Boy artımına müsbət təsir edən qidalar

Boy artımına müsbət təsir edən qidalar

Bakı. Trend:

Boy hormonunun defisiti uşaqlar arasında geniş yayılmış hipofiz vəzin hormon çatışmazlığıdır. Qeyd edək ki, ayrıca izolə olunmuş şəkildə və ya hipofizin digər hormonlarının çatışmazlığı ilə birlikdə rast gəlinə bilər. Adətən boy hormonunun çatışmazlığı uşaqlarda bədən üzvlərinin normal inkişafı şəraitində böyümə sürətinin anormal dərəcədə azalması ilə xarakterizə olunur. Boy hormonunun defisiti böyümə prosesini pozmaqla yanaşı, uşaqlarda həm də dişlərin inkişafını, yeniyetmələrdə isə cinsi yetişkənlik prosesini ləngidir. Bədən kütləsinin artması ilə boy arasında uyğunsuzluq yarana bilər ki, bu da piylənməyə səbəb olur.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutundan bildirilib ki, boy artımı genetik faktorlarla əlaqəli olsa da, boy hormonunun sintezində sağlam qidalanma da olduqca əhəmiyyətlidir. Belə ki, sağlam qidalanma boy hormonunun ifrazını optimallaşdırır. Nəticədə isə orqanizmdə piy və insulin səviyyəsini tənzimləyir. Bəzi qida məhsulları isə birbaşa boy hormonunun sekresiyasına təsir göstərir. Xüsusilə də melatoninlə zəngin qida məhsullarının istehlakı tövsiyə olunur. Bu qida məhsullarına yumurta, balıq, xardal toxumu, pomidor, çərəzlər, üzüm, nar və moruq aiddir. Digər tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilib ki, triptofanla zəngin qidalar da boy hormonunun səviyyəsini artırır. Triptofanla zəngin qida məhsullarına isə yumurta, süd, taxıl, lobya, ət və s. daxildir.

Beləliklə, qidalanma amili də böyüməni təmin edən əsas faktorlardandır. Ona görə də sağlam böyümə və inkişaf üçün mühüm rol oynayan qidalı maddələrlə zəngin olan məhsulların istehlakı zəruridir. Müəyyən bir dövrdən sonra boy artımı prosesi dayansa da, bəzi qida məhsulları boyu normal həddə saxlayır, eləcə də sümük və damarların sağlamlığını qoruyur. Məsələn, zülal sağlam inkişaf prosesində açar rol oynayır. Kalsium, D vitamini, maqnezium və fosfor kimi digər qidalı mikroelementlər də sümüklərin sağlamlığını təmin edir və böyümə prosesində həlledici rol oynayır. Aparılan araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, fermentləşdirilmiş məhsullarda rast gəlinən və faydalı bakteriyaları özündə cəmləşdirən probiotiklər də uşaqlarda boy artımını sürətləndirə bilər.

Böyümə, boy artımına müsbət təsir edən əsas qida məhsulları aşağıdakılar sayılır:

Lobya çox qidalı məhsul olub, əsas zülal mənbəyi hesab edilir. Sübut edilib ki, zülal uşaqlarda böyüməni tənzimləyən əhəmiyyətli bir hormon olan insulinə bənzər böyümə faktoru 1 (IGF-1) səviyyəsini artırır. Lobya dəmir və B vitamini ilə də zəngindir. Qeyd edək ki, dəmir çatışmazlığı ilə xarakteriza olunan anemiya uşaqlarda boy artımını ləngidə bilir.

Toyuq əti zülal və digər faydalı maddələrlə zəngindir. Həmçinin tərkibində böyümə və inkişaf üçün zəruri sayılan suda həll olan B12 vitamini də ehtiva edir. Toyuq əti taurin, aminturşu ilə də zəngindir. Bu da sümüklərin formalaşmasının və inkişafının tənzimlənməsində olduqca faydalıdır.

