ABŞ - ın pul - kredit siyasətinin inanılmaz dərəcədə qeyri - sabitliyinin səbəbi dünya maliyyə böhranıdır – Fransa universitetinin iqtisadiyyat professoru

ABŞ - ın pul - kredit siyasətinin inanılmaz dərəcədə qeyri - sabitliyinin səbəbi dünya maliyyə böhranıdır – Fransa universitetinin iqtisadiyyat professoru

Azərbaycan, Bakı, 20 oktyabr/ Trend /

Fransanın Paris - Dofin Universitetinin iqtisadiyyat professoru, "Mon Pelerin" cəmiyyətinin keçmiş prezidenti Paskal Salin, xüsusi olaraq Trend üçün

Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) və Dünya Bankı (DB) restrukturizasiya edilməməlidir - onların rolu zəiflədilməlidir. Maliyyə böhranı ilə əlaqədar, hazırda BVF-in restrukturizasiyası və rolunun gücləndirilməsinə dair çağırışlar tez-tez eşidilməyə başlayıb. Bir çox insanlar iddia edirlər ki, beynəlxalq əməkdaşlığın və maliyyə institutlarının tənzimlənməsinin genişləndirilməsinə zərurət var.

Onlar hesab edirlər ki, maliyyə böhranı bazarın özünütənzimləmə iqtidarında olmadığını nümayiş etdirib və bununla əlaqədar hökumətlər maliyyə sektorunun sabitləşməsinə görə məsuliyyət daşımalıdırlar; onlar hesab edirlər ki, böhran dünya böhranına çevrildikcə, ona beynəlxalq cavab verilməlidir. Bəzi insanlar hətta BVF-nin dünya mərkəzi bankına transformasiyasını arzulayırlar. Bu baxışlar bir səbəbdən düzgün deyil: hazırki böhranın əsasında, əsas etibarilə, pul hakimiyyəti, daha dəqiq desək, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) hakimiyyəti ilə əlaqədar yaranmış qeyri - sabitlik dayanır.

Bu sikkə hakimiyyətləri iqtisadiyyatın stimullaşdırılması adı altında ekspansionist pul - kredit siyasətinə başlayıblar: 2003-cü ildə faiz dərəcəsi 2000 - ci ildəki 6,5 faizdən 1 faizədək endirildi (sonradan tədricən 2006-cı ildə 4,5 faizədək qaldırıldı). Aşağı faiz dərəcələri dövrü ərzində dünya likvidliklə hədsiz zəngin idi, banklar isə, özlərinin kreditlərini uzatmaq və mənfəət əldə etmək üçün gözəl imkanlar tapmışdılar. Problemlər yarandığı halda, dövlətin onları xilas edəcəyini güman edə bildikləri üçün, onlar bu şəkildə hərəkət etməyə daha çox meylli idilər (hazırda bu, qismən baş verir).  

Bu arada Amerika hökuməti maliyyə institutlarını, xüsusilə də daşınmaz əmlak obyektlərinin maliyyələşdirilməsində üzərilərinə daha çox risk götürməyə təhrikə yönəlmiş siyasət hazırladı. Maliyyə böhranının real səbəbi budur: maliyyə problemlərinin kökündə ABŞ-ın pul-kredit siyasətinin inanılmaz dərəcədə qeyri-sabitliyi dayanır. Çox sayda iştirakçıların olduğu baxzarda firma və ya bankın buraxdığı səhvin miqyası məhdud olur. Lakin böyük hökumət böyük səhvlər edir və hökumət nə qədər böyükdürsə, səhvlər də o qədər böyük ola bilər. Bizim bütün dünya üçün hazırlanmış və ya ən azı BVF-nin koordinasiya etdiyi pul - kredit siyasətimiz olsaydı, yenə də ən pis dünya qeyri-sabitliyinə malik olmamız riski olardı.

Bundan əlavə, BVF və DB ölkələrə ödəmə balansı probleminin həlli və ya onların artımın stimullaşdırılması üçün xarici maliyyələşdirməyə ehtiyaclarının olması adı altında vəsait ayırırlar. Lakin dünya maliyyə vəsaitləri məhduddur. Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankının yaydığı vəsaitlər daha digər cavabdeh şəxslərin istifadəsinə açıq deyil.

