İslam dininin Qərbdəki problemləri mədəni və dini deyil, siyasi xarakter daşıyır – İordaniya Krallığı Dinlərarası Araşdırmalar İnstitutunun direktoru (MÜSAHİBƏ)

İslam dininin Qərbdəki problemləri mədəni və dini deyil, siyasi xarakter daşıyır – İordaniya Krallığı Dinlərarası Araşdırmalar İnstitutunun direktoru (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 19 dekabr / Trend , müxbir Ü.Sadıxova/

Trend -un Yaxın Şərq redaksiyasının İordaniya Krallığı Dinlərarası Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Həsən Əbu Nimah ilə müsahibəsi

-Vatikanda bəzi rəsmi şəxslər bildirir ki, onlar Müsəlman dünyası daxilində fikir ayrılılğı olduğuna görə, bilmirlər ki, müsəlman ölkələrindən hansı biri ilə dialoq aparsınlar. Sizin fikrinizcə, Müsəlman dünyası daxilində, Vatikanda bildirildiyi kimi, dinlərarası dialoqa mane ola biləcək fikir ayrılığı varmı?

-Mən elə hesab etmirəm ki, İslam dünyasının vahidliyi müsəlman xristian dialoqu üçün şərtdır. Vatikan bütün xristian dünyasını təcəssüm etdirmir. Adamların fikirləri bütün məsələlərdə üst üstə düşə bilməz. Əgər dialoqda fikir ayrılığı olmayacaqsa, demək ki, ona ehtiyyac olmayacaq. Çünki dialoqun əsası fikri ayrılıqlarının ibildirilməsidir.

Hətda Quranda da bu barədə deyilir:

"Ey insanlar! Biz sizi bir kişi və bir qadından yaratdıq. Sonra bir birinizi tanıyasınız deyə xalqlara və qəbilələrə ayırdıq. Allahın yanında ən hörmətli olanınız Allahdan ən çox qorxanınızdır. Həqiqətən Allah hər şeyi biləndir, xəbərdardır. (Əl Hucurat sürəsi, 13-cü ayə)

Insanlıq tarixi boyunca müsəlmanlar, xristianlar, yəhudilər arasında daimi dialoq aparılır. Dialoq planlaşdırılmış və proqramlaşdırılmış olmur, bu insan təbiətinin təbii hadisəsidir.

-Son zamanlar Avropanın müsəlmanlara qarşı radikal ideasında artım müşahidə olunur. Buna İsveçrədəki minarə problemi, Fransadakı hicab problemi, Londonda məsçid tikliməsi əlehinə etirazlar misal ola bilər. Sizin fikrinzcə, bu Qərb ölkələrində yaşayan müsəlmanların düzgün olmayan davranışlarının nəticəsidirmi?

-Avropada yaşayan müsəlmanlar özlərini elə aparmırlar ki, bu cür reaksiyaya səbəb olsunlar. Avropada yaxud digər xarici ölkələrdə yaşayan müsəlmanların davranışları digər dinlərin nümayəndələrinin davranışlarından fərqlənmir, biz adamlar mələk deyilik, və biz hamımız istər istəməz səhv edirik. Lakin mən hesab etmirəm ki, müsəlmanlar elə bir hərəkət ediblər ki, bunun nəticəsində də bu cür mənfi kompaniya başlayıb. Iş burasındadır ki, dünyada yayılmış zorakılığı haqsız olaraq müsəlmanlar ilə əlaqələndirirlər. Ölkələrdə anti-müsəlman əhval ruhiyyəsi yayan, müsəlmanlar, həmçinin Ərəb və İslam mədəniyyəti üzərinə "terrorçuluq" və "zorakılıq" kimi damğa vuran qüvvələr var. Əgər insan digər mədəniyyətə daxildirsə, bu o demək deyil ki, onu özününkündən uzaqlaşdırmaq lazımdır. Beynəlxalq qanunlar insanlara sərbəst seçim verir ki, özləri hansı adət ənənəyə və mədəniyyətə istəyirsə ona da riayyət etsin, bu təbii hadisədir. Lakin, bu mədəniyyət və adət-ənənələri tanımamaq nə dini nə də mənəvi nöqteyi nəzərindən yolveriləndir.

- Qərb ölkəsində İslamın gələcəyini necə görürsüz?

