Türkiyənin NATO ilə əlaqələri təhlükə altındadır – Ariel Koen

Türkiyənin NATO ilə əlaqələri təhlükə altındadır – Ariel Koen

Türkiyə, İstanbul, 25 noyabr /Trend, müxbir E.Tarıverdiyeva/

Türkiyə və ABŞ-ın İran, Rusiya, Qafqaz və Yaxın Şərqdəki maraqları son vaxtlar haçalanmağa başlayıb. Aparıcı amerikalı ekspert Ariel Koen belə hesab edir.

"Hazırkı tendensiyalar göstərir ki, Türkiyənin ABŞ və NATO ilə əlaqələri və onun Qərb yönümlü olması təhlükə altındadır", - "İrs" Fondunun Rusiya, Avrasiya və beynəlxalq enerji siyasəti üzrə aparıcı eksperti Koen İstanbulda "Türkiyənin xarici siyasətində dəyişikliklər: Transatlantik birlik üçün çağırış?" adlı konfransda çıxışı zamanı bildirib.

Onun sözlərinə görə, onilliklər ərzində Türkiyə və Birləşmiş Ştatlar Balkan, Aralıq dəniz, Fars körfəzi, Mərkəzi Asiya daxil olmaqla, böyük məkanda əməkdaşlıq edirlər. Lakin Türkiyə və ABŞ-ın İran, Rusiya, Qafqaz və Yaxın Şərqdəki maraqları son vaxtlar haçalanmağa başlayıb və buna bir neçə nümunə var. Trend-in Ekspert Şurasının üzvü Koen hesab edir.

"Türkiyə İrana qarşı BMT sanksiyalarının dördüncü mərhələsinin əleyhinə səs verməklə öz müttəfiqlərinə, eləcə də Birləşmiş Ştatlara və İsrailə meydan oxudu. 2010-cu il sentyabrın 12-də Türkiyə dünyəvi dövləti zəiflədən mühüm siyasi addım atdı. Həmin tarixdə əhalinin əksəriyyəti referendumda Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) məhkəmə sistemi üzərində siyasi nəzarətinin artırılması və ölkənin siyasi sistemində əks sistemlərin zəifləməsi leyinə səs verdi. Referendumun nəticələri bu yaxınlaradək Atatürkün yaratdığı Türkiyə Respublikasının dünyəvi xarakterinin başlıca tarazlığı olan hərbi və məhkəmə sistemini zəiflətdi", - konfransda çıxış edən Koen bildirib.

Ekspert hesab edir ki, bu gün Ankaranın daxili irəliləyişləri xarici siyasətdəki dərin dəyişikliklərlə əlaqələndirilib. Koenin sözlərinə görə, onlar ABŞ-ın regiondakı həyati əhəmiyyətə malik maraqlarını əngəlləyir, çünki Türkiyə İraq, İran, Qafqaz, Qara dəniz və Balkanda əsas geosiyasi rol oynayır.

"Türkiyə Avropa və ABŞ-dan aralanaraq, Rusiya və müsəlman dünyası ilə əlaqələr quraraq çoxqütblü dünyada müstəqil qütb olmağa çalışır. Burada Ankaranın xarici siyasətinin artan islamlaşması da öz rolunu oynayır. Türkiyə müsəlman dünyasında və Yaxın Şərqdə liderliyə iddialıdır", - o deyib.

Onun fikrincə, Trükiyə AKP-nin nəzarəti altında İran və ərəb qonşuları və digər müsəlman ölkələr ilə çox vaxt ABŞ, İsrail (hərbi-siyasi və turizm əlaqələrinin sıfıra endiyi) və digər Qərb müttəfiqlərinin maraqları hesabına daha sıx münasibətlərə can atır.

"Türkiyə Avropa və Birləşmiş Ştatların NATO-da çoxdankı əsas tərəfdaşı və strateji müttəfiqidir, lakin son vaxtlar siyasətçilər və ekspertlər arasında Türkiyənin NATO-nun maraqlarına sadiqliyi barədə qanuni suallar yaranır", - Koen belə güman edir.

"Düşünmək lazımdır ki, ABŞ, Türkiyə, NATO və Aİ regional, eləcə də İranın artmaqda olan raket-nüvə potensialindan müdafiə, Cənubi Qafqaz ölkələrində sabitlik və müstəqillik, enerji boru kəmərlərinin təhlükəsizliyi və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi kimi ümumi maraqlara malikdirlər. Vaşinqton hesab edir ki, NATO-nun üzvü və ABŞ-ın əsas tərəfdaşı kimi Ankara regiondakı müttəfiqləri ilə, o cümlədən İsraillə münasibətləri pozmamalıdır", - o deyib.

