Milli kinomuza bir baxış. Nəyi seçməli - “Art house”, yoxsa “Meinstrim”?

Milli kinomuza bir baxış. Nəyi seçməli - “Art house”, yoxsa “Meinstrim”?

Murad Əliyev-Trend-in icmalçısı

Bu gün Azərbaycan Milli Kino Gününü qeyd edir. Müasir kinomuzun ümumi problemlərindən xeyli danışmaq olar. Lakin düşünürəm ki, bu sahədə problemlərə ümumidən xüsusiyə doğru yanaşmaqdansa hərdən xüsusidən ümumiyə keçmək daha səmərəli olardı. İstənilən halda əhalini özünə cəlb edən kino nümunələri ortalığa qoyularsa, elə həmin tamaşaçıların axını bir çox məsələləri həll edəcək.

Bu xüsusda son illər Azərbaycan kinematoqrafiyasının ən uğurlu işlərindən biri - Tacikistanın "Didor" V Beynəlxalq Kinofestivalı xüsusi diplomuna layiq görülmüş, Ankarada (Türkiyə) XXIV Beynəlxalq kino festivalının iştirakçısı olmuş "Çölçü" filminə tamaşaçı nəzəri yetirmək yaxşı olardı.

Həmin filmə baxmayanlar üçün qısa təqdimat. ("Çölçü" filminin təqdimatının "Evim sənsin"lə eyni dövrə təsadüf etməsi mənə belə nəticəyə gəlməyə əsas verir ki, oxucular arasında çox az adam turk kinosunun növbəti "sabun operasını" qoyub öz pulunu və vaxtını milli kino sənətimizin bu nümunəsinə həsr edib).

"Çölçü" filminin süjeti belədir: şəhər həyatından uzaqda, təbiətlə ünsiyyətdə gənc Çölçü yaşayır. Atası Ulu ona çölçülük həyatının sirlərini öyrədir. Atası vəfat edəndən sonra o yaxın məhəllədən gəlmiş qızla tanış olur. Qadınla tanışlıq onun həyatında yeni səhifə açır, böyük, onun bixəbər olduğu dünyaya bir addım olur.

Filmdəki insan-cəmiyyət qarşıdurması, insan-təbiət həmahəngliyi "Çölçü" əsərini oxumaq marağı yaratdı içimdə. Çünki dəfələrlə romanların, povestlərin kino variantının əsərdən qat-qat zəif olmasını müşahidə etmişik. Hətta Hollivud romanı canlı yarada bilmirsə, öz kino xadimlərimizdən nə gözləyək? Çətinliklə də olsa filmin ssenarisi ilkin versiyada olduğu kimi keçdi əlimə. Və... ssenarinin film başa çatana qədər olan hissəsi rejissor Şamil Əliyevin nə qədər incə iş gördüyünü sübut etdi. Filmin ssenarisində bəzən bir səhifə təsvir olunan hadisə və ya an cəmi bir neçə ştrixlə tamaşaçının ixtiyarına verilir. Misal üçün, ssenaridə cavan Çölçünün gözləri önündə baş verən avtomobil qəzası detallarla təsvir olunursa, filmdə yolla ilanvari şütüyüb keçən bir avtomobil, bir an sonra isə onun ardınca yollanan polis maşını və təcili tibbi maşın bütün mahiyyəti nümayiş etdirir.

Lakin bu eyforiya ssenarinin film verisyasının başa çatanadək olan hissəsini əhatə edir...

Filmin sonu belədir: bütün dünyadan təcrid olunan, dəvələrlə baş-başa yaşayan bir çölçünün həyatına daxil olan qadın onun çöl kimi boz həyatına rəng qatdığı qədər də, parlaq günlərini zülmətə çevirir - həmin qadının dünyaya gətirdiyi uşağın ondan olub-olmaması barədə tərəddüdlərlə baş-başa qalan Çölçü. İnsanın nə qədər vəhşi, tərki-dünya həyat sürməsindən asılı olmayaraq onun monoqam ailə strukturuna sadiqliyinin, ictimai qınağın həyatında müstəsna rol oynamasının təsviri...Bu, filmin öz tamaşaçısına çatdırmaq istədiyi ismarıcdır.

