AQTA: Amerika ağ kəpənəyi təhlükəli daxili karantin obyektidir

AQTA: Amerika ağ kəpənəyi təhlükəli daxili karantin obyektidir

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) “AQTA maarifləndirir” rubrikası davam edir.

Trend-in məlumatına görə, rubrika çərçivəsində AQTA və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun (AQTİ) mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan maarifləndirici materiallar, sağlam qidalanma ilə bağlı tövsiyələr, ölkədə qida təhlükəsizliyinin təmin olunması ilə bağlı zəruri məlumatlar oxucuların diqqətinə çatdırılır. Budəfəki maarifləndirici mövzumuz isə təhlükəli zərərvericilərdən sayılan Amerika ağ kəpənəyi haqqındadır.

Amerika ağ kəpənəyi meyvə-giləmeyvə, meşə, kol və yem bitkilərinin 250-dən artıq növünü zədələyərək ziyan vurur. Zərərvericinin ən əlverişli qidası tut, Amerika ağcaqayını, alma, armud, heyva, gavalı, gilas, qarağac, yunan qozu, palıd, çinar ağacının, üzüm və digər bitkilərin yarpaqlarıdır.

Qeyd edək ki, Amerika ağ kəpənəyi təhlükəli daxili karantin obyektidir. Əsasən Avropa, Şimali Amerika, Yaponiya, Asiya, Ukrayna, Rusiya Federasiyası, Türkiyə, İran və Gürcüstanda yayılmışdır. Azərbaycanda isə bu zərərvericiyə Abşeron yarımadasında, Astara, Lənkəran, Quba, Qusar, Xaçmaz, Şabran və Siyəzən rayonlarında rast gəlinir. Son illər Bərdə rayonunda da yayılma ocaqları müşahidə edilmişdir.

Zərərvericinin kəpənəkləri ağ rəngdə olur. Erkək fərdlərin qanadları üzərində isə tünd qəhvəyi nöqtələr vardır. Qanadları açılan zaman kəpənəklərin uzunluğu 20-36 mm-ə, bədən uzunluğu 9-15 mm-ə çatır.

Dişilər yumurtaları əsasən ağac çətirlərinin kənarında yarpaqların alt səthinə topa halında qoyurlar. Yumurtadan çıxmış tırtıllar 1-2 saat sonra qidalanmağa və tor yuva qurmağa başlayırlar. Tırtıllar 7 yaş keçirirlər. Sonuncu yaşda olan tırtılların bədən uzunluğu 30-40 mm-dir və sıx tükcüklərlə örtülüdür. Havanın temperaturundan asılı olaraq tırtılların inkişafı 30-40 gündə başa çatır. Daha sonra tırtıllar gövdə qabıqları altında, oyuqlarda, kötüklərdə, divarların çatlarında, torpaqda və digər yerlərdə pup mərhələsinə keçir. Tırtıllar tərəfindən bitkilərin yarpaqlarının yeyilməsi onların zəifləməsinə və məhvinə səbəb olur. Tırtılların tükcükləri isə insanlarda allergik reaksiya yarada bilər.

Qeyd edək ki, zərərverici hava axını, kənd təsərrüfatı və sənaye mallarının daşınması zamanı yayılır. Yayılmanın qarşısının alınması üçün Amerika ağ kəpənəyinin yayıldığı ölkələrdən daxil olan xarici yüklər və nəqliyyat vasitələri diqqətlə karantin baxışından keçirilməlidir. Zərərverici aşkar edildikdə sənaye yükləri və nəqliyyat vasitəsi dərhal zərərsizləşdirilməlidir. Həmin ölkələrdən meyvələrin idxalı da xarici karantin qaydalarına uyğun həyata keçirilməlidir. Respublikamızda da Amerika ağ kəpənəyinin yayılma ehtimalı yüksək olan bölgələrdən ixrac zamanı fitosanitar müfəttişlər bitki və bitkiçilik məhsullarına karantin baxışı keçirirlər.

Xatırladaq ki, respublika ərazisində məhdud dairədə yayılsa da, daxili karantin tətbiq edilən zərərvericilərdən olan Amerika ağ kəpənəyinin aşkar olunduğu ərazilərdə (ilk növbədə bağlarda, parklarda, həyətyanı sahələrdə, meşə zolaqlarında, tingliklərdə və digər yerlərdə) təcrid və ləğvedici tədbirlərin həyata keçirilməsinin təşkili üçün Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin mütəxəssisləri tərəfindən müşahidə tədbirləri davam etdirilir.

