Lütfi Zadə - Xəyalla həqiqət arasındakı səddi aradan qaldıran şəxsiyyət

Lütfi Zadə - Xəyalla həqiqət arasındakı səddi aradan qaldıran şəxsiyyət

Dünya şöhrətli alim, Azərbaycanın fəxri olan Lütfi Zadənin dünya elminə verdiyi töhfələr haqqında istərdim ki, bir daha ictimaiyyətə məlumat verim. Bəşər tarixinin ən “qaynar”, daim qloballaşan dövrü olan XXI əsrdə ən ağlasığmaz fantaziyadan mütləq gerçəkliyə aparan yol inanılmaz sürətlə qısalmaqdadır. Müasir dövrdə məişət həyatımızın praktiki hal almasında, asanlaşmasında dünya elminə 6 mühüm nəzəriyyə qazandırmış dünya şöhrətli azərbaycanlı alim Lütfi Zadənin misilsiz xidmətləri vardır. Obrazlı şəkildə desəm, onun bütün elmi fəaliyyəti “xəyal” hesab etdiklərimizin əslində “gerçəkləşməsi mümkün olan reallıq” olduğuna, hüdudsuz insan təxəyyülünün məhsulu olan həmin “görüntülərin” nə vaxtsa “cismləşə” biləcəyinə sübutdur.

Süni intelellekt sahəsində qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi ilə dünya elminə silinməz bir möhür vurmuş Lütfi Zadə şərəfli, faydalı və nümunəvi bir ömür sürməkdədir. Hazırda onun nəzəriyyələri dünyanın hər bir guşəsində elm və istehsalatda geniş şəkildə tətbiq olunmaqdadır. Onun qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi beynəlxalq elm aləmində “inqilab” kimi qiymətləndirilir. Dünyanın aparıcı şirkətləri tərəfindən tətbiq olunan bu nəzəriyyə 1965-ci ildə işlənib hazırlanmışdır. Bu gün Yaponiyanın "Mitsubishi", "Toshiba", "Sony", "Canon", "Nissan" və digər nüfuzlu qurumları qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinə əsaslanan qurğular istehsal etməkdədirlər. Lütfi Zadə 1989-cu ildə qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin sənayedəki uğurlarına görə Yaponiyanın elm adamlarına verdiyi ən yüksək mükafata – "Honda" mükafatına layiq görülmüşdür. Qeyd edim ki, 2016-cı ildə Lütfi Zadənin nəzəriyyəsi əsasında yapon alimləri tərəfindən ilk dəfə olaraq süni intellektə malik robot hazırlanmışdı. “Alter” adlı robot Tokiodakı Beynəlxalq Elm Muzeyində sərgilənmişdi. Beləliklə, Lütfi Zadənin töhfələri elmi-fantastik əsərləri – təxəyyülü əyani sürətdə təcəssümə çevirməyə qadirdir.

Xatırladım ki, Zadə riyaziyyatın əsası olan ikili çoxluq anlayışına yeni “qeyri-səlis çoxluq” ifadəsini qazandırmış və yeni elmi məktəbin yaradıcısı kimi elm aləmində mühüm bir səhifə açmışdır.

Hər bir azərbaycanlı üçün sevindirici haldır ki, məhz bizimlə eyni soykökdən olan bir şəxsiyyətin adının çəkilməsi bu gün dünyanın hər yerində, sonsuz sayda insanın simasında ehtiram və heyranlıq ifadəsi doğurmağa qadirdir. Əlbəttə, Lütfi Zadə hər bir azərbaycanlı üçün də qürur mənbəyidir.

Lütfi Zadə zəngin zəkası ilə yanaşı, səmimi və təvazökar xarakterilə də özünə daim rəğbət qazanmışdır. O, ünsiyyətcilliyi, insanlara və ayrı-ayrı fərdlərə xüsusi diqqətlə yanaşması ilə tanınır. Maraqlıdır ki, o, çıxış etdiyi saysız-hesabsız konfranslar zamanı dünya şöhrətli alimlərə elmin yeni istiqamətləri barəsində bütün təfərrüatı ilə məlumat verməyi özünə borc bilir və digər alimlər saatlarla Lütfi Zadəyə qulaq asır, ondan öyrənir, özlərinə dərs götürürlər.

