Beynəlxalq ekspertlər Qəzzə Zolağında münaqişənin nizamlanması ilə bağlı müxtəlif rəydədirlər - SORĞU

Azərbaycan, Bakı, 12 yanvar/ Trend , müxbir Ü.Sadıqova/ Dekabrın 27- dən başlayaraq, İsrail Qəzzə Zolağında HƏMAS üzvlərinə qarşı "Ərinmiş qurğuşun" hərbi əməliyyatını aparır. 900 - dən çox fələstinli hərbi münaqişənin qurbanı olub, təxminən 4300 nəfər yaralanıb. Qəzzədə vəziyyət humanitar fəlakət həddindədir.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının bir sıra təcili iclasları və atəşkəs haqqında qətnamələrin qəbul edilməsinə baxmayaraq, bu, Qəzzədə qan tökülməsini dayandırmayıb. Misir vasitəçilik təşəbbüsünü irəli sürüb.

- Qəzzədə hərbi münaqişənin nizamlanması üçün hansı zəruri tədbirləri görmək lazımdır?

Trend -un müxbirləri bu sualla ekspert və politoloqlara müraciət ediblər.

Amatsiya Baram, Yaxın Şərq üzrə Hayfa Universitetinin professoru:

- Problemi həll edə biləcək yeganə  vasitə Amerika və Avropanın dəstəyi ilə Zolağa silah qaçaqmalçılığının dayandırılması üçün Qəzzə ilə sərhəddə xarici qüvvələrin iştirakına icazə verməyə Misiri inandırmaqdır. Misir buna razılaşarsa və yeraltı tunellər vasitəsilə Qəzzəyə silah qaçaqmalçılığını dayandırmaq üçün əlindən gələni edərsə, şübhəsiz, bu, problemi həll edəcək və İsrail qoşunları Qəzzə Zolağından çıxaracaq.

Misir daha çox çeviklik və qaçaq silahın daşınmasına nəzarət göstərməlidir.

Davud Abdullah, Böyük Britaniya Müsəlman Şurası Baş katibinin müavini:

- Beynəlxalq təşkilatlar İsrailə Qəzzədə müharibəni dayandırmaq üzrə təzyiq göstərsələr də, İsrailin əsas müttəfiqi olan ABŞ BMT TŞ - də böyük təsirə malikdir.

Bu problemin həlli üçün TŞ və beynəlxalq ictimaiyyət İsrailə ultimatum təqdim etməlidir. Yəni: əməliyyat dayandırılmazsa, BMT- də gələcək üzvlüyə yenidən baxılmalı, beynəlxalq embarqo tətbiq edilməli, İsrailin bir neçə diplomatik nümayəndəliyi bağlanılmalıdır. Bu, İsrailə ən yaxşı bəyanat olacaq.

Avropa ölkələri İsraili Qəzzədə təcavüzü dayandırmağa çağırsalar da, İsrail bunu rədd edib. Buna görə də, ABŞ prezidenti Eyzenhauerin 1966 - cı ildə - İsrail Qəzzə Zolağını işğal olunan zaman etdiyi kimi, İsrailə ultimatum verməyin vaxtı gəlib çatıb. Başqa şəkildə, beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələni həll etməkdə gücsüz olacaq.

Rəmzi Barud, "Palestine Chronicle" - nin Baş redaktoru:

- Beynəlxalq ictimaiyyət onsuz da ac və qorxmuş minlərlə insanın qətlini dayandırmaq üçün mümkün olan hər bir şeyi etməlidir. İsrailə istənilən təzyiq vasitəsindən istifadə etməli və onun hərbi özünə əminliyini dayandırmalıdır.

Fələstinlilər adət ediblər ki, ABŞ bütün cəbhələrdə İsraili sözsüz dəstəkləyənədək, İsrail beynəlxalq qanuna hörmət etməyəcək.

