Neftin yüksək qiymətləri: Müdriklik və ehtiyatlılıq tələb olunur - Heritage Foundation-ın aparıcı eksperti

Rusiya, Avrasiya və Beynəlxalq Enerji Təhlükəsizliyi üzrə Heritage Foundation-ın aparıcı eksperti Ariyel Koeyn, xüsusi olaraq Trend üçün

Yanacağın 1 litrinin qiyməti $1-ı ötdükcə prezident Corc Buş və prezidentliyə namizəd senator Con Makkeyn ABŞ daxilində quyuların qazılmasının həcminin artırılmasına çağırırlar. Amerikada benzinə tələbat azalır, lakin neftin yüksək qiymətləri bir müddət əvvəl baş verən iqtisadi düşməyə səbəb olub.

Başqa sözlə, Amerikanın çiçəklənməsi karta qoyulub və prezident Corc Buş, senator Corc Makkeyn bunu anlayırlar. Digər tərəfdən, Barak Obama və demokratlar Birləşmiş Ştatlarda quyuların qazılmasını genişləndirməyin tərəfdarı deyillər. Onlar bildiriblər ki, ABŞ dünyada neftə tələbat probleminin həllini "qazıb çıxara bilməz" və ABŞ -da qazma işlərinin genişləndirilməsinə qarşı çıxırlar.

Respublikaçılar və ABŞ-ın neft sənayesi əvvəlki kimi Alyaskada, ölkənin qərbində və qitə şelfi boyunca daha çox neft hasil etmək istəyirlər - hətta 2007-ci ildə ABŞ-da neftə tələbat 1 mln. barel azaldığı halda belə.

Lakin neftin qiymətləri ABŞ və Avropada tələbata yaxud Çin və Hindistan kimi inkişaf edən ölkələrdə tələbatın kəskin şəkildə artmasına görə yüksək deyil.

Neftin qiymətinin yüksək olması ilə yaranan yeni çiçəklənmə benzinin qiymətinin artmasına, daha ümumi planda isə, tikinti və emal sənayesi kəskin şəkildə artdıqca, Azərbaycan , İran, Rusiya və digərləri də daxil olmaqla, neft hasil edən ölkələrdə enerjinin istehlakına gətirir.

Şəxsi avtomobilində azad hərəkət etməyin firavanlıq olsa da, qaza artan tələbat bir çox problemlərin yaranmasına gətirə bilər: tıxaclar, çirklənmə, inflyasiya, xəsarət və ölümə səbəb olan yol-nəqliyyat hadisələri.

Zənginliyin artması, tikinti layihələrinin genişlənməsi və əhali artımı nəticəsində Xəzər regionu, Fars körfəzi, Rusiya, hətta Afrikada neft yanğısı artır. Enerji ixrac edən dövlətlər üçün xarakterik olan dövlət yanacaq subsidiyaları benzinə təlabatı artırır. Təəccüblü deyil ki, neftin qiymətləri dayanmadan artır.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (BEA) baş iqtisadçısı Fatih Birolun sözlərinə görə, Fars körfəzində artan tələbat, Hindistan və Çindən sonra, ikinci yerdə dayanır və gələcəkdə də artacaq.

Lehman Brothers-in baş iqtisadçısı Edvard Mors bəyan edib ki, ötən ilin yayında enerji istehsal edən ölkələrdə artan tələbat üzündən, sutkada ən azı 1 mln. barel dünya bazarlarına çatmayıb və bu yay da analoji hadisə təkrarlanacaq.

Tələbatın artması və işlənilmiş yataqlardan az neft istehsal etməsi ilə bir sıra iri neft ixrac edən ölkələr netto-ixracatçıdan netto-idxalçıya çevrilirlər. İki nümunə - İndoneziya və Böyük Britaniya. İndoneziya bir müddət əvvəl, faktiki olaraq, OPEK-dən çıxdığını elan edib. Belə görünür ki, Əlcəzair, Malayziya, Meksika və İran da bu yolla gedəcək. Hyustonun (Texas ştatı, ABŞ) Rays Universitetinin neft eksperti Emmi Mayerin sözlərinə görə, bu ssenari hətta Səudiyyə Ərəbistanının planlaşdırılan neft hasilatı potensialını artırmasını səhnədən çıxara bilər.

NEftin 1 barelinin qiyməti $135-ı, benzinin qiymətinin 1 qallonu $4-ı ötdükcə, aydındır ki, dünya enerji bazarının yolunda əhəmiyyətli dəyişikliklər olacaq və bu, dünya iqtisadiyyatı və enerji təhlükəsizliyi üçün çox sayda problemdən xəbər verir. Tələbat və təklif amillərinin güclü amplitudu neftin yüksək qiymətlərini idarə edir.

