Metsamorun quruluşu Bolqarıstan və Slovakiyada bağlanması tələb olunmuş AES-lərlə eynidir

Metsamorun quruluşu Bolqarıstan və Slovakiyada bağlanması tələb olunmuş AES-lərlə eynidir

Bakı. Trend:

Baxmayaraq ki, mütəxəssislər digər faydalı qazıntılarla müqayisədə nüvə enerjisini "təmiz enerji" kimi təsvir edirlər, AEBA (Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik) kimi aidiyyəti beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən müəyyən olunmuş istifadə qaydalarına riayət olunmadığı təqdirdə atom elektrik stansiyalarının səbəb olacağı mümkün ziyan qaçılmazdır.

Trend-in məlumatına görə, bu barədə Argentinanın "Equilibriumglobal" portalında dərc olunmuş "Metsamor: yeni-köhnə nüvə təhlükəsi?" adlı məqalədə deyilir.

Məqalədə qeyd edilir ki, 26 aprel tarixində dünya mətbuatı Ukraynanın şimalında, Belarusla sərhəddə yerləşən nüvə reaktorunda baş vermiş partlayışın törətdiyi Çernobıl faciəsinin 30 illiyini yad etdi. Dağıdıcı effekt, kabusa çevrilmiş əhali və hələ də davam edən zəhərlənmə baş vermiş hadisənin çoxsaylı nəticələrindən yalnız bəziləridir. Bu gün sosial şəbəkələrdə həmin ərazidə məskunlaşmış əhalinin çəkdiyi əziyyət və onun nəticələrini əks etdirən şəkillərə rast gəlinir. Eynilə, fərqli hadisənin baş verdiyinə baxmayaraq, beynəlxalq əhəmiyyətli təsirə malik Fukuşima hadisəsi də yaşayış zonaları yaxınlığında nüvə reaktorlarının yerləşdirilməsindən imtina olunması ilə bağlı fikirlər doğurmuşdur.

Göstərilmiş hallar beynəlxalq ictimai rəydə ən üzdə olanlar olsa da, qeyd olunmalıdır ki, hazırda 30 ölkədə 400 fəaliyyətdə olan nüvə reaktoru mövcuddur və 60-ı tikilməkdədir. ABŞ, Yaponiya, Rusiya bu sahədə liderdir.

Biz o haldan bəhs edirik ki, atom elektrik stansiyası təhlükəsizlik tələblərinə cavab vermir. Sovet dövründə tikilmiş, mümkün qəza ehtimalı qarşısında kövrək olan köhnə texnologiya və mexanizmləri ilə risk təhlükəsinə malik, son dövrlərdə diqqəti çəkən Metsamor AES-in halında olduğu kimi.

Metsamor nədir?

Metsamor Ermənistanın paytaxtı Yerevandan yalnız 36 km. məsafədə, məhz eyniadlı şəhərdə yerləşən, SSRİ dövründə tikilmiş atom elektrik stansiyasıdır. Təqribən 30 il istifadə müddəti olan iki bazalt reaktoru ölkəni 1976 və 1980-ci illərdə enerji ilə təchiz etmişdir.

Regionun yüksək seysmikliyini nəzərə alaraq ilk reaktorun qurulmasından etibarən risk mövcud idi. Onlar bu tip coğrafi şəraitdə tikilməsi nəzərdə tutulan ilk rus reaktorları idi. 80-ci illərdə daha iki reaktorun quraşdırılması nəzərdə tutulmuşdur, lakin Çernobıl faciəsindən sonra bu baş tutmadı.

Qeyd etmək vacibdir ki, 1988-ci ildə Ermənistanda ən azı 25 min adamın ölümü ilə nəticələnmiş güclü zəlzələ baş vermişdir. Hadisə ölkənin şimal-şərqində baş vermiş, onun nəticəsində AES zədələnməmiş və fəaliyyətini davam etdirmişdir. Buna baxmayaraq növbəti ildə zəlzələ nəticəsində seysmiklik ilə bağlı yaranmış təhlükəsizlik problemləri səbəbindən AES bağlanmışdır.

