Türkiyə və Ermənistan arasında sərhədlərin açılması: Ankaraya bu lazımdırmı?

Türkiyə və Ermənistan arasında sərhədlərin açılması: Ankaraya bu lazımdırmı?

Vaqif Şərifov - Trend informasiya aqentliyinin direktoru

Türkiyə və Azərbaycanın sıx iqtisadi tərəfdaşlığı şəraitində, rəsmi Ankara dəmir yolu əlaqəsinin bərpası və faktiki olaraq 15 il ərzində bağlı olan İrəvanla quru sərhədlərinin açılması ilə, qazandığından çox itirəcək. KİV- də Türkiyə prezidenti Abdullah Gülün Ermənistana qarşıdakı səfəri və rəsmi İrəvanın Qars (Türkiyə) - Gümri (Ermənistan) dəmir yolunun işinin bərpası planları haqqında paralel bəyanatları haqqında xəbər fəal şərh edilir.

Bir çox mənbələrdən yanacaq idxal edən Türkiyə, Bakı - Tbilisi - Ceyhan boru kəməri ilə Azərbaycan neftinin nəqlindən tranzit tarifi, Bakı - Tbilisi - Ərzurum boru kəməri ilə qaz alır, Azərbaycanla birlikdə Bakı - Tbilisi - Qars dəmir yolunu tikir. Azərbaycanın Dövlət Neft Şirkəti Türkiyədə iri neft-kimya kompleksinin yaradılmasına sərmayə yatırır. Ankara Azərbaycan ərazisindən tranzitlə keçəcək Qazaxıstan neftinə də böyük ümidlər bəsləyir. Başlanğıcı Türkiyədə olacaq "Nabukko" qaz kəməri isə, yenə də Azərbaycan qazı və Bakıdan keçəcək Mərkəzi Asiya yanacağı ilə doldurulacaq.

Azərbaycanın tərkibinə daxil olan Dağlıq Qarabağa qarşı işğalçı siyasəti ilə əlaqədar Ermənistan üç ölkədən - İran, RF və əsasən, rus mallarının İrəvana daşınması üçün tranzit ölkə kimi çıxış edən Gürcüstandan total asılılıqda qalıb. Qars - Gümri marşrutunun bərpasına dair Ermənistanın indiki arzusu tamamilə izah ediləndir: avqustda alovlanan gürcü - osetin münaqişəsi Ermənistanı idxaldan - lakin artıq bir mənbədən - İrandan daha çox asılı vəziyyətə gətirib. Bir müddət əvvəl Gürcüstan və Rusiyanın diplomatik münasibətləri kəsməsi, faktiki olaraq, rus mallarının Tbilisidən keçməklə İrəvana düşə bilməyəcəyi deməkdir. İqtisadi baxımdan cəlbedici olan digər marşrut isə yoxdur. Bu o deməkdir ki, elementar bazar qanunlarına əsasən, Ermənistan üçün İran mallarının qiyməti artacaq, Qafqazdakı son hadisələrin fonunda ölkənin iqtisadi vəziyyəti daha da pisləşəcək.

Qafqazda yaranmış vəziyyətin fonunda, Ermənistanın qarşısında kəskin şəkildə enerji ehtiyatlarının idxalının diversifikasiyası məsələsi dayanıb və bu, rəsmi İrəvanın Azərbaycana tərəfdaş ölkə - Türkiyə ilə dəmir yolu əlaqəsinin bərpası planları haqqında bəyanatlar verməsinə səbəb olur. Rəsmi Ankaranın, mahiyyətinə görə siyasi olan, belə addım atacağına ehtimal azdır. Rəsmi Ankaranın 15 illik mövqeyinin zəifləməsi demək olan yolun açılması Türkiyəyə yalnız Ermənistanla ticarət aparmaq imkanı verəcək. Belə ki, Türkiyə malları bir müddət əvvəl baş verən münaqişə və diplomatik münasibətlərin kəsilməsi ilə əlaqədar, Gürcüstan vasitəsilə Rusiya bazarına düşə bilməyəcək. Türkiyənin Ermənistan vasitəsilə İran və ya Gürcüstanla ticarət etməsinə zərurət yoxdur; Türkiyənin bu ölkələrlə dövlət sərhədləri var, xeyli müddətdir ki, iqtisadi əlaqələr qurulub.