Lakin bu o demək deyil ki, beynəlxalq ictimaiyyət tənbəl şəkildə İsrailin ən qanlı hücumlarından birini müşahidə edəcək. İsrailin beynəlxalq qanuna biganəliyi və ABŞ-ın İsrailin özünəəminliyini dəstəkləməsi beynəlxalq ictimaiyyəti İsrailin Qəzzədə soyqırım siyasətinə qarşı ona alternativ təzyiq yollarının axtarışına sövq etməlidir.

İsrail beynəlxalq təşkilatların elan etdikləri diplomatik və iqtisadi qiyməti ödəyə bilər. Venesuela hökumətinin nümunəsinə əməl etmək və İsrail səfirini çıxartmaq. Məsələn, 20 ölkə İsraillə diplomatik və kommersiya əlaqələrini kəsərsə, bu beynəlxalq ictimaiyyətin Qəzzədə ölümcül hücumlara diqqət yetirməsinə sübut olacaq.

Yahudit Auerbah, Bar-İlan Universitetinin (İsrail) politologiya professoru:

- Münaqişənin əsas səbəbi - HƏMAS - ın İsraili məhv etmək istəyi məlumdursa, o zaman ilk növbədə HƏMAS - ı zərərsizləşdirmək lazımdır. Qəzzə Zolağına silah və HƏMAS - ın İsraili məhv etmək niyyətində olduğu digər hərbi təchizatın daşınmasını dayandırmaq lazımdır.

Barışığın əsas məqamları HƏMAS - ın İsrailə müqavimətini sındırmaq, qruplaşma üçün Qəzzəyə silah daşınmasının bütün mümkün yollarını bağlamaqdır. Misirin barışıq təklif etməsinə baxmayaraq, HƏMAS əvvəlki kimi, İsraili raketlərlə atəşə tutur və beləliklə də, problem həlledilməmiş qalır.

Heydər Camal, Rusiya - İslam Komitəsinin sədri:

- Beynəlxalq ictimaiyyət İsrailə qarşı sülhə məcburetmə əməliyyatı aparmalıdır - 1991 - ci ildə Səddam Hüseynə qarşı həyata keçirilən əməliyyat kimi. Bu o deməkdir ki, İsrail Silahlı Qüvvələri Qəzzə ərazisini tərk edənədək onlara zərbələr endirilir. Bu, siyasi və iqtisadi embarqodur.

Lakin dünya ictimaiyyəti dünya standartları üzrə yaşayır və getdikcə daha çox ABŞ - ın rəyinə əməl edir. Amerikanın dəstəyi olduqca İsrail kəskin qətnamələrdən qorxmayacaq. Belə ki, ABŞ bu qətnamələrin qəbul edilməsinə imkan vermir. Buna görə də, sülhə gətirə biləcək yeganə şey HƏMAS döyüşçülərinin qəhrəmanlığıdır.

Həsən Qənizadə, Fələstin-İsrail münaqişəsi üzrə aparıcı iranlı ekspert:

- BMT TŞ - nin Qəzzədə münaqişənin həlli üzrə qətnamələrinin müvəffəqiyyətsizliyə uğramasının səbəbi ABŞ - ın bu sənədlərin qəbul edilməsinə qadağasıdır. Hazırki məqamda BMT TŞ ABŞ və İsrailin əlindədir. Bu, beynəlxalq narazılığı doğurmuş səbəb idi.

Dünya ictimaiyyəti vicdanı unutmayaraq, Qəzzədəki hadisələri izləməlidir. İlk növbədə, o, regiondakı hadisələri araşdırmalıdır. Baş verənlərin və dünyada islamçı qruplaşmaların yaranmasının səbəbləri araşdırılmalıdır. Regiondakı hadisələrin hərtərəfli araşdırılması üçün Qərb və müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlıq olmalıdır.

Bundan başqa, Qərb ölkələri müsəlman xalqlarına yuxarıdan baxırlar ki, bu da onlar üçün təhqirdir. Bu ölkələr müsəlmanlara baxışlarını yenidən nəzərdən keçirməlidirlər.