- Hesab edirəm ki, Qərb dünyasında İslamın və müsəlmanlarının əksər problemləri dini və mədəni yox, siyasi xarakter daşıyır. Əgər yaxın Şərqdə problemlər həll edilərsə, Fələstin xalqı üçün haqq ədalət bərpa edilərsə və İsrail işğalçılığına son qoyularsa, regionda vəziyyət stabilləşərsə, o zaman müsəlman və qeyri müsəlmanlar arasında heç bir ziddiyət qalmayacaq.

-  Regiondakı vəziyyətin stabilləşməsində müsəlmanların nə kimi rolu ola bilər?

- Hesab edirəm ki, əgər müsəlman ölkələri uzlaşdırılmış şəkildə fəaliyyət göstərərək BMT-nin qərarlarına və beynəlxalq hüquq normalarına riayət edilməsini, həmçinin Əfqanıstan, Pakistan və İraqda müharibələrə son qoyulmasını tələb etsələr regionda gərginliyə son qoyula bilər

- Fikrinizcə, mülayim islam ideyalarının - Vasatiyanın yayılması yolu ilə radikalizmə son qoyula bilərmi?

- Ola bilər ki, radikalizmin bəzi təzahürləri heç vaxt itməyəcək. Lakin maarifləndirmə, ədalətlilik və bərabərlik ideyalarının yayılması onun zəiflədə bilər. Radikalizmi, onu doğuran səbəbləri həll etməklə aradan qaldırmaq olar.

