Bakı. Trend:
Əməkdaşlığın əvvəlindən 2025-ci ilin sonuna qədər Azərbaycan İslam İnkişaf Bankının (İİB) Adi Kapital Resursları (OCR) çərçivəsində 1,0437 milyard dollar məbləğində xalis maliyyələşdirmə təsdiqləri alıb.
Maliyyələşdirmə əsasən enerji sektorunda və əlaqəli infrastrukturda cəmləşib ki, bu da ölkənin inkişaf modelini əks etdirir. Bu model regiondakı bəzi ölkələrdən fərqli olaraq, əsasən resurs potensialına əsaslanır.
Məlumatlara görə, Azərbaycan üçün təsdiqlənmiş bütün vəsaitlərin təxminən yarısı - 494,7 milyon dollar və ya 47,4 faizi - enerji sektoruna ayrılıb. Daha 264,9 milyon dollar su təchizatı, sanitariya və şəhər infrastrukturunun inkişafına, 209 milyon dollar isə kənd təsərrüfatına ayrılıb. Nəqliyyat və səhiyyə ümumi maliyyələşdirmənin 7 faizindən az hissəsini təşkil edib.
Bu struktur Azərbaycanı daha geniş Orta Asiya və Cənubi Qafqaz regionunda İİB maliyyələşdirməsinin ən çox enerjiyə yönəlmiş alıcılarından birinə çevirir, burada vəsaitlərin ayrılması iqtisadi strukturdan və inkişaf strategiyasından asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir.
Azərbaycanın profili ən çox Qazaxıstandan fərqlənir, çünki Qazaxıstan eyni dövrdə İİB-dən 1,8475 milyard dollar maliyyələşdirmə alıb. Bu məbləğin təxminən 70 faizi kənd təsərrüfatına ayrılıb ki, bu da ölkənin kənd təsərrüfatı sektorunun inkişafına, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə və kənd təsərrüfatının modernləşdirilməsinə daha çox diqqət yetirməsini əks etdirir.
Azərbaycana gəldikdə isə, vəsaitlərin ayrılması ölkənin enerji ixracatçısı statusu və su təchizatı sistemlərinə və şəhər inkişafına davam edən investisiyalarla sıx bağlı olan daha sənaye və infrastruktur yönümlü maliyyələşdirmə modelinə işarə edir. Şəhər infrastrukturunun maliyyələşdirilməsinin nisbətən yüksək payı ənənəvi enerji layihələri ilə yanaşı, bələdiyyə xidmətlərinin modernləşdirilməsinə diqqətin tədricən artdığını da göstərir.
3,0914 milyard dollarlıq OCR cəlb edən Özbəkistan daha da şaxələndirilmiş bir struktur nümayiş etdirir. Kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, səhiyyə və enerji sahələrinə əhəmiyyətli investisiyalar sayəsində ölkə regionda ən balanslı portfellərdən birini qurub.
5,6696 milyard dollarla İİB maliyyələşdirməsinin ən böyük alıcısı olan Türkiyə ən şaxələndirilmiş modeli nümayiş etdirir. Nəqliyyat, səhiyyə, enerji, təhsil və şəhər infrastrukturunun inkişafına əhəmiyyətli vəsait ayrılıb.
Regionun daha kiçik iqtisadiyyatları olan Qırğızıstan və Tacikistan daha balanslı, lakin ehtiyaclara əsaslanan maliyyələşdirmə modelləri nümayiş etdirir. Qırğızıstanda vəsaitlər nəqliyyat, enerji, səhiyyə və kənd təsərrüfatı arasında bölüşdürülmüş, Tacikistan isə nəqliyyat və kənd təsərrüfatı ilə yanaşı enerji və təhsilə də əhəmiyyətli dərəcədə diqqət yetirmişdir.
Ən çox sektora yönəlmiş model Türkmənistanda müşahidə olunur, burada maliyyələşdirmənin əsas hissəsi nəqliyyat, enerji və informasiya-kommunikasiya texnologiyalarına yönəldilmişdir, kənd təsərrüfatı isə təsdiq strukturunda praktik olaraq yoxdur.
Ümumiyyətlə, regional müqayisə inkişaf prioritetlərində əhəmiyyətli fərqlər aşkar edir. Azərbaycan orta mövqe tutur: onun modeli Türkiyə və Özbəkistanın modellərindən daha az şaxələndirilmişdir, lakin kənd təsərrüfatı yönümlü Qazaxıstan və ya daha sosial cəhətdən balanslı Qırğızıstan və Tacikistanın modellərindən daha çox infrastruktura və enerjiyə yönəlib.
Strateji baxımdan, enerji sektorunun bu qədər yüksək payı mövcud inkişaf modelinin transformasiyasından daha çox onun davamlılığını göstərir və Azərbaycanın enerji və infrastruktur sahəsində ənənəvi rəqabət üstünlüklərini gücləndirir. Eyni zamanda, su idarəçiliyi, şəhər infrastrukturu və kənd təsərrüfatı üçün əhəmiyyətli maliyyələşdirmə iqtisadiyyatı şaxələndirmək və investisiya bazasının enerjidən kənarda genişləndirilməsi üçün tədricən səy göstərir.
Bu fonda, İİB Qrupunun üzvü olan Beynəlxalq İslam Ticarət Maliyyələşdirmə Korporasiyası (ITFC) Azərbaycanla əməkdaşlığın növbəti mərhələsinin özəl sektorun idarə etdiyi artımı dəstəkləyəcəyini açıqlayıb.
“Azərbaycan üçün ümumi maliyyələşdirmə həcmi 103 milyon dollardır və qarşıdakı illərdə daha da artım gözlənilir. Bu günə qədər əməkdaşlığımız özəl sektorun ticarət maliyyələşdirilməsinə və potensialın artırılmasına, xüsusən də İslam maliyyəsi sahəsində dəstəklənməyə yönəlib. Növbəti mərhələ yerli banklarla tərəfdaşlıq, kredit xətlərinin və sindikatlaşdırılmış maliyyələşdirmənin istifadəsi, eləcə də hökumət və dövlət qurumları ilə qarşılıqlı əlaqə yolu ilə özəl sektorun idarə etdiyi artıma yönələcək”, - deyə ITFC-nin Türkiyə və MDB üzrə baş ticarət maliyyələşdirmə meneceri Ənvər Niqmatov Trend-ə eksklüziv müsahibəsində bildirib.
Onun sözlərinə görə, genişlənmə üçün əsas sahələr qida təhlükəsizliyi, enerji, sənaye istehsalı və kiçik və orta sahibkarlığa dəstək olacaq ki, bu da həm milli prioritetlərə, həm də ITFC-nin qlobal portfelinə uyğundur.
Öz növbəsində, Özəl Sektorun İnkişafı üzrə İslam Korporasiyasının (ICD) Kredit Xətləri rəhbəri Ulan Əbilqaziyev Trend-ə bildirib ki, təşkilat Azərbaycanda infrastruktur layihələrində iştirak etməyi nəzərdən keçirir.
O qeyd edib ki, ICD yerli banklar vasitəsilə milli valyutada maliyyələşdirmə cəlb etməklə Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlığa dəstəyini genişləndirmək niyyətindədir və həmçinin ölkənin nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı ilə bağlı infrastruktur layihələrində iştirak etmək imkanlarını araşdırır.
İİB Qrupunun Türkiyədəki Regional Mərkəzinin direktoru Vəlid Əbdülvahab da bildirib ki, Qarabağın və azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması əməkdaşlığın əsas sahəsi olaraq qalır.