Goldman Sachs-ın proqnozlarına görə, qiymətlər ilin sonunadək 1 barelə görə $200 - dək artacaq - eyni göstəricini 2001-ci ildə Üsamə bin Laden qeyd edib. Əhəmiyyətli dəyişikliklərin olmaması, yüksək qiymətlər hələ də mövcuddur və düzəlişlərə baxmayaraq, qiymət artımı uzunmüddətli perspektivdə davam edə bilər.

Bu vəziyyətə cavab verən tələb -təklif balansı sürətlə dəyişir. Neftə tələbatı daha Birləşmiş Ştatlar və Qrəbi Avropa kimi ölkələrin inkişaf etmiş iqtisadiyyatları idarə etmir. Çin, Hindistan və digər inkişafda olan ölkələr, enerji istehsalçıları dünya enerji bazarını özlərinin təkmil ölçüləri və artım templərinin köməyi ilə dəyişirlər.

Paris BEA-nın World Energy Outlook: China and India Insights-in analizinə əsasən, hazırki dövr və 2030-cu il arasında Çin və Hindistanda neftə tələbat yeni dünya tələbatının 70 faizini təşkil edəcək; onların birgə idxalı, 2006-cı ildə sutkada 5,6 mln. bareldən 2030-cu ildə Yaponiya və ABŞ-ın hazırki birgə idxalına çataraq, sutkada 20 mln. barelədək kəskin şəkildə artacaq.

Çin və Hindistanın enerji tələbatı bu dövlətlərin inkişafda olan ölkədən inkişaf etmiş ölkəyə keçidi ilə artmaqda davam edəcək. Gəlirlərin artması, mənzil və tikinti sektorunda yüksək artım, enerji cihazlarından geniş istifadə tələbatı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıracaq. Çin ağır sənayedə presedentsiz tikinti bumunun mərkəzindədir və bu, böyük miqdarda neft tələb edir. İri infrastruktur və tikinti layihələri ötən əsrdə Birləşmiş Ştatlarda, İkinci Dünya müharibəsindən sonra isə, Almaniya və Yaponiyada olduğu kimi, Çin və Hindistanda da neftə yüksək tələbat yaradır.

Yol-nəqliyyat vasitələri baxımından, Çin 2015-ci ilə dünyada ən böyük avtomobil bazarı kimi, ABŞ -ı ötəcək. Lakin artan tələbat Şərqi və Cənubi Asiyada təcrid edilməyib. Potensial dünya hasilatının azalması və gələcək enerji tədarüklərinin pozulması üçün geosiyasi potensialın artması ilə, bu antirəqabətli siyasətə qarşı durmaq vaxtı gəlib.

İnvestisiyaların artması, qalan karbohidrogen ehtiyatlarına çıxışın açılması və nəqliyyat yanacağı səbətinin diversifikasiyası üçün beynəlxalq neft şirkətləri və istehlakçı ölkələr OPEK-ə təzyiqi artırmalı, OPEK-ə daxil olamayan ölkələr mövcud yataqları bərabərləşdirməli və beynəlxalq neft şirkətləri üçün mövcud neft yataqlarının işlənilməsinə çıxış açmalıdırlar.

Enerji ehtiyatlarının sonrakı inkişafına kömək məqsədilə, rəqabətqabiliyyətli bazarın qanun və prinsiplərinə əməl olunmalıdır. Bura ABŞ qanunu üzrə qanunsuz olan OPEK tipli cəza tədbirlərinin dayandırılması daxildir. İstehlakçı ölkələr enerji sektoruna sərmayə yatırımlarını özlərinin enerji ehtiyatları istehsal edən ölkələrlə ikitərəfli proqramlarının bir hissəsi etməlidirlər.

İstehlakçı ölkələrin hökumətləri unutmamalıdırlar ki, milli neft korporasiyaları neft idxalı, informasiya texnologiyaları, bank işi və maliyyə, ərzaq və eynilə istehlakçıların yanacaq istehsal edən ölkələrdən asılı olduqları kimi, digər xarici tədarükçülərin nə dərəcədə uyğun hərəkət etmələrindən asılıdır. İstehlakçı ölkələr enerji ehtiyatlarına bərabər çıxış əsasında bu həyati əhəmiyyəti xidmətlərin tədarükünü həyata keçirə bilərlər.