Kəpənəklər sahələrə vizual baxış keçirilməsi yolu ilə aşkar edilir. Bunun üçün ayrı-ayrı budaqlara diqqətlə baxılmalı və budaqlar silkələnməlidir. Kəpənəkləri gecə işığa və ya ultrabənövşəyi tələyə cəlb etməklə də aşkar etmək mümkündür.

Zərərvericinin sayının maksimum azaldılması və aşkar olunmuş ocaqların təcrid edilməsi məqsədilə hər nəslin inkişaf dövründə 2 dəfə monitorinq aparılmalıdır. Tırtıllar inkişafın ilk mərhələsini budaqlar üzərində kiçik tor yuvalarda keçirdiyi üçün monitorinqlərin vaxtında aparılması çox vacibdir. Yaşayış məntəqələrindəki, çay ətrafındakı, su hövzələrindəki və meşə kənarındakı ağac növlərində tor yuvaları aşkar edildikdə budaqların həmin hissələri kəsilir, tırtıllar isə yandırılaraq, əzilərək və ya preparatlar çilənərək məhv edilir. Belə olan halda bütün sahənin dərmanlanmasına ehtiyac qalmır.

Yaşayış məntəqələrində və həyatyanı sahələrdə zərərvericiyə qarşı yalnız bakterial və hormonal preparatlar tətbiq edilə bilər. Unutmayın ki, insektisidlərlə, yaxud bakterial preparatlarla dərmanlanmış tut ağacının yarpaqları ilə ipəkqurdunun yemlənməsi qadağandır.

Təhlükəli karantin obyekti olan Amerika ağ kəpənəyindən qorunmaq üçün payız və erkən yaz dövründə meyvə ağaclarının budaqları məhv olmuş qabıqlardan təmizlənməli, bitki qalıqları toplanıb məhv edilməli, gövdələr əhənglənməlidir. Həmçinin meyvə bağları və həyətyanı sahələrdə ağac çətirləri altında torpaq bellənməli və ya şumlanmalıdır.

Xatırladaq ki, Amerika ağ kəpənəyinin ölkə ərazisində yayıldığı ərazilərdə, aşkarlanması ehtimal olunan yerlərdə aparılan müşahidələr, mübarizə tədbirləri, eləcə də bu təhlükəli zərərvericiyə qarşı bitkilərin mühafizəsi sahəsində fəaliyyət “Respublika ərazisində Amerika ağ kəpənəyinin yayılmasının qarşısının alınması və yayılma ocaqlarının məhv edilməsi üzrə milli fitosanitar məhdudlaşdırıcı və ləğvedici tədbirlər planı”na uyğun olaraq həyata keçirilir.

Amerika ağ kəpənəyinin yüksək yayılma qabiliyyətinə və çoxalma potensialına malik olduğunu nəzərə alaraq, yayılma ocaqlarının vaxtında aşkar edilib ləğv edilməsi, populyasiyasının minimum səviyyəyə endirilməsi məqsədilə təsərrüfatlarda zərərverici müşahidə edildiyi halda, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə və ya Agentliyin yerli qurumlarına məlumat verilməsi onunla mübarizədə səmərəliliyi artırar.