Amma düşünürəm ki, ismarıc filmin sujeti ilə də əlaqəli olmalıdır. Məhz, bu səbəbdən "Oskar"a layiq görülmüş bir çox filmlərin sonluğunda lap əvvəldə qaçırdığımız bağlılığı tutmaq üçün təkrar baxırıq, baxdıqca da qarşımızda yeni mənzərələr açılır. Bunun üçün də filmdə işarələr sezilir. Bu işarələr "Çölçü" əsərində təsvir olunur və tamamlanır, filmdə isə əsla...
Ssenari və filmdə cavan Çölçü onun həyatına daxil olmağa cəhd edən qadını qovur. Qadın baş götürüb nabələd istiqamətə yollanarkən qarşısına fısqıran ilan çıxır. Cavan Çölçü vaxtında yetişir:

- Burda gəzmirlər! Bura ilan mələşəndi!

Əsərin sonunda isə artıq 10 yaşı olmuş oğlunun hələ də bic doğulması tərəddüdü ilə yaşayan Cavan Çölçü onu məhs həmin "İlan mələşən"ə, ölümə göndərir.

Bu tamamlayıcı ştrix olmadan birinci səhnə sadəcə Cavan Çölçü ilə qızın bir araya gətirilməsi üçün quraşdırılmış qəhrəmanlıq səhnəsidir.... Digər məqam - ssenarinin və filmin əvvəlində...

Ağ dəvə təzəcə doğduğu köşəyi yaxın buraxmır. Cavan Çölçünün atası olan Ulu Çölçü Ağ Dəvənin qarşısında sallağı oturur... əlini cibinə salır. Cibindən çıxardığı yaşıl rəngli əski parçasını asta-asta yerə qoyan Ulu Çölçü onun hər ucunu bir səmtə açır, (parçanın içərisində bir tikə çörək və bir topa duz görünür) qocanın əli bir çimdik duz götürüb çəkilir.
- Ay heyvan, and!.. Ağ Dəvə, and içirəm!.. Bax bu duz, bu da çörək, bu duz-çörəyə and içirəm!.. o köşək sənin balandı!..

Ulu Çölçü duzu çörəyin üstünə səpir... onu üç dəfə öpüb gözlərinin üstə qoyur, dua edirmiş kimi nəsə mızıldayır və duz-çörəyi ağzına salıb çeynəyir. Ağ Dəvə yırğalanır... aramla qalxır, tükürpədici bir səslə nərildəyir və köşəyə tərəf yorğalayır.
Bu isə "Çölçü" əsərinin sonluğu:

Ay işığında açıq-aydın görünən ANADƏVƏ PİRİ... dairəvi hasarının daşları yer-yerdən uçub-tökülüb, hasarın içərisindəki qol-budaqlı ağaç quruyub, ağacın altında qaralan hücrənin damı yatıb, Pirin ortasında ağ daşdan yonulmuş Anadəvənin iri bütü ağarır.

Pirin dəmir alaqapısı cırıltı ilə açılır... Çölçü Arvadı və Balaca Çölçü asta-asta içəri girirlər. Çölçü Arvadının əlində iri boxça var. Alaqapının ağzında dayanıb Anadəvəyə baxırlar.

Çölçü Arvadı gəlib Anadəvənin qarşısında diz çökür... Balaca Çölçü çəkinə-çəkinə yaxınlaşıb, onun yanında dayanır.

Çölçü Arvadı boxçasından nəsə çıxardır... onu aramla yerə qoyur.

Yerdəki yaşıl rəngli əskiyə uzanan qadın əli... onun hər ucunu bir səmtə açır, əskinin içində bir tikə çörək və duz var.

Çölçünün Arvadı duzu çörəyin üstünə səpir... dua edirmiş kimi nəsə mızıldanır.
Anadəvə!.. And içirəm!.. Bax, bu duz, bu da çörək... Bu duz çörəyə and içirəm, bu uşaq Çölçünün balasıdı!..

Çölçünün Arvadı hönkürür... duz-çörəyi öpüb, yaş süzülən gözlərinin üstə qoyur...

