"Nabukko" tələssə yaxşıdır – Trend Capital -ın icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 26 sentyabr/ Trend müxbir S.Əliyev/ 2013 - cü ildən Avropanın Rusiya qazının idxalından asılılığını azaltmaq üçün nəzərdə tutulan "Nabukko" qaz kəmərinin tikintisi layihəsinin realizəsi ən yaxın perspektivdə daha dəqiq konturlar əldə edə bilər.

Bu layihənin perspektivsizliyi, realizəsinin çətinliyi, "Nabukko" ilə qazın ixracı mənbələrinin olmaması bəyanatları onun həyata keçirilməsinin mümkünlüyünə inama keçir. Belə ki, bu qaz kəmərinin başlayacağı ölkənin - Türkiyənin Prezidenti Abdullah Gül layihənin realizəsi reallığını bəyan edib.

Bununla yanaşı, ekspertlər hesab edirlər ki, "Nabukko" layihəsinin realizəsinin yubadılması ilə onun dəyəri artır. Bu gün siyasi, iqtisadi və maliyyə məsələlərinin həllinin axtarışı gedir. Rusiya Avropa bazarında hakim vəziyyətini saxlamaq istəyir və yeni alternativ layihələri realizə edir. Ekspertlərin rəyinə görə, "Şimal axını", "Cənub axını" qaz  kəməri layihələrinin realizəsi və xüsusən də "Mavi axının" genişləndirilməsi RF-nin Avropa bazarında öz təsirini və hakim mövqeyini artırmaq cəhdləridir.

Dəyəri $12 mlrd. olan "Nabukko"nun realizəsinin səmərəliliyini artırmaq üçün, ilk növbədə, bu marşrut üzrə qaz ixracı mənbələrini müəyyən etmək lazımdır. Hazırda bu məsələ üzrə Azərbaycanla fəal məsləhətləşmələr aparılır. Xəzərin Azərbaycan şelfindən hasil edilən qaz "Nabukko" ilə ixrac edilə bilər. Lakin bu, yalnız "Şahdəniz" qaz-kondensat yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsində (bu layihənin realizəsinə 2013 -  cü ildən sonra başlamaq nəzərdə tutulur) mümkündür. Belə ki, bütün qalan ixrac həcmlərinin Türkiyə və Gürcüstana ixracı barədə müqavilələr bağlanılıb. Ekspertlərin qeyd etdiklərinə görə, "Şahdəniz" yatağından hasilat həcmi "Nabukko" kəmərinin bütün ötürmə gücünü ödəməyə çatmır.

Digər potensial qaz ixracatçısı kimi, bu yanacağın böyük ehtiyatlarına malik Türkmənistan çıxış edə bilər. Qazın Türkmənistandan "Nabukko"ya çatdırılması üçün Xəzərin dibi ilə sualtı qaz kəmərinin tikintisi lazımdır ki, onu Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən Türkiyəyə, buradan da Avropaya nəql etmək mümkün olsun.

Qaz kəmərinin yaradılması fikri əvvəlcə İranı əsas qaz ixracatçısı kimi nəzərdə tuturdu. Lakin Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı çətinləşmiş siyasi şərait bu prosesə xeyli dəyişiklik edib.

Bununla yanaşı, İranın sonuncu bəyanatı diqqətin artırılmasına və "Nabukko" boru kəməri layihəsi üzrə qərarların qəbulunun sürətlənməsinə səbəb olacaq. İİR - in neft naziri Qulamhüseyn Nozarinin bildirdiyinə görə, İran layihənin realizəsini "bütün həyatı boyu gözləməyəcək". Yaxın vaxtlarda İranla "Nabukko"ya dair saziş imzalanmazsa, rəsmi Tehran qazın ixracı üzrə digər şirkətlərə müraciət etməli olacaq. Öz növbəsində, Macarıstanın MOL şirkətinin ("Nabukko"nun tikintisi üzrə Konsorsiumun iştirakçısı) rəhbəri Solt Hernande bildirib ki, İran bu kəmərə qoşulmasa da,"Nabukko"  həyata keçirilə bilər.

İranın öz qazını alternativ marşrutlar üzrə ixracına real perspektivləri var. Onlardan ən böyükləri Pakistan və Hindistana qaz ixracı ola bilər. Bu ölkələrin başçıları bu günlərdə "Cənubi Pars" yatağından Pakistanın Multan regionunadək qaz kəmərinin tikintisi layihəsinin realizəsi üçün birgə şirkətin yaradılması haqqında sazişə nail olublar. Bu şirkət $7,5 mlrd. vəsait cəlb etməli olacaq. Boru kəmərinin uzunluğu 2700 km təşkil edəcək.