Maliyyə böhranının həqiqətən baş verməsi - daha doğrusu, onun əsas etibarilə dövlət hakimiyyətləri tərəfindən yaradılması faktını və pul - kredit siyasətinin inanılmaz dərəcədə qeyri -sabitliyini nəzərə almaqla, G8 - in maliyyə böhranını sağaldacağını gözləmək piromanyakın yanğını söndürmək xahişi kimi görünür. Dövlət qulluqçularının buraxdığı səhvlər böyük miqyaslı səhvlərdir və elə görünür ki, hökumətlər bu nəhəng problemlərin həlli üçün zəruri vəsaitləri olan yeganə təsisatlardır. Məsələn, onlar banklar üçün kreditlərə zəmanət sistemini çox tez təşkil edə bilərlər (ola bilsin, çox sadə ekspansionist pul - kredit siyasəti üsulundan istifadə etməklə!).

Etiraf etməliyəm ki, iqtisadi vəziyyət və mövcud institusional mexanizmləri nəzərə almaqla, hökumət və mərkəzi banklar kredit sisteminə etibarın qaytarılmasında müəyyən rol oynaya bilərlər. Lakin yaxşı olardı ki, kreditlərə zəmanət sistemi banklar tərəfindən təşkil olunsun. Bu, onların qarşılıqlı nəzarət sistemini təşkil edəcəkləri deməkdir. Şübhəsiz ki, mərkəzi banklar və hökumət daimi "sonuncu instansiya kreditor" rolunu oynayacaqlarını vəd etməsəydilər, onlar bunu keçmişdə edə bilərdilər.

Əslində, hökumət nə edə bilər? O, insanları qanuni əmlaklarından məhrum etmək məqsədilə vergiləri necə artırmağı, yeni qaydaları necə fikirləşməyi və ya böyük miqdarda pul yaratmağı çox yaxşı bilir. Lakin bu bizə lazım deyil. G8 - in müdaxiləsi risk doğura bilər: çox sayda maliyyə təsisatı milliləşdiriləcək, həmçinin daha çox qayda tətbiq olunacaq. Bəzi maliyyə institutlarının saxlanılması və ya iqtisadiyyatı stimullaşdırmağa cəhd edərkən böyük miqdarda pulun buraxılacağı və bununla da pul və kreditlərin yeni artım silsiləsinə (xəyali) başlamaq riski var. Bu, qısmüddətli perspektivdə maliyyə böhranının ən azı qismən həll olunması təəssüratını oyada bilər. Lakin uzunmüddətli perspektivdə maliyyə bazarına özünün sabitləşdirici rolunu və dünyada iqtisadi artımın maliyyə mənbəyi rolunu oynamağa imkan verməmək riski mövcuddur.

Maliyyə böhranının həlli üçün aşağıdakılar lazımdır:

- sabitliyi pozan pul - kredit siyasətindən qaçmaq (mərkəzi bankların likvidlik yaratmasının qarşısını almaq lazımdır);

- insanlar üçün xüsusilə də səhmdar kapitalı şəklində çoxlu əmanət toplamaq imkanı vermək. Səhmdar məsuliyyət daşıyır. Belə ki, o öz qərarlarının nəticələrinə görə cavab verəcəyini bilir. Dövlət hakimiyyəti isə, sözsüz ki, daha məsuliyyətsizdir: o, özünün pis qərarlarından zərər çəkmir (bu FES, onun keçmiş prezident və əməkdaşlarının keçmişdə qəbul etdikləri pis qərarlardan əziyyət çəkməməsi misalında görünür).

İnsanlar üçün əmanət toplamaq imkanı yaratmaq öz növbəsində vergi siyasətini nəzərdə tutur - əksər ölkələrdə mövcud olan vergi siyasəti ilə müqayisədə, əmanətlər və kapital yığımına daha az düşmən münasibət bəsləyən vergi siyasəti. Əslində, bizim dövrümüzün böyük iqtisadi problemləri sikkə hakimiyyətlərinin heç nədən kredit yaratmaq hüququndan irəli gəlir (sadəcə, pul yaratmaq yolu ilə). Bunun nəticəsində, bütün dünyada kapital yatırımlarının böyük hissəsi xəyallar hesabına maliyyələşdirilir.

Xəyal isə, çox çəkə bilməz. O, böhranla sona çatır. Uzunmüddətli həll  süni şəkildə pul yaradılmasına söykənən kreditləşdirmə deyil, könüllü yığımlar, xüsusilə də səhmdar kapitalı hesabına maliyyələşdirmədir.