Demək olar ki dünyanın bütün kontinentlərində, ABŞ-da, Yaponiyada, İtaliyada, Almaniyada və s. Lütfi Zadənin elmi nəzəriyyəsinə həsr olunmuş beynəlxalq konfranslar keçirilmişdir. Fəxrlə deyə bilərəm ki, həmin konfranslarda və tədbirlərdə Lütfi Zadənin həmyerlilərinə - azərbaycanlılara daim xüsusi diqqət və ehtiramla yanaşılmışdır. Bu da Azərbaycanda Lütfi Zadə məktəblərinin yaranmasına, onun ardıcıllarının yetişməsinə şərait yaratmışdır.

Elm, təhsil və yüksək texnologiyalar sahəsində nəsillərin əvəzlənməsi, toplanmış təcrübənin istedadlı gənc alimlərə ötürülməsi yolu ilə daha da təkmilləşdirilməsi və cəmiyyətə qazandırılması ölkəmizin daim inkişafa yönəlmiş siyasətinin tələblərinə tam uyğundur. Ona görə də hesab edirəm ki, adını bütün planetdə elm aləmində bir əfsanəyə çevirmiş Lütfi Zadə elminin və yaradıcılığının ölkəmizin elm adamları, düşünən beyinləri tərəfindən davam etdirilməsi Azərbaycanın maraqlarına cavab verir, onun ictimai-iqtisadi inkişafı və lazımi müdafiə qabiliyyətinin təminatı üçün hətta zəruridir.

Lütfi Zadə ömrünün böyük hissəsini Amerika Birləşmiş Ştatlarında keçirmişdir. O, Kaliforniya Berkli Universitetinin professorudur və bu ali təhsil müəssisəsinin ömürlük professoru seçilmiş yeganə şəxsdir. Kaliforniyanın Berkli şəhərində "İnformasiya Texnologiyaları üzrə Zadə İnstitutu" yaradılmışdır. Qeyd edim ki, dünyada sağ ikən adına institut təsis edilmiş cəmi bir neçə şəxsiyyət vardır ki, Lütfi Zadə də onlardan biridir. O, həmçinin Avrasiya Akademiyasının da qurucularından biridir. Bununla yanaşı, ABŞ-da faəliyyət göstərən Azərbaycan diaspor təşkilatlarının da fəxri sədridir.

Lütfi Zadə bir çox xarici ölkə akademiyalarına üzvdür. O, saysız-hesabsız nüfuzlu mükafatlara layiq görülmüş, medallarla təltif edilmiş, onlarla xarici dövlət və ictimai təşkilatların fəxri doktoru adını almışdır. Hazırda Lütfi Zadə dünyada əsərlərinə ən çox istinad edilən alimlərdən biri hesab olunur.

Bu gün məhz Lütfi Zadə yaradıcılığından, elmindən və tədqiqatlarından Respublika səviyyəsində bəhrələnməyimizin nəticəsində ölkədə bu nəzəriyyəyə əsaslanan elmi işlər aparılır, dissertasiya işləri müdafiə olunur və Azərbaycan əsilli bu görkəmli elm adamının nəzəriyyəsi və kəşfləri üzərində araşdırmalar aparılır. Artıq Azərbaycan alimləri də Zadənin elminə öz töhfələrini verməkdədir. Onların işləri də artıq ölkə ilə məhdudlaşmır və dünya elminə inteqrasiya etməkdədir. Dünyanın tanınmış alimləri ilə birlikdə elmi araşdırmalar aparılır və birgə məqalələr vasitəsilə elmin yeni istiqamətləri təqdim olunur. Bu isə olduqca vacib amildir. Çünki Azərbaycan alimləri dünyaya səs salacaq gələcək elmi kəşflərin astanasında, bütün dünya alimlərinin səylərinin vahid bir vəhdətə çevrildiyi bir şəraitdə genişmiqyaslı uğurlar vəd edən bu silsilə işlərin arasında yer alırlar.

Xatırladım ki, Lütfi Zadə elmi nəzəriyyəsinin praktiki nəticələri dünya iqtisadiyyatının inkişafına təsir edən amillərdən biridir. Bu səbəbdən də Lütfi Zadəni “dünya iqtisadiyyatının gedişatını yönləndirmiş alim” adlandırsam, yanılmaram.