Bakıda istifadəyə verilən xeyli sayda müasir kinoteatrlardakı seanslar çox nadir halda tamaşaçı qıtlığı ilə üzləşir. Bu da onu sübut edir ki, kino həvəskarları indi daha çoxdur. Onda sual doğur - nəyə görə milli kino nümunələri bir il ərzində bir dəfə də olsun anşlaq toplaya bilmir? Yenə də məsuliyyət ssenari yazandan çox onu film şəklində reallaşdıran personalın üzərinə düşür. Kinonu geniş kütlə üçün daha başadüşülən, daha cəlbedici etmək lazımdır, cənablar. Yoxsa yenə bir qrup arif adam "Art house" formatında çəkilmiş filmi şəstlə alqışladığı halda "meystrim" türk kino sənayesinin, belə, şedevr sayılmayacağı "Evim sənsin"ə məhkum ediləcək.

2020-ci ildə neft qiymətləri proqnozlaşdırılandan yüksək olacaq - Dünya Bankı
2020-ci ildə neft qiymətləri proqnozlaşdırılandan yüksək olacaq - Dünya Bankı
"Brent" markalı neftin qiyməti düşüb
"Brent" markalı neftin qiyməti düşüb
Azərbaycan və Türkiyənin birgə uğuru: TANAP "ilin layihəsi" beynəlxalq mükafatını aldı (FOTO)
Azərbaycan və Türkiyənin birgə uğuru: TANAP "ilin layihəsi" beynəlxalq mükafatını aldı (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
ANAMA cəbhəboyu ərazilərdə hərbi sursat, radiopelenqatorlar və mərmi qalıqlar aşkar edib (FOTO)
Həbib Nurməhəmmədov üçüncü dəfə UFC çempionu titulunu qorudu
Əfqanıstanda "Əl-Qaidə" liderlərindən biri zərərsizləşdirilib
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 313 mini keçib
Hərbçilərimiz koronavirusla bağlı çağırış etdi (VİDEO)
Fransa Ankaradakı səfirini geri çağırıb
Düşmənin döyüş texnikaları məhv edilib (VİDEO)
Hikmət Hacıyev: 15 yaşınadək uşaqların əsgər kimi istifadə olunması müharibə cinayətdir (VİDEO)
Ermənistan döyüşlərdə uşaqlardan istifadə etməyə davam edir (VİDEO)
Hikmət Hacıyev: Ermənilərin hədəfi kənd və mülki şəxslər idi (FOTO)
Ermənistanın xarici işlər naziri də Paşinyan kimi CNN-ə müsahibədə rəzil duruma düşdü - Politoloq
Rusiyanın Qazprom qülləsi Azərbaycan bayrağına boyandı (VİDEO)
Gəncədəki erməni terroru nəticəsində həlak olan Rusiya vətəndaşının xatirəsi yad edilib (FOTO)
Beynəlxalq təşkilatlar Ermənistanın münaqişədə birbaşa iştirakı barədə məlumatlandırılıb (FOTO/VİDEO)
MN: Aciz qalan düşmən dezinformasiya və təxribat xarakterli məlumatlar yayır
MN: Təslim olan ermənilərin üçüncü dövlətlərə keçməsi üçün şərait yaradılacaq
Almaniyada Gəncə terroruna qarşı etiraz yürüşü keçirilib (FOTO)
MN: Azərbaycan Ordusunun keçirdiyi əməliyyatların qarşısını almaq məqsədilə düşmən təxribata əl atır
Azərbaycan HHQ-i düşmənin hərbi texnikası və infrastrukturunu məhv edib
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 24.10.2020 tarixli bölüm
Prezidentə yazırlar: Erməni terrorçularına qarşı qətiyyətli mövqe göstərdiyinizə görə Sizinlə fəxr edirik
Düşmənin bölmələrimizə hücum cəhdinin qarşısı alınıb - MN
Milli Məclisin Sədri Fransa Milli Assambleyasının Sədrinə məktub ünvanlayıb
İslamabadın ən böyük alış-veriş mərkəzində “Ermənistan mülki əhalini qətlə yetirir. Erməni təcavüzünə son” adlı aksiya keçirilir (FOTO/VİDEO)
Paşinyanın ardınca Mnatsakanyan da CNN-də özünü biabır etdi