Nüvə qəzasından daha artıq

İlkin olaraq müəyyən etmək olar ki, risklərdən birincisi coğrafi xarakter daşıyır. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Metsamor Ermənistandakı 6.9 ballıq zəlzələdən sonra bağlanmışdır. Fukuşima göstərdi ki, seysmik aktivliklə bağlı risklər diqqətdən kənarda saxlanıla bilməz. Metsamor şəhəri Türkiyə və Gürcüstanın şərq sərhədlərinin yaxınlığında yerləşir. Təhlilçilərin və mütəxəssislərin fikrincə, Metsamorda bircə təbii fəlakət bu regionların qısa müddət ərzində yüksək radioaktivliyə məruz qalmasına gətirib çıxara bilər.

Bu nüvə stansiyasının seysmik cəhətdən və ölkənin maliyyə problemləri səbəbindən təhlükəsizliyi narahatlıq doğuran yeganə məsələ deyildir. Metsamor ətrafında digər problemlər reaktiv və nüvə materiallarının qaçaqmalçılığı, nüvə tullantılarının qeyri-qanuni daşınması, Ermənistan ərazisindən yüksək zənginləşdirilmiş uranın və Sezium-137 maddəsinin qaçaqmalçılığıdır. Belə ki, Gürcüstanda Yaxın Şərq regionuna 200 milyon ABŞ dolları məbləğində Uran-238 maddəsinin satışını planlaşdıran və bu stansiyanın işçiləri olan şəxslərin həbsinə dair məlumatlar vardır.

Nəzarətin yoxluğu və qeyri-qanuni fəaliyyəti həyata keçirən qruplar təhlükə mənbəyidir. Belə ki, bu maddələr "çirkli bombalar" və partlayış zamanı radioaktivliyi artıran digər dağıdıcı materialların hazırlanmasında istifadə oluna bilər. Bu baxımdan radioaktiv maddələr həmçinin zərərli məqsədlər üçün istifadə oluna bilər. Nəzarətsiz radioaktiv mənbələr eyni zamanda ətraf mühitə və insan sağlamlığına zərər vurmaq potensialına malikdir. Onların qeyri-qanuni dövriyyəsi və diqqətdən kənarda saxlanılması ağır ekoloji və iqtisadi nəticələrə gətirib çıxara bilər.

Ermənistanın AEBA-nin "Nüvə silahlarının yayılmaması ilə bağlı Saziş"i, "Nüvə Materiallarının Fiziki Mühafizəsinə dair Konvensiya", "Nüvə Təhlükəsizliyinə dair Konvensiya", "Nüvə Terrorizminin Qarşısının alınmasına dair Beynəlxalq Konvensiya, "Radioaktiv Maddələrin Fiziki və Texnoloji Təhlükəsizliyi ilə bağlı Davranış Məcəlləsi", "Radioaktiv Maddələrin İdxal və İxracına dair Bələdçi", həmçinin BMT-nin TŞ-nın 1373 (2001) və 1540 (2004) nömrəli nüvə, kimyəvi və bioloji silahların yayılmasının qarşısının alınması ilə bağlı qətnamələri çərçivəsində öhdəlikləri vardır.

Radioaktiv materialların və nüvə tullantılarının qeyri-qanuni daşınması ilə məşğul olan şübhəli şəxslərin həbs edilməsi ilə bağlı insidentlərin sayı Qafqazda həyəcan siqnalı üçün bir səbəbdir və bu narahatlıq regiondan da kənara yayılır.

Yerevandan gözlənilən odur ki, qeyri-qanuni fəaliyyətlə məşğul olan bu marjinal qrupların üzərində nəzarət siyasətində radikal dəyişiklik edəcəkdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu hallar getdikcə daha çox təkrarlanmağa başlayır və silahlar üçün nüvə materiallarının əldə edilməsi məqsədilə müxtəlif fürsətlərdən istifadə edilir.

Məsələ ilə bağlı ilkin reaksiyalar və rəylər Metsamor stansiyasının ləğv edilməsindən ibarətdir. Mətbuatda stansiyanın yaratdığı əsas risklər onun köhnə texnologiya və zəif mühafizəyə malik olması ilə əlaqələndirilir.

Qlobal miqyasda terrorizm təhlükəsinin ölçülərini qeyd etməyə isə ehtiyac yoxdur. Fəaliyyətini başa vurmuş Metsamor stansiyasının təhlükəsizliyindəki zəiflikdən istifadə edən qaçaqmalçılarla bağlı insidentlər regionun yeganə narahatlığı deyil. Aleksandr Murinsonun da qeyd etdiyi kimi, bu, artıq yalnız Qafqazın problemi deyil və bu problemin yayılması dünyanın terrorizmə qarşı mübarizə aparan bütün orqanlarının iş masalarının üzərində olan bir məsələdir.