Bakı Kitab Mərkəzində "Xayku Xəzərin dalğalarında" respublika müsabiqəsinə yekun vurulub (FOTO)
Bakı Kitab Mərkəzində "Xayku Xəzərin dalğalarında" respublika müsabiqəsinə yekun vurulub (FOTO)
Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Britaniyalı müğənni Ed Şiran koronavirusa yoluxub
İspaniya La Liqası: "Atletiko" səfərdə heç-heçə edib
Ekvadorda qar uçqunu uçması nəticəsində ən azı 4 nəfər ölüb
Zəfər xronikası 25 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyev ABŞ-ın “Fox News” televiziya kanalına müsahibə verib (FOTO/VİDEO)
Zəfər xronikası 25 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyev Qubadlının işğaldan azad olunduğunu açıqlayıb
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 25 oktyabr
Neftçala icra başçısının avtomobillə adam vurması ilə bağlı məlumat yanlışdır - İcra Hakimiyyəti
Makronun iqamətgahı üzərində iki naməlum dron görünüb
Bakıda ikimərtəbəli evdə yanğın olub
İngiltərə Premyer Liqası: "Liverpul" "Mançester Yunayted"i darmadağın edib
Özbəkistanda keçirilən prezident seçkilərində 16,03 milyon seçici səs verib
İspaniya La Liqası: "Real Madrid" "Barselona"nı məğlub edib
IFC Azərbaycanda elektron maliyyə xidmətlərinin inkişafına kömək edəcək - Regional menecer
Veteran cüdoçularımız dünya çempionatında daha 3 medal qazanıblar
Avropa İttifaqı Kabildəki nümayəndəliyinin fəaliyyətini bərpa etməyi planlaşdırır
Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmal təqdim edib (VİDEO)
Özbəkistanda prezident seçkiləri başa çatıb
Gürcüstanın baş naziri ölkədə məcburi vaksinasiyaya yol verməyəcəyini bildirib
Dövlət qulluğuna qəbul çərçivəsində inzibati icraçı vəzifələr üzrə test imtahanının nəticələri açıqlanıb
İsveçdə qətlə yetirilən 43 yaşlı soydaşımızın cənazəsi Azərbaycana gətiriləcək
Azərbaycanda indiyədək COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 036 nəfər COVID-19-a yoluxub, 25 nəfər vəfat edib
Pərviz Şahbazov “Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsü”nün inaqurasiya mərasimində iştirak edib (FOTO/VİDEO)
Qaxda şəhid hərbi qulluqçunun il mərasimi keçirilib (FOTO)
Azərbaycan HDQ zabitləri Türkiyədəki təcrübə kursunu uğurla başa vurublar
Özbəkistanda keçirilən prezident seçkiləri çərçivəsində seçicilərin 50% artıq səs verib
Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı artır
Masallıda COVID-19 pasportu olmayan sürücülərlə bağlı reyd keçirilib (FOTO)
Hərbi hissədə hərbi təlim toplanışı keçiriləcək
İranda koronavirusdan daha 171 nəfər ölüb
İranla Azərbaycan arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmətə əsaslanaraq davam edəcək
Türkiyə xüsusi təyinatlıları terrorçuların daha bir hücum cəhdinin qarşısını aldı, 5 terrorçu məhv edildi (FOTO/VİDEO)
ABŞ-da Sotheby's hərracında Pablo Pikassonun əl işləri 109 milyon dollara satılıb
Rusiyada ötən sutka ərzində 35 mindən çox koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb
Özbəkistandakı seçkilər zamanı MDB müşahidəçiləri heç bir pozuntu qeydə almayıb
Həftənin ilk gününə olan hava proqnozu açıqlanıb
Goranboyda oğurluq edən şəxslər saxlanılıblar (FOTO)
Saatlı və Sabirabadda COVİD-19-la bağlı nəzarət-profilaktiki tədbirlər davam etdirilir (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyevlə Zəngilana səfərdən foto paylaşıb (FOTO)
Müdafiə Nazirliyi ötən ilin bu həftəsi ilə bağlı görüntülər yayıb
Rusiyada avtobus yük avtomobiliylə toqquşdu, ölənlər və yaralananlar var
Bakıda torpaq sahələrinin qiyməti ucuzlaşıb
Özbəkistanda prezident seçkiləri keçirilir
Bakıda birmərtəbəli ev yanıb
Balakəndə qaydalara riayət etməyənlər cərimələnib (FOTO)
Filippin sahillərində güclü zəlzələ olub
ABŞ-da avtomobil yarışları zamanı qəza olub, ölənlər və yaralananlar var
Qazaxıstanda koronavirusa daha 1 677 nəfər yoluxub
Sorğu: Baydenin reytinqi rekord dərəcədə düşüb
Kolumbiyanın ən böyük narkokartelinin başçısı saxlanılıb