Azərbaycanın neft ixracı azalıb
Azərbaycanın neft ixracı azalıb
STAR neft emalı zavodu idxalını azaldıb
STAR neft emalı zavodu idxalını azaldıb
Azərbaycan qaz ixracını 34 faiz artırıb
Azərbaycan qaz ixracını 34 faiz artırıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Gürcüstan səfirliyi helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Təl-Əviv dünyanın ən bahalı şəhəri olub
Taksi sürücüsünə qarşı soyğunçuluq edən “müştəri” saxlanılıb (VİDEO)
Laçında hava limanının tikintisi bölgənin beynəlxalq statusunu artıracaq - Səttar Möhbalıyev
“Bakcell” nömrəsi almaq üçün ən yaxın ünvan
Onların hər biri şəhidlik zirvəsinə ucalaraq vətənimizin başını uca etdilər - Elçin Quliyev
Metronun “Xocəsən” stansiyasında tikinti-quraşdırma işləri tamamlanır (FOTO)
Bəzi şəxslər helikopter qəzasından siyasi məqsədləri üçün sui-istifadə etməyə cəhd göstərirlər - Kamran Əliyev
DSX-nin şəhid hərbçiləri II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunacaq
Metronun daha bir deposunun inşasında birinci mərhələ davam edir (FOTO)
Laçın rayonun işğaldan azad olunması olduqca mühüm strateji əhəmiyyət kəsb edir - Tamam Cəfərova
Bakıda metro stansiyası yaxınlığındakı yanğın söndürülüb
Putinlə Ərdoğan arasında telefon danışığı olacaq
Sabah hava necə olacaq?
Çovdar qızıl mədəni ərazisində yeni arxeoloji abidə aşkar edilib (FOTO)
AQTİ ictimai iaşə sahəsində çalışan mütəxəssisləri təlimə dəvət edir
Bərdə sakinlərindən “patı” götürülüb (FOTO)
"Omikron" ştammının mutasiyaları mövcud vaksinlərə qarşı dayanıqlı ola bilər - CDC
Bakıda yaşayış binasındakı yanğın söndürülüb
Yaxın saatlarda hava şəraiti dəyişəcək - Xəbərdarlıq
Helikopter qəzasında şəhid olan hərbçilərlə vida mərasimi keçirildi (FOTO/VİDEO)
Bakıda universitetin qarşısında kütləvi dava olub, 2 nəfər bıçaqlanıb
Bakı şəhər Probasiya İdarəsinin qeydiyyatında olan məhkumlardan 666-ı azad edilib - İdarə rəisi
Helikopter qəzasından sağ çıxan hərbçilər danışdı (VİDEO)
İki nəfər Vətən müharibəsi iştirakçısı Amnistiya aktı ilə cəzadan azad edildi
Helikopter qəzasında şəhid olanların cənazələri vida mərasimi üçün yola salınıb (FOTO/VİDEO)
Daha 60-a yaxın məhkuma Amnistiya aktı şamil olunub (FOTO)
Dekabr ayında hava necə olacaq? - AÇIQLAMA
Dənizçilərə sertifikatların verilməsi prosesi sadələşdirilib
Azər Türk Bank kredit kampaniyasının müddətini uzadıb
Nursultan Nazarbayev helikopter qəzasına görə Prezident İlham Əliyevə başsağlığı verib
AccessBank Qarabağın dirçəlişinə dəstək olur (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Nursultan Nazarbayevə zəng edib
Könül Nurullayeva beynəlxalq tədbirdə Azərbaycanda qadınların ictimai-siyasi fəallığından danışıb (VİDEO)
Bir ildə Azərbaycanda 7600-dən çox şəxs insultdan ölüb - Nazirlik
Ağcabədidə 40-dan çox qanunsuz heyvan kəsimi məntəqəsi aşkarlanıb (FOTO)
Bakıda tanışını vuraraq xəsarət yetirən şəxs tutulub
Belarus səfirliyi Azərbaycana başsağlığı verib
Rusiya səfirliyi helikopter qəzası ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib
Britaniya səfiri Tərtərdə minatəmizləmə işləri ilə tanış olub (FOTO)
ABŞ səfiri Azərbaycana başsağlığı verib
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Ötən gün toylarda karantini pozan 9 nəfər cərimələnib
Laçın Şərqi Zəngəzurun ən abad guşələrindən birinə çevriləcək - Kamaləddin Qafarov
Beyləqanda polis güllələndi
Ceyhun Bayramov ATƏT xarici işlər nazirlərinin iclasında iştirak edəcək
Masallıda evdən çıxan iki koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Göygöldə “fizika müəllimi” və cinayətkar dəstəsi saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanın neft ixracı azalıb
Ötən gün borca görə 49 nəfər saxlanılıb