İstehlakçı ölkələr dünyada enerjiyə qənaət texnologiyaları və qeyri-ənənəvi yanacaq mənbələrinin inkişafını da stimullaşdırmalıdırlar. Yaponiya və ABŞ sənaye və mənzil üzrə enerjiyə qənaətdə liderdirlər. Sürətlə inkişaf edən ölkələr isə (Çin, Hindistan, Yaxın Şərq və başqaları), enerji baxımdan qeyri-səmərəlidirlər.

Amerika, yapon vəbir sıra Qərb şirkətləri enerjiyə qənaət üzrə yaxşı bazar texnologiyalarının yaradılmasında irəli gedirlər. Hökumət öz ixracının stimullaşdırılması üzrə fəaliyyəti ilə enerjiyə qənaətə üstünlük verə bilər. Texnologiyalar neftli qumlar (Kanada, Venesuela, Konqo və s.), neft şəbəkələri kimi qeyri- ənənəvi mənbələrdən neft hasilatında və ekoloji baxımdan təhlükəsiz olan bütün mümkün üsullardan istifadə etməklə, dərin sularda qazmaya açardır.

Nəhayət, bütün dünyada avtomobil sənayesinin bazar qüvvələri dəyişdikcə, şəxsi və ictimai nəqliyyatdan elektrik, qarışıq və dəyişdirilə bilən qarışıq avtomobillərə mümkün keçidin hazırlanmasına ehtiyac yaranır.

Neft hasil edən ölkələr qiymətlərin azaldılması üçün tədbir görməzlərsə, çox ehtimal ki, yaxın bir neçə on ildə bir sıra bazar həlləri daxiliyanma mühərrikli avtomobilləri sıxışdıracaq.

Bu gün ABŞ -ın avtomobil sənayesi nəqliyyat texnologiyaları bazarında lider olmaq üçün sürəti artırmalıdır. Belə olmasa, Detroyt yapon və digər şirkətlər tərəfindən rəqabətdən zərər çəkəcək və xeyli iş yeri və sənaye bazasını itirəcək.

Məşhur avstriyalı iqtisadçı Cozef Şumpeter bunu "qurucu dağıtma" adlandırıb. Neftlə bağlı vəziyyətdə yanacaq nəqlinin yüksək qiymət artımı son nəticədə, yüksək qiymətlər təyin edən və inhisar hakimiyyətin müəyyən dərəcəsindən zövq alan istehsalçı ölkəni dağıda bilər.

Neftin yüksək qiymətləri yanacağın nəqli üzrə daha ucuz mənbələrin və təbii neftə alternativ təklif edə biləcək və onun qiymətini azaldacaq mühərrik konstruksiyalarının işlənilməsi məqsədilə elmi, elmi tədqiqatları və inkişafı idarə edir.

Azərbaycan rəhbərliyi , digər neft hasil edən dövlətlərin rəhbərlikləri kimi, dərk edir ki, neft-qaz və digər neft-kimya sənayesi ölkənin gəlirlərinin yeganə mənbəyi ola bilməz. İqtisadi diversifikasiya məcburidir. Yüksək texnologiyalar, biotexnologiyalar, informasiya texnologiyaları, səhiyyə, turizm və yüksək əlavə gəlirli digər sektorlar iqtisadiyyatı bərabər səviyyədə saxlamaq üçün, inkişaf etmiş olmalıdırlar.

Neft rifah və xoşbəxtlik ola bilər, lakin ölkəyə, insanlara və ümumilikdə dünya iqtisadiyyatına faydası naminə, bu rifahın müdriklik, ehtiyatlılıq, bilik və həssaslığa ehtiyacı var.

Müəllifin rəyi Trend İnformasiya Agentliyi redaksiyasının rəyini ifadə etmir.

