100 il! Azərbaycan futbolu tarixindən maraqlı faktlar (FOTO)

100 il! Azərbaycan futbolu tarixindən maraqlı faktlar (FOTO)

Azərbaycan, Bakı, 6 iyun /Trend, müxbir V.İmanov/

Azərbaycanda ilk futbol klubları 1905-ci ildə yaranıb. Bu komandalar əsasən Bakının iri neft sənayesi şirkətlərini təmsil edirdilər. İlk rəsmi çempionat Bakıda 1911-ci ildə keçirilib, qalib isə İngiltərə Neft Şirkətinin "Britaniya Klubu" komandası olub. 1912-ci ildə "Bakı" komandası Tbilisidə "Sokol" komandasına qarşı ilk beynəlxalq oyununu keçirib və 4:2 hesabı ilə qalib gəlib.

Azərbaycanın futbol yığması özünün ilk yoldaşlıq oyunlarını 1929-cu ildə Tehranda İran yığmasına qarşı keçirib və həmin oyunlarda 4:0, 4:1 və 11:0 hesabı ilə üç böyük qələbə qazanıb.

Sovet dövrü

1966-cı il Azərbaycan futbolunun tarixinə qızıl hərflərlə yazılıb. Bakının "Neftçi" komandası SSRİ çempionatında 3-cü yeri tutaraq bürünc medal qazanıb. 1966-cı ildə Bakı komandasının iki oyunçusu SSRİ yığmasının tərkibində İngiltərədə keçirilən dünya çempionatında iştirak edib. Onlardan biri - unudulmaz Anatoli Banişevski qol vurub. Qeyd edək ki, həmin dünya çempionatında sovet komandası ilk dəfə olaraq 4-cü yeri tutub. SSRİ-nin ilk yığmasında "Neftçi"nin 8 oyunçusu çıxış edib. Bu komandanın tərkibində onlar bir-birinin ardınca 76 oyun keçiriblər və 26 qol vurublar.

Təəssüf ki, Azərbaycanın heç bir futbol klubu SSRİ çempionatlarında əhəmiyyətli uğur qazana bilməyib. Lakin Azərbaycan dünya futboluna bir çox parlaq adlar bəxş edib. Onların arasında bir çox millətlərin nümayəndələri - hakimlər Tofiq Bəhramov və Eldar Əzimzadə, məşqçi Əhməd Ələsgərov, qapıçılar Sergey Kramarenko, Aleksandr Jidkov, oyunçular Ələkbər Məmmədov, Anatoli Banişevski, Yuri Kuznetsov, Kazbek Tuayev, İsgəndər Cavadov, Maşallah Əhmədov, Valeri Pançik (SSRİ-nin Olimpiya komandasının kapitanı), İqor Ponomaryov (1998-ci ildə Seul Olimpiadasının qızıl medalını qazanıb), Nazim Süleymanov, Vəli Qasımov və başqaları var.

Azərbaycan hakimlərinin töhfəsini xüsusi qeyd etmək istərdik

Tofiq Bəhramov Nikolay Latoşevdən sonra futbol üzrə dünya çempionatında hakimlik edən ikinci sovet hakimi olub. Onun ən böyük uğuru 1966-cı il dünya çempionatında İngiltərə və Almaniya komandaları arasındakı final oyununda olub. O, oyunun yan xətt hakimi (baxmayaraq ki, meydanda da hakimlik edib) olub. Əsas vaxt heç-heçə - 2:2 hesabı ilə başa çatıb. Bu final mundialın bütün tarixi ərzində ən maraqlı və dramatik oyun olub. Münasibətləri aydınlaşdırmaq üçün 90 dəqiqə kifayət etməyib, iki layiqli rəqib əlavə yarım saat ərzində "Qızıl ilahə" uğrunda döyüşü davam etdiriblər. Oyunun 110-cu dəqiqəsində ingilis hücumçu Herst topu almanların qapısına göndərir. Top dirəyə dəyir, zərbədən sıçrayır və yerə düşərək almanlar tərəfindən küncə vurulur. Oyunun baş hakimi, aşkar şəkildə topun uçuş trayektoriyasının görməyən isveçrəli Dinst özünü itirir. Lakin dərhal oyunun bütün taleyini üzərinə götürəcək adamı tapır. Dinst özünün yan xətt köməkçisinə işarə edərək son sözün onun deyil, köməkçisi - sovet hakimi Bəhramovun olacağını göstərir. O isə bayrağı yellədərək mərkəzi göstərməklə İngiltərədə sevinc və Qərbi Almaniyada qəzəb doğurur. Almanlar onu əhatə edərək bu qərara etiraz edirlər, lakin Bəhramov fikrindən dönmür. Oyun davam edir, hakimin əlavə vaxtın bitdiyini bildirən fitinə az qalmış Herst bu oyun ərzində özünün üçüncü qolunu vurur. Oyun 4:2 hesabı ilə İngiltərənin xeyrinə başa çatır.