Məsələ Vasatiyanın radikalizmdən yaxşı olduğu haqda konkret qərar qəbul etməkdə yox, problemi hərtərəfli anlamaqdadır. İnsanları radikkalığa gətirən səbəbləri öyrənmək lazımdır. Axı zəncirvari olaraq bir mənfi faktor digərinin yaranmasına gətirib çıxarır. Radikalizmin təzahür səbəblərini anlamaq və aradan qaldırmaq lazımdır.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Bərdədə ölənlərin hər biri günahsız insanlardır - Hikmət Hacıyev
Bərdədə ölənlərin hər biri günahsız insanlardır - Hikmət Hacıyev
Düşmən dezinformasiya yaymaqla törətdiyi hərbi cinayətlərdən diqqəti yayındırmağa çalışır - Müdafiə Nazirliyi
Düşmən dezinformasiya yaymaqla törətdiyi hərbi cinayətlərdən diqqəti yayındırmağa çalışır - Müdafiə Nazirliyi
Ermənistan mülki insanlarımıza hücumları davam etdirsə, lazımi tədbirlər görüləcək - Prezidentinin köməkçisi
Ermənistan mülki insanlarımıza hücumları davam etdirsə, lazımi tədbirlər görüləcək - Prezidentinin köməkçisi
Loading Bars
Xəbər lenti
Bərdədə ölənlərin hər biri günahsız insanlardır - Hikmət Hacıyev
Bərdədə erməni terroru törədilən ərazidə son vəziyyət - VİDEO
Bərdədə erməni terroru olan ərazidə xilasetmə işləri davam etdirilir - FHN
Düşmən dezinformasiya yaymaqla törətdiyi hərbi cinayətlərdən diqqəti yayındırmağa çalışır - Müdafiə Nazirliyi
Ermənistan mülki insanlarımıza hücumları davam etdirsə, lazımi tədbirlər görüləcək - Prezidentinin köməkçisi
Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində ölənlərin sayı 19-a çatıb (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO)
Hikmət Hacıyev hərbi atteşeləri Bərdəyə səfər etməyə çağırıb
Ermənistan Dağlıq Qarabağda həlak olan hərbçilərinin sayını açıqlayıb
Bərdəyə kasetli bombadan hücum Azərbaycan xalqına qarşı növbəti soyqırımdır - Hikmət Hacıyev
Bakı Beynəlxalq Enerji Xartiyası Forumu öz işinə başlayıb (FOTO)
Goranboy və Tərtər rayonlarının ərazisi atəşə tutulur
Ermənistan Bərdəyə hücumla beynəlxalq humanitar hüququ kobudcasına pozur - Qazaxıstan səfiri
Zəngilandakı məscidin tövlə kimi istifadə edilməsi islam dünyası üçün təhqirdir - Anar Kərimov
Bərdəyə hücum bəşəriyyətə qarşı cinayətdir - XİN
Dağlıq Qarabağda tarixi abidələrin dağıdılması bu ərazilərdə azərbaycanlıların mədəni kimliyinin itirilməsi məqsədi güdür - Anar Kərimov
Ermənistanın Azərbaycanda yaşayış məntəqələrinə hücumu bəşəriyyətə qarşı atılan addımdır - Hikmət Hacıyev
Bu gün Bərdəyə atılan raketlərin qalıqları (FOTO)
Qarabağ Türkiyə üçün qırmızı xətdir və bu məsələdə heç kimə güzəşt etməyəcəyik - Ərdoğan
Koreyada erməni vandalizminə qarşı etiraz aksiyası keçirilib (FOTO)
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə ev verilib (FOTO)
Azərbaycan Avropa Məhkəməsinə müraciət edərək, Ermənistan barəsində təminat tədbirlərinin tətbiq olunmasını tələb edib - Fuad Ələsgərov
Düşmən Bərdə şəhərini yenidən raket hücumu edib (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO/VİDEO)
Ermənistanın müharibə cinayətləri şiddətlə qınanmalıdır - Hikmət Hacıyev - (ƏLAVƏ OLUNUB)
Rostovu qorxu altında saxlayan Melkumyanlar - Rusiya KİV
Azərbaycan Ordusu mülki əhalini heç vaxt hədəf almır - MN
Dünya uşaq qatili ermənilərin əməllərinə susmamalıdır - Pərvin Kərimzadə
Azərbaycan atmosferə zərərli tullantıların azaldılması üçün mühüm addımlar atır - Nazir
Ceyhun Bayramov İran Prezidentinin xüsusi elçisi ilə görüşüb (FOTO)
Sabah arabir yağış yağacaq, külək əsəcək
İlahiyyat İnstitutunun müəllimi Beynəlxalq Simpoziumda onlayn iştirak edib
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-Türkiyə birliyi və strateji müttəfiqliyi birgə səylərimizlə bu gün ən yüksək səviyyədədir
Ermənistan təkcə Azərbaycanın deyil, bütün regionun enerji təhlükəsizliyinə təhdiddir - Energetika naziri
Prezident İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı təbrik edib
“Baktelecom” mətbuat işçilərinin yaşayış binasını optik şəbəkəyə keçirib (FOTO)
Bu gün yayılan videolardan da aydın görünür ki, Bərdədə törədilən qətliamın qisası layiqincə alınıb - Deputat (VİDEO)
Yeni Zelandiya ictimaiyyəti erməni təcavüzü barədə məlumatlandırılır (FOTO)
Türkiyə Azərbaycanın yanında olmaqda davam edəcək - Mustafa Şentop
Məktəblərdə işğaldan azad olunan ərazilər haqqında bülletenlər hazırlanacaq
Azərbaycanda yaşı 100-dən çox olanların sayı açıqlandı
Polis əhaliyə müraciət edib: Ehtiyatı əldən verməməli, ayıq-sayıq olmalıyıq
Edinburq şəhərində Gəncə terroru pislənib