İrandan Hindistana qaz kəmərinin tikintisi məsələsi ötən əsrin 80 - ci illərindən müzakirə edilir. O zaman bu boru kəmərinin çəkilməsi üçün iki variant olub - dənizin dibi ilə və quru ilə Pakistandan keçməklə. Lakin birinci variant baha başa gələcəyindən, iqtisadi baxımdan məqsədəuyğun olmadı, ikinci isə, siyasi motivlər əsasında çətinləşdi. Son zamanlar tez-tez siyasi problemlər birgə layihələrin realizəsinin iqtisadi məqsədəuyğunluğunun qarşısında geri çəkilir ki, bu da İrandan Hindistana qaz ixracı layihəsinin həyata keçirilməsi reallığını artırır. Dehli boru kəmərinin öz ərazisinədək uzadılması üçün bu layihədə maraqlı olduğunu bəyan edib.

Bu gün Asiya bazarı dünyada ən fəal və sürətlə artan bazarlardan biridir. BP - nin "Dünya energetikası - 2008" hesabatındakı məlumatlara əsasən, 2007 - ci ildə Hindistanda qaza tələbat 2006 - cı ilə nisbətən 7,6 faiz artıb.

1997-2007 - ci illərdə Hindistan və Pakistanda qaz istehlakı: (mlrd. kubmetr) (BP - nin məlumatları)

Ölkə

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Hindistan

22.3

24.5

25.1

26.4

26.4

27.6

29.5

31.9

35.7

37.3    

40.2

Pakistan

19.8  

20.1  

22.2  

22.8  

23.4  

22.9  

25.2  

27.4  

30.2  

30.5  

30.8

BP şirkətinin qiymətləndirməsinə görə, İranın təsdiq edilmiş qaz ehtiyatları 27,8 trln. kubmetrdir (Rusiyadan sonra ikinci yer). 2007 - ci ildə İİR - də 111,9 mlrd. kubmetr qaz hasil edilib ki, bu da 2006 - cı ildəkindən 3 faiz çoxdur.

Beləliklə, yaxın perspektivdə "Nabukko" layihəsinin realizəsi prosesinin fəallaşacağını gözləmək olar. Çox ehtimal ki, Avropa enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi mümkünlüyündən ibarət siyasi və iqtisadi prioritetlər və ya İranla sərt siyasi qarşıdurmanın davam etdirilməsi arasında seçim etməli olacaq.

Sorğu:

"Nabukko" - uzunluğu 3,3 min kilometrə bərabər olan və Rusiyanı dolanmaqla Mərkəzi Asiyadan Aİ ölkələrinə, ilk növbədə isə, Avstriya və Almaniyaya çəkilməsi layihələndirilən magistral qaz kəməridir. Layihə gücü ildə 26 -32 mlrd. kubmetrə bərabərdir. Tikintini 2013 - cü ilə başa çatdırılması planlaşdırılır.

Qaz kəmərinin Tikintisi üzrə Konsorsiumda aşağıdakı şirkətlər iştirak edir: OMV Gas GmbH (Avstriya), Botas (Türkiyə), Bulgargaz (Bolqarıstan), S.N.T.G.N. Transgaz S.A. (Rumıniya),  MOL Natural Gas Transmission Company Ltd. (Macarıstan), RWE (Almaniya).

İlkin olaraq 2004 - cü ildə təklif edilən "Nabukko" qaz kəməri layihəsi İranın Fars körfəzindəki yataqlarından qaz ixracını nəzərdə tuturdu. 2006 - cı ildə İranın nüvə proqramı ətrafındakı münaqişə ilə əlaqədar, layihəni elə bir formada dəyişmək qərara alındı ki, Türkmənistan, Özbəkistan və Azərbaycandan qaz ixracını həyata keçirmək imkanı olsun.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]