Onun sözlərinə görə, lakin Ankaranın öz ərazisində raket hücumundan müdafiə (RHM) sisteminin yerləşdirilməsi ilə bağlı məsələdə NATO qarşısında qoyduğu şərtlər böyük narahatlığa səbəb olub.

Türkiyənin RHM sisteminin yerləşdirilməsinə verdiyi razılıqla əlaqədar şərtlərdən biri də İranın təhdidi ilə bağlı bütün istinadlar və ya təhlükə törədən ölkələrin siyahısının aradan qaldırılmasına dair tələb olub.

Koenin sözlərinə görə, Türkiyənin geosiyasi istiqaməti və ölkənin Alyansdan ortamüddətli və ya uzunmüddətli perspektivdə uzaqlaşa bilməsi ilə bağlı ciddi qorxu var.

Türkiyə hakimiyyəti ABŞ-ın deyil, NATO-nun RHM sisteminin yaradılmasında da təkid edir. Bu yaxınlarda Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan faiz dərəcələrini artıraraq bəyan edib ki, Türkiyə ölkə ərazisində yerləşdirilən sistem üzərində komandanlığa malik olmalıdır. Bu şərtlər NATO-nun təcrübəsinə və siyasətinə zidd olduğundan rədd edilib.

Politoloqun sözlərinə görə, Rusiya və Türkiyə, eləcə də Çin və Türkiyə son vaxtlar özlərinin ticari, hərbi və diplomatik əlaqələrini xeyli artırıblar. Bu, Ankaranın geosiyasi portfelini şaxələndirməsi deməkdir.

"Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin NATO-ya daxil olmasını və ənənəvi olaraq Şimali Atlantika Alyansı ilə əməkdaşlığını nəzərə alsaq, Türkiyə və Rusiyanın hərbi əlaqələri yenilik olub. Lakin bu gün aydındır ki, Ankara başqa variantları da nəzərdən keçirir. 2010-cu ildə Rusiya türklərlə uzaq radiuslu S-300 "yer-hava" raketlərinin satışını müzakirə edib, Çin isə "Anadolu qartalı" ənənəvi aviamanevrlərində ABŞ-ı əvəz edib", - Koen vurğulayıb.

Lakin, onun fikrincə, RF-Türkiyə münasibətlərinin möhkəmlənməsinin ən mühüm nəticəsi Türkiyə üçün xaricdən daha çox təhlükə törədən "Qırmızı kitab" adlandırılan sənədin siyahısından Rusiyanın çıxarılması oldu.

Rusiya ilə birlikdə siyahıdan İran, İraq, Ermənistan, Bolqarıstan və Yunanıstan da çıxarılıb, lakin İsrail əlavə edilib.

"Türkiyə İranla da sıx əlaqələri inkişaf etdirir, bu isə çox qəribədir, belə ki, Türkiyə əvvəllər Avropa-ABŞ təhlükəsizliyinin istehkamı olub", - Koen qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, Ankara Vaşinqtonun Tehranın nüvə proqramına dair mövqeyi ilə açıq-aydın razılaşmır.

Son vaxtlar Türkiyə liderləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, İran nüvə proqramını yalnız mülki məqsədlər üçün hazırlayır. Ankara onu da istərdi ki, "P5+1" formatında İran və Qərb ölkələri arasında nüvə problemi ilə bağlı danışıqların növbəti raundu Türkiyədə keçirilsin.

"İranın belə addım üçün motivasiyası başa düşüləndir. İran rəhbərliyi hesab edir ki, Türkiyə onun maraqlarını dəstəkləyəcək", - Koen bildirib.

"Türkiyənin dünyəvi dəyərlərdən geri çəkilməsi ilə yanaşı, islam həmrəyliyinin artması və NATO və ABŞ ilə davam edən fikir ayrılıqları Vaşinqtonda Ankaraya qarşı münasibətdə bədbinliyin artmasına xidmət edir", - o hesab edir.

"ABŞ hökuməti və Konqres türk həmkarlarına izah etməlidir ki, Türkiyə Transatlantik ittifaqda qalmaqla nə qazana bilər və onun orbitindən çıxmaqla nə itirə bilər", - Koen vurğulayıb.

