Qlobal maliyyə böhranı və İslam alternativi – TrendNews - un icmalçısı

Bəhram Həsənov - Trend Agentliyi Yaxın Şərq redaksiyasının icmalçısı

Dünya maliyyə böhranı kapitalist sisteminin və bank işinin ciddi şəkildə tənqid olunmasına, hətta bəzi mütəxəssislər tərəfindən artıq bu sistemin çökməsilə bağlı bəyanatlar səsləndirilməsinə səbəb olub. Bu böhran qarşısında sosialist sistemini yenidən canlandırmaq ideyası o qədər də maraqla qarşılanmayıb.

Mütəxəssislərin indiki mərhələdə ən çox üzərində işlədikləri məsələ islahatlar vasitəsilə kapitalist sisteminin daxilindəki bank işinin təkmilləşdirilməsidir. Müasir bank sistemlərinin işi, əsasən, faiz dərəcələrindən asılıdır. Əmlakın alqısı və ya şəxsi işin yaradılması üçün banka müraciət etmiş müştəriyə pul borc verilir. Müştəri bu məbləği bankın müəyyən etdiyi faizlərlə qaytarmalıdır. Bankın əsas gəliri məhz belə faizlərdən formalaşır.

Lakin bu sistemdə ən riskli məqamlardan biri bankdan kredit götürən müştərinin iflasa uğramasıdır.

Müasir bank sistemində bu riski minimuma endirmək üçün müəyyən nəzarət mexanizmləri mövcud olsa da, qlobal maliyyə böhranı vəziyyətin heç də həmişə nəzarətdə saxlanıla bilməyəcəyini göstərib.

Müəyyən bir dövrdə bəzi səhmlərin dəyərinin artdığı vaxtda, xeyli müştəri banklardan kreditlər alaraq, qiymətli kağızlara sərmayə yatırır. Lakin bir müddət sonra sərmayə qoyulan səhmlərin ciddi ucuzlaşması müştərilərin iflasına səbəb olur, götürülmüş bank krediti isə, borca çevrilir. Bu hal hazırki maliyyə böhranında olduğu kimi, kütləvi hal aldıqda bankların işləmə mexanizmi tamamilə iflic olur, 100 milyonlarla , bəzən milyardlarla dollar əmanət tamamilə "əriyir." Qlobal maliyyə böhranından sonra müasir maliyyə və bankçılıq sisteminin alternativləri müzakirə edilməyə başanılıb. Bu alternativlər arasında ən çox diqqət çəkən İslam bankçılıq sistemidir.

Son zamanlar dünya maliyyə sistemində yaranmış problemlərə baxmayaraq, islam maliyyə bazarı son üç ildə hər il 15 % artıb. Hazırda dünyada islami qaydalarla idarə olunan 700 milyard dollarlıq maliyyə sərmayəsi var. Maliyyə böhranının İslam banklarına əhəmiyyətli təsir göstərməməsi bu bankların işləmə mexanizminə diqqətin artmasına səbəb olub. Türkiyənin Timetürk informasiya agentliyinin Financial Times - a istinadən verdiyi məlumata görə, artıq Yaponiya hökuməti ölkənin bankçılıq sistemində İslam bankçılıq sisteminə uyğun islahatlar aparmağa başlayıb. Belə sistemə marağın əsas səbəblərindən biri onun riskləri konpensasiya edən iş mexanizmidir.

İslam bankçılığının əsas xüsusiyyətlərindən biri onun borcları almaması və satmamasıdır. Sistemdə pulu faizə vermək və ya almaq qadağandır. İslam banklarının kapitalı əmanətçilərlə gəlir ortaqlığına əsaslanan əməkdaşlığa əsaslanır. Əmanətçinin öz kapitalının istifadəsini izləmək hüququ var.

