Şuşanın qoruq ərazisindəki abidələrin sayı ermənilər tərəfindən qəsdən saxtalaşdırılıb - Tədqiqatçı ekspert

Şuşanın qoruq ərazisindəki abidələrin sayı ermənilər tərəfindən qəsdən saxtalaşdırılıb - Tədqiqatçı ekspert

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Şuşada 850-dən 1360-a qədər qeydiyyatdan kənarda qalmış tarix və mədəniyyət abidəsi var. Şəhərin bərpası zamanı bu abdiələrin nəzərə alınmaması bərpa işlərində böyük boşluqlar yarada bilər.

Bunu Trend-ə 2014-2017-ci illərdə işğal altında olan ərazilərdəki tarix və mədəni abidələrin monitorinqini aparan Nazirlər Kabineti yanında İtki və Tələfatların Qiymətləndirilməsi üzrə işçi qrupun üzvü olmuş mədəni dəyərlər üzrə tədqiqatçı ekspert, Beynəlxalq Memarlar Akademiyasının Moskva şöbəsinin professoru, Azərbaycan Memarlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü Faiq İsmayılov deyib.

Tədqiqatçı hesab edir ki, sovetlər dönəmində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin erməni rəhbərliyi qəsdən Şuşa şəhərinin qoruq ərazisində 142 tarixi-mədəniyyət abidəsinin olduğunu açıqlayıb.

"Ermənilər həmin dövrdə azərbaycanlıların mədəni-irs nümunələrinin saylarını şübhə altına atmaq, Azərbaycan tarixini saxtalaşdırmaq istiqamətində əməli fəaliyyət göstəriblər. Əgər təqdim olunan 142 rəqəmini təhlil etsək görərik ki, bu abidələrin 9-u məhəllə məscidləri, 2-si hamam, 8-i bulaqdır. Qoruq ərazisindəki mədrəsə, karvansay, təhsil müəsisələrini də nəzərə alsaq, oradakı bu tipli binaların, eləcə də inzibati binaların sayı ümumilikdə 51 olmalıdır. Əgər biz bu rəqəmi tarix və mədəniyyət abidələrinin ümumi sayından çıxsaq, belə çıxır ki, Şuşada cəmi 91 yaşayış evi olub. O zaman bu məlumat belə bir haqlı sual doğurur: Xanlıq üçün mühüm strateji əhəmiyyət daşıyan Şuşa Qalasında Pənahəli xanın inşa etdiyi 17 məhəllədə 91 ailə yaşayırdımı? Əgər Şuşada bu qədər az əhali yaşayırdısa, o zaman 17 məhəllə inşa etmək hansı zərurətdən yaranmışdı?".

F.İsmayılov əlavə edib ki, işğal səbəbindən müstəqillik dövründə bu ərazilərdə tarix və mədəniyyət abidələrinin qeydiyyatını aparmaq mümkün deyildi. Lakin indi bu abidələrin sayını yenidən dəqiqləşdirərək qeydiyyata almaq mümkündür.

F.İsmayılov qeyd edib ki, Şuşanın tarixi görkəminin qaytarılması Şuşadakı 17 məhəllənin sərhədləri daxilində məscid, hamam, bulaq, görkəmli adamların və tarixi şəxsiyyətlərin mülklərinin, XVIII-XIX əsrlərdə inşa edilmiş yaşayış evlərinin, inzibati binaların, elm və təhsil müəsisələrinin bərpasından keçir:

"Təqribi hesablamaya görə, hər bir məhəllədə 60-80 yaşayış evi və digər inzibati bina və qurğular olubsa, bunun ümumi sayı 1020-1360 olur. Deməli, Şuşanın bərpası layihələşdiriləndə ayrı-ayrı məhəllələr üzrə bu say mütləq nəzərə alınmalı və XVIII-XIX əsr memarlığına uyğun bərpa edilməlidir".

Mütəxəssis qeyd edib ki, bu abidələrin hamısı indiyədək öz mövcudluğunu qoruyub saxlaya bilməyib. Onların bir qismi işğal dövründə dağıdılaraq yerində şəhər landşaftına uyğun olmayan binalar inşa edilib, digər bir qismi isə dağıdılsa da, onların qalıqları qalır. Amma müvafiq idarə rəhbərlərinin səhlənkarlıqları üzündən onlar qeydiyyata alınmayıblar. Lakin arxiv sənədlərində Şuşanın qədim landşaftına aid bir çox dəyərli məlumatlar qorunub saxlanır.

