ABŞ-ın siyasəti: Ənənələr yeniliklərə qarşı

Darina İbrahimova, Trend - un Fars redaksiyasının icmalçısı

Amerika administrasiyasının İrana qarşı "Nə etməli?" sualına cavab axtarışları getdikcə daha çətin olur. Bu ölkə ətrafında ajiotajın qeyri-şüuri və ya bilərəkdən yaradılması artıq praktili olaraq anlaşılmaz olur. Son bəyanatlara əsasən, elə görünür ki, ABŞ - ın özü gələcək hərəkətləri ilə bağlı, yumşaq desək, çaşqınlıqdadır.

Politoloqlar və ekspertlər Ağ Evin demokratlar və ya respublikaçıların hakimiyyətə gəlməsi ilə güclü şəkildə dəyişməyəcək siyasi xəttinin olması barədə tez-tez danışırdılar. Lakin son hadisələr göstərir ki, Ağ evin İrana qarşı dəqiq işlənilmiş xətti yoxdur. Prezident vəzifəsində olduğu son günlərdə Corc Buşun hərəkətləri və yeni vəzifənin icrasına başlamağa hazırlaşan Barak Obamanın bəyanatları çox fərqlənir.

Corc Buşun prezidentlik müddətinin sonuna təxminən iki ay qalır və yanvarın 20-də yeni demokrat prezident Barak Obama səlahiyyətlərinin icrasına başlayacaq. Yeni seçilmiş prezidentin İrana qarşı çıxış edəcəyi siyasi xətt, hələ ki, çox dağınıqdır. Obama seçkiqabağı kampaniyası ərzində heç bir ilkin şərt olmadan İranla danışıqlara hazır olması barədə bəyanatlar versə də, sonralar İran prezidenti Əhmədjinejadla danışıqlara başlamağa dair qeyri-əminlik ifadə edib. Hətta İranla danışıqlar prosesi Birləşmiş Ştatlar tərəfindən daha sərt sanksiyaların qəbuluna imkan kimi nəzərdən keçirilməyə başlayıb.

ABŞ - ın eyni zamanda danışıqlar prosesini genişləndirməyi və sanksiyaları gücləndirməyi istəməsi, cavabı tezliklə olmayacaq tapmacadır; xüsusilə də, ABŞ və İranın son bir neçə ildə danışıqlara başlamaq cəhdlərini nəzərə alsaq. Lakin bu cəhdlər aydın bir nəticə verməyib. Hər bir dövlət danışıqlar prosesindən maksimum nəticə əldə etmək istəyir. Lakin tərəflərin bu maksimum haqqında təsəvvürləri müxtəlifdir - hətta bir-birinə ziddir.

ABŞ - ın siyasətində çox məsələ kimin Birləşmiş Ştatların Dövlət Katibi təyin ediləcəyindən asılı olacaq. Bir müddət əvvələdək bu vəzifəyə ən ağlabatan namizəd Senatın xarici işlər komitəsinin sədr  müavini respublikaçı Riçard Luqar olub. Lakin bir həftə əvvəl o bildirib ki, bu vəzifə ona təklif edilərsə, imtina edəcək. Namizədlər arasında Nyu - Meksikonun qubernatoru Bill Riçardson, demokrat senator Con Kerri, ABŞ-ın BMT-dəki keçmiş daimi nümayəndəsi Riçard Holbruk, respublikaçı senator Çak Xeqel və Obamanın milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Syuzan Rays var, - RİA Novosti yazır.

Obama İrana qarşı siyasətin kursunu dəyişə biləcəkmi və bu ona lazımdırmı? ABŞ-ın bundan başqa da həll edilməli çox sayda problemi var. İrana qarşı siyasətin də sabitləşdiyi görünür. Bütün bunlara əlavə olaraq, 2007- ci ildə ABŞ - ın İrana qarşı siyasətinin əsasına konkret nəzəri baza - daha dəqiqliklə, Kayl-Liberman düzəlişləri yerləşdirilib. Bu düzəliş İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunu terrorçu təşkilat elan edir, İranı iraqlı terrorçuları fəal dəstəkləməkdə ittiham edir. Yəni, bu düzəlişin qəbulundan sonra ABŞ və İran arasında diplomatik münasibətlər qeyri-mümkün olur.

Birləşmiş Ştatların hazırki prezidenti Corc Buş bu günlərdə İranla münasibətlərdə fövqəladə vəziyyətin müddətinin uzadılması haqqında fərman imzalayıb. O, bu qərarını, "İranla münasibətlərin hələ də normallaşmaması" ilə izah edib.