Bankdan kredit götürmək istəyən müştərilərə nəqd pul əvəzinə, onun almaq istədiyi konkret mülk, obyekt və yaxud fiziki dəyəri olan hər hansı bir şey bank tərəfindən satın alınaraq, verilir. Konkret varlığı olmayan obyektləri, məsələn, səhmləri almaq olmaz.

Bank müştərinin tələb etdiyi daşınan və yaxud daşınmaz əmlakı aldıqdan sonra bu obyektin üzərinə müəyyən miqdarda gəlir payı qoyaraq, onu müştəriyə satır. Müştəri bankın ödədiyi miqdarı əvvəlcədən razılaşdırılmış qaydada müəyyən mərhələlərlə ödəyir.

Burada islam bankçılığını müasir bank sistemindən ayıran iki əsas cəhət diqqəti cəlb edir: müştərinin faiz yükündən azad olması və daşınan yaxud daşınmaz əmlaka sərmayə yatırımının spekulyasiyalara görə yox, real bazar qiymətlərinə görə həyata keçirilməsi.

Muasir bank sistemində gələcəkdə hansı dəyərə sahib olacağı məlum olmayan səhmlərə banklardan faizli borclar alınaraq sərmayə yatırıldığı halda, islam bank sistemində daşınan yaxud daşınmaz əmlaka real bazar qiymətlərindən hərəkətlə və əmlakın birbaşa özünü satın almaqla sərmayə qoyulur. Sözsüz, bu cür bir mexanizmlə işləyən bank sistemi risklərdən sığortalanır. İslam maliyyə və bank sistemini müasir maliyyə sisteminə alternativ edən də məhz risklərən sığortalanmasıdır.