Ötən gün küçədə 8 koronavirus xəstəsi aşkarlanıb
Şükürbəyli-Cəbrayıl-Hadrut avtomobil yoluna asfalt örtüyünün döşənməsinə başlanılıb (FOTO)
Laçına suyun verilməsi təmin edilib (FOTO)
"Omikron" ştammı yoluxmaları artıra bilər - İnfeksionist
Göygöldə “fizika müəllimi” və cinayətkar dəstəsi ifşa edilib (FOTO)
NASA astronavtlarının açıq kosmosa çıxma tarixi məlum olub
Braziliyada "omikron" ştammının ilk halları təsdiqlənib
ABŞ-da mütəxəssislər COVID-19-a qarşı dərmanın istifadəsinə icazə verməyi tövsiyə edib
Meksikanın şərqində qaz partlayışı olub, yaşayış binası tamamilə dağılıb
ABŞ-da məktəbdə atışma nəticəsində xəsarət alanların sayı 8-ə çatıb
ÜST xaricə səyahətə tam qadağa ilə "omikron" ştammını dayandırmağı qeyri-mümkün hesab edib
Avropada "omikron" ştammı ilə 44 yoluxma halı qeydə alınıb
ABŞ-da məktəbdə atışma olub, 3 nəfər həlak olub
Azərbaycanda baş verən helikopter qəzası ürəyimizi parçaladı - Selcuk Bayraktar
Aİ nümayəndəliyinin rəhbəri helikopterin qəzaya uğraması ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib
Laçının işğaldan azad edilməsindən bir il ötür (VİDEO)
Türkdilli ölkələrin əlaqələri yeni mərhələdə (VİDEO)
İtaliyanın Azərbaycandakı səfirliyi helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Brüssel görüşündən gözləntilər nələrdir? - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (FOTO/VİDEO)
STAR neft emalı zavodu idxalını azaldıb
Qəzaya uğrayan helikopter 24 nəfərlik olub
Güclü duman səbəbindən AZAL-ın təyyarəsi hava limanına qayıtmağa məcbur olub
BMT-nin Azərbaycandakı rezident əlaqələndiricisi helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Azərbaycanın qeyri-neft ixracı 42 faiz artıb
“Azərkosmos”un xidmət ixracından gəliri 40 milyon dollara yaxınlaşıb
Fransanın Azərbaycandakı səfiri helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Azərbaycan qaz ixracını 34 faiz artırıb
Britaniya səfiri helikopter qəzasına görə Azərbaycana başsağlığı verib
Bu il dünya ticarəti 23 faiz artacaq - BMT
Gömrük təmsilçiliyi fəaliyyətilə məşğul olan şirkətlərin mütəxəssisləri üçün imtahan keçirilib (FOTO)
Fidan Hüseynova İnformatika üzrə beynəlxalq olimpiadada gümüş qazandı
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
Helikopter qəzasına səbəb kimi hər hansısa kənar təsirdən söhbət gedə bilməz - Elçin Quliyev
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı və gündəliyi açıqlanıb
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva helikopter qəzasında həlak olanların dəfni ilə bağlı müvafiq tapşırıqlar verib
Prezident İlham Əliyev helikopterin qəzaya uğraması ilə bağlı ətraflı araşdırma aparılmasını tapşırıb
Helikopter qəzasında həlak olanlara şəhid statusu veriləcək - DSX rəisi (VİDEO)
İran XİN helikopter qəzası ilə bağlı ölkəmizə başsağlığı verib
Əlahiddə Ümumqoşun Orduda döyüş atışlı taktiki təlimlər keçirilib (FOTO/VİDEO)
Helikopter qəzası ilə bağlı yaradılan istintaq qrupu Sənan Paşayevin icraatına verilib
Mətbuat Şurası Tofiq Yusifin vəfatı ilə bağlı nekroloq yayıb
Milli Məclisdə narkomaniya ilə mübarizəyə dair dinləmə keçirilib (FOTO)
Helikopter qəzası ilə bağlı şahidlər dindirilir - Baş Prokurorluq
Türk Dövlətləri Təşkilatı Azərbaycana başsağlığı verib
Qəzaya uğrayan hərbi helikopterin qara qutusu tapılıb
İsrail səfiri Azərbaycana başsağlığı verib
Əlaqələndirmə Qərargahının ötən bir illik fəaliyyətinin yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunmuş iclası keçirilib (FOTO)
Helikopterin qəzaya uğramasında hər hansı kənar müdaxilənin olması istisna edilir - Baş Prokurorluq
600 min manatı Şamxal Həsənliyə vermişəm - Vüqar Səfərlinin məhkəməsindən
Bütün xəbərlər