Ekspertin fikrincə, Şuşada dövlət qeydiyyatından kənarda qalan tək yaşayış evləri deyillər. Bu abidələr sırasında XIX əsrə aid inzibati binalar təhsil müəssisələri və monumental qurğular da var. Belə abidələrdən çox önəmlilərindən biri İctimai Məclisin yay binasıdır. Öz memarlıq quruluşu və bədii gözəlliyi ilə göz oxşayan, bu və ya bu kimi abidələrin Şuşanın bərpasında nəzərə almamaq mədəniyyətimizə çox ağır zərbə ola bilər:

"Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyev, Vətən Müharibəsindən sonrakı quruculuq dövründə Şuşa şəhərinin bərpasına xüsusi önəm verir. Prezidentin Azərbaycan Ordusunun Qarabağ üzərindəki qələbəsindən dərhal sonra Şuşanı Mədəniyyət Paytaxtı elan etməsi, öz çıxışlarında Şuşanın bərpası zamanı klassik ənənələrə üstünlük verilməsi barədə bu və ya digər tövsiyələri bu qənaətə gəlməyimizə əsas verir".

Onun sözlərinə görə, Prezidentin Azərbaycan Ordusunun Qarabağ üzərindəki qələbəsindən dərhal sonra Şuşanı Mədəniyyət Paytaxtı elan etməsi, öz çıxışlarında Şuşanın bərpası zamanı klassik ənənələrə üstünlük verilməsi barədə bu və ya digər tövsiyələri bu qənaətə gəlməyimizə əsas verir. Klassik ənənələr dedikdə isə Şuşanın ən azından qoruq zonası ərazisindəki tarixi görkəminin özünə qaytarılması üçün şəhərin sövet dövründə inşa edilmiş “xruşovkalar”dan, eləcə də erməni işğalı zamanı inşa edilmiş müasir kotec, restoran və digər qurğulardan azad edilməsi işlərini gündəmə gətirir.