Bayrağımızı Şuşada, Ağdərədə və digər işğalda olan torpaqlarda dalğalandıracağıq - Azərbaycan hərbçiləri (VİDEO)
Rusiya XİN ermənilərin Gəncəyə raket atəşi nəticəsində həlak olan Rusiya vətəndaşı ilə bağlı məlumat yayıb
Gəncədə 10 qadın və 6 uşaq olmaqla 26 nəfər həlak olub - Baş Prokurorluq
"Amerikanın səsi" etdiyi səhvə görə üzr istədi (FOTO)
İşğal olunmuş ərazilərdəki dinc əhaliyə hərbi obyektlərdən uzaq durmaq tövsiyə edilir
Ermənilərin atəşi nəticəsində həlak olan mülki şəxslərin sayı 65-ə çatdı
Parisdəki Azərbaycan Evinin rəhbəri Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı “Sputnik Frans” a müsahibə verib
Ermənistan ərazisindən Azərbaycanın ərazisinə hücumların edilməsi növbəti hərbi təcavüz aktıdır - Hikmət Hacıyev
Qax və Zaqatalanın giriş-çıxışlarında karantin postları qurulub (FOTO)
Ballistik raketləri mülki insanlara qarşı atan Ermənistan hakimiyyətinin əməlləri hərbi cinayətdir - Deputat
Rusiya səfirliyi Ermənistanın Gəncəyə raket atəşi nəticəsində ölən yeniyetmə ilə bağlı məlumat yayıb
Dövlət başçısının müxtəlif televiziya kanallarına, qəzetlərə verdiyi müsahibələr tarixi əhəmiyyətə malikdir - Hikmət Babaoğlu
Artilleriya bölmələrimiz düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirməyə davam edir (VİDEO)
Ağlını itirmiş rəhbər və ya Paşinyanın “parkinson xəstəliyi”
ABŞ-da koronavirus vaksininin sınaqları bərpa olunub
Azərbaycan əsgəri beynəlxalq hüquqla müəyyən edilmiş normalar çərçivəsində davranır - Müdafiə Nazirliyi
Ermənistan növbəti itkilərini açıqlayıb - SİYAHI
Şəhid olmuş hərbçilərin və müharibədən zərər çəkmiş şəxslərin kreditləri silinəcək
Düşmənin daha bir PUA-sı məhv edilib
Qarşı tərəfin məqsədi Azərbaycan Ordusunu Ermənistan ərazisinə atəş açmağa təhrik etməkdir - Hikmət Hacıyev
Baş Prokurorluq sosial şəbəkə istifadəçilərinə və bəzi KİV nümayəndələrinə xəbərdarlıq edib
Elsiz-obasız, torpaqsız olmaq dünyada heç bir dərdlə müqayisə edilə bilməz - Zəngilan sakini
Düşmənin döyüş təyyarəsi məhv edilib
Azərbaycanda yaşanan işğal faktorunun arxasında Fransa da var - Ərdoğan
Azərbaycanda 792 nəfər COVID-19-a yoluxub, 220 nəfər sağalıb, 8 nəfər vəfat edib
Azərbaycan Ordusu yüksək əhval-ruhiyyə ilə işğal olunan torpaqlarımızı azad edir (VİDEO)
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Azərbaycan öz torpaqlarını geri almağa başlayıb
İranda 335 nəfər koronavirusdan öldü
Mətbuat Şurası aparıcı media qurumlarına, insan hüquqları birliklərinə və beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
ABŞ-da koronavirusa yoluxmada rekord qeydə alındı
Bu gün daha iki şagirdimiz düşmən təcavüzünün qurbanı oldu - Nazir
Əkrəm İmamoğlu koronavirusa yoluxub (VİDEO)
Dağlıq Qarabağda referendum heç vaxt olmayacaq - Rauf Əliyev
Ermənistan Gəncədə rusiyalı yeinyetməni qətlə yetirməklə bütün dünyaya qarşı müharibə elan etdiyini göstərdi - ŞƏRH
Laçın və Qubadlı rayonları Ermənistan ərazisindən raket-artilleriya atəşinə tutulur
Müharibədən sonra Dağlıq Qarabağa xarici investisiya axını şübhəsizdir - İqtisadçı
Bakıda mənzildən 30 min manatlıq oğurluq edilib