Azərbaycan adını bəşər elminin tarixinə həkk edən bu görkəmli şəxsiyyətə ölkəmiz də hər zaman dəstək olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 fevral 2011-ci il tarixli sərəncamına əsasən, müasir dövrün elmi-texniki zirvəsini fəth etmiş Lütfi Zadə 90 illik yubileyi münasibətilə elm və texnologiyaların inkişafına verdiyi töhfələrə və mədəniyyətlərarası dialoqun qurulmasında göstərdiyi görkəmli xidmətlərə "Dostluq" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Hər gün, hər bir dəqiqə yeni-yeni nəzəriyyələrin sübuta yetirilmək uğrunda “mübarizə apardığı” dünyanın aramsız və “amansız” elm “meydan”ında Lütfi Zadə Azərbaycanın adını ucaldan şəxsiyyətlərdən biri kimi tarixə adını qızıl hərflərlə yazmışdır. Elm vasitəsilə “mümkünsüzü mümkün edən” alim bir əsrə yaxın müddətdir ki, şərəflə elm dünyasına xidmət etməkdədir. Lakin onun ixtiraları və tədqiqatları hələ çox yüzilləri aşaraq sonsuza kimi yaşamağa iddialıdır.

Elçin Zeynalov

texnika elmləri doktoru

Şuşada erməni kilsəsi olmayıb - Tarixi FAKTLAR (FOTO)
Şuşada erməni kilsəsi olmayıb - Tarixi FAKTLAR (FOTO)
20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş virtual sərgi açılıb (FOTO)
20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş virtual sərgi açılıb (FOTO)
Şuşada “Xarı bülbül” festivalı və Vaqif poeziya günlərinin keçirilməsi ilə bağlı işlərə başlanıb - Nazir (FOTO)
Şuşada “Xarı bülbül” festivalı və Vaqif poeziya günlərinin keçirilməsi ilə bağlı işlərə başlanıb - Nazir (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
İngiltərə Premyer Liqası: "Liverpul" 68 matçlıq məğlubiyyətsiz seriyasını dayandırıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 6 113 nəfər sağalıb
Şahbuzda zəlzələ qeydə alınıb
Türkiyə XİN: Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında imzalanan Anlaşma Memorandumunu məmnuniyyətlə qarşılayırıq
Böyük Britaniyada gün ərzində 1,3 min insan COVID-19-dan ölüb
Azərbaycan və Fransa XİN başçıları telefonla danışıblar
Gəncədə ev yanıb
Azərbaycan və Türkmənistan XİN rəhbərləri arasında görüş keçirilib
Azərbaycan Ordusunun əsgəri mina partlayışı nəticəsində həlak olub
Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov Türkmənistan Prezidenti tərəfindən qəbul olunub
Ceyhun Bayramov Türkmənistana səfəri çərçivəsində bir sıra görüşlər keçirib
Bakıda fərdi evdə baş verən yanğın söndürülüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Xəzərdə DOSTLUQ qalib gəldi - Prezident İlham Əliyev yeniliklərin olacağını anons etmişdi
Pandemiya dövründə Azərbaycanda cinayətkarlıq hansı səviyyədə olub? - MÜQAYİSƏ
TANAP vasitəsilə 9 milyard kubmetrdən çox qaz nəql edilib
Cəbrayıl-Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhid olan DİN-in çavuşu (FOTO)
Nazirlər Kabineti yaşayış yeri olmayan prokurorluq işçilərinə verilən kompensasiyaya dair Qərar verib
Ermənistanda daxili gərginlik dərinləşir - Əsgər anaları Qarabağda xidmətə etiraz edir
Azərbaycan və Türkmənistan əməkdaşlığının inkişafı regionun iqtisadi rifahına xidmət edir - Naqif Həmzəyev
Baytarlıq preparatlarının heyvandarlıqda istifadəsinin elmi qiymətləndirilməsi həyata keçirilib