“AccessBank” taksi xidmətləri üzrə tender elan edir
“AccessBank” taksi xidmətləri üzrə tender elan edir
DSMF konsaltinq xidmətləri üçün 300 min manat ayıracaq
DSMF konsaltinq xidmətləri üçün 300 min manat ayıracaq
"Aztelekom" avadanlığın texniki dəstəyi üçün 1,4 milyon manatdan çox vəsait ayıracaq
"Aztelekom" avadanlığın texniki dəstəyi üçün 1,4 milyon manatdan çox vəsait ayıracaq
Loading Bars
Xəbər lenti
Prezident İlham Əliyev: 10 noyabr tarixli Bəyanat mahiyyətcə elə de-fakto sülh sazişidir
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan rayonunun üç kəndində “ağıllı kənd” layihəsi həyata keçiriləcək
Strasburqda Xocalı soyqırımının 29-cu ildönümünə həsr olunan tədbirlər keçirilib (FOTO)
Ermənilər elə təəssürat yaratmağa çalışırdılar ki, guya Xocalı faciəsini azərbaycanlılar törədib - Alim
Bakıda iki minik avtomobili toqquşub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 10 282 nəfər sağalıb
Azərbaycan Avrasiyada miqyasına görə üçüncü qaz hasilatçısına çevriləcək - Hesabat
BMT TŞ vaksinasiya ilə bağlı qətnamə qəbul edib
Avropa Şurası Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndənin mandatını uzadıb
Ankaranın Atakule zirvəsi Xocalı soyqırımı şəhidlərinin xatirəsinə Azərbaycan və Türkiyənin dövlət bayraqları ilə işıqlandırılıb
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə özü müəyyən edəcək ki, Ermənistanla sərhədlər nə zaman açıla bilər
Xocalı faciəsinin səbəblərini və günahkarlarını araşdırmaq lazımdır - Rusiyalı politoloq
Xocalı hadisələrinin şahidi öz xatirələrini bölüşüb
Xocalı Soyqırımını “Unutmadıq, unutdurmayacağıq!” (FOTO)
Dünya Bankı və Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası Azərbaycanın enerji sektorunda 2 layihə reallaşdırır
Polkovnik Elxan İbrahimov öz vəzifəsindədir - Müdafiə Nazirliyi
Yalnız sıx əməkdaşlıq Cənubi Qafqaz regionunun demilitarizasiyasına xidmət edə bilər - Komitə sədri
MDU-nun tələbələri Xocalı soyqırımının 29-cu ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirib (FOTO)
Ailə kəndli təsərrüfatı üzvlərinə elektron vəsiqənin verilməsi qaydası müəyyənləşib
Azərbaycan könüllüləri dünyanı Xocalı soyqırımına səssiz qalmamağa çağırıb (FOTO)
Bu il sosial sahədə e-yeniliklərin tətbiqi daha da genişlənəcək
Dövlət başçısı hər bir sualı cavablandırdıqca, həm də müvafiq mesajlar ötürürdü - Arzu Nağıyev (VİDEO)
AXC-Müsavat cütlüyü hərbi qüvvələri öz məkrli məqsədləri üçün istifadə edirdi - Deputat
Azərbaycan Prezidenti: Bu gün sülhməramlı missiyasının nəzarətində olan torpaqlara da azərbaycanlılar qayıtmalıdırlar, qayıdacaqlar
Kişinyov şəhərində Xocalı soyqırımının qurbanları yad edilib
Prezident İlham Əliyev: Rusiya və Azərbaycan dost ölkələrdir
Alman alim Xocalı qətliamından yazıb
Prezident İlham Əliyev: Ermənistandakı böhran, orada siyasi mübarizənin nəticələri bizim planlarımıza təsir edə bilməz
Azərbaycan Prezidenti: Monitorinq Mərkəzi post-müharibə dövrü üçün çox önəmli bir alət olaraq fəaliyyət göstərəcək
Prezident İlham Əliyev: Xocalı soyqırımı törədiləndə dünya susmuşdu
NATO-nun mənzil-qərargahında Xocalı soyqırımını anım tədbiri keçirilib (FOTO)
Şuşada Xocalı qurbanları yad edilib (VİDEO)
Azərbaycandan Türkiyəyə qaz tədarükü 19 faiz artıb
Ədliyyə orqanlarında Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi yad edilib
İordaniyada Xocalı soyqırımı ilə əlaqədar anım gecəsi keçirilib (FOTO)
“Xocalı - faciədən doğan intiqam” adlı tədbir keçirilib (FOTO)
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
Rektor Şahin Bayramov Xocalı soyqırımının 29-cu ildönümü ilə bağlı açıqlama verib
Xocalı soyqırımı - insanlığa qarşı amansız terror!
Ankarada Xocalı soyqırımına həsr olunan anım mərasimi keçirilib
Gənclər təşkilatları “Ana harayı” abidəsini ziyarət etdi (FOTO)
Xocalı soyqırımı dünya mediasında geniş işıqlandırılıb
Estoniyadan diri quş və quşçuluq məhsullarının idxalına məhdudiyyət tətbiq olundu
Ermənilər hamilə əmim qızını öldürdülər - Faciədə hər iki valideynini itirən Xocalı şahidi
ADU-nun Tərcümə fakültəsində “Xocalı soyqırımından Qarabağ zəfərinə” adlı tədbir keçirilib
"ADY Container" MMC Türkmənistandan Türkiyəyə kükürd daşıyır
Azərbaycanda çay plantasiyalarının güzəştli sığortası başlayıb
Bu mətbuat konfransı Azərbaycanın beynəlxalq informasiya məkanında növbəti əzəmətli qələbəsidir - Hikmət Hacıyev