Oyundan sonra İngiltərə kraliçası Bəhramova "Qızıl fit" (həmin vaxtadək meydan hakimlərinə verilən mükafat) və "Qızıl ilahə"nin surətini verir. Bu gün yeni "Uembli" stadionunun muzey vitrinlərindən birində vüqarlı azərbaycanlının bürüncdən tökülmüş heykəli əbədi yerləşdirilib.
Tofiq Bəhramov Avropa kuboklarının finallarına hakimlik edən ilk sovet hakimi olub. 1972-ci ildə o, Argentinanın "İndependiente" və Niderlandın "Ayaks" komandaları arasında qitələrarası kubok oyununa hakimlik edib. 2004-cu il oktyabrın 14-də Bakıda dünya çempionatının seçmə oyunları çərçivəsində Azərbaycan və İngiltərə yığmalarının görüşü ərəfəsində indi məşhur hakimin adını daşıyan stadionun girişində futbol qarşısında xidmətlərinə hörmət əlaməti olaraq Bəhramovun abidəsi açılıb.

Digər məşhur hakim Eldar Əzimzadə 1980-ci ilin Olimpiya oyunlarında futbol turnirinin final oyununa rəhbərlik edib.

Ələkbər Məmmədov - dörd dəfə SSRİ çempionu, əməkdar idman ustası və əməkdar məşqçi adını qazanmış yeganə Azərbaycan futbolçusudur. Onun ən böyük uğuru 1955-ci ildə İtaliyada yerli çempion "Milan"ın qapısına bir oyunda vurduğu 4 qol qolub.

Anatoli Banişevski SSRİ çempionatında 136 qolun müəllifi olub. Banişevskinin SSRİ yığma komandasının 1966-cı ildə dünya çempionatında dördüncü yer və 1972-ci il Avropa birinciliyində gümüş medala layiq görülməsində xidməti böyükdür.

Yeni tarix

1992-ci ilin yazında respublika müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası (AFFA) yaradıldı. O, 1994-cü ildə UEFA və FİFA-ya qəbul edildi. Həmin andan futbol üzrə Azərbaycanın milli yığması 1996-cı il Avropa çempionatının seçmə oyunlarında iştirak etməyə başlayıb.

Bütün respublikadan 26 komandanın iştirak etdiyi 1992-ci ilin ilk müstəqil çempionatını Bakının "Neftçi" komandası udub. İlk müstəqil çempionatın bombardiri 39 qolla "Xəzər" (Sumqayıt) komandasının oyunçusu Nazim Əliyev olub. Nazim 183 qolla indiyədək ölkə çempionatlarının ən yaxşı bombardiridir. Əvvəllər də Azərbaycan çempionatları ənənəvi sovet sistemi - yaz-payız üzrə keçirilib. 1993-cü ildə artıq onlar Avropada qəbul edilən payız-yaz sxemi üzrə keçirilir. 2008-ci ildə Azərbaycan çempionatının adı Premyer-Liqa adlandırılıb. Bu yarışda hər il 16 futbol klubu iştirak edir.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 2005-ci ildə imzaladığı sərəncamla "2006-2015-ci illərdə Azərbaycanda futbolun inkişafı üzrə Dövlət Proqramı"nı təsdiq edib. Proqramın başlıca istiqamətlərindən biri uşaq futbolunun inkişafı üzrə tədbirlərin görülməsidir. Bununla əlaqədar respublikanın şəhər və rayonlarında 20 üstüörtülü idman meydançası tikilib. Ölkənin futbol klubları möhkəmləndirilir, maddi-texniki baza inkişaf edir. Klublardan çoxu stadion, məşq bazaları tikir.