Zərdüşt Əlizadə, azərbaycanlı ərəbşünas və politoloq:

- Beynəlxalq təşkilatlar münaqişənin həllində zəif rol oynayırlar. Onların rəyi heç bir şeyi həll edə bilməz. İndi dünyada qlobal güc beynəlxalq rəylə razılaşmayan və İsrailin işğal siyasətini müdafiə edən ABŞ - dır. ABŞ - ın rəhbər qüvvəsi olmadan bu təşkilatlar heç bir qərar qəbul edə bilməyəcəklər.

Sadəcə, İsrailin ədalətsiz siyasəti haqqında daha açıq danışmaq lazımdır, Türkiyənin Baş nazirinin etdiyi kimi, İsraili daha yüksək səviyyədə ittiham etmək lazımdır. Avropa İttifaqı daha kəskin bəyanatlarla vəziyyətə təsir göstərə bilər. Lakin onların maraqlarına daxil olmadığından, bunu etmirlər. Hazırki məqamda dünyada ədalət anlayışı yoxdur.

Frensis A. Boyl, beynəlxalq hüquq professoru, Yaxın Şərq sülh danışıqlarında (1991-1993) Fələstin nümayəndə heyətinin hüquqi müşaviri, Nobel Sülh Mükafatının nominantı:

- Əvvəla, İsrailin bütün BMT sistemində, o cümlədən Baş Assambleya və bütün yardımçı orqanlarda üzvlüyünü faktiki olaraq dayandırmaq lazımdır. İsraillə, BMT Baş Assambleyası Yuqoslaviyada soyqırım və Cənubi Afrikada cinayətkar aparteid rejiminə qarşı özünü apardığı kimi hərəkət etmək lazımdır! Burada İsrailin BMT-yə üzvlüyünün faktiki dayandırılması üçün hüquqi əsas çox sadədir.

İkincisi, İsraillə istənilən gələcək danışıqlar beynəlxalq ictimai hüququn bir sıra prinsiplərinin əsasında həyata keçirilməlidir ki, bu da Cenevrə Konvensiyası (1949) və Haaqa Əsasnaməsinin (1907) əsasında dayanır.

Üçüncüsü, ABŞ - ın aldadıcı "düzgün vasitəçi" rolundan imtina etmək lazımdır. ABŞ hökuməti heç zaman belə olmayıb. ABŞ daim Fələstinə qarşı İsraili dəstəkləyib.

Bu danışıqlarda vasitəçilik üçün fələstinli danışıq aparanlarının Birləşmiş Ştatlar hökumətinin daimi istehza, təhdid, qorxutmalarına məruz qalmayacağı beynəlxalq çərçivələr yaratmaq lazımdır.
 Dördüncüsü, BMT Baş Assambleyasının "Sülh naminə birlik" Qətnaməsinin (1950) şərtlərinə müvafiq olaraq, İsrailə qarşı iqtisadi, diplomatik və digər sanksiyalar tətbiq etməsinə nail olmaq lazımdır.

Beşincisi, Fələstin Dövlətinin müvəqqəti hökuməti Fələstin xalqına qarşı soyqırım aktları və 1948 - ci ilin Soyqırım haqqında Konvensiyasının pozulmasına görə, Haaqada Beynəlxalq Məhkəmədə İsrailə qarşı iddia qaldırmalıdır.

Lübna əl Məsrəvi, "Qəzzənin azad edilməsi" hərəkatının rəhbəri:

- Təəssüf ki, beynəlxalq ictimaiyyət Qəzzədəki hadisələr barədə tamamilə məlumatlandırılmayıb. Beynəlxalq ictimaiyyət buna qarşı rəsmi qüvvələrin edə bilmədiyindən çox şey edə bilər.