İstixana sahiblərinə güzəşt olunacaq - "Azəriqaz"
İstixana sahiblərinə güzəşt olunacaq - "Azəriqaz"
"Dostluq" yatağının birgə işlənməsi kommersiya və texniki baxımdan cəlbedici olacaq - "Wood Mackenzie"
"Dostluq" yatağının birgə işlənməsi kommersiya və texniki baxımdan cəlbedici olacaq - "Wood Mackenzie"
“Dostluq” sazişi Azərbaycanın neft-qaz strategiyasının inkişafında böyük əhəmiyyətə malikdir
“Dostluq” sazişi Azərbaycanın neft-qaz strategiyasının inkişafında böyük əhəmiyyətə malikdir
Loading Bars
Xəbər lenti
Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi konsepsiya layihəsinin təqdimatı keçirilib (FOTO/VİDEO)
Mingəçevirdə karantin qaydalarını pozan tədris mərkəzi aşkar edilib
Təhsil naziri Emin Əmrullayev Beynəlxalq Təhsil Günü ilə bağlı paylaşım edib
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
İstixana sahiblərinə güzəşt olunacaq - "Azəriqaz"
Qobustan Qoruğu ziyarətçilər üçün açılır
Ötən il Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli kəndi (FOTO/VİDEO)
Yeni Zelandiya sahillərində 5,8 bal gücündə zəlzələ baş verib
Porye "UFC 257" turnirinin əsas döyüşündə Makqreroru məğlub edib
Gömrük Akademiyasının yaranmasının 9 ili tamam olur
Meksikada naməlum şəxslər 19 nəfəri öldürərək yandırıblar
Peyvəndləmənin effektivliyi neftin 60 dollara qədər bahalaşmasına imkan verəcək - Proqnoz
İsraildə koronavirusa yoluxanların sayı 600 min nəfərə çatır
Fransada ötən sutka koronavirusa 23 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Misirdə koronavirusa qarşı kütləvi vaksinasiya başlayır
Pentaqonun yeni rəhbəri britaniyalı həmrakı ilə Rusiya və Çini müzakirə edib
İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 85 min nəfəri ötüb
Portuqaliyada prezident seçkiləri keçiriləcək
Britaniyada bir sutkada koronavirusdan 1 348 nəfər ölüb
Çili sahillərində 7 bal gücündə zəlzələ olub
Kolumbiyada koronavirusa yoluxanların sayı 2 milyon nəfəri ötüb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 2,3 milyon nəfəri ötüb
Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binasında yanğın olub
Ceyhun Bayramov və Mevlüt Çavuşoğlu dəniz quldurlarının Türkiyəyə məxsus gəmiyə hücumunu müzakirə ediblər
Fransada 1 milyon nəfər koronavirusa qarşı peyvənd olunub
Dəniz quldurları Türkiyəyə məxsus gəmini ələ keçiriblər, bir azərbaycanlı öldürülüb
Lənkəranda 14 yaşlı oğlan itkin düşüb, FHN axtarışlara başlayıb
Prezident İlham Əliyevin iqtisadi strategiyasının növbəti uğuru: "Dostluq" anlaşması - Həftənin Hadisəsi
Xızıda qarlı yolda köməksiz vəziyyətdə qalan şəxslər xilas edilib
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 600 mindən çox artıb
Nizami küçəsinin daimi "sakinləri": Karantin rejimi bir onlara təsir etməyib (VİDEO)
Nigeriyada qaz daşıyan avtomobil partlayıb, 30 nəfər ölüb
Prezident İlham Əliyev xalq artisti Eldar Quliyevi 80 illik yubleyi münasibətilə təbrik edib
Prezident İlham Əliyev Eldar Quliyevi “İstiqlal” ordeni ilə təltif edib
İspaniyada zəlzələ nəticəsində 1 nəfər xəsarət alıb
İran Fars körfəzində təhlükəsizlik və neft mövzularında ABŞ ilə əməkdaşlıq edə bilər - Zərif
Amerikalı telejurnalist Larri Kinq vəfat edib
Qətərdə koronavirusa yoluxanların sayı 150 min nəfərə çatır
Əlahiddə Ümumqoşun Orduda bir qrup hərbi qulluqçuya vaxtından əvvəl və növbəti hərbi rütbələr təqdim edilib (FOTO/VİDEO)
Şuşaya qalib kimi gəlmişik - Fərhad Bədəlbəyli və Polad Bülbüloğlu Şuşada (ÖZƏL)
Şahbuz rayonunda zəlzələ olub
Kamal Abdullanın “Yarımçıq əlyazma” romanı Almaniyada çap olunub (FOTO)
Məişətdə yanğın baş verməməsi üçün nə edilməlidir? - FHN
Kəlbəcər rayonunun Qamışlı kəndi (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda 705 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 162 nəfər yoluxub, 8 nəfər vəfat edib