Avropa İttifaqının mövqeyi

2010-2011-ci illər ərzində Aİ Metsamorun, 1999-cu ildə onun fəaliyyətinin dayandırılması ilə bağlı imzalanmış müqavilədə nəzərdə tutulduğu kimi, 2016-cı ilə qədər bağlanması ilə bağlı çağırışlar etmişdir.

7 il qabaq Aİ-nin nümayəndəsi həmin qurğunu "bütün region üçün təhlükə" adlandırmış və Metsamorun bağlanmasının maliyyələşdirilməsi üçün 200 milyon avro borcun verilməsini təklif etmişdir. Lakin Ermənistan ölkə enerjisinin 40%-ni verdiyini nəzərə alaraq təklifi rədd etmişdir.

Aİ onu Şərqi Avropada və keçmiş SSRİ məkanında qurulmuş bütün sovet reaktorları arasında "ən qədim və daha az etibarlı" kimi xarakterizə etmişdir. Bu narahatlıq Avropa Şurasının 9148 saylı, 27.06.01 tarixli, 9336 saylı, 31.01.02 tarixli, 9444 saylı, 07.05.02 tarixli sənədlər də daxil olmaqla, müxtəlif sənədlərində öz əksini tapmışdır.

Aİ-nin Ermənistandakı keçmiş nümayəndəsi Traian Hristea Avropa Qonşuluq Siyasəti ilə bağlı məlumat təqdim edərkən bildirmişdir ki, ziddiyyət aradan qaldırılana qədər Metsamorun gələcəyi tərəflər arasında münasibətlər gündəmində vacib mövzulardandır.

Metsamorun quruluşu Aİ-yə daxil olmamışdan qabaq Bolqarıstan və Slovakiyada bağlanması tələb olunmuş atom elektrik stansiyaları ilə eynidir.