ABŞ -ın Dövlət Energetika İdarəsinin (EİA) məlumatlarına əsasən, 1992 -2007- ci illərdə Ermənistanda yanacaq istehlakı sutkada, orta hesabla, 34 min barel (ildə 1,7 mln. ton) olub. EİA-nın məlumatına görə, Ermənistanın şəxsi neft emalı sənayesi, şəxsi karbohidrogen ehtiyatları hasilatı və magistral neft kəmərləri yoxdur. Ermənistan dəfələrlə öz ərazisində illik gücü 7 mn. ton olacaq və $2 mlrd. qiymətləndirilən neft emalı zavodunun (NEZ) tikilməsi arzusunu bəyan edib. Lakin heç kəs bu NEZ- dən benzin almayacaq, belə ki, neft emalının maya dəyərinin yüksək olması ilə əlaqədar, onun qiyməti qeyri-münasib olacaq. Ermənistandakı NEZ- də emal üçün gətiriləcək idxal qazı və ya türkmən nefti (İran ərazisindən tranzitlə) çox baha olacaq, neft məhsullarının ixracı və paylaşdırılması isə, magistral neft məhsulları kəmərlərinin olmaması və bunun nəticəsində yüksək nəqliyyat xərcləri ilə bağlı, mürəkkəbləşib. İrəvan İran neftini ala bilməyəcək. Belə ki, Tehran ölkənin şimalında yerləşən neft emalı zavodlarını yükləmək üçün özü Rusiya, Türkmənistan və Qazaxıstandan xammal alır.

Azərbaycan, istər şəxsi, istər Mərkəzi Asiyadan gətirilən karbohidrogenlərin Avropaya ixracı üçün, yaxşı qurulmuş əlverişli infrastruktura malik tranzit ərazi kimi, Cənubi Qafqazda möhkəm geosiyasi mövqe tutur. Neft və qazın hazırki qiymətlərinin yüksək olması fonunda, Türkiyə xammalı Ceyhan limanına nəql edilən Azərbaycanla əməkdaşlıqdan əhəmiyyətli fayda götürür. Qazaxıstan isə, "Kaşağan" yatağından hasil edilən neftinin bir hissəsini Bakı - Tbilisi - Ceyhan boru kəməri ilə nəql edəcək. Qazaxıstanın Gürcüstanda Qara dənizdə şəxsi Batumi limanı var və bu limana yüklər Azərbaycan ərazisi ilə daşınır.

Belə görünür ki, iqtisadi amil və Azərbaycanla möhkəm tərəfdaşlıq əlaqələri, Ermənistanla sərhədlərin açılması fonunda, Türkiyə tərəfindən daha çox nəzərə alınmalıdır.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan Cap