Badam boy üçün vacib olan vitamin və minerallarla zəngindir. Bir çox faydalı yağlardan başqa, çoxlu miqdarda manqan və maqneziuma da malikdir. Badamın tərkibi antioksidant təsirə malik yağda həll olan E vitamini ilə də zəngindir. Qeyd edək ki, bu vitaminin çatışmazlığı uşaqlarda boy artımında ləngiməyə səbəb olur. Badam sümüklərin sağlamlığı üçün də olduqca faydalıdır. Müəyyən edilib ki, badam istehlakı sümük toxumasını dağıdan osteoklast hüceyrələrinin əmələ gəlməsini inhibirləşdirir.

Yarpaqlı tərəvəzlər – ispanaq, kələm kimi tərəvəz bitkilərinin tərkibi C vitamini, kalsium, dəmir, maqnezium və kaliumla zəngindir. Xüsusilə də kalium sümük sıxlığını artıraraq, boy artımı prosesini tənzimləyir. Hətta 103 nəfər qadının iştirakı ilə aparılmış tədqiqat işində müəyyən edilib ki, yarpaqlı tərəvəz istehlak edən qadınlarda sümük kütləsinin azalma riski daha azdır.

Yoğurt boy üçün vacib bir neçə komponenti özündə birləşdirən, o cümlədən faydalı bakteriya növlərindən biri olan probiotiklərlə zəngindir. Sübut edilib ki, probiotiklər yalnız bağırsaq funksiyası və immun sistemi üçün faydalı deyil, həm də uşaqlarda boy artımı prosesinə də stimul verir. Yoğurt sümükdə metabolizm prosesində iştirak edən kalsium, maqnezium, fosfor və kaliumla da zəngindir.

Şirin kartof A vitamini ilə olduqca zəngindir ki, bu da sümüklərin sağlamlığı üçün çox faydalıdır və boy artımını tənzimləyir. Lif tərkibli olduğuna görə həzm sisteminin sağlamlığına təsir edir və nəticədə faydalı bağırsaq bakteriyalarının inkişafına səbəb olur. Bağırsağın sağlam mikrobiomunun tənzimlənməsi isə qida maddələrinin sorulması prosesini yaxşılaşdırır ki, bu da böyümə və inkişaf üçün əhəmiyyətli olan mineral və vitaminlərin mənimsənilməsi üçün vacib amildir.

Kinoa toxumu orqanizm üçün vacib olan 9 əvəzedilməz aminturşuları ehtiva edir. Həmçinin sümüklərin mineral tərkibi üçün faydalı olan maqneziumla zəngindir. Manqan, fol turşusu və fosfor ehtiva etdiyindən sümüklərin sağlamlığı baxımından da faydalı hesab edilir.

Yumurta böyümə üçün vacib sayılan bir çox vitamin və minerallarla, zülallarla zəngindir. Yumurtanın tərkibində D vitamini də mövcuddur. Bu da kalsiumun mənimsənilməsini sürətləndirir və skeletin sağlamlığını təmin edir. Tədqiqatlar nəticəsində məlum olub ki, 6 ay müddətində qida rasionuna az miqdarda əlavə edilmiş D vitamini uşaqlarda böyümə prosesini sürətləndirib. 874 nəfər uşağın iştirakı ilə aparılmış digər tədqiqatda isə sübuta yetirilib ki, yumurtanın mütəmadi istehlakı aylıq boy artımına öz təsirini göstərir.

Giləmeyvələr – qaragilə, çiyələk, moruq və böyürtkən kimi giləmeyvələr bir sıra qidalı maddələrlə, K vitamini, lif, manqan, eləcə də hüceyrələrin böyüməsi və bərpasını tənzimləyən C vitamini ilə zəngindir. C vitamini orqanizmdə kollagen sintezini də artırır. Sübuta yetirilib ki, kollagen sümüklərin sıxlığını artırır və sümüklərin sağlamlığında mühüm rol oynayır. Bu da boy artımı prosesinə müsbət təsir göstərir.