Baş İdarə Xocalı faciəsinin 29-cu ildönümünə həsr olunmuş silsilə tədbirlər keçirib
Qazaxıstan və Azərbaycan “Satti” qurğusunun quyu qazması barədə razılıq əldə edib
Milli Məclisdə Xocalı soyqırımına həsr olunmuş rəsm sərgisi təşkil olunub
Azərbaycan Prezidenti: Bəzilərinin gözləntiləri həddindən artıq çoxdur, amma hər şeyin öz vaxtı, öz yeri var
AzTU tələbələri işlə təmin etmək üçün taksi xidməti yaratdı
Tbilisidə Xocalıya həsr edilmiş anım mərasimi və fləşmob təşkil edilib (FOTO)
AMEA-da virtual laboratoriyalar yaradıla bilər
BTC vasitəsilə Türkiyəyə neft nəqli azalıb
Türkiyə gəncləri ‘XOCALIYA ƏDALƏT’ tələb edir (FOTO)
AHİK Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat yaydı
Azercell ilə TikTok indi daha əlçatandır!
Xocalı faciəsinin iyirmi doqquzuncu ildönümünə həsr olunmuş videokonfrans keçirildi (FOTO)
Bütün ölkədə Xocalı qurbanlarının xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunub (FOTO)
Ermənistan prezidenti Paşinyana qarşı çıxdı: Baş qərargah rəisi vəzifəsində qalır
Azərbaycan Prezidenti: Minalanmış sahələrin xəritələrini verməmək cinayətdir
Azərbaycan könüllüləri Xocalı soyqırımının ildönümü ilə bağlı bəyanat veriblər
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycana xoş gəlmisiniz plakatı nəyə görə Ermənistanda hər hansı bir qıcıq doğurur
Azərbaycan iqlim dəyişmələri ilə mübarizə üçün plan hazırlayır
Prezident İlham Əliyev: 10 noyabr Bəyanatı Ermənistan tərəfindən tam icra olunmalıdır
Varşavada Xocalıya həsr olunmuş məlumatlandırma aksiyası təşkil edilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Rəcəb Tayyib Ərdoğana telefonla zəng edib
Xocalı həqiqətləri Avropanın nüfuzlu media orqanında
Azərbaycan Prezidenti: Müharibə bitəndən 20 gün sonra hərbi əsir ola bilməz, bunlar terrorçu və təxribatçılardır
Bizi Qarabağdakı əsas tapşırıqdan heç nə yayındırmamalıdır - Mariya Zaxarova
Dövlətimiz şəhid ailələri, müharibə əlilləri üçün əlindən gələni edir - Deputat
Yeni və təcrübəsi az olan nəzarətçi-müəllimlər üçün seminar-məşğələləri yekunlaşıb
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə hazırlanan "www.khojalytoday.com" saytı təqdim edilib (FOTO/VİDEO)
Diaspor təşkilatı Avstriyanın Federal kanslerini Xocalı soyqırımını tanımağa çağırıb
ABŞ-ın Sanni Ayles Biç şəhərində 26 fevral tarixi Xocalının anım günü elan edilib (FOTO)
Baş Prokurorluğun nümayəndələri beynəlxalq tədbirə qatılıb
Putin Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Qarabağı müzakirə etdi
Dinc sakinlərə qarşı aqressiya bunu törədənin zəifliyinin göstəricisidir - Rusiyalı ekspert
Danimarka rəsmilərinin diqqəti Xocalı soyqırımına cəlb edilib
“Muğanbank” ASC-nin reytinqləri üzrə proqnoz yenidən baxılaraq, “Neqativ”-dən “Stabil”-ə dəyişdirilmişdir
Portuqalıya kinoşirkəti “STORY of KHOJALI” adlı film ekranlaşdırıb (VİDEO)
Azərbaycanda 180 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 219 nəfər yoluxub, 4 nəfər vəfat edib
Qəbələdə ağac kəsən şəxs cəzalandırılıb
Srebrenitsa anaları Ağdamda olublar (FOTO)
Əfv komissiyası hansı müraciətlərə baxıb?
Xocalı faciəsinin 29-cu ildönümü Bolqarıstanda anılıb (FOTO)
Şirvanda qadını öldürməkdə şübhəli bilinən şəxslər tutuldu
Azərbaycan və Pakistan diaspor gənclərinin əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə edilib
Naqif Həmzəyev “A Haber” televiziya kanalında Xocalı soyqırımından danışıb (FOTO/VİDEO)
Müdafiə Nazirliyinin rəhbər heyəti Xocalı soyqırımı abidəsini ziyarət edib (FOTO)
“Azərsun Holdinq” Xocalı faciəsini yad edib (FOTO)
ADU-nun Çinşünas tələbələri Xocalı faciəsini yad edib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev 4 saatdan çox davam edən konfransda 50-yə yaxın sualı cavablanıdırb
Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi cinayətlərə görə 304 erməni axtarışa verilib - Baş prokuror
Azərbaycan Prezidenti: Təəssüf ki, vaksinlər dünya ölkələri arasında ədalətli bölünmür
Prezident İlham Əliyevin bir neçə dildə danışması xarici jurnalistləri təəccübləndirib: Rekorda imza atdınız (VİDEO)
“Xocalıya ədalət” beynəlxalq kampaniyası çərçivəsində Seulda silsilə tanıtım və məlumatlandırma aksiyaları davam etdirilib (FOTO)
Xocalıda cinayətlərin törədilməsində günahkar olan hər kəs ədalətli cəzasını almalıdır - Ukraynalı ekspert
Bütün xəbərlər