"Ziraat Bank" Azərbaycan iqtisadiyyatı ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
"Ziraat Bank" Azərbaycan iqtisadiyyatı ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
BVF Azərbaycan üçün neftin fiskal itkisiz qiymətini açıqlayıb
BVF Azərbaycan üçün neftin fiskal itkisiz qiymətini açıqlayıb
BVF Azərbaycanın valyuta ehtiyatları ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
BVF Azərbaycanın valyuta ehtiyatları ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
Loading Bars
Xəbər lenti
ABŞ-da naməlum şəxs məktəbdə atışma törədib, ölən var
Rusiyanın şərqində zəlzələ baş verib
Meksika radiosunda Azərbaycan tərəfindən Qarabağda aparılan yenidənqurma işləri üçün mövcud maneələr haqda danışılıb
Dünyanın ən hündür “Bürc-Xəlifə” qülləsində kosmosa ilk uçan Yuri Qaqarinin şəkili əks olunub
Çavuşoğlu və Blinken Əfqanıstan və Suriyadakı sülh prosesini müzakirə ediblər
Hindistan Rusiyanın “Sputnik V” peyvəndini istifadə üçün təsdiqlədi
Türkiyədən Azərbaycana işləmək məqsədilə gələnlərin sayı azalıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 135,6 milyonu ötüb - ÜST
Naxçıvanda yük daşımalarının həcmi artıb
Mingəçevir Dövlət Universitetinin “Peşəkarla görüş” layihəsinin növbəti qonağı Vüqar Bayramov olub (FOTO)
Prezidentlik dövrünün ən gərgin və ən zəngin mərhələsi: İlham Əliyevi güclü edən xalq-iqtidar birliyidir
Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır - İtaliyalı parlamentari
Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı hər şeyi sıfırdan başlamağı ancaq özünə və xalqına güvənən bir Lider bacara bilərdi - Aydın Quliyev
"Maersk Explorer" "Şahdəniz" yatağında qazma işlərini başa çatdırıb
Prezident İlham Əliyev xalq-iqtidar birliyindən güc alaraq qarşıda duran vəzifələri şərəflə yerinə yetirir - Politoloq
Hərbi Qənimətlər Parkı aprelin 14-dən vətəndaşlara açıq olacaq
Naxçıvanda ÜDM artıb
Azərbaycan pomidor ixracı potensialını 30 faizdən çox yüksəldib
Ermənistan minalanmış ərazilərin xəritələrini verməməklə təcavüzü davam etdirir - Deputat
Goranboyda qayda pozan sürücülər məsuliyyətə cəlb edilib (FOTO)
Naxçıvan Muxtar Respublikasında sənaye istehsalı 250 milyon manatı ötüb
Xalq Cəbhəsi - “Müsavat” cütlüyünün hakimiyyəti dövründə ölkə idarəolunmaz vəziyyətə düşmüşdü - Deputat
Ramazan ayını karantin qaydalarına uyğun keçirməliyik - Hacı Şahin
Füzulidə polis və hərbi qulluqçu avtomobllə vurulub
50 obyektdə epidemiya əleyhinə rejim pozulub
Kommersiya şirkətlərinin mühasibləri və mühasibatlıq xidmətləri həyata keçirən şirkətlərin nümayəndələri ilə görüş keçirilib
Finlandiya kosmosa ilk dəfə taxta peyk göndərəcək
Ceyhun Bayramov Maldivin xarici işlər naziri ilə telefonla danışıb
Milli Məclisin işçi qrupu İtaliya nümayəndə heyəti ilə müzakirələr aparıb (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: Heydər Əliyevin bütün vəzifələrdən uzaqlaşdırılması ilə ermənilərin əlinə fürsət düşdü
“Əsas Məsələ”də Hərbi Qənimətlər Parkının açılışı müzakirə olunub (VİDEO)
Daha 35 min abonentin qaz təchizatı yaxşılaşdırılır (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Bütün türk dünyası bizim qələbəmizlə fəxr edir
Prezident İlham Əliyev: Xalq Cəbhəsi-Müsavat hakimiyyəti Ermənistana benzin satırdı
Azərbaycan Prezidenti: Biz qan tökərək yeni reallıq yaratmışıq, bu gün hər kəs bizimlə hesablaşmalıdır
Azərbaycan Prezidenti: Bu gün Ermənistanda bəzi revanşist qüvvələr də bilməlidir, dəmir yumruq yerindədir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan bizim qarşımızda boynunu bükmüş ölkədir və həmişə belə olacaq
Prezident İlham Əliyev: Mən nə qədər təzyiqlə üzləşdim. Dedim, vermirsən, cəhənnəmə vermə
Azərbaycan Prezidenti: Müharibə gedə-gedə bizə qarşı sanksiyalar tətbiq etmək istəyirdilər
Çaylarda ən müasir avtomat hidroloji stansiyalar istismara verilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev İrəvanın Ermənistana verilməsi haqqında: Mən bunu qınamışam, biz tarixi malalamamalıyıq
Rusiya Azərbaycanın daha bir neçə müəssisəsindən pomidor ixracı qadağasını götürdü
Zaqatalada 10 il əvvəl qətl törədən şəxsə hökm oxunub
Prezident İlham Əliyev: Demişdim ki, bizim torpağımızda heç vaxt ikinci erməni dövləti yaradıla bilməz