Azərbaycan Ordusunun şanlı aprel zəfərindən 5 il ötür
Azərbaycan Ordusunun şanlı aprel zəfərindən 5 il ötür
Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edə bilib - Tural Gəncəliyev
Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edə bilib - Tural Gəncəliyev
Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Futbol üzrə Avropa Liqası yarımfinalının komandaları məlum oldu
Portuqaliyanın paytaxtında cüdo üzrə Avropa çempionatına start verilir
Daşkəsəndə yol polisi reyd keçirib (FOTO)
Rusiya üç Polşa diplomatını ölkədən xaric edəcək
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 135,6 milyonu ötüb - ÜST
Bakıda özünü dənizə atan şəxs xilas edilib
Sabirabadda ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Polşa üç Rusiya diplomatını “persona non qrata” elan edib
Azərbaycanlıların Türkiyədə daşınmaz əmlak alışı azalıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 54 894 nəfər sağalıb
Ağdamda 3 min hektara yaxın ərazi minalardan təmizlənib
Zəngəzur dəhlizi regionun sosial-iqtisadi rifahına, sülh və təhlükəsizliyə birbaşa təsir edəcək - Deputat
ADA Universitetində Virtual Karyera Sərgisi keçirilir
“Əsas Məsələ”də Aleksandr Lukaşenkonun Azərbaycana səfəri müzakirə olunub (VİDEO)
Rusiya şirkəti Azərbaycana kənd təsərrüfatı texnikası tədarük edəcək
Azərbaycanla Özbəkistan arasında əməkdaşlıq bütün sahələrdə uğurla inkişaf edir - Milli Məclisin Sədri (FOTO)
Sahibə Qafarova Qazaxıstan Parlamenti Senatının sədri ilə görüşüb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Cibutinin dövlət başçısını təbrik edib
Ermənistan yenə də tarixlə mifologiyanı qarışıq salır - Leyla Abdullayeva
“BakuBus” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Müşahidə Şurasının ilk iclası keçirilib (FOTO)
Ramazanın 3-cü gününün duası, imsak və iftar vaxtı
Milli Məclisin Sədri Sahibə Qafarova Sankt-Peterburqda Beynəlxalq konfransda çıxış edib (FOTO)
“myGov” mobil tətbiqinin yeni imkanları ictimaiyyətə təqdim edilib (FOTO)
Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında komandir hazırlığı sistemində növbəti məşğələlər keçirilib (FOTO/VİDEO)
Auditorlar Palatası üzvləri “Tərəqqi” medalı ilə təltif edildi
Bakıda ictimai təşkilatın ofisindən oğurluq edən şəxslər saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Erkan Özoral ilə görüşüb
İspaniya Azərbaycanın neft-kimya sektorunda yeni layihələrdə iştirak etməyə hazırdır - XİN
YAP Gənclər Birliyi Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib (FOTO)
Azərbaycan XİN ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin bəyanatına münasibət bildirib
Dini etiqad azadlığı sahəsində qanunvericilik təkmilləşdirilir
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
İqtisadiyyat naziri Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb (FOTO)
Bakıda 8 marşrutun istiqaməti dəyişdirildi
İraqda partlayış törədilib
AQTA 20 müəssisədə kobud pozuntular aşkarlayıb - SİYAHI
Payızlıq əkinlə bağlı fermerlərə subsidiyanın verilməsinin yekunlaşacağı vaxt AÇIQLANDI
Azərbaycanda hamilə qadınlar fol turşusu və dəmir preparatlarla təmin olunacaq
ABŞ səfiri Rusiya XİN-ə çağırıldı
Energetika naziri ictimai şuranın üzvləri ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycan və Qırğızıstan parlament rəhbərləri ölkələrarası əlaqələri müzakirə ediblər (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb
Azərbaycanda 2 317 nəfər COVID-19-a yoluxub, 36 nəfər vəfat edib
ABŞ Rusiyaya yeni sanksiyalar tətbiq etdi - 10 diplomat ölkədən çıxarılacaq
Ermənistan Ağdamı öz ərazisi hesab edirdisə, niyə görə buranı darmadağın edib? - İtaliya Senatının komissiya sədri (FOTO)