Qızılbalıq selen, kalium, B vitamini və Omeqa-3 yağ turşuları ilə zəngin yağlı balıq növlərindən biridir ki, böyümə və inkişaf prosesində əvəzedilməz rol oynayır. Tədqiqat nəticələrinə əsasən, Omeqa-3 yağ turşuları sümüklərin sağlamlığında mühüm rol oynayır və maksimal böyümə üçün sümük toxumasının yenilənməsini tənzimləyir. Omeqa-3 yağ turşularının azlığı uşaqlarda yuxu problemləri riskini artırır ki, bu da bilavasitə boy artımına mənfi təsir göstərir. Qeyd edək ki, yaxşı gecə yuxusu boy hormonunun sintezini aktivləşdirən vacib amillərdəndir.

Süd tərkibində sümüklərin sağlamlığı üçün əvəzedilməz olan kalsium, fosfor, maqnezium kimi minerallara malik olduqca faydalı məhsullardan biridir. Süd zülallarla da zəngindir. Belə ki, 1 stəkan (244 ml) südün tərkibində 8 qram qidalı maddələr var. Tədqiqatlar göstərir ki, inək südü uşaqlarda böyümə prosesini sürətləndirir, həmçinin əzələ kütləsini artırır.

Azərbaycanda yeni 5G tezliklərinin paylanması cədvəli təsdiqlənib - Nazir müavini
Azərbaycanda yeni 5G tezliklərinin paylanması cədvəli təsdiqlənib - Nazir müavini
Azad edilmiş ərazilərin 35 faizi teleradioyayımla əhatə olunub – Nazir müavini
Azad edilmiş ərazilərin 35 faizi teleradioyayımla əhatə olunub – Nazir müavini
2024-cü ilədək bütün ölkənin internetlə təmini planlaşdırılır - Nazir müavini
2024-cü ilədək bütün ölkənin internetlə təmini planlaşdırılır - Nazir müavini
Loading Bars
Xəbər lenti
Ərdoğan yeni ədliyyə naziri təyin edib
Aİ Rusiyanın yeni sanksiyalarını şərh edib
2021-ci ildə Türkiyəyə səfər edən turistlərin sayı açıqlanıb
Avropada qazın qiyməti bir həftə ərzində 17 faiz artıb
Dekabrda Rusiyada COVİD-19 diaqnozu ilə 50 mindən artıq insan ölüb
Azərbaycan Ordusunun mayoru koronavirusdan vəfat edib
Türkiyə Qırğızıstan-Tacikistan sərhədində atəşkəsi alqışlayır - XİN
Oğuzda yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstəsi saxlanılıb (VIDEO)
BMT təşkilatın büdcəsinə ödənişlərə görə Azərbaycana təşəkkür edib
Pensilvaniyada körpü çöküb, xəsarət alanlar var
Cüdoçumuz Qran-Pri turnirinin gümüş medalını qazanıb
Moskva polisi Rusiya Erməniləri İttifaqının binasına daxil olub - faşist Njde haqqında filmin nümayişi dayandırılıb
Tunisdə terror aktının qarşısı alınıb
Rusiya - Ukrayna gərginliyi davam edərsə, Avropa bazarında mavi yanacağın qiyməti artacaq (VİDEO)
Moskva Rusiyaya girişi qadağan olunmuş Aİ nümayəndələrinin siyahısını genişləndirib
Qəsəbədə məktəb, uşaq bağçası, tibb məntəqəsinin yaradılmasına görə Prezident İlham Əliyevə və Birinci xanım Mehriban Əliyevaya hədsiz təşəkkür edirik - Binə sakinləri (FOTO/VİDEO)
Hindistan səfirliyi Qanvermə Aksiyası təşkil edib (FOTO)
Pandemiyaya qarşı ən effektiv mübarizə yolu vaksinasiyadır - TƏHLİL
Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə artıb
Yeni multibrend avtomobillərə xidmət mərkəzi - Motor House (FOTO/VİDEO)