Fərman 1980-ci ildə - ABŞ İranla diplomatik münasibətləri kəsəndə imzalanıb. Bu, Amerika səfirliyi əməkdaşlarının girov götürülməsindən sonra baş verib.

Bir neçə gündən sonra İrana təsirlərin müzakirəsi üçün "5+1" qrupunun (Böyük Britaniya, ABŞ, Rusiya, Çin, Fransa və Almaniya) yeni iclası planlaşdırılır. "Altılığın" hər iclası İranın heç də sevinc ifadə edən reaksiyasına səbəb olmayıb və İranın bu dəfə də narazı olacağını anlamaq üçün peyğəmbər olmaq lazım deyil.

Bu hadisələri nə ilə izah etmək olar? Hakimiyyətdən gedən Ağ Ev administrasiyasinin son günlərinədək İrana qarşı barışmaz mövqeyini nümayiş etdirmək istəyi ilə? Bəlkə bu, İrana qarşı siyasətin gələcəkdə çətin ki, dəyişəcəyinə müqəddimədir?

Obama administrasiyasının ABŞ - ın Əfqanıstanla bağlı olaraq İranla əməkdaşlıqda maraqlı olması bəyanatı olmasaydı, cavabı tapmaq mümkün olardı. Bir tərəfdən, İran ABŞ-a lazımdır, digər tərəfdən isə, ilk baxışdan Əfqanıstanda terrorla mübarizə üçün kifayət qədər qəribə "müttəfiqdir". Lakin İran bu problemin həllində o qədər də gözlənilməz köməkçi deyil.

İran özü taliblərə düşməni kimi baxır və onların güclənməsini istəmir;heç bir ölkə belə "radikal əhvallı qonşusunu" istəməz. Xüsusən, İran əhalisinin bir hissəsi sünnilərdir və İran radikal sünni hərəkatın əhalisinin sünni hissəsinə göstərdiyi təsirdən tamamilə əsaslı olaraq ehtiyat edə bilər.

İran çətin seçim qarşısında qalacaq - taliblərin zəiflədilməsi üçün ABŞ- la əməkdaşlığa başlamaq və ya bu əməkdaşlıqdan imtina etmək. Corc Buşun çıxışı və "altılığın" tezliklə keçiriləcək iclası ikinci variantın daha ağlabatan olmasına gətirə bilər.

Corc Buş bir müddət əvvəl CNN-ə verdiyi müsahibədə etiraf edib ki, bəzən son dərəcə düşünmədən hərəkət edib və tələsik bəyanatlar verib. Bəlkə bu müqavilənin imzalanmasını da "düşünülməmiş qərarlar" sırasına aid etmək olar?

Buşun apardığı siyasətin İranla gələcək münasibətlərə necə təsir edəcəyini zaman göstərəcək. Obama üçün İranla danışıqlara başlamaq yalnız seçkiqabağı kampaniya zamanı verilmiş vədlərə əməl etmək deyil. Bu, Ağ Evin təxminən 30 il ərzində apardığı və Buş administrasiyasının son günlər diqqətlə dəstəklədiyi siyasətin əleyhinə çıxmaq deməkdir. Məhz bu, İrana qarşı başlıca qərar olacaq - öz mövqeyini dəyişdirmək və İranla danışıqlara girmək  yaxud özünə ziyan olsa da, bundan sonra da bunu etməmək.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan - trend@trend.az