Azərbaycanda ilk Futbol Akademiyası UEFA və AFFA-nın maliyyə dəstəyi ilə ölkədə uşaq futbolunun inkişafı məqsədilə tikilib. Akademiyanın rəsmi açılış mərasimi 2009-cu il fevralın 23-də FİFA İcraiyyə Komitəsinin üzvü, UEFA-nın vitse-prezidenti Şenes Erzik, FİFA-nın texniki direktoru Jan Mişel Benezit, AFFA prezidenti Rövnəq Abdullayev, Azərbaycanın gənclər və idman nazirinin müavini İsmayıl İsmayılov, Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin vitse-prezidenti Çingiz Hüseynzadə, AFFA İcraiyyə Komitəsinin üzvləri, futbol veteranları və digər rəsmi şəxslərin iştirakı ilə keçirilib.

Bu gün Azərbaycan futbolunun 100 illiyi münasibətilə AFFA-nın Mərdəkanda tikdirdiyi futbol mərkəzində "Dalğa Arena" stadionunun və yardımçı meydançanın açılışı olub. Açılış mərasimində rəmzi lenti FİFA, UEFA və AFFA prezidentləri Jozef Blatter, Mişel Platini və Rövnəq Abdullayev kəsib. "Dalğa Arena" stadionunun tikintisi 2010-cu il aprelin 24-də başlayıb. O, 6500 tamaşaçı üçün nəzərdə tutulub.

Bakıda Böyük Şorda tikiləcək yeni stadionun tutumu isə 65 min yerlik olacaq. Layihə ilkin olaraq 300 milyon manat qiymətləndirilir.