Zəngilanda radio və televiziya yayımı təmin olunub (FOTO)
Zəngilanda radio və televiziya yayımı təmin olunub (FOTO)
Samsung Galaxy Z Fold3 və Z Flip3 satışları bütün rekordları qıraraq, inanılmaz nəticələr göstərib (FOTO)
Samsung Galaxy Z Fold3 və Z Flip3 satışları bütün rekordları qıraraq, inanılmaz nəticələr göstərib (FOTO)
"Apple" üçüncü nəsil simsiz qulaqlıqlarını təqdim edib
"Apple" üçüncü nəsil simsiz qulaqlıqlarını təqdim edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Ərəb Ölkələri üzrə Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurası təsis olunub (FOTO)
ABŞ-da partlayış təhdidinə görə hərbi baza bağlanıb
Zəngilan şəhərinin Baş planının hazırlanması ilə bağlı vəsait ayrıldı - SƏRƏNCAM
Ceyhun Bayramovla ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi arasında telefon danışığı olub
Qaxda ev əşyaları ilə birgə yanıb
Oktyabrın 21-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Rusiyada pandemiya ilə əlaqədar noyabrın əvvəli qeyri-iş həftəsi elan edilib
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “Zəngilan” yarımstansiyasının açılışında iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Rəqəmsal Yarımstansiyasının təməlqoyma mərasimində iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva DSX-nin Zəngilandakı hərbi hissəsində yaradılan şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanının tikintisi ilə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilanda “Ağıllı kənd” layihəsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Zəngilan rayonunda səfərdə olublar
Abşeronda şəhid Rəşad Mehdiyevin xatirəsinə ucaldılan abidə-bulaq kompleksinin açılışı olub (FOTO)
KOBİA "Rebuild Karabakh" sərgisində xüsusi stendlə təmsil olunur (FOTO)
Bal yarmarkasına təqdim olunan 64 nümunə tələblərə cavab verməyib
Bakı-Sumqayıt istiqamətində qatarların sayı artırılır (FOTO)
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
Bakıdakı bal yarmarkası noyabrın 7-dək davam edəcək (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
İran yerli şirkətlərinə Qarabağa qanunsuz yük daşımağı qadağan etdi
“Qələbə hünəri” Respublika Yaradıcılıq Sərgisi keçiriləcək
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 303 nəfər COVID-19-a yoluxub, 16 nəfər vəfat edib
Diaspor gəncləri Ermənistanın müharibə cinayətləri ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət ediblər
Binəqədidə mağazaları qarət edənlər kameraya düşdü - Anbaan görüntülər (FOTO/VİDEO)
Unibank biznes üçün onlayn məhsulları komissiyasız etdi
Dövlət Rəqs Ansamblı beynəlxalq festivalda birinci yeri tutub
Digər respirator xəstəliklər ötən illərlə müqayisədə azalıb - Təyyar Eyvazov
2022-ci ildən iqtisadi islahatların yeni mərhələsi başlayır - Vüsal Qasımlı
Koronavirusa yoluxmaların artacağı gözlənilir - İnfeksionist
Yoluxmalara görə məktəblər bağlana bilərmi? - İnfeksionist açıqladı
Şirvan sakini "patı" ilə yaxalandı
Peyvəndin yan təsirləri nə dərəcədə təhlükəlidir? - AÇIQLAMA
Koronavirusun simptomları dəyişib - İnfeksionist
Metro qatarında nasazlıq yarandı, intervalda gecikmə oldu
Azərbaycanın elektrik enerjisi istehsalı və ixracı artıb - Nazir
44 günlük Vətən müharibəsində Füzuli əməliyyatının önəmi
“Nar” ən böyük Azərbaycandilli səsli kitabxanaya dəstəyini davam etdirir
İranda daha 162 nəfər koronavirusdan ölüb
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə, gözdən əlilliyi olanlara 50 mənzil verildi (FOTO)
Gedik Holdinq Azərbaycanda (FOTO)
3 kiloqrama yaxın "patı" ilə tutulan şəxsə hökm oxundu
Hədəfimiz bərpa olunan enerji payını 30 faizə çatdırmaqdır - Nazir
Qarabağda bir sıra böyük layihələrin məhz xarici investisiya hesabına həyata keçirilməsi əsas prioritetlərimizdəndir - Pərviz Şahbazov
Zəngəzurun giriş qapısı Zəngilan (FOTO)
Daha bir universitetdə bir neçə qrup distant təhsilə keçib