Prezident İlham Əliyev: Qarabağ məsələsində bir faiz güzəştə getmədim
Prezident İlham Əliyev: AXC-Müsavat cütlüyünün tör-töküntüləri hərbi çevriliş etmək istəmişdilər, alınmadı, xalq dəstəkləmədi
Aprelin 13-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Prezident İlham Əliyev: On min fərarisi olan ordu biabırçılıq və rəzalətdir
Azərbaycan Prezidenti: Söz vermişdim ki, ərazi bütövlüyünü qoruyacağam və bu sözə əməl etdim
Prezident İlham Əliyev AXC-Müsavat cütlüyü haqqında: Öz canlarını qurtarmaq üçün o vaxt məcbur olub Heydər Əliyevə müraciət etdilər
TamKart və IBA Miles sahibləri kart qalığından da qazanır!
Prezident İlham Əliyev: O vaxt müdafiə naziri söz vermişdi, əgər Şuşa əldən getsə, öz başına güllə çaxacaq
Azərbaycan Prezidenti: Dünya erməniliyinin əsas hədəfi Heydər Əliyev idi
Azərbaycan Prezidenti: Ovaxtkı xunta başçısı Sarkisyan acı məğlubiyyətdən sonra mənə torpaqları qaytarmaq sözü vermişdi
Yasamalda bir ailənin üzvlərinə odlu silahdan atəş açan şəxs saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev: Müharibənin getdiyi dövrdə göstəriş vermişdim ki, nömrələr yığılsın
Prezident İlham Əliyev: Hərbi Qənimətlər Parkına gələn hər bir insan Ordumuzun gücünü görəcək
Azərbaycan Prezidenti: Biz dünyada heç vaxt olmayan Qələbəni qazanmışıq
Prezident İlham Əliyev: Haradandır “İsgəndər-M” raketləri Ermənistan ordusunda?
Yelo Bank tələbələrə karyera imkanları yaratmağa davam edir
“Nar” paytaxt və regionlarda yenilənmiş xidmət mərkəzlərini təqdim edir (FOTO)
Arvadını öldürən şəxsin işi məhkəməyə göndərildi
Ceyhun Bayramov İtaliya Senatının Komissiya sədri ilə görüşüb (FOTO)
Parisdə xəstəxana yaxınlığında atışma olub - Ölən var
Azərbaycanla İtaliya arasında əməkdaşlığın inkişafı müzakirə olunub
“Mozalan” efirə qayıdır (VİDEO)
Revanşist iddialar Ermənistanı məhvə apara bilər - Deputat
"Ziraat Bank" Azərbaycan iqtisadiyyatı ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
Kürdəmirin sabiq icra başçısının həbs müddəti uzadıldı
Neftçalanın 14 kəndi içməli su ilə təmin edilir - "Azərsu"
DİN Neftçalada 16 yaşlı əqli zəif qızla bağlı yayılan ittihamlara cavab verdi
AzMİU-da vaksinasiya prosesi uğurla davam edir
Özünüməşğulluq proqramında yeni sahə - BARAMAÇILIQ
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı AÇIQLANDI
Azərbaycanda 1 151 nəfər COVID-19-a yoluxub, 29 nəfər vəfat edib
Daha 70-ə yaxın jurnalist vaksinasiya olundu
Cəlilabadın sabiq icra başçısının həbs müddəti uzadıldı
Şəmkirdə tanışını qətlə yetirən şəxsin işi məhkəməyə göndərildi
Azərbaycanda postmüharibə dövrü üçün əhatəli sosial dəstək proqramı hazırlanıb - Səttar Möhbalıyev
Dövlət qulluğuna qəbul olmaq üçün keçirilən test imtahanının nəticələri elan olunub
Rusiyada fabrik yanır - Ölən və yaralananlar var
Yanvar-mart aylarında qeyri-neft məhsullarının ixracı 501,6 milyon dollar təşkil edib - Nazir
Xaçmazın icra başçısı topçu Vüsalı evində ziyarət etdi (FOTO)
Əlilliyi olan 2 731 şəxsə 11 212 reabilitasiya vasitəsi verilib
Oğuzda reyd: Piyada və sürücülərə xəbərdarlıq edildi (FOTO)
Millət vəkili Sevil Mikayılova növbəti dəfə Xaçmazda seçicilərilə görüşüb (FOTO)
Ağdaşda çay hövzəsini çirkləndirən bələdiyyə sədrinə təmizlik üçün məcburi göstəriş verildi
Dünya əhalisinin yalnız 5 faizdən çoxu peyvəndlənib - "Bloomberg"
Türkiyədə turizm sektorunda çalışanlar vaksinasiya olunub
Abşeronda karantin rejimini pozaraq fəaliyyət göstərən çay evləri aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu COVID-19-a qarşı təhlükəsizlik tədbirləri üzrə ən yüksək reytinqə layiq görülüb
Buraxılış imtahanı verəcək şagirdlərin NƏZƏRİNƏ!
Metro qatarlarının baxış-təmir sahələrində daha bir yenilik tətbiq edilir (FOTO)
Macarıstan TV-ləri ilə AzTV-nin əməkdaşlığı genişləndirilir - Göstəriş verilib
Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi 5 ildir vətəndaşlara xidmət edir (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Hərbi Qənimətlər Parkı: Gələcək nəsillərə örnək, düşmənə əbədi gözdağı – Trend TV-nin REPORTAJI
Bakının məşhur prospekti "8 Noyabr" adlandırılır
Cəlilabadda toy mərasimi keçirənlər cərimələnib
Balaxanı Sənaye Parkında yeni müəssisələr yaradılır - Sərəncam
Bütün xəbərlər