Şəkər tozu alarkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
Şəkər tozu alarkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
Azərbaycanda "Facebook" istifadəçilərinin sayı artıb
Azərbaycanda "Facebook" istifadəçilərinin sayı artıb
Ombudsman Ermənistanın terrorçu qruplaşmalar və muzdlulardan istifadəsi ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
Ombudsman Ermənistanın terrorçu qruplaşmalar və muzdlulardan istifadəsi ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
Loading Bars
Xəbər lenti
XİN Laçının işğaldan azad olunması ilə bağlı paylaşım edib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Laçının işğaldan azad edilməsi münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Şagirdlərin summativ qiymətləndirmələri ilə bağlı yüngülləşmələr edilməlidir - Ekspert
İlahiyyat İnstitutunda dərslərin məsafədən keçirilməsi davam edir (FOTO)
Şəkər tozu alarkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
Laçının işğaldan azad olunması daha bir iqtisadi rayonun tam fəaliyətinə imkan verəcək
Laçının işğaldan azad olunması münasibətilə avtoyürüş keçirilib (FOTO)
Azərbaycanda "Facebook" istifadəçilərinin sayı artıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan öz ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvanla birləşir, Azərbaycan Türkiyə ilə birləşir
Azərbaycan neftinin qiyməti dəyişib
Laçının azad edilməsi ilə Azərbaycan ərazi bütövlüyünü təmin etdi - Deputat
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Dağlıq Qarabağda yaşayan insanlar Azərbaycan vətəndaşlarıdır
Laçın sakinləri Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO)
Azərbaycanlı sahibkarlar Rusiyada beynəlxalq foruma dəvət olunub
Prezident İlham Əliyev: Biz bütün dünyaya göstəririk ki, biz böyük xalqıq, yenilməz xalqıq
Prezident İlham Əliyev: Bizim ölkəmiz üçün yeni dövr başlayır
Azərbaycan Prezidenti: Yeddi şərt qoyan Paşinyan, görəsən, indi hansı şərt qoya bilər
Ombudsman Ermənistanın terrorçu qruplaşmalar və muzdlulardan istifadəsi ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan, sən dalansan, biz səni dalan etdik
Prezident İlham Əliyev Bəyanatın bəndlərini şərh edib
Gəncədə arvadını qətlə yetirən kişinin məhkəməsinin vaxtı məlum oldu
Təhsil Nazirliyi vətəndaşların qəbulunu dekabrın 28-dək dayandırıb
Azərbaycan Prezidenti: Laçın dəhlizi Laçın şəhərinin içindən keçir, biz təklif etdik ki, yeni bir dəhliz inşa edilsin
Koronavirus xəstələri karantin postunda saxlanılıblar (FOTO)
Sabah hava çiskinli və küləkli olacaq
Formula 1 üzrə dünya çempionu koronavirusa yoluxdu
Azərbaycan Prezidenti: Otuz il ərzində yığdıqları texnikanı 44 gün ərzində məhv etdik
Ermənistanda növbəti etiraz aksiyası keçirilir
Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını qaytarsaydı, müharibə olmazdı - İtalyan senator
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın məhv edilmiş və qənimət götürülmüş texnikalarının tam siyahısını açıqlayıb
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan ümumi taxıl istehsalının yarısını bizim torpaqlarımızdan götürürdü
Şabranda koronavirus xəstələri saxlanılıb (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: Bizə bir santimetr də torpaq qaytarmaq istəmirdilər
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan rəhbərliyindən fərqli olaraq, bizim strateji baxışlarımız var
Azərbaycan Prezidenti: Təklif edilirdi ki, Laçın dəhlizinin eni 30 kilometr olsun, mən buna qəti etiraz etdim
Prezident İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağ münaqişəsini həll etdik, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi yoxdur
Bugünədək qəbul məntəqələrinə təhvil verilən pambığın həcmi açıqlanıb
Azərbaycan Prezidenti: Laçın rayonu işğala məruz qalanda Bakıda hakimiyyət uğrunda mübarizə gedirdi
ETSN vakant vəzifələrə qəbul üçün müsabiqə elan edib
Prezident İlham Əliyev: Biz düşməni məcbur etdik, ya tamamilə məhv olacaqdı, ya da ki, kapitulyasiya aktına imza atacaqdı
Azərbaycan Prezidenti: Bölgəmizdə yeni reallıq yarandı, bu reallığı biz yaratdıq
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan ya tamamilə məhv olacaqdı, ya da ki, imzalayacaqdı, başqasının buna nə dəxli var?