Yaponiya öz "nüvə potensialını" bərpa edəcək
Yaponiya öz "nüvə potensialını" bərpa edəcək
Azərbaycan əhalisinin banklarda nə qədər pulu var? - RƏSMİ
Azərbaycan əhalisinin banklarda nə qədər pulu var? - RƏSMİ
Azərbaycanda bankların cəmi aktivləri 34 milyard manatı ötüb
Azərbaycanda bankların cəmi aktivləri 34 milyard manatı ötüb
Loading Bars
Xəbər lenti
Bakı Kitab Mərkəzində "Xayku Xəzərin dalğalarında" respublika müsabiqəsinə yekun vurulub (FOTO)
Tayvanda 5,3 bal gücündə zəlzələ baş verib
NASA gələn il Aya ilk uçuşu planlaşdırır
Tunisdə vaksinasiya pasportları tətbiq olunacaq
Facebook-un mümkün yeni adı məlum oldu
Qətərdə futbol üzrə dünya çempionatını qəbul edəcək "Əl-Tumama" stadionu açılıb
"Rik" tropik fırtınası Meksikanın Sakit okean sahillərində yaranıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 30 302 nəfər sağalıb
Pakistanın şimal-şərqində iğtişaşlar zamanı üç polis əməkdaşı ölüb
Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Gəncə sakini mənzildə halsız vəziyyətdə aşkar edilib
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 23 oktyabr
"Apple" ardıcıl doqquz ildir ki, dünyanın ən qiymətli brendi olaraq qalır
Yaponiya öz "nüvə potensialını" bərpa edəcək
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
ABŞ-da Əfqanıstanlı qaçqınlara yardım üçün 976 milyon dollara qədər vəsait ayrılacaq
Zəngilanın iqtisadi və turizm baxımından böyük potensialı var - ŞƏRH
Türk Dünyası (turkic.world) layihəsi İstanbulda keçirilən Türk Şurasının Media forumunda təqdim olunub (FOTO)
Azərbaycan əhalisinin banklarda nə qədər pulu var? - RƏSMİ
DGK sədri "Xanoba" gömrük postunda aparılan tikinti işləri ilə tanış olub
Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad edilmiş ərazilərin ictimaiyyət nümayəndələri ilə hər bir görüşü Böyük Qayıdışın təqdimatıdır - Vüqar Rəhimzadə
Fransa məhkəməsi Hadrutun keçmiş separatçı rəhbərliyi ilə imzalanmış daha bir qanunsuz sənədi ləğv etdi
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
Ağdam sakini bıçaqlanıb
Şərqşünaslıq İnstitutunun əməkdaşı Liviyada beynəlxalq konfransda çıxış edib (FOTO)
Azərbaycanda bankların cəmi aktivləri 34 milyard manatı ötüb
Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Ramiz Qasımovun anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Suraxanıda narkotiklə bağlı 48 nəfər tutulub
Eldəniz Səlimovun ibtidai istintaqı tamamlanıb, cinayət işi məhkəməyə göndərilib
İsveçdə reper güllələnib
Ələt qəsəbəsində Şəhid İbrahimov Elnurun anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Zakir Həsənov Kəlbəcər və Laçında döyüş mövqelərinə baxış keçirib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda indiyədək COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 112 nəfər COVID-19-a yoluxub, 18 nəfər vəfat edib
Moskvada 20-yə yaxın aviareys təxirə salınıb
Oktyabrın 25-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Şirvanda "patı" satan şəxs saxlanılıb
Zəngəzur dəhlizi, Moskvada üçtərəfli İşçi Qrupun səkkizinci görüşü - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (VİDEO)
Şəhid, Vətən Müharibəsi qəhrəmanı polkovnik leytenant Qasımov Ramizin xatirə gecəsi keçirilib
Naxçıvanın turizm potensialı mediatur çərçivəsində nümayiş olunub (FOTO)
Peyvənd olunmayan taksi sürücüləri cərimələndi (FOTO/VİDEO)
Emin Hacıyev MDB parlamentarilərinə Qarabağın bərpasından danışdı (FOTO)
Azərbaycan-İran sərhədinin azad olunan hissəsində aşkarlanan minaların sayı açıqlanıb (FOTO)
AzMİU-da koronavirusa qarşı təkrar dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Saatlıda Nərimanov kəndi və məcburi köçkün qəsəbəsinin içməli su təchizatı yenilənib (FOTO)
“İnnovasiyalar Mərkəzi” əməkdaşlarının və startapçıların qazilərlə görüşü təşkil olunub (FOTO)
Havanın temperaturu aşağı enəcək, bəzi rayonlara qar yağacaq
Azercell növbəti dəfə ISO 37001:2016 “Antikorrupsiya idarəetmə sistemi” standartlarına uyğunluq sertifikatına layiq görüldü