"Tesla" flaqman modellərinin qiymətini 5 min dollar artırıb
Almaniyada koronavirusa yoluxma hallarının sayı rekord dərəcədə artıb
Fransada sanitar buraxılışlara qarşı etiraz aksiyalarında 40 minə yaxın insan iştirak edib
Ferstappen "Formula-1" üzrə ABŞ Qran Prisinin təsnifatının qalibi olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 27 663 nəfər sağalıb
Bu gün Özbəksitanda prezident seçkiləri keçiriləcək
Çində 2,24 milyard peyvənd istifadə edilib
Azərbaycanda sərnişinlərin istifadə etdiyi əsas nəqliyyat vasitələri bunlardır
Zəfər xronikası 24 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin Fransanın “Figaro” qəzetinə müsahibəsi (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 24 oktyabr
Azərbaycanda ipoteka və istehlak kreditlərinin həcmi artıb
ABŞ-da atışma olub: 1 nəfər ölüb, 7 nəfər yaralanıb
Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb
Britaniyada koronavirusa 44 mindən çox yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Ombudsmanın faktaraşdırıcı missiyaları ilə bağlı hesabatları Frankfurt Beynəlxalq Kitab Sərgisində nümayiş etdirilir
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyevlə Zəngilana səfərdən fotolar paylaşıb (FOTO)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim başa çatıb (VİDEO)
Ceyhun Bayramovun iranlı həmkarı ilə telefon danışığı baş tutub
Ərdoğan 10 ölkənin səfirini "persona non-qrata" elan etməyi tələb edib
Araik Arutyunyanın Rusiyaya səfəri yalnız şəxsi xarakter daşıyır - Azərbaycanın Rusiyadakı Səfirliyi
Qubada 2 otaqlı ev yanıb
Mingəçevir Dövlət Universitetində şəhid məzunların xatirəsinə həsr olunan anım tədbiri keçirilib (FOTO)
Aslan Aslanov: Türk dünyasının birliyinin və güclənməsinin əhəmiyyətini Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev hələ illər öncə təkrar-təkrar vurğulayıb (FOTO)
Ermənistan: Uzaq məsafədən millətçiliyin çoxsaylı təhlükələri - Fransa jurnalı
Azərbaycanda indiyədək COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 315 nəfər COVID-19-a yoluxub, 22 nəfər vəfat edib
İqtisadiyyat naziri Atlantik Şurası Millennium Liderlik Proqramının məzunlarının suallarını cavablandırıb (FOTO)
Qədim Nuh yurdu Naxçıvana nə üçün getməli? - REPORTAJ
Azərbaycan XİN Macarıstanı təbrik edib
Samuxda karantin qaydalarını pozan toy sahibi cərimələnib (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Allah xalqımızı qorusun! (VİDEO)
Buster doza koronavirusa qalib gəlmək yolunda növbəti addımdır - Təyyar Eyvazov
Bərdə sakinlərindən “patı” və heroin götürülüb (FOTO)
Covid-19 pasportunu saxta yollarla əldə edən və onu satan şəxslər saxlanılıb (VİDEO)
Ekvadorda yüngül atlet güllələnib
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 125 min nəfəri keçib
Canəli Əkbərov hər zaman muğam sənətini yüksək səviyyədə təmsil edib - Polad Bülbüloğlu
Bərdə və Ağcabədidə COVİD-19-a qarşı reyd keçirilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Canəli Əkbərovun vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıblar
Londonda Vətən müharibəsinin ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçiriləcək
Hacıqabulda ictimai nəqliyyatda tibbi maska ilə bağlı reyd keçirilib
Bakıda restorana gedən koronavirus xəstəsi saxlanıldı
Şəkidə qənnadı istehsalı müəssisəsinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb (FOTO)
“Naxçıvan şəhidləri” kitabının təqdimatı olub (FOTO/VİDEO)
Xızı və Şabranda COVİD-19-a qarşı tədbirlər gücləndirilib (FOTO)
Şəhid Əliyev İbrahimin doğum günü məzarı önündə qeyd olunub (FOTO)
İşğaldan azad edilmiş ərazilərə icazəsiz daxil olmaq istəyən şəxslər saxlanılıb (FOTO)
Hazırda tədavüldə olan milli valyutanın nominal strukturu beynəlxalq təcrübəyə tam uyğundur - Mərkəzi Bank
Xəzər dənizində mina aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda mobil operatorların gəlirləri açıqlanıb
Bütün xəbərlər