Şuşa artıq etibarlı əllərdədir - Elşən Musayev
Kəlbəcər rayonunun Kəndyeri kəndi (FOTO/VİDEO)
Fransada fövqəladə vəziyyət payızadək uzadıla bilər
"Azernews" qəzeti: Ermənistanın otuz illik işğal zamanı Azərbaycana qarşı törətdiyi ekoloji terror
8 prokurorluq əməkdaşı cəzalandırılıb, 2-si vəzifəsindən azad edilib
Ermənistanın növbəti YALANI:Terrorçuları hərbi əsir kimi qələmə verməyə çalışırlar
Azərbaycan SOCAR-ın səhmlərini satmağı planlaşdırmır - Mikayıl Cabbarov
Bu ölkələrdən quş və quşçuluq məhsullarının Azərbaycana idxalına məhdudiyyət qoyuldu
14 kiloqrama yaxın narkotik vasitə qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb (FOTO/VİDEO)
Bakı şəhər prokurorluğu orqanları əməliyyat müşavirəsi keçirib
“Dostluq” yatağı Azərbaycanla Türkmənistan arasında qardaşlığın rəmzinə çevrilir
Mingəçevir Dövlət Universitetində növbəti “Açıq qapı” günü keçirilib (FOTO)
"Reza Deqhati, günümüzün şahidi, Azərbaycanla bağlı xatirələr" adlı vebinar keçirilib (FOTO)
ADU-nun şəhid tələbəsi haqqında kitab çap olunub
Paşinyanın etirafı bəzi erməni rəsmilərinin Şuşanın onlara məxsus olması barədə cəfəng fikirlərini alt-üst etdi - Tural Gəncəliyev
Ağır yaralanan qazimiz şəhid oldu (FOTO)
"Dostluq" layihəsi Azərbaycanın neft-kimya sənayesinin inkişafına xidmət edəcək - Metyu Brayza
20 Yanvar faciəsi ilə bağlı məlumatlar yapon dilində təqdim olunub
Milli Məclisin Səhiyyə komitəsi iş planını açıqladı
Azərbaycanda 770 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 218 nəfər yoluxub, 9 nəfər vəfat edib
Gəncədə “COVID-19”-a qarşı vaksinasiya prosesinə başlandı (FOTO)
Vətən müharibəsində 65 mədəniyyət işçisi döyüşlərə qatılıb, 8-i şəhid olub
Filippin və İndoneziyada güclü zəlzələ olub
Mətbuat Şurasının Şikayətlər üzrə Komissiyasının iclası keçirilib
"Dostluq" yatağı ilə bağlı memorandum tarixi əhəmiyyət daşıyır - Deputat
Türkmənistan və Azərbaycan iki müstəqil dövlət kimi münasibətləri ardıcıl olaraq inkişaf etdirirlər - Qurbanqulu Berdiməhəmmədov
Azərbaycanın Belarusdakı səfirliyində 20 Yanvar faciəsi anılıb (FOTO)
Unibank müştəriləri üçün vacib məlumat!
"Dostluq" yatağı Azərbaycanla birgə iş üçün yeni imkanlar açır - Qurbanqulu Berdiməhəmmədov
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlıq daha yüksək səviyyəyə çatacaq
Prezident İlham Əliyev: Anlaşma Memorandumunun imzalanması çoxillik gərgin fəaliyyətinin nəticəsidir
Prezident İlham Əliyev: Xəzərin qorunması üzrə birgə fəaliyyət üçün ölkələrə yeni imkanlar açan Konvensiya razılaşdırılıb
Bakıda küçədən tapılan 12 yaşlı qız ailəsinə verildi
Bəzi mövzular üzrə suallar buraxılış və qəbul imtahanlarına daxil edilməyəcək - SƏBƏB
Şagirdlərin qış tətilinin vaxtı açıqlandı
Azərbaycan Prezidenti: Xəzər mehriban qonşuluq dənizi, əməkdaşlıq dənizidir
Prezident İlham Əliyev: Bu Memorandumu imzalamağımız əlamətdar hadisədir, onun müsbət nəticələri olacaq
Virtual dərslərə qoşula bilməyən şagirdlər də qiymətləndirmədə iştirak etməlidirlər - RƏSMİ
Qiymətlərindən narazı qalan şagirdlər apelyasiyaya müraciət edə bilərlər - Təhsil Nazirliyi