Erməni təcavüzü nəticəsində 8 məktəbli həlak olub, 16 məktəbli yaralanıb - Nazirlik
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının qanunsuz işğalına son qoymalıdır - Türkiyə Müdafiə Nazirliyi
Ermənistanın dinc sakinləri atəşə tutması beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulmasıdır - Britaniyalı deputat
Birinci elə bildik raket evə düşəcək, amma bağa düşdü, Orxan bağda idi - Kənd sakini (FOTO/VİDEO)
Çili mətbuatında ermənilərin Kəlbəcərdə soydaşlarımıza yaşatdıqları faciədən bəhs edilib
Goranboyda evin həyətinə düşüb partlamayan erməni raketi (FOTO)
Azərbaycanlılar “Guardian” nəşrinin binası qarşısında aksiya keçirib
Səbaildə onlayn yolla narkotik vasitələr satan şəxs saxlanılıb (FOTO)
Rusiyada bir gündə 16 mindən çox yoluxma qeydə alındı
Erməni terroru nəticəsində bu gün həlak olan yeniyetmə xalasıgilə qonaq getmişdi (FOTO)
Ermənistan tərəfindən öldürülən Rusiya vətəndaşı barədə səfirliyiə məlumat verilib - Hikmət Hacıyev
Ermənistan hər dəfə atəşkəs razılaşmasını pozur, mülki əhaliyə davamlı olaraq atəş açır - Deputat
Azərbaycan tərəfə keçmək istəyən erməni mülki şəxslərə və hərbçilərə yardım göstərməyə hazırıq - Hikmət Hacıyev
Sabah hava necə olacaq?
Oktyabr ayı üzrə müavinət, təqaüd və kompensasiyalar ödənilib
DMX Azərbaycanda yaşayan əcnəbilərə müraciət edib
Əlcəzair və Misir mediası Gəncə terrorundan yazıb
Xaçmazda polis və Daxili Qoşunların əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində xidmət aparır (FOTO)
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 75 min nəfəri keçdi
Qubadlı rayonu Ermənistan ərazisindən artilleriya atəşinə tutulur - Müdafiə Nazirliyi
Gəncədə raket atəşi nəticəsində yaralanan 13 yaşlı Rusiya vətəndaşı vəfat etdi
Ermənistanın raket atəşi nəticəsində Tərtərdə 16 yaşlı yeniyetmə həlak olub - Hikmət Hacıyev
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan nəinki enerji üzrə, eyni zamanda, daşımalar üzrə regional haba çevrilib
Düşmən yaşayış məntəqələrimizi raket atəşinə tutur
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi hücumunun siyasi məqsədlərindən danışıb
Kəlbəcərin mövcud yataqlarının ehtiyatları yenidən öyrəniləcək
Düşmən Goranboy-Naftalan istiqamətindəki ərazilərimizi atəşə tutur
Prezident İlham Əliyev: Bakının mərkəzində erməni kilsəsi var, bizim işğal olunmuş torpaqlardakı məscidlərimiz isə dağıdılıb
Polşa prezidenti koronavirusa yoluxub
Azərbaycan Prezidenti: Bizim Gürcüstanla münasibətlərimiz mükəmməldir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hökuməti əhalini Türkiyə ilə qorxutmağa çalışmamalıdır
Azərbaycandakı dini konfessiyalar erməni terroruna qarşı həmrəylik nümayiş etdirib (VİDEO)
Azərbaycan Prezidenti: Müharibə dayanandan sonra Türkiyənin rolu çox mühüm və müsbət olacaq
Gəncədə genişmiqyaslı dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Müharibənin vurduğu yaraları siyasi müdriklik, siyasi iradə ilə sağaltmaq lazımdır
Gecə ərzində düşmənin döyüş texnikaları məhv edilib (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hökuməti başa düşməlidir ki, indi onlar diktə etmək vəziyyətində deyillər
Bütün xəbərlər