Minsk qrupunun həmsədrləri sifarişli siyasətə və maraqlara xidmət edirlər - Deputat
Onlayn dərslərin yaxşı və pis tərəfləri - ŞƏRH
"Taliban" xarici qoşunların mayın 1-dək ölkədən çıxarılmasını tələb edib
Qoşqar Təhməzli Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb (FOTO)
Ombudsman Aparatının rəhbəri BMT-nin Əməkçi Miqrantlar üzrə Komitəsinin onlayn iclasında iştirak edib
Azərbaycan ilə Belarus arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub
VISA Azərbaycan Beynəlxalq Bankını 2 dəfə mükafatlandırdı
Türkiyə ilə sosial sahədə əməkdaşlıq daha da genişlənəcək
“İçərişəhər” Qoruğunun əməkdaşı koronavirusdan ölüb
Dövlət müəssisəsində malları baha almaq adı ilə 350 min manat silinib
Buraxılış imtahanlarının nəticələri bu tarixdə məlum olacaq
2 nəfər hərarətə görə buraxılış imtahanlarına buraxılmadı
Türkiyədə radioaktiv maddə satmağa çalışan şəxslər saxlanılıb
Azərbaycanda buraxılış imtahanları keçirilib (FOTO)
Gəncə avtomobil zavodunun yaşı 40-dan yuxarı olan əməkdaşları peyvənd olunub
AQTİ qida təhlükəsizliyi üzrə peşəkar layihələndirmə xidməti təklif edir (FOTO)
Sosial təminat növləri üzrə ödənişlər 6,6% artıb
Zərdabda evdən çıxan koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Salyan və Sabirabadda KOB dostları fəaliyyətə başlayıb (FOTO)
Zəngəzur dəhlizinin açılması Azərbaycanın tranzit potensialını genişləndirəcək
Yaddaşlarda qalan alim-pedaqoq
Dünya Cənubi Qafqaza yeni baxışını ortaya qoyur - Kamaləddin Qafarov
Bakı Ali Neft Məktəbinin məzunu pakistanlı tələbə yoldaşı ilə ailə qurub
Gürcüstanda qəza törədib Azərbaycanda gizlənən şəxs təhvil verilib
Ermənistanla informasiya savaşında Türkiyənin dəstəyi əvəzsiz oldu - Sevil Mikayılova
Bir qrup jurnalist Ağdama səfər edib (FOTO)
Saxta kosmetik vasitələr satan şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Hesablama Palatası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində nöqsanlar aşkarladı
Qobu bələdiyyəsinin sədri cərimələnib (FOTO/VİDEO)
İranda ötən sutka 25 min nəfər koronavirusa yoluxub, 321 nəfər ölüb
İrandan qanunsuz keçirilən siqaretlər müsadirə olunub
Ermənistan 10-1 hesabı ilə Azərbaycandan geri qalır - RƏSMİ ETİRAF
Sabah Bakıda 21, rayonlarda 25 dərəcəyədək isti olacaq
Ermənistanda sürücü avtomobili hərbçilərin üzərinə sürdü - Ölənlər var
Türkiyədə vaksinin təbliği üçün xüsusi qruplar yaradılıb
Əqli Mülkiyyət Agentliyinin sədri beynəlxalq konfransda iştirak edib (FOTO)
“AzInTelecom” “Sizin plan B: Biznesin davamlılığı” adlı onlayn konfrans keçirib
Gənc əsgərlərin hərbi hazırlığı təkmilləşdirilir (FOTO/VİDEO)
Yerevanda BMT ofisi qarşısında etiraz aksiyası keçirilir (VİDEO)
Putin və Lukaşenko Qarabağı müzakirə edib
Daha bir şəhid övladının adına hesab açılacaq
“Zəfər yolu”nun sentyabradək istifadəyə verilməsi planlaşdırılır (FOTO)
Keçmiş həyat yoldaşını öldürmək istəyən şəxsin işi məhkəməyə göndərilib
"Türk Hava Yolları" Rusiyaya uçuşları dayandırdı
Azərbaycanda quraqlıq və şoranlığa davamlı mutant pambıq sortları yaradılacaq
Düşünürük ki, ABŞ qondarma "erməni soyqırımı"nı tanımayacaq - Çavuşoğlu
Azərbaycanda qızıl ucuzlaşıb
Könül Nurullayeva Parlamentlərarası Birlik Təşkilatının tədbirində çıxış edib (FOTO)
Bu günə qədər 2 mindən artıq koronavirus xəstəsi ictimai yerlərdə aşkarlanıb - DİN
Rusiya Azərbaycana 270 milyon dollarlıq kimyəvi məhsul ixrac edib
Saatlıda 2 yerdə yas mərasimi dayandırıldı, 6 nəfər cərimələndi
Son 3 ayda Bakıda vurulan 51 piyadadan 17-si ölüb
“AzərEnerji”dən itkiləri azaldıb, maliyyəyə qənaət layihəsi
Cəlilabadda bir nəfəri öldürüb, digərini yaralayan şəxs tutulub
Ötən gün 33 yanğın olub, 7 nəfər xilas edilib
Bütün xəbərlər