“Azərişıq”: Bu il eletrik enerjisinin texniki itkiləri 8,9 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırılır
“Azərişıq”: Bu il eletrik enerjisinin texniki itkiləri 8,9 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırılır
Türkiyədən Azərbaycana hazır geyim ixracı artıb
Türkiyədən Azərbaycana hazır geyim ixracı artıb
Xəzər dənizindən keçən yeni nəqliyyat dəhlizləri “Orta Dəhliz”in rolunu gücləndirir
Xəzər dənizindən keçən yeni nəqliyyat dəhlizləri “Orta Dəhliz”in rolunu gücləndirir
Loading Bars
Xəbər lenti
Rusiya XİN Qarabağdakı döyüşlərlə bağlı bəyanat yaydı
MN: Bütün cəbhə boyu şiddətli döyüşlər gedir
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu hazırda düşmənin hərbi mövqelərinə atəşlər, zərbələr endirir
Azərbaycan Prezidenti: Bizim Ermənistan ərazisində hərbi hədəflərimiz yoxdur
Mətbuat Şurası kütləvi informasiya vasitələrinin təmsilçilərinə müraciət edib
İbrahim Kalın: Ankara Bakını dəstəkləyir və Ermənistanın Azərbaycandakı son hərəkətlərini qınayır
Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icması Ermənistanın sonuncu hücumları ilə bağlı bəyanat yaydı
Türkiyə XİN: Azərbaycan necə istəyirsə, dəstəyimiz də o cürə olacaq
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev xalqa müraciət edib (FOTO)
Ermənistan ölən hərbiçilərin adlarını açıqlamağa başlayıb - SİYAHI
Türkiyə Prezidenti Administrasiyası: Bölgədə sabitliyin pozulmasına görə Ermənistan məsuliyyət daşıyır
Sabaha gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb
MN: Azərbaycan Ordusu mülki əhalini atəşə tutmur
Ordumuza məxsus 3 tank, 2 helikopter və 3 pilotsuz uçuş aparatının vurulması yalandır - MN
Ordumuzun bir döyüş helikopteri zədələnib, helikopter öz ərazimizə endirilib - RƏSMİ
Nazirlik: Azərbaycanda internetin verilməsi məhdudlaşdırılıb
Gürcü ekspert: Ermənistan hakimiyyəti qırmızı xətti keçib
Bakıda birmərtəbəli ev yanıb
Qazaxıstanda koronavirusa daha 64 nəfər yoluxub
Ermənistan hava hücumundan müdafiə bölmələrinin 12 ədəd “OSA” zenit-raket kompleksi məhv edilib
MN: Bütün cəbhə boyu qoşunlarımız əks-hücum əməliyyatına başlayıb
Hikmət Hacıyev: Yaranmış vəziyyətə və hadisələrin gələcək inkişafına görə bütün məsuliyyət tam şəkildə Ermənistanın siyasi-hərbi rəhbərliyinin üzərinə düşür
MN: Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəş nöqtələri susdurulur və döyüş fəaliyyətinin qarşısı alınır
Sumqayıtda yanğın olub, 1 nəfər zəhərlənib
ABŞ-ın Ayova ştatında atışma baş verib, ölən və yaralananlar var
MN: Ermənistan hərbi birləşmələri yaşayış məntəqələrimizi və mülki əhalini atəşə tutdu
Kolumbiyada atışma olub, ölənlər var
Ebeko vulkanı 3,8 km hündürlüyə tüstü püskürüb
Kanadada təyyarə qəzaya uğrayıb
"Çelsi"nin futbolçusu Kante "İnter"ə keçməyə razılıq verib
Moskvada koronavirusdan daha 18 nəfər ölüb
Azərbaycandan Türkiyəyə qaz ixracı əhəmiyyətli dərəcədə artıb
Rumıniyada yerli hakimiyyət orqanlarına seçkilər keçiriləcək
Silahlılar Konqonun ikinci böyük şəhəri üzərində nəzarət yaratmağa çalışıblar
Suriyada partlayış baş verib, 7 nəfər ölüb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 274 min nəfəri ötüb
Ermənistanın işğalçılıq siyasəti, terrorizmə dəstəyi “Hədəf”də müzakirə olunub
İstanbulda meşə yanğını baş verib
Pakistanlı deputat: Ermənistanın etno-faşizmi regional stabilliyə təhlükə törədir
Kiçik Qızılağac körfəzinə balıq körpələri buraxılıb (FOTO/VİDEO)
Dünyanın ən "çirkin" təyyarəsinin adı açıqlanıb
Baş nazirin müavini cəbhə boyu yaşayış məntəqələrində olub
Kolumbiya prezidentinə qarşı sui-qəsd hazırlanır
Abşeronda evdə yanğın baş verib
"Təhsildə online platformalardan istifadə qaydalarının öyrədilməsi" layihəsi uğurla başa çatıb (FOTO)
Cüdo idman növü üzrə paralimpiya komandalarımız təlim-məşq toplantısında iştirak edir (FOTO)
