Azərbaycan, Bakı, 15 aprel/ Trend müxbir K.Ramazanova/ Britaniyanın LİNKS qeyri-hökumət təşkilatının icraçı direktoru Denis Sammutla (Dennis Sammut) Trend -un eksklüziv müsahibəsi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyü əsasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması məsələsi üzrə Sizin fikriniz necədir? ATƏT çərçivəsində danışıqların nəticəsiz qaldığını nəzərə alaraq bu münaqişənin həlli üçün parlament səviyyəsində hansı addımlar atıla bilər?
- Beynəxalq ictimaiyyət Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll edilməsində həmrəydir. Mən bununla razıyam. Bizim vəzifəmiz münaqişənin nizamlanması üzrə Qarabağın erməni icması üçün də məqbul olan yeni fikirlər irəli sürməkdir. İstənilən qərarın uğurlu və uzunmüddətli olması üçün, bütün münaqişə tərəfləri hiss etməlidirlər ki, onlar münaqişədən uğurla çıxıdılar.
ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində kifayət qədər nailiyyətlər əldə olunub və tərəflər bu nailiyyətlərdən çıxış etməlidirlər. Lakin, siz haqlısınız ki, hələ də irəliləyiş yoxdur və bu təəssüf hissi doğurur. Məhz buna görə də biz hamımız indi, konkret mərhələdə nəyin zəruri olduğu barədə düşünməliyik. Ermənistan və Azərbaycan özləri özlərinə bu sualı verməlidirlər. Beynəlxalq ictimaiyyət də həmçinin hazırki mərhələdə nə etməyin zəruri olduğunu müəyyən etməlidir. Başqa sözlə, bizim Minsk Qrupumuz var və qoy onlar çatışmazlıqları aradan qaldırsınlar.
- Bu mərhələdə danışıqlara nə mane ola bilər və yeni Ermənistan hökumətinin ötən ilin sonunda münaqişənin nizamlanması üzrə Azərbaycan və Ermənistana verilən təkliflər paketini qəbul edəcəyinə əminlik varmı?
- Biz Ermənistanın yeni prezidenti və onun komandasından sürpriz gözləməməliyik. Lakin, mənim onların danışıqlara yaxşı niyyətlə yanaşmayacaqlarını güman etməyə əsasım yoxdur. Belə vəziyyətlərdə şəxsiyyət amili də müəyyən əhəmiyyət kəsb edir. Danışıqlar stolu arxasında yeni insanların olması faktı bu prosesə stimullar verə bilər.
- Danışıqların davam etdirilməsi üçün hansı yeni formatlar alternativ qismində nəzərdən keçiriləcək? Beynəlxalq ictimaiyyət münaqişənin hərbi yolla həlli məsələsini nəzərdən keçirə bilərmi?
- Doğrusunu desəm, Cənubi Qafqazda yeni hərbi qarşıdurma bir çox münasibətlərdə region və onun xalqları üçün faicə olacaq. Biz öz səylərimizi dinc, ədalətli və bütün tərəflərin razı qalacağı həllin axtarışında cəmləşdirməliyik. Bu asan deyil, lakin əgər bu ümumi məqsəd olarsa mümkündür.
Belə fikir dolaşır ki, bəzi qüvvələr status-kvonun saxlanmasında maraqlıdırlar. Bunun kim olduğunu anlamaq mənə çətindir. Bu vəziyyətdə hamı birbaşa və ya bilavasitə itirəcək. İrəvanda da sonuncu münaqişənin nəticələrindən əzab çəkirlər. Biz sürətli templə qloballaşan dünyada yaşayırıq. Sabit Cənubi Qafqaz, Avropa və Asiya, həmçinin Rusiya və Yaxın Şərq arasında təbii körpü ola, növbəti nəsillər üçün nəhəng imkanlar aça bilər.
- Nə üçün Cənubi Qafqaz parlamentləri təşəbbüs qruplarının görüşləri keçirilmir? Ermənistanın bu təşəbbüsdən çıxışı nə dərəcədə düzgündür?
- 2001-ci ildən 2007-ci ilədək Cənubi Qafqazdakı parlament təşəbbüsü Ermənistan, Azərbaycan və Gürcüstan parlamentləri arasında dialoqa yardım edirdi. Bu təşəbbüs etibarın möhkəmlənməsi üçün yaxşı imkandır. Danışıqlar həmişə çətin, lakin iştirakçıların yanaşması hər zaman müsbət olub.
2007-ci ildə biz yolayrıcında qaldıq - irəli necə getmək. Fasilə səkkiz aydan çox çəkdi və doğrusunu desəm bu region üçün çətin dövr oldu. Düşünürəm ki, bu prosesə qayıtmaq vaxtı çatıb. Ermənilər təşəbbüs qrupundan çıxdıqlarını heç kimə bildirməyiblər. Lakin, mən razıyam ki, onlar daha fəal olmalıdırlar. LİNKS Gürcüstanda mayda baş tutacaq parlament seçkilərindən sonra işlərin yenidən başlanması üçün tədbirlər görəcək. Beynəlxalq ictimaiyyət həmçinin bu prosesi dəstəkləməlidir.
- LİNKS Azərbaycan parlamenti ilə bir neçə layihə həyata keçirir. Sizin əməkdaşlıq planlarınız necədir?
- Azərbaycan sürətli templərlə dəyişir və Milli Məclisin bunu dəstəkləməsi zəruridir. Parlament ölkədəki siyasi diskussiyalar üçün maraqlı və mötəbər yığıncaq olmalıdır. İcra hakmiyyətinin işi üzərində nəzarət üçün parlamentdə daha güclü mexanimz lazımdır. Onun bəzi iş üsulları təkmilləşdirilməlidir. Parlament vətəndaşlarla ünsiyyət saxlamalı və ictimaiyyət üçün daha açıq olmalıdır. LİNKS bu məsələlər üzrə Milli Məclislə əməkdaşlığa başlayan birinci əcnəbi təşkilat olub. Bizim işimiz yaxın vaxtlarda başa çatacaq. Lakin bizdən sonra ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAİD) vasitəsilə amerikalılar öz layihələrinin həyata keçirilməsinə başlayacaqlar. Avropa komissiyası birgə "Tvininq" layihəsini yerinə yetirəcək. Düşünürəm ki, Milli Məclis spikerinin parlamentin işinin necə daha effektli ola bilməsinə dair çox sayda maraqlı fikirləri var və biz hamımız bu fikirlərin reallaşdırılması üçün ona kömək etməliyik.
- LİNKS Azərbaycanda prezident seçkiləri dövründə hansı proqramları reallaşdırmaq niyyətindədir?
- Biz Azərbaycanda siyasətin yeni formasının həyata keçirilməsini görmək istərdik. Prezident seçkiləri bunun mümkün olub-olmadığını bizə göstərəcək. Öz tərəfimizdən, biz seçkiqabağı kampaniyanın keçirilməsinə yardım edə bilərik və bu seçicilərə öz seçimini etmək imkanı verə, ədalətli seçkilərin təşkil edilməsinə və şəffaf səslərin hesablanması prosesinə yardım edə bilər. Avropanın əksər digər ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycanda da əsas düşmən siyasi laqeydlikdir. LİNKS birinci növbədə seçicilərin fəal iştirakının təmin edilməsi üçün əhali, xüsusilə də gənclər arasında iş aparacaq.
Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]