YAP-ın rayon təşkilatlarına yeni sədrlər təyin olunub - TAM SİYAHI (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində növbəti “Açıq qapı” günü keçirilib (FOTO)
Azercell-in “Nizami İli”nə töhfəsi Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirildi
BMT Təhlükəsizlik Şurası Ukrayna ətrafındakı vəziyyəti müzakirə edəcək
Ceyhun Bayramov BMT-nin Azərbaycanda rezident əlaqələndiricisi ilə görüşüb (FOTO)
Avropanın böyük özəl liman operatoru Bakı Limanı ilə əməkdaşlıq edəcək
İnam Kərimov Kənd Təsərrüfatı Nazirlərinin 14-cü Berlin Konfransında iştirak edib (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 3 564 nəfər COVID-19-a yoluxub, 19 nəfər vəfat edib
Azad olunan ərazilərdə daha bir erməni hərbçinin cəsədi tapılıb
Kamran Əliyev Almaniyanın Federal Baş prokuroru ilə görüşüb (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində Elmi Şuranın növbəti iclası keçirilib (FOTO)
Bağdad hava limanı raket atəşinə tutulub
Füzuli rayonunda traktor minaya düşüb
Əli Əsədov Ümumdünya Gömrük Təşkilatının Baş katibi ilə görüşüb
Dünyada ərzaq qiymətləri son on il ərzində ən yüksək səviyyəyə çatıb - FAO (ÖZƏL)
QHT Agentliyi və Türkiyə Daxili İşlər Nazirliyi arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb (FOTO)
Azərbaycan Yazıçılar Birliyində Yunus Oğuzun "Uçurum" romanının təqdimatı olub
Azad olunmuş ərazilərdə İran şirkətləri yaxın zamanlarda konkret layihələrlə işə başlayacaq
Prezident İlham Əliyev Kasım-Jomart Tokayevə təbrik məktubu göndərib
Əli Əhmədov Qış Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində iştirak edəcək
MÜSİAD Azərbaycan və Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi iş birliyinin perspektivləri müzakirə edilib (FOTO)
Rumıniyanın energetika naziri Azərbaycana gələcək
Qubada spirtli içkinin təsiri altında avtoxuliqanlıq edən şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
ARDNF Türkiyə Mərkəzi Bankına 1 milyard avro depozit qoyub
Sabah güclü külək əsəcək
ÜGT ilə Azərbaycan arasındakı əlaqələr dinamik inkişaf edir (FOTO)
Bakıda təqribən 1500 nəfərə 1 vəkil düşür - Vəkillər Kollegiyasının sədri (VİDEO)
Növbəti tədris ilinədək yeni nümunəvi qaydalar təqdim ediləcək
Xocalı soyqırımının 30-cu ildönümü ilə əlaqədar tədbirlər planı hazırlanacaq - SƏRƏNCAM
Bakı-Qazax yolunda dəhşətli qəza (VİDEO)
Şamaxıda aktiv koronavirus xəstəsi ictimai yerdə aşkarlanıb
Bakıda “Kalaşnikov” markalı avtomat satmaq istəyən şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Yeni marşrutlarla Şuşa və Ağdama daşınan sərnişinlərin sayı açıqlandı
İşğaldan azad edilmiş digər ərazilər üzrə də sərnişindaşıma mərhələli şəkildə təmin ediləcək (ÖZƏL)
Sonradan peşman olmamaq üçün internetdəki məlumatlarla necə davranmalı: Kaspersky-nin yoxlama siyahısı (çek list)
Şabran sakini evində olan odlu silahı polisə təhvil verib
Dağlıq rayonlarda yollar buz bağlayacq