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi və “Bravo” supermarketlər şəbəkəsinin təşkilatçılığı ilə Qubadlı və Xocavənddə hərbiçilərimizə zəruri ərzaq məhsulları göndərilib (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Volodimir Zelenskiyə başsağlığı verib
Səfərbərlikdən tərxis edilmiş şəxslərlə bağlı komissiyaya 5 298 vətəndaş müraciət edib
“Vikipediya”nın alman dili bölməsində Azərbaycanla bağlı məqalələr yaradılır
Dövlət Neft Şirkətinin Müşahidə Şurasının tərkibi təsdiqləndi
Qlobal səviyyədə Komiks və Karikatura Yarışmasına start verilir
Qaradağ rayonunda böyük iməcilik keçirildi (FOTO)
Dövlət Neft Şirkətinin idarə edilməsi təkmilləşdirilir: Müşahidə Şurası yaradıldı - FƏRMAN
Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası “Qarabağ Dirçəliş Fondu”na 100 min manat vəsait köçürüb
Tərtərdə karantin rejimini pozan çayxana aşkarlanıb
İsmayıl Hacıyev “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
Evlərdən pul və qızıl-zinət əşyaları oğurlayan şəxs tutulub
ABŞ sakini lotereyada 1 milyard dollar udub
2 783 şəhidin 7 127 ailə üzvünə sosial ödənişlər təyin olunub
İranda 6 mindən çox şəxs koronavirusa yoluxub
Bakı aeroportunda qızıl qaçaqmalçısı tutuldu (FOTO) (VİDEO)
Vəzifəli şəxsin qanunsuz hərəkətləri ilə bağlı cinayət işi başlandı
Daha bir qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olundu (FOTO)
Azərbaycanda yeni qanun layihəsi hazırlanır
Cəbrayıl rayonunun Aşağı Maralyan kəndi (FOTO)
Paytaxtda təmizliklə bağlı iməclik keçirilib (FOTO)
Erməni vandalizminin son həddi: Talan olan Zəngilan - Trend TV-nin REPORTAJI
Türkiyədə Rusiya vaksini istehsal ediləcək
"Dostluq" yatağının birgə işlənməsi kommersiya və texniki baxımdan cəlbedici olacaq - "Wood Mackenzie"
Gürcüstan XİN rəhbərinin müavini 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini Azərbaycan Səfirliyində yad edib
Aztəminatlı tələbələrə təhsil kreditlərinin faizsiz verilməsi nəzərdə tutulur - Nazir
Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 50 milyard dollara çatır
Fikrim ictimaiyyətə fərqli formada təqdim edilib - Emin Əmrullayev
22 kiloqramdan artıq narkotik vasitə qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb (FOTO/VİDEO)
"Standard & Poor's" agentliyi Azərbaycanın kredit reytinqi üzrə proqnozu yüksəldib
Şagirdlərin milli qiymətləndirilməsinin aparılması nəzərdə tutulur
"Torqovı"nun bağlı qalan obyektləri açılış gününü gözləyir (FOTO)
Azərbaycan nefti ucuzlaşır
Rusiyada koronavirusa 30 minə yaxın yeni yoluxma olub, 559 nəfər ölüb
Pandemiyada ölüm hallarının qarşısının alınması ilə bağlı layihənin ilk koordinasiya görüşü keçirilib
DİN sosial şəbəkə istifadəçilərinə dələduzlarla bağlı müraciət edib
Məmurlar dürüst, xalqına, dövlətinə sadiq və peşəkar xüsusiyyətlərə malik olmalıdır - Hikmət Hacıyev
Müharibə zamanı dağıdılan məktəblərlə bağlı qərarlar üzərində işlənilir - Nazir
“Yüksəliş” müsabiqəsi Hikmət Hacıyevin təqdimatında vebinar təşkil edib (FOTO)
Bazar günü hava yağmursuz keçəcək, 8 dərəcə isti olacaq
Rus hərbçisi Ermənistanda qəzaya düşüb öldü
Cəlilabadda qadın əri tərəfindən öldürüldü
Qarabağın iqlim və relyefi müxtəlif turizm məhsullarının inkişafına imkan yaradır - Turizm Bürosu
Müharibənin təsirindən psixoloji travma alan şəxs ən kiçik hadisədən aqressivləşib özünə zərər yetirə bilər - Psixoloq TÖVSİYƏLƏRİ
KOBİA və TÜMKİAD arasında anlaşma memorandumu imzalanıb (FOTO)
Ötən il Azərbaycanda istehsal edilən minik avtomobillərinin sayı açıqlanıb
Qonşusunu evində boğaraq qətlə yetirən 18 yaşlı gənc tutulub
Hindistanda bir gündə rekord sayda şəxs peyvənd olunub
Qanunsuz ov edən şəxs cəzalandırılıb
Azərbaycanda bu şəxslərə də hərbi xidmətdən möhlət veriləcək
Məktəblər açılır, metronun fəaliyyəti bərpa oluna bilərmi? - AÇIQLAMA
AMEA-da direktor və direktor müavini nöqsanlara görə işdən azad edilib
Daşkəsəndə qanunsuz silah saxlayan şəxslər aşkarlanıb
“Keşikçidağ”da tunc dövrünə aid insan qalıqları aşkar edilib (FOTO)
Bütün xəbərlər