Qusar xəstəxanasının direktoru rüşvət alarkən cinayət başında yaxalanıb
Gələn il “Böyükşor”da üzən günəş elektrik stansiyasının istismara verilməsi planlaşdırılır - Nazir
Bal yarmarkasında məhsulun qiyməti necə müəyyənləşdirilir?
Bakıda gəlnini qətlə yetirən qayınataya 18 il həbs cəzası verildi
Son bir ilə yaxın müddətdə “Azercell könüllüləri” minlərlə ailəni sevindirib
Pandemiya arıçılara mənfi təsir edib - Nazirlik rəsmisi
Gürcüstan Azərbaycan vətəndaşları üçün ölkəyə daxil olma qaydalarını asanlaşdırıb
Əsas planımız mikro və aqro-sahibkarlar seqmentində kredit portfelini artırmaqdır
Rusiyada koronavirusdan ölüm hallarında yeni rekord qeydə alınıb
Riteylerə kömək: kassa sistemi vasitəsilə gəliri necə artırmaq və milyonlara qənaət etmək olar
Ermənistan kommunikasiyaların açılması üçün əməli addımlar atmalıdır - Ceyhun Bayramov
Azərbaycan Xorvatiyanın strateji tərəfdaşıdır - XİN rəhbəri
Cənubi Koreya sahillərində Çinə məxsus qayıq batıb
Yol polisi Bakıda səkiləri zəbt edən sürücülərə qarşı tədbirlərə başladı (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan Xorvatiyadan minaların təmizlənməsi üçün avadanlıqlar alır - Ceyhun Bayramov
Türkmənistan türkdilli ölkələrin xəbərlərini yayımlayan Türk Dünyası (Turkic.World) layihəsinə qoşuldu (FOTO)
Azərbaycanla Xorvatiya arasında 7 sənədin razılaşdırılması üzərində iş aparılır
Çıraq platformasında hasilat bərpa edilib
Xorvatiya şirkətlərinin Qarabağda bərpa işlərinə cəlb olunması müzakirə edilib
Azərbaycanla Xorvatiya arasında mütəmadi siyasi məsləhətləşmələrin keçirilməsi razılaşdırılıb - Ceyhun Bayramov
Vətən müharibəsində ƏƏSMN-in 101 əməkdaşı iştirak edib (VİDEO)
Sabah hava necə olacaq?
Mingəçevir Dövlət Universiteti mini-futbol üzrə şəhər turnirinin qalibi olub (FOTO)
FHN qanunsuz çalışan ocaqxanaların fəaliyyətini dayandırıb (FOTO/VİDEO)
Daha bir marşrut xəttində “BakuBus” avtobusları işləyəcək
Mövcud yoluxma hallarına görə bütün məktəblərin bağlanması effektiv deyil - Ekspert
“Xudafərin” və “Qız Qalası” SES-in inşasının 2024-cü ilədək tamamlanması planlaşdırılır - Nazir
Ankarada partlayış olub (FOTO/VİDEO)
Böyük Britaniyanın Azərbaycandakı səfiri Bakı Ali Neft Məktəbində (FOTO)
İllik cəmi 14.44 faiz ilə nağd pul krediti Rabitəbankda mümkündür!
Ceyhun Bayramovla xorvatiyalı həmkarı arasında geniştərkibli görüş keçirilib (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO)
Kəlbəcər və Laçın balı Bakıda yarmarkada - Qiymətlər (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Füzuli rayonundan olan keçmiş məcburi köçkünlərlə görüşdən görüntülər paylaşıb (VİDEO)
Energetika Nazirliyi yaşıl enerji konsepsiyasını hökumətə təqdim edib
Yarım milyon manatlıq dələduzluqda təqsirləndirilən sabiq hakim məhkəmə zalında həbs edildi
Azərbaycan nefti bahalaşır
Xorvatiya Azərbaycanla əlaqələrin dərinləşməsinə böyük maraq göstərir - Nazir (FOTO)
Suriyada avtobusun partladılması nəticəsində 14 hərbçi həlak olub
Bu il Qubadlı, Zəngilan və Ağdamda 4 yarımstansiyanın yenidənqurulması başa çatdırılacaq - Energetika naziri
İki uşağın göbələkdən zəhərlənərək ölməsi ilə bağlı araşdırma başlandı
Xocavənddə polis əməkdaşları silah-sursat aşkar edib (FOTO/VİDEO)
Məhkumun həyətindən silah aşkarlanıb (FOTO)
İşğaldan azad olunan ərazilərimizdə 167 qiymətli metal yatağı var - Nazir müavini
DTX rəisi ilə BQXK-nin vitse-prezidenti arasında görüş keçirilib
Məşhur rusiyalı aktyor xəstəxanaya yerləşdirilib
Qarabağda 30-dan artıq su elektrik stansiyası bərpa edilir - Nazir
BVF Azərbaycan üçün neftin itkisiz qiymətini açıqlayıb
Zəngilanda ermənilərin atıb qaçdığı silah-sursat aşkar edilib (FOTO)
Kamil Əliyevin 100 illik yubileyi “Azərxalça” da qeyd olunub (FOTO)
Evdən çıxan koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlanılıb (VİDEO)
Bakıda "Kamaz", Samuxda "VAZ" yanıb
Zəngilanda radio və televiziya yayımı təmin olunub (FOTO)
Bütün xəbərlər