"Azərsu" azad edilmiş ərazilərdəki xidmət sahələri üçün avtomobil və ekskovatorlar alıb (FOTO)
Hava şəraiti ilə bağlı avtomobil yollarında gözlənilən vəziyyət açıqlanıb
“YAŞAT” Fondu şəhid ailəsinin məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasına dəstək göstərib (VİDEO)
Qarabağda astronomik stansiya qurulacaq
Abşeronda narkotik satan daha 6 nəfər saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
"OBA" marketin qabağında insanları söyən şəxs bir nəfəri öldürüb
Ağacların dibi asfaltdan təmizlənib (FOTO)
AccessBank ilin ilk təcrübə proqramına start verir
Rəqəmsal banklarla bağlı yeni hüquqi bazanın yaradılması planlaşdırılmır
“Buta Airways” fevralda Mineralnıye Vodıya uçuşları bərpa edir
Xarici valyutaya tələbat artacaq - Elman Rüstəmov
Tərbiyə ocağı, yoxsa çayxana - Məktəblərdə nə baş verir?
Lavrov Zelenskini Rusiyaya dəvət edib
Məktəbdə yayılan növbəti videoyaya görə araşdırma aparılır (VİDEO)
Mərkəzi Bank beynəlxalq konsaltinq şirkəti ilə saziş imzalamağı planlaşdırır
Hərbi islahatların davam etdirilməsi 2022-ci ildə də prioritet məsələ olacaq - Zakir Həsənov
Hafiz Məmmədov ev dustaqlığına buraxılmadı
Müdafiə Nazirliyinin Kollegiya iclası keçirilib (FOTO)
Kriptovalyutanın istifadəsi manatın stabilliyinə təhlükə törətmir - Mərkəzi Bank
Azərbaycanda "Apple Pay" vasitəsilə ödənişlərin həcmi açıqlanıb
2015-ci ildə manatın məzənnəsini qorumaq üçün 10 milyard dollar xərclənib - Elman Rüstəmov
YAP-ın Böyük Qayıdışla bağlı hədəfləri açıqlanıb
Azərbaycanın ötən il ixrac etdiyi qazın həcmi açıqlanıb
Ağdama səfər etmək istəyənlərin nəzərinə: Növbəti avtobus bu tarixdə yola düşəcək
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı kəskin artıb
Azərbaycanda xarici valyuta satışı azalıb - Mərkəzi Bankın sədri
Mərkəzi Bankdan manatla bağlı AÇIQLAMA
Bu il 40 min hektar ərazinin minalardan təmizlənməsi nəzərdə tutulur
Mərkəzi Bank bu il Azərbaycanda gözlənilən inflyasiya səviyyəsini açıqladı
Prezident İlham Əliyev Ümumdünya Gömrük Təşkilatının Baş katibini ordenlə təltif edib
Tovuz istiqamətində mövqelərimiz atəşə tutulub - MN
Azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işləri sistemli şəkildə davam etdirilir - PA rəsmisi
"Buta Airways" Xarkova uçuşlar həyata keçirəcək
Azərbaycan və Türkiyənin Mərkəzi bankları arasında valyuta mübadiləsi ilə bağlı danışıqlar aparılmır - Elman Rüstəmov
Bu il cari əməliyyatlar balansı ÜDM-in 10 faizinə çata bilər - Elman Rüstəmov
Miqrasiya Xidməti əcnəbilərə vaksinasiya ilə bağlı müraciət edib
Yeganə aviakosmik və texnologiya festivalı iştirakçıları arasına sən də qoşul!
Zakir Həsənov Pakistan tərəfinə başsağlığı verib
2023-cü ildə Azərbaycanda inflyasiya sabitləşəcək - Elman Rüstəmov
Sabah hava yağıntısız keçəcək
Ötən il Azərbaycanda inflyasiya 6,75 faiz təşkil edib
Ahıl kişinin başına daşla vuraraq pulunu alan şəxs saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Bütün xəbərlər