Beynəlxalq incəsənət festivalının rəssamları işğaldan azad olunan ərazilərdə “Xarıbülbül” maketlərini ərsəyə gətirib (FOTO)
Beynəlxalq incəsənət festivalının rəssamları işğaldan azad olunan ərazilərdə “Xarıbülbül” maketlərini ərsəyə gətirib (FOTO)
TRT Qarabağla bağlı sənədli film hazırlayır
TRT Qarabağla bağlı sənədli film hazırlayır
Xalq Şairi Musa Yaqub dəfn edilib (FOTO)
Xalq Şairi Musa Yaqub dəfn edilib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Göyçayda bacısı qızını qətlə yetirən şəxs həbs edilib
Ağır yaralanan daha 11 qazimiz “YAŞAT” Fondu tərəfindən Türkiyəyə göndərilib (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Tatarıstan Respublikasının Prezidentinə başsağlığı veriblər
Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının Prezidentinə başsağlığı verib
Bu küçə və prospektlərdə sıxlıq var
“Berqa” markasının dəstəyi ilə onlayn qadın festivalı keçirilib
XİN nazirlərin görüşünün təfərrüatlarını açıqlayıb
Prezidentin Naxçıvandan verdiyi mesajlardan Ermənistan nəticə çıxarmalıdır - Deputat
Azərbaycanda indiyədək peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 514 nəfər koronavirusa yoluxub, 1306 nəfər sağalıb, 15 nəfər vəfat edib
Naxçıvanın postblokada dövründə yeni inkişaf mərhələsi başlayacaq - Deputat
Jurnalistlər Qubadlıda DSX-nin hospitalı ilə tanış olublar (FOTO)
Düşməndən əldə olunan hərbi qənimətlər Qubadlıda istifadə edilir (FOTO)
Böyük Britaniyada vaksin pasportları tətbiq olunacaq
Müdafiə naziri azad edilmiş ərazilərdə yerləşən bölmələrdə olub (FOTO)
Zakir Həsənov Ramazan bayramı münasibətilə Azərbaycan Ordusunu təbrik edib
Naxçıvanın müdafiəsi və bu bölgədə hərbi üstünlüyünün möhkəmləndirilməsi istiqamətində də ardıcıl addımlar atılır - Deputat
Daha 11 qazi müalicə üçün Türkiyəyə göndərilib
İranda ötən sutka koronavirusdan 307 nəfər ölüb
Dələduzluğa görə beynəlxalq axtarışda olan şəxs Azərbaycana ekstradisiya edilib
Nasizmin qəhrəmanlaşdırılması qəbuledilməzdir - Azərbaycan XİN
Mina xəritələri ilə bağlı məsələ Yerevanda müzakirə olunub - Sergey Lavrov
Kommunikasiyaların bərpasında bütün maraqlı tərəflərin mövqeyi nəzərə alınır - Lavrov
Hesab edirik ki, regionda nəqliyyat əlaqəsinin açılmasına böyük diqqət ayırmaq lazımdır - Ceyhun Bayramov
Rusiya üç ölkənin baş nazir müavinlərindən ibarət işçi qrupunun işini yüksək qiymətləndirir - Lavrov
Qarabağda vəziyyətin normallaşması üçün əsas amil üçtərəfli bəyanatın bütün şərtlərinin icrasıdır - Sergey Lavrov
Yol polisi avtomobillərdə katalizator məsələsinə aydınlıq gətirdi (FOTO)
"Sputnik V" vaksininin ikinci partiyası Azərbaycana mayın sonunda gətiriləcək - Lavrov
Azərbaycan üçtərəfli bəyanat çərçivəsində öz öhdəliklərinə məsuliyyətlə yanaşır - Nazir
Azərbaycan və Rusiya XİN arasında 2021-2022-ci illər üçün məsləhətləşmələr Planı imzalanıb (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Ceyhun Bayramov Kazanda törədilmiş hadisə ilə bağlı Rusiyaya başsağlığı verib
Mayın sonuna kimi Ermənistanla sərhəddə 6 yeni hərbi hissə istifadəyə veriləcək - DSX
Ceyhun Bayramov və Sergey Lavrovun mətbuat konfransı keçirilib (FOTO/VİDEO)
Allahşükür Paşazadə Ramazan bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib
Mingəçevir Dövlət Universitetinin tələbələri təcrübələrini uğurla davam etdirirlər (FOTO)
Qəbələdə gecə saatlarında işləyən restoran aşkarlanıb
Ötən gün ölkədə 11 yanğın olub, 1 nəfər xilas edilib
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan dinlərarası həmrəyliyin və əməkdaşlığın mövcud olduğu nadir məkanlardandır
Prezident İlham Əliyev Ramazan bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib
İranda təlim təyyarəsi qəzaya uğrayıb, 2 nəfər ölüb
UNEC tələbələri Selcuk Bayraktarın “TEXNOFEST” yarışının növbəti mərhələsində
Kazanda məktəbə hücum zamanı 9 nəfər həlak olub (VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Sabah Bakıda 22, rayonlarda 27 dərəcəyədək isti olacaq
Sergey Lavrov Fəxri xiyaban və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
Prezident Naxçıvanın nəyin bahasına olsa da blokadadan çıxışına qəti inam nümayiş etdirdi - Budəfəki səfərin fərqli məzmunu
Azərbaycan-Rusiya nümayəndə heyətlərinin geniş tərkibli görüşü keçirilib
TAP kompressor stansiyaları üçün qazın satın alınması ilə bağlı tender elan edəcək
Ceyhun Bayramovun Sergey Lavrovla təkbətək görüşü keçirilib
Kapital Bank-ın kart sahibləri əlavə keşbek qazanacaqlar!
İran koronavirus əleyhinə vaksinin kütləvi istehsalına başlayıb
Bakı Qarabağın bütün mədəni irsinin qiymətləndirilməsi üzrə missiyanı alqışlayır