İsveçrədəki azərbaycanlılar “Le Temps” qəzetinə etiraz məktubu ünvanlayıblar
Prezident İlham Əliyev: Bəyanata əgər kimsə müdaxilə etmək istəsə, bizim sərt mövqeyimizi görəcək
COVID-19 əleyhinə təbliğat tədbirləri Abşeronun kənd və qəsəbələrini də əhatə edir (FOTO)
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 40 mini keçdi
Azərbaycan Prezidenti: Həmişə deyirdim ki, Laçın, Kəlbəcər və Şuşa Azərbaycana qayıtmasa, razılaşma ola bilməz
Xüsusi zolaqlar təcili yardım avtomobillərinin gecikmədən hərəkətinə imkan yaradacaq - BNA
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hesab edirdi ki, bütün Laçın onlara dəhliz kimi verilməlidir, bəzi Qərb dairələri bu mövqeyi dəstəkləyirdi
Azərbaycan Prezidenti: Laçın dəhlizi erməni işğalçı qüvvələrindən təmizlənib
Prezident İlham Əliyev: Meşə sahələrimizin böyük hissəsi toxunulmaz qalıb, çünki düşmən o meşələrə dırmaşa bilməyib
Azərbaycan Prezidenti: Çalışacağıq ki, keçmiş məcburi köçkünləri işğaldan azad edilmiş rayonlarımıza qısa müddət ərzində qaytaraq
Prezident İlham Əliyev Laçının işğaldan azad olunması münasibətilə xalqımızı təbrik edib
Bakıda qadın sürücünün yolunu kəsən şəxs 20 sutka həbs edildi
Prezident İlham Əliyev xalqa müraciət edib (FOTO) (YENİLƏNİB)
Xüsusi zolaqlara icazəsiz daxil olan sürücülər 40 manat cərimələnəcək
Azərbaycan Qarabağda xristian məbədlərinin mühafizəsini təmin edə biləcək - Səfir
Laçın azad edilməklə dövlət sərhədlərimizin tam bərpası təmin edildi - Deputat
Quş qripi ilə bağlı monitorinqlərə başlanılıb (FOTO)
AzTU-nun professoru vəfat edib
Laçında yenidən üçrəngli şanlı Bayrağımız dalğalanır - Spiker
Dövlət 13 mindən çox tələbənin təhsil haqqını ödəyib
Rusiya-Türkiyə Ortaq Monitorinq Mərkəzinin qurulması ilə bağlı saziş imzalandı (ƏLAVƏ OLUNUB)
Bakıda 10 küçə və prospektdə xüsusi avtomobil zolağı yaradılacaq (FOTO)
Azərbaycanda 4G istifadəçiləri artıb
BirKart-la taksit əməliyyatları edin, 100 AZN qazanın
Neft Fondu ötən ay 500 milyon dollar valyuta satıb
DİN-dən aşıq Namiqlə bağlı açıqlama
Laçın Qarabağın inkişafında əsas dəstəkləyici faktor kimi - Rayona iqtisadi baxış
Azərbaycanda indiyə qədər İİV infeksiyasından 1082 nəfər ölüb
Laçınlılar doğma yurdlarına kiçik ailə biznesləri ilə qayıdacaqlar (FOTO)
AzerTelecom şirkətinin Xəzərin dibi ilə rəqəmsal infrastruktur layihəsi “Türkmentel 2020” konfransında müzakirə edilib (FOTO)
Laçında komendant postlarının yaradılması ilə bağlı işlərə başlanılıb (ÖZƏL)
Laçın rayonunun təhsil statistikası açıqlanıb
Astarada torpağa basdırılmış narkotik aşkarlanıb
Gəncədə evdən icazəsiz çıxan 5 koronavirus xəstəsi saxlanılıb
Qazaxda koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlandı
Azərbaycan qalib ölkədir – Türkiyə hökuməti
Üç rəngli bayraq Azərbaycanın bütün torpaqlarında dalğalanacaq - Hüseyn Altınalan
Balakəndə koronavirus xəstəsi barədə cinayət işi başlanılıb (FOTO)
Laçında Azərbaycan bayrağı qaldırılıb (VİDEO)
Laçında rekreasiya, içki sənayesi və turizm üçbucağı yaradıla bilər
Bir gündə 28 koronavirus xəstəsi saxlanıldı, 19 nəfərə cinayət işi başlandı
Xırdalan dairəsi yaxınlığındakı körpünün tikintisi yekunlaşdırılıb (FOTO)
Laçının işğalına son qoyulması Böyük Qələbənin son hərbi-siyasi akkordlarıdır - ŞƏRH
STAR neft emalı zavoduna xam neft emalı artıb
Dekabrın 1-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Ermənilərin yandırdıqları meşələrin bərpası 100-150 il zaman tələb edəcək - Ekspert
Kolumbiya televiziyası erməni təcavüzünün nəticələrini işıqlandırıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda kommunal tipli yaşayış binasında yanğın olub
Ceyhan terminalından 194 milyon barelə yaxın AÇQ nefti nəql edilib
Füzulidə her şey dağıdılıb - Rusiyanin "Dojd" telekanalının reportajı (VİDEO)
ABŞ-ın Viskonsin ştatının qubernatoru Cosef Baydenin qalib olmasını təsdiq edib
"Moderna" şirkəti ABŞ-da COVID-19 peyvəndinin istifadəsi üçün sorğu göndərib
Xorvatiyanın baş naziri koronavirusa yoluxdu
"OPEK plus" ölkələri görüşü 3 dekabr tarixinə qədər təxirə saldı
Moskvada koronavirusdan daha 76 nəfər ölüb
Bakıda "Opel" yanıb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 496 mindən çox artıb
Bütün xəbərlər