyanı Təmizlik Günü münasibətilə təmizlik aksiyası keçirilib (FOTO)
Ermənistan məğlubiyyətlə barışmaqla yanaşı, xalqı aldatdığını da etiraf etməyə başlayıb - Deputat
Bakıda maşın, Balakəndə ev yanıb, xəsarət alan var
Azərbaycan aviasiya vasitələri “Texnofest-2021” festivalında iştirak edəcək
"Başqa həyat" sənədli filminin təqdimatı olub
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı istehsalı artıb
Azərbaycan limanlarında aşırılan yüklərin həcmi 6 milyon tona çatıb
İmişlidə qətl hadisəsi törədilib (FOTO)
Rusiyadakı erməni lobbisinin Azərbaycana qarşı yeni taktikası onların isterikasıdır
Şəhid zabitin xatirəsinə tikilən bulağın açılışı olub (FOTO/VİDEO)
Rusiya kosmosda film çəkəcək
“TurAz Şahini - 2021" təlimlərində iştirak edən hərbçilərimizin bir qrupu Vətənə qayıdıb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Milli Musiqi Günü münasibətilə paylaşım edib (FOTO)
İƏT OA faktaraşdırıcı missiyanın yekunlarına dair bəyanat qəbul edib (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 042 nəfər koronavirusa yoluxub, 29 nəfər vəfat edib
Qaxda ikimərtəbəli, Zaqatalada isə 6 otaqlı ev yanıb
Minaatan bölmələrinin intensiv döyüş hazırlığı məşğələləri davam edir (VİDEO)
"Azərmaş" yeni avtomobil və avtobusların istehsalına başlayıb
İranda ötən sutkada 355 nəfər koronavirusdan ölüb
Messinin PSJ-dən qazanacağı gəlir açıqlanıb
Şuşada Üzeyir Hacıbəyli Beynəlxalq Musiqi Festivalının konserti keçirilir (FOTO)
Rusiya Xəzər flotiliyasının iki hərbi gəmisi Bakıya gəlib (FOTO)
Ümumdünya Gömrük Təşkilatı ilə əməkdaşlıq müzakirə edilib (FOTO)
Keçən il bu vaxt yuxumuza da girməzdi ki, bir ildən sonra Şuşada Bülbülün ev-muzeyini bərpa edəcəyik - Polad Bülbüloğlu
Qardaşlar külli miqdarda heroin və metamfetaminlə saxlanılıblar (FOTO)
Ruhumuzu və mədəniyyətimizi Şuşaya qaytarmışıq - Anar Kərimov
Hərbi Liseyin kursantları ilə görüş keçirilib (FOTO)
Hindistanda bir gündə 22 milyon nəfər vaksin olunub
Deputat neftçiləri təbrik edib
Azərbaycanla İran Gorus-Qafan yolundakı vəziyyəti müzakirə edib
Güney-Zağalı su anbarı ətrafında ekoloji aksiya keçirilib (FOTO)
Ermənistanın Azərbaycana dörd dəfə “İskəndər” atması doğrudur - Şair Ramaldanov
Gəncə Dövlət Universitetinin rəhbərliyi Ermənistanın raket atəşindən zərərçəkmiş ailə ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Azərbaycanın tanınmış mədəniyyət xadimləri Şuşada səfərdədirlər
Bazar günü hava necə olacaq?
Kabildə partlayış törədilib - Yaralılar var
İmişli sakini dayısı oğlunu qətlə yetirib
Hollandiya XİN Azərbaycanın müxalifət partiyalarını saxta sənəd verməkdə günahlandırıb
Azərbaycan əhalisinin gəlirləri 37 milyard manatı ötüb
Keçmiş məhkumdan metamfetamin götürülüb (FOTO)
Qazi və şəhid ailələri üçün “Məşğulluq marafonu”na qoşulan işəgötürənlərin sayı 500-ü keçib
Həyətində narkotik yetişdirən Şəmkir sakini saxlanılıb (FOTO)
Los Ancelesdə Üzeyir Hacıbəyliyə həsr olunmuş qısa film hazırlanıb
"Doing Business" hesabatlarında Azərbaycanla bağlı məlumatları kimlər saxtalaşdırıb?
Maqsud Mahmudov Ukraynada tutularaq Azərbaycana gətirilib
Qazaxıstanda koronavirusa daha 2 901 nəfər yoluxub
Lənkəranda qəlyanxana aşkarlanıb
Reza Deqati Nizami Gəncəvinin dağıdılmış büstü barədə paylaşım edib
Bu gün Azərbaycanda Milli Musiqi Günüdür
Bütün xəbərlər