Azərbaycan Prezidenti: Anlaşma Memorandumu Xəzərin karbohidrogen resurslarının mənimsənilməsində yeni səhifə açır
Füzuli rayonunun Dördçinar kəndi (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan və Türkmənistan ilk dəfə olaraq Xəzər dənizindəki yatağın mənimsənilməsi üzrə birgə işə başlayır
Tədris distant formada olubsa, biliklər də bu formada qiymətləndirilməlidir - Nazirlik rəsmisi
Masallıda ev yanıb
Vətən müharibəsində 2 858 şəhidin şəxsiyyəti müəyyən edilib - Hərbi prokuror
Hindistanda vaksin istehsal olunan institutda yanğın baş verib
Ötən il 19 nəfər hərbi prokurorluq işçisi məsuliyyətə cəlb edilib
Azərbaycanda baş verən hərbi xidmət əleyhinə olan cinayətlər 47,6% azalıb - Xanlar Vəliyev
Azərbaycan dünya təcrübəsinə əsaslanaraq idman zallarını aça bilər - Əməkdar idman ustası
“YAŞAT” Fondu tərəfindən şəhid və qazi ailələri tibbi müayinələrdən keçirilib (FOTO)
Qadın idman gimnastikası üzrə yığma komandaya yeni baş məşqçi təyin olundu
Məcburi köçkünlər tezliklə doğma yurdlarına qayıdacaqlar - Dövlət komitəsi
20 yanvar günü evini tərk edən 2 koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlandı
Postlardan keçməyə cəhd edən 2 315 avtomobil geri qaytarılıb, 3 nəfər həbs edilib
İdarəetmədə çevikliyin və səmərəliliyin artırılması hədəflərə qısa zamanda çatmağı stimullaşdıracaq - Vüqar Rəhimzadə
SOCAR AVIATION Adnan Menderes hava limanında yanacağı öz məntəqəsindən təmin etməyə başlayıb
Neftçalada peyvəndlənmə ilə bağlı hazırlıq işləri yekunlaşıb (FOTO)
Azərbaycanda portağal sahələrinin güzəştli sığortası başlandı
SOCAR AVIATION təyyarələri üçün yanacağı öz məntəqəsindən təmin etməyə başlayıb
Dövlət Reklam Agentliyi “ARTREKLAM”ın kreditorlarına müraciət edib
İranda bir gündə 93 nəfər koronavirusdan ölüb
Azərbaycanla Türkmənistan arasında “Dostluq” yatağının birgə işlənməsinə dair Memorandum imzalanıb
Azərbaycan Bakı-Tbilisi-Ərzurum kəməri ilə qaz ixracını artırıb
Qarabağ qazisi ölümdən necə xilas oldu? - Trend TV cərrahi əməliyyatın görüntülərini təqdim edir (VİDEO)
"Dostluq" yatağı ilə bağlı memorandum Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərində yeni səhifədir - SOCAR
Dillər Universitetində Çin dili üzrə metodik seminar keçirilib
ƏDV faizlərini geri alanlar üçün ikiqat qazanc!
“Qafqazda ərəbcə məktubat ənənəsi nümunələri (XIX-XX əsrlər)” kitabı nəşr olunub
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Bağdadda 3 il sonra ilk partlayış - Ölü sayı artır (YENİLƏNİB)
Türkiyəli mütəxəssislər Fəxri xiyaban və Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib (FOTO)
ƏDV-ni geri alan BirBank istifadəçiləri Visa-dan əlavə pul qazana bilərlər!
Şuşada erməni kilsəsi olmayıb - Tarixi FAKTLAR (FOTO)
Ənənəvi təhsil nə zaman bərpa olunacaq? - AÇIQLAMA
Vətən müharibəsində iştirak etdiyinə görə təltif olunan 57 dəmiryolçu
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Kürdəmirdə 18 kilometrlik yolun yenidən qurulması yekunlaşır (FOTO)
Azad olunmuş ərazilərimizdə dronlarla monitorinq aparılacaq
SOCAR hava şəraiti ilə əlaqədar platformalarda açıq sahələrdə işləri dayandırıb
Azərbaycanda şəhid ailələrinin üzvlərinə yeni imkanlar yaradılır
Bütün xəbərlər