İsrail beynəlxalq ictimaiyyətin rəyini saymır. Bu, Qəzzədə vəziyyəti daha da dərinləşdirir və Qəzzənin dinc əhalisi arasında qurbanların sayının artmasına gətirir. Misir, Fransa və Türkiyənin vasitəçi qismində çıxış etmək istəkləri nəticə  verməyəcək. Belə ki, əksər ölkələrin Fələstində problemin həllinə müxtəlif baxışları var. Ən yaxşı həll yolu beynəlxalq ictimaiyyətin İsrailə qarşı çıxması və Qəzzədə dinc əhalinin həlak olmasına və hərbi əməliyyatlara görə İsraillə əlaqələrin kəsilməsidir.

Mustafa Özcan, Yaxın Şərq üzrə aparıcı türkiyəli politoloq:

- Qəzzə Zolağında əsas problemlər həll edilmədən daimi atəşkəsə nail olmaq mümkün olmayacaq. Əsas məqsəd Fələstin Muxtariyyətinin 1967 - ci ilin sərhədlərinə qayıtmasıdır. Lakin bu qərara təsir edə biləcək yeganə vasitə ABŞ - ın qlobal gücüdür.

ABŞ İsrailə hərbi və diplomatik dəstəyi dayandırarsa, ona çox  güclü təzyiq göstəriləcək. Ona görə ki, ABŞ - ın dəstəyi olmadan, İsrail bir gün də yaşaya bilməyəcək. Bu  mənada, problemin həllinə açar ABŞ - dadır.

Məqalənin  hazırlanmasında E.Tariverdiyeva, T.Cəfərov, B.Həsənov iştirak ediblər.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]