Dövlət qulluğunda 209 vakansiya üzrə müsahibələrin vaxtı müəyyənləşib
AzMİU-nun kollektivi Vətən müharibəsi şəhidlərinin məzarlarını ziyarət edib (FOTO)
İstehlaka yararsız qida məhsulları məhv edilib
Türkiyə kəşfiyyatçıları PKK liderini zərərsizləşdirib
İqtisadiyyat naziri 7-ci Dünya İnvestisiya Forumunda çıxış edib (FOTO)
Azad olunan rayonlarda yeni inşa edilən hərbi obyektlər istifadəyə verilib (FOTO/VİDEO)
Təhsillə bağlı iki qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub (FOTO)
Abşeronda minik avtomobili yanıb
Şəhid general Polad Həşimov “Avrasiyaya Hizmət Ödülü”nə layiq görülüb (FOTO)
Xırdalanda iki nəfərin öldüyü kütləvi davanın digər iştirakçılarına da hökm oxundu
Prezident İlham Əliyev Macarıstanın dövlət başçısını təbrik edib
Turistlərin sevimli məkanı İçərişəhərdən FOTOREPORTAJ
Abşeronda şəhidlərə il mərasimi keçirilib (FOTO)
FHN-in Zığdakı hospitalının sabiq baş həkiminin məhkəməsində şahidlər dindirildi
Gəncənin sabiq icra başçısına sui-qəsddə təqsirləndirilən 3 nəfərin cəzası azaldıldı
Dövlət qulluğunda vəzifə tutmaq istəyənlər üçün imtahan keçiriləcək
Azərbaycan Türkiyə ilə minatəmizləmə sahəsində əməkdaşlığı genişləndirəcək - Vüqar Süleymanov
Ölkə üzrə payız ağac əkininə başlanılıb (FOTO)
Ötən ilin noyabrından indiyədək 18 min hektardan çox ərazi təmizlənib - ANAMA sədri
Bakı sakinləri eyvanlarından Prezident İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyevanı salamladılar (FOTO)
Dövlət Xidmətinin keçmiş rəisi mənimsədiyi 6 milyon manatı ödəyib
Azərbaycan nümayəndə heyəti Özbəkistanda prezident seçkilərini müşahidə edir
Şəhidlərimiz Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixini yenidən yazdılar - Şəhid Xudayarın anası
KOBİA Azərbaycanda alternativ enerjinin inkişafına hərtərəfli dəstək göstərməyə hazırdır
Rusiyada koronavirusdan gündəlik ölüm sayında yeni antirekord qeydə alınıb
Bakıda daha bir məktəb distant tədrisə keçib
Cəlilabadda karantini pozan restoran cərimələnib
Avropada enerji qiymətlərinin artması əhalini çıxılmaz vəziyyətə salıb (VİDEO)
Azərbaycanda dövriyyədə 22 milyarddan çox pul var
General-mayor Mustafa Nəsirovun 100 illik yubileyi qeyd edilib
İlahiyyat İnstitutunun dekanı Beynəlxalq Türkologiya Konqresində onlayn iştirak edib (FOTO)
Şəhid Vüsal İsmayılzadənin anım günü keçirilib (FOTO)
Mingəçevir su anbarına balıq körpələri buraxılıb (FOTO)
Ötən ay itkin düşən 69 yaşlı şəxs axtarılır (FOTO)
Naftalanda küçələr təmir edilir (FOTO)
Norm şirkəti “Qarabağın Bərpa, Yenidənqurma və İnkişafı” sərgisində iştirak edir (FOTO)
Suraxanı rayonunda 50-yə yaxın narkotik alverçisi saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
"Məişət zorakılığı media müstəvisində" mövzusunda təlim keçirilib
Film çəkilişi zamanı operatoru güllələyən Alek Bolduin sərbəst buraxılıb
Azərbaycanda sentyabrda gündəlik xam neft hasilatının həcmi açıqlanıb
Adaptiv Strateji İdarəetmə Proqramı yeni qrupların təliminə başlayır
Azərbaycanda bank kartlarının sayı artıb
Prezident İlham Əliyev, Birinci xanım Mehriban Əliyeva və qızları Leyla Əliyeva Bakıda DOST İnklüziv İnkişaf və Yaradıcılıq Mərkəzinin açılışında iştirak ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Prezident İlham Əliyev, Birinci xanım Mehriban Əliyeva və qızları Leyla Əliyeva Milli Gimnastika Arenasının yeni məşq binasında yaradılan şəraitlə tanış olublar (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Sumqayıtda antisanitar şəraitdə işləyən çörək sexi bağlanıb
Rusiyada barıt zavodundakı partlayışda 16 nəfər ölüb
Yasamalda polis əməkdaşlarına qarşı zor tətbiq edənlər həbs olunub
Könül Nurullayeva Vətən müharibəsi şəhidlərinin ailə üzvləri ilə görüşüb (FOTO)
"Feyk nyus" kampaniyalarına qarşı birgə mübarizə aparmalıyıq - Hikmət Hacıyev
2020-ci il Azərbaycan xalqı üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən bir dövr oldu - Hikmət Hacıyev
Bütün xəbərlər