Prezident İlham Əliyev Rusiyanın İnterfaks agentliyinə müsahibə verib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl bahalaşıb
Yeni Susay-Xınalıq avtomobil yolunda tikinti işləri aparılır (FOTO)
Müdafiə Nazirliyi rəsmi sosial şəbəkə hesablarını paylaşıb
Rusiyada bir gündə 346 nəfər koronavirusdan öldü
Bərdədə erməni terroru nəticəsində ölən 7 yaşlı Aysu dəfn olunub (FOTO/VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Paşinyan döyüş meydanında qalan hərbçilərinin meyitlərini götürməkdən qorxur - Ekspert
Bərdənin qisası alındı - Düşmənin xeyli sayda hərbi texnikası və canlı qüvvəsi məhv edilib (VİDEO)
ADU-nun Konfutsi İnstitutu Sumqayıtda onlayn tədbir keçirilib
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Düşmən Tərtər rayonunun ərazisini raket atəşinə məruz qoyub
Əsirlikdə olan vətəndaşlarının taleyi, həlak olanların meyitləri Ermənistanı maraqlandırmır - Qafqazşünaslıq İnstitutu
Erməni təxribatı nəticəsində ölən mülki şəxslərin sayı 69-a çatdı
Ermənistanda daha 2 241 nəfər koronavirusa yoluxdu, 21 nəfər öldü
Belarusun Azərbaycandakı səfiri Gəncəyə gəlib (FOTO)
Ordumuza məxsus PUA vurulmayıb - MN
Abşeronun kəndlərində COVİD-19 əleyhinə təbliğat tədbirləri keçirilib (FOTO)
Naxçıvanın bir çox tarixi abidələri işğal altındadır - İnstitut
Azərbaycan ordusunun cəbhədə irəliləməsi bəzi ölkələri narahat edir - İordaniyalı general
Qazaxıstanda koronavirusa daha 148 nəfər yoluxub
Milli Məclisin deputatları Moldovada prezident seçkilərini müşahidə edəcəklər
Ali Baş Komandan tarixi ədaləti uğurla və qətiyyətlə bərpa edir! - Məhərrəm Əliyev
Qubadlı istiqamətində düşmənin atıb qaçdığı hərbi texnika və silah-sursat (VİDEO)
Bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatında iştirak edəcək Azərbaycan milli komandasının heyəti müəyyənləşib
Azərbaycan döyüş meydanında təkbaşına mübarizə aparır - Rufiz Hafizoğlu Omanın “WisalFM” radiosuna açıqlama verib (VİDEO)
Ordumuz üçün yardımları hazırlayarkən çox böyük qürur hissi keçirirdik - Zümrüd Hacıyeva (VİDEO)
Sindey və Brizben şəhərlərində Gəncə terroruna etiraz edilib (FOTO)
Ermənistan Tovuz, Gədəbəy, Daşkəsən və Qubadlı rayonlarını atəşə tutub - MN
“Sərhədsiz reportyorlar”dan ermənilərin təhdid etdiyi jurnalistlə bağlı BƏYANAT
F-16 təyyarələri Ermənistanı və onun havadarlarını niyə narahat edir? - Milli Qəhrəmanın şərhi
Dünya tarixində ən böyük metro faciəsi - Ulduz stansiyasındakı yanğından 25 il ötür (FOTO)
Azərbaycanın balıqçılıq sektorunda əhəmiyyətli irəliləyiş var -FAO
Biz Qarabağa bir daha itirməmək əzmi, bütün dünyanın hesablaşdığı güclü dövlətimiz və qüdrətli Prezidentimizlə qayıdırıq - Vidadi Muradov
Braziliyada bir gündə koronavirusa 29 mindən çox insan yoluxub
Oktyabrın 28-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Erməni kilsəsi son 200 ilə yaxın dövrdə terroru təşviq etməklə xristianlığa ləkə vurub - Deputat
Azərbaycanlı əsgərlərin xilas etdiyi 85 yaşlı erməni qadın danışdı (VİDEO)
Berlində Azərbaycan və Ermənistan səfirlərinin debatı olub (FOTO)
Düşmən itki verərək geri çəkilib - MN
Düşmənin məhv edilən hərbi texnikası - SİYAHI
MN cəbhədəki son vəziyyəti açıqlayıb
İran parlamentinin spikeri koronavirusa yoluxub
Tərtər rayonunun ərazisi artilleriya atəşinə tutulub - MN
"Liverpul" tarixinin 10 000-ci qolunu vurub
Baydenin koronavirus testinin nəticəsi məlum olub
İsraildə koronavirusa yoluxanların sayı 311 min nəfəri ötüb
Kolumbiya qəzetləri Ermənistanın ölkəmizə qarşı hərbi təcavüzü və terror siyasəti barədə yazıb
ABŞ-da keçiriləcək seçkilərdə 68 milyondan çox insan vaxtında əvvəl səs verib
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 317 mini keçib
ANAMA cəbhəboyu ərazilərdə top mərmiləri, minalar, raket və partladıcılar aşkar edib (FOTO)
Kanadada koronavirusdan ölənlərin sayı 10 min nəfəri ötüb
Çempionlar Liqası: "Liverpul"dan qələbə, "Real"dan heç-heçə
Moskvanın hava limanlarında 20-dən artıq aviareys ləğv edilib və ya təxirə salınıb
ÜST: Dünyada ötən həftə koronavirusa yoluxma sayında yeni rekord qeydə alınıb
Ceyhun Bayramov Türkiyəyə təşəkkür etdi
Moskvada koronavirusdan daha 75 nəfər ölüb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Erməni təcavüzkarlarının əli ilə daha neçə günahsız insan həlak olmalıdır ki, dünya birliyi bu cinayətləri dinməzcə seyr etməyə son qoysun? (FOTO)
Putin və Ərdoğan Dağlıq Qarabağ münaqişəsini müzakirə ediblər
Ermənilərin köhnə atəşkəs hiyləgərliyi: Hər dəfə yeni ərazilərin işğalı üçün cəhd ediblər - REAL FAKTLAR
Bütün xəbərlər