“Karvan-L” tender elan edir
“Karvan-L” tender elan edir
“PAŞA Sığorta” şirkəti “Bakı Gəmiqayırma Zavodu” və “Mərkəzi Klinika” MMC-nin elan etdiyi tenderlərin qalibi olub
“PAŞA Sığorta” şirkəti “Bakı Gəmiqayırma Zavodu” və “Mərkəzi Klinika” MMC-nin elan etdiyi tenderlərin qalibi olub
Dövlət Xidməti sahibkarlara tenderlərlə bağlı müraciət edib
Dövlət Xidməti sahibkarlara tenderlərlə bağlı müraciət edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Ağcabədidə yol qəzası baş verib, xəsarət alan var
Lavrov bu gün Azərbaycana səfər edəcək
Gədəbəy polisi ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümü münasibətilə ağacəkmə aksiyası keçirib (FOTO)
Dünyada ötən sutka koronavirusa 786 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyevin anadan olmasının 98-ci ildönümüdür
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 4,7 milyonu ötüb
Türklərlə düşmənçilik yalnız Ermənistan üçün deyil, bütün bölgə üçün fəlakətdir - Paşinyan
Şimşək çaxıb, arabir yağış yağıb - Faktiki hava
Prezident İlham Əliyevin rəsmi “Facebook” səhifəsində Ulu Öndərin anadan olmasının 98-ci ildönümü ilə bağlı paylaşım edilib (FOTO)
Misir iyunda Çinin "Sinovac" peyvəndinin istehsalına başlayacaq
Hemilton İspaniya Qran Prisinin qalibi olub
Heydər Əliyev bu gün beynəlxalq arenada iri fiqura çevrilmiş Azərbaycanın möhkəm təməlini qoyub - Rob Sobhani
Azərbaycanın dörd para-taekvandoçusu Tokio-2020-yə lisenziya qazandı (ƏLAVƏ OLUNUB)
Suriya sahillərində tanker partlayıb
Bakıda minik avtomobili dəmir maneəyə çırpılıb, ölən var
Yol polisi İsmayıllıda reyd keçirib (FOTO)
Azərbaycanlı jurnalist Fransa portalında minalanmış ərazilərdən yazıb
Milli Gimnastika Arenasında gimnastlar üçün ən yaxşı şərait yaradılıb - Jalə Qaratova
76 il əvvəl faşizm üzərində qələbə çalan babalarımızın davamçıları erməni faşizminin başını əzdi - Könül Nurullayeva
Yarışlardan sonra emosiyalar müsbətdir - Dünya Kubokunda bürünc medal qazanmış Azərbaycan komandası
Qələbənin 76-cı ildönümü münasibətilə Azərbaycan Ordusunda silsilə tədbirlər keçirilib (FOTO)
Ermənistanda Njdenin şəxsiyyətinə pərəstiş nasist Almaniyasında Hitler şəxsiyyətinə pərəstişlə müqayisə oluna bilər - Oleq Kuznetsov
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Gazelli Group şirkəti İkinci Dünya Müharibəsi veteranlarını özünəməxsus şəkildə təbrik edib (FOTO)
Azərbaycanda 1539 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 660 nəfər yoluxub
Milli Gimnastika Arenasında bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunda mükafatlandırma mərasimi keçirilib (FOTO)
Bolqarıstan 3 halqa və 2 cüt gürzlə hərəkətlərdə Dünya Kubokunun qalibi olub
“Suraxanı” gəmi muzeyi 10 may tarixindən vətəndaşların istifadəsinə veriləcək
Ombudsman beynəlxalq təşkilatlara çağırış edib
Bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun üçüncü günündə maraqlı anlar (FOTO)
Bolqarıstan gimnastı Dünya Kubokunda lentlə hərəkətlərdə birinci olub
Faşizm üzərində qazanılan Qələbənin 76-cı ildönümü Beyləqanda qeyd edilib (FOTO)
Zəngilanda əkilən palıd toxumları cücərməyə başlayıb - Nazirlik (FOTO)
İsrail gimnastı Linoy Aşram Dünya Kubokunda daha bir qızıl medal qazandı
Milli Gimnastika Arenasında bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun qalibləri mükafatlandırılıb (FOTO)
Azərbaycan komandası 5 topla hərəkətlərdə Dünya Kubokunun bürünc medalını qazanıb
Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi Böyük Vətən müharibəsində həlak olanların xatirəsini yad edib (FOTO)
Azərbaycanın Ermənistanla sərhədində daha bir hərbi hissə fəaliyyətə başlayıb (FOTO)
İtaliyalı gimnast Dünya Kubokunda topla hərəkətlərdə qalib gəlib
Şuşa şəhərində Böyük Vətən müharibəsində Qələbənin 76-cı ildönümü qeyd olunub
İsrail gimnastı Linoy Aşram Dünya Kubokunda halqa ilə hərəkətlərdə qızıl medal qazanıb
İsveçrə nəşri Azərbaycan Prezidentinin Şuşanı mədəniyyət paytaxtı elan etməsindən yazır
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Həzi Aslanovun məzarını ziyarət ediblər (FOTO/VİDEO)
Milli Gimnastika Arenasında bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun üçüncü günü başlayıb (FOTO)