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Cəlilabadda əməliyyat, 3 kiloqram narkotik aşkarlandı (FOTO)
Mina terrorunun daha bir qurbanı: Bu ərazilərə icazəsiz getməyin! - Trend TV-nin REPORTAJI
Lənkəranda eyni evdən dəfələrlə oğurluq edən şəxs saxlanılıb
Türkiyədən Azərbaycana sement ixracı artıb
Abşeron rayonunda "Renault" yanıb
Ermənistanda revanşist bəyanatlar xəstə neofaşist təfəkkürdən qaynaqlanır - Siyasi şərhçi
ABŞ-da yeniyetmələr üçün BioNTech - Pfizer peyvəndinin istifadəsi təsdiqlənib
İsrail polisi ilə toqquşmalarda 610-dan çox fələstinli yaralanıb
Yaponiyada kimyəvi zavodda partlayış olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 26 953 nəfər sağalıb
İsrail Qəzza zolağının bəzi şəhərlərinə raket zərbələri endirir
Argentinada koronavirusun Cənubi Afrika və Hindistan ştammlarına yoluxma halları aşkar edilib
Türkiyə İsrailin Şərqi Qüdsdə fələstinlilərə qarşı hərəkətlərini pisləyib
İsrailin Qəzza zolağına endirdiyi zərbələr nəticəsində 20 nəfər həlak olub
Vaşinqtonda Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümü qeyd edilib (FOTO)
Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşmasına səmimi qəlbdən maraq göstəririk - Rusiya XİN başçısı
Azərbaycana “Sputnik V” vaksininin birinci partiyası gətirilib, bu ay daha böyük partiyalar gözlənilir - Sergey Lavrov
Prezident İlham Əliyev: Bizdə olan bütün hərbi əsirləri vermişik
Prezident İlham Əliyev: Revanşizm qoxusu verən bəyanatları Ermənistan üçün təhlükəlidir
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan humanitar problemlərlə bağlı məsələlərdə xoş məram nümayiş etdirir
Prezident İlham Əliyev: Rusiya ilə bundan sonra da qarşılıqlı əlaqəli şəkildə regionda vəziyyətin normallaşdırılması üçün fəal iş aparmağa ümid edirik
Prezident İlham Əliyev: Münaqişədən sonrakı vəziyyət sıx əlaqə saxlamağın zəruri olduğunu diktə edir
Ombudsmanın regional mərkəzləri Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümünə həsr olunmuş onlayn tədbirlər təşkil ediblər (FOTO)
Dünyada ötən sutka koronavirusa 677 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Kürdəmirdə "Mercedes" yanıb
Ermənistan parlamenti ikinci dəfə baş naziri seçə bilməyib
Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının xarici işlər naziri Sergey Lavrovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Azərbaycanın var olması Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır - Deputat
Ermənilərin növbəti feyk xəbəri ifşa edildi (FOTO)
"Ümummilli lider Heydər Əliyev və Azərbaycan gəncliyi" mövzusunda anım tədbiri keçirilib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetinin əməkdaşları Ramazan bayramı münasibətilə şəhid məzunların ailələrini ziyarət ediblər (FOTO)
Zalsburqdakı Azərbaycan Evində ulu öndər Heydər Əliyev yad edilib (FOTO)
Bu gün Qubada “Azərbaycan-Türkiyə Qardaşlıq Parkı”nın açılışı olub (FOTO)
Türkiyənin Azərbaycana yeni təyin edilmiş səfiri Quba rayonuna səfər edib
Ulu Öndərin anadan olmasının növbəti ildönümü günündə azad edilmiş ərazilərdə modul tipli yeni hərbi hissə istifadəyə verilib (FOTO/VİDEO)
MÜSİAD Azərbaycan idarə heyəti Qubada Heydər Əliyev mərkəzini ziyərət ediblər (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Rusiya Ermənistanın dəmir yollarına sahibdir, bu məsələni daha çox Rusiya tərəfi ilə müzakirə edirik
Prezident İlham Əliyev: Ulu Öndərin siyasi müdrikliyi ermənilərin və AXC-Müsavat cütlüyünün planlarını alt-üst etmişdir
Prezident İlham Əliyev: Zəngəzur dəhlizi açılmalıdır və açılacaq
Krasnoyarskın "TBK" telekanalında Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətindən bəhs edən sənədli film nümayiş olunub
Prezident İlham Əliyev: AXC-Müsavat cütlüyü bütün imkanları səfərbər etmişdi ki, Naxçıvanda Heydər Əliyevi devirsinlər
Prezident İlham Əliyev: Bu səfərin çox böyük rəmzi mənası var
Prezident İlham Əliyevdən Ermənistandakı revanşistlərə xəbərdarlıq: Odla oynamasınlar
Prezident İlham Əliyev Kanada və Fransa XİN-nin bəyanatını kəskin tənqid etdi: Gedin, öz işlərinizlə məşğul olun
Prezident İlham Əliyev: Naxçıvan ordusunda olan hərbi texnika bəzi qabaqcıl ölkələrdə olan texnikadan üstündür
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan ərazisində Dağlıq Qarabağ adlı ərazi vahidi yoxdur
Samsung sizi Bespoke Home yeni məişət texnikasının təqdimatına dəvət edir
Mingəçevir Dövlət Universitetinin bir qrup əməkdaşı və tələbə gəncləri şəhid məzunun adını daşıyan bulağın açılışında iştirak ediblər (FOTO)
Bütün xəbərlər