Akif Qurbanov: Payız-qış mövsümündə kəskin respirator virus infeksiyalarına yoluxma arta bilər (VİDEO)
Türkiyədən Azərbaycana kimyəvi məhsul ixracı artıb
Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinə yeni mətbuat katibi təyin olunub
Deputat: Prezident İlham Əliyev BMT-də bir daha Ermənistanın işğalçılıq və müharibə planlarını ifşa etdi
Bu gün Bakıda 553 küçə dezinfeksiya edilib (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Nazirlik regionlarda ictimai nəqliyyatda təmassız ödənişin tətbiqi barədə
Qlobal çağırışlar və Azərbaycanın baxış bucağı
Şamil Ayrım: Nikol Paşinyanın davranışlarına baxdıqda onun bölgədə sülh və sabitlikdən uzaq bir siyasət apardığını görürük
Rusiyanın koronavirus vaksini uşaqlar üzərində sınaqdan keçiriləcək
10 şagirddə koronavirus aşkarlandı
Mingəçevir Dövlət Universitetində turizm sahəsi üzrə kadr hazırlığına həsr olunan birgə layihəyə start verilib (FOTO)
Bakıda yol qəzası olub, nəqliyyatın hərəkətində sıxlıq var (FOTO)
Baş Nazir Əli Əsədov ukraynalı həmkarına başsağlığı verib
Prezident İlham Əliyev Çin Xalq Respublikasının Sədrini təbrik edib
Ceyhun Bayramov Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi ilə görüşüb (FOTO)
Külli miqdarda narkotikin ölkə ərazisində qanunsuz dövriyyəsinin qarşısı alındı (VİDEO)
Azərbaycanda 108 nəfər koronavirusa yoluxdu, 131 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi
İranda 3,2 min nəfər koronavirusa yoluxub
Prezident İlham Əliyev Ukraynanın dövlət başçısına başsağlığı verib
Rezidenturaya qəbul olmaq üçün ixtisas seçimi başa çatıb
Rusiyada bir gündə 7 500-dən çox yoluxma qeydə alındı
“Msta-S” özüyeriyən haubitsalardan döyüş atışları keçirilir (FOTO/VİDEO)
I Divizionda ilk turun oyun cədvəli açıqlanıb
Ceyhun Bayramov Ukraynaya başsağlığı verib
Livanın Baş naziri istefa verdi
Koronavirus vaksini dayanıqlı immun reaksiyası nümayiş etdirib
“Təmiz sahil, təmiz Xəzər” devizi altında təmizlik aksiyası keçirilib (FOTO)
Azərbaycan nümayəndə heyəti BMT Baş Assambleyasının sessiyasında Paşinyanın cəfəng bəyanatlarını qətiyyətlə rədd edib
İrandan Azərbaycana narkotik keçirən dəstə saxlanılıb (FOTO)
Quş əti diyetik və faydalıdır
Baş Prokuror və Hərbi Prokuror cəbhəboyu hərbi hissələrdə olublar (FOTO)
Deputat: Paşinyan BMT-dəki çıxışında özünü ifşa etdi
XİN-in həbsdə olan daha bir sabiq əməkdaşı ev dustaqlığına buraxıldı
Paytaxtda karantini pozan restoranın 3 işçisi və 5 müştəri cərimələndi
XİN-in sabiq şöbə rəisi Nurupaşa Abdullayev ev dustaqlığına buraxılıb
Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı 5 minə yaxınlaşır
Könül Nurullayeva: Nizami rayon sakinlərini narahat edən sosial problemlər tərəfimizdən nəzarətə götürülüb (FOTO)
İstirahət gününün havası açıqlanıb
Türkiyə hökuməti: Paşinyanın Azərbaycan və Türkiyənin ünvanına səsləndirdiyi bəyanatlar dünya ictimaiyyətini aldatmaq cəhdidir
Ermənilər və onların havadarları sosial şəbəkələrdə yalan məlumatlar yayır (FOTOFAKT)
Şamaxının 97 faizi qazlaşdırılıb
Azərbaycandan Sankt-Peterburqa kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı müzakirə edilib
Qaxın turizm marşrutu tullantılardan təmizlənib (FOTO)
Ermənistanda son sutkada 429 nəfər koronavirusa yoluxub
Prokurorluq keçmiş arvadını öldürən şəxsi axtarır
İşsizlikdən sığorta ödənişi üçün necə müraciət edilməlidir?
Yaponiyanın yeni Baş naziri Putinlə danışığa hazırlaşır
“Aqroservis” gübrənin satış qiymətini ucuzlaşdırıb
Azərbaycan Prezidentinin səsləndirdiyi həqiqətləri Ermənistan XİN-i öz cılız açıqlaması ilə dana bilməz - Leyla Abdullayeva
Aydın Quliyev: Təkmilləşdirilmiş BMT sisteminə böyük ehtiyac var
552 vakant direktor vəzifəsi müsabiqəyə çıxarılacaq
“Abituriyent” jurnalının 8-ci nömrəsi çapdan çıxıb
Bu yolda hərəkət məhdudlaşdırılır
Bütün xəbərlər