96 yaşlı müharibə veteranı: Ulu öndər Heydər Əliyevdən gördüyümüz diqqət və qayğını indi Prezident İlham Əliyevdən görürük (VİDEO)
Azərbaycan xalqı Heydər Əliyev kimi dühanı yetişdirdiyi üçün xoşbəxtdir - Əflatun Amaşov
Azərbaycan aprel ayında “OPEC plus” üzrə öhdəliyini yerinə yetirib
FHN küləkli hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə müraciət edib
Moskvada hərbi parad keçirilir
Mingəçevir Dövlət Universitetində 9 May - Qələbə Gününə həsr olunan konfrans keçirilib
Mingəçevir Dövlət Universitetinin bir qrup əməkdaşı ailələrində ziyarət edilib (FOTO)
Böyük Vətən müharibəsi veteranları ilə görüş keçirilib (FOTO)
Azərbaycan Sənaye Korporasiyası ağacəkmə aksiyası keçirib (FOTO)
Göygöl Milli Parkının ərazisinə balıq körpələri buraxılıb (FOTO)
Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatına avtomobil hədiyyə edilib (FOTO)
Türkiyə səfiri Azərbaycan xalqını təbrik edib
100-dən çox diaspor könüllüsü və gənci “Heydər Əliyev və Azərbaycan diasporu” mövzusunda keçirilən konfransa qatılıb
Azərbaycan XİN 9 May Qələbə Günü ilə bağlı bəyanat yayıb
Əfqanıstanda silahlı qarşıdurmada yeddi polis öldürülüb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi "İnstagram" hesabında faşizm üzərində Qələbə Günü münasibətilə paylaşım edib (FOTO)
Bu gün sonuncu Qədr gecəsidir
Los-Ancelesdə Azərbaycanın faşizm üzərində qələbəsindəki roluna dair film hazırlanıb (VİDEO)
Papua-Yeni Qvineyada torpaq sürüşməsi nəticəsində 15 nəfər ölüb
Şirvan şəhərində "Opel" yanıb
Malayziyada ölkə daxilində səyahət etmək və əksər sosial tədbirlər qadağan ediləcək
Kolumbiyada etiraz aksiyaları zamanı 550-ya yaxın insan itkin düşdü
Yunan-Roma güləşçimiz Rafiq Hüseynov "Tokio-2020" Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya qazanıb
Nyu-Yorkun Tayms-skver meydanında atışma baş verib
Dünyada ötən sutka koronavirusa 817 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun iştirakçıları üçün hər cür şərait yaradılıb - amerikalı idmançı
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 28 896 nəfər sağalıb
"Bavariya" ardıcıl 9-cu dəfə futbol üzrə Almaniya çempionu oldu
Daşkəsən polisi şəhid ailələrinə bayram sovqatları paylayıb
Əfqanıstanda məktəbin qarşısında partlayışlar olub, çoxlu sayda ölən var
Mingəçevir Dövlət Universitetində “Dahi Azərbaycanlı” sənədli filmi nümayiş etdirilib (FOTO)
Azərbaycanda 9 May - faşizm üzərində Qələbə Günü qeyd olunur
Azərbaycanda bayram tətili başlayıb
Mayın 16-dək Azərbaycanda ictimai nəqliyyat işləməyəcək
Bakıda bağlı qapı arxasında qalan iki azyaşlı xilas edilib
Milli Gimnastika Arenasının zalı heyrətamiz dərəcədə gözəldir - rusiyalı idmançı
Mingəçevir Dövlət Universitetində “İşğaldan azad olunmuş Azərbaycan ərazilərinin ekoloji vəziyyəti” mövzusunda nəzəri-praktiki seminar keçirilib (FOTO)
Ramazanın 26-cı gününün duası - İmsak və iftar vaxtı
İran yük avtomobilləri Qarabağa yük daşımır - İran səfirliyi
Mingəçevir Dövlət Universitetinin tələbə gəncləri ulu öndər Heydər Əliyevə həsr olunmuş tədbir keçirib (FOTO)
Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun qalib və mükafatçılarının mükafatlandırılma mərasimi keçirilib (FOTO)
Ramazan bayramı ilə əlaqədar may ayı üzrə pensiyaların ödənişi vaxtından əvvəl başa çatdırılıb
Gimnastlarımız üç halqa və iki cüt gürzlərlə hərəkətlərdə Dünya Kubokunun finalına çıxıb (FOTO)
Bu gün Şuşa azaddır və bir daha bizdən ayrılmayacaq - Şuşa sakini danışır
MDU-da ümummilli lider Heydər Əliyevə həsr olunan mühazirələr keçirilib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetinin əməkdaşları şəhid ailələrini ziyarət ediblər
Liderlik zirvəsini fəth edən Dahi
Bakıda əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin dəyəri azalıb
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Albert Aqarunovun xatirəsi yad edilib
Azərbaycan gimnastları çox güclüdür - Qazaxıstanlı gimnast
Qarabağ Dirçəliş Fondu əlavə dəyər vergisindən azad olunub
Bakıdakı Dünya Kuboku mənim ən sevimli yarışlarımdan biri oldu - Zöhrə Ağamirova
1992-ci il 8 mayında Şuşa satqınlığın və xainliyin qurbanı oldu - Deputat
Dövlət Neft Şirkətinin strukturu təkmilləşdirilir
TRT Qarabağla bağlı sənədli film hazırlayır
Bütün xəbərlər