İran təyyarələrinin Avropa üzərindən uçuşuna qadağa siyasi məna daşıya bilər – ekspertlər

İran təyyarələrinin Avropa üzərindən uçuşuna qadağa siyasi məna daşıya bilər – ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 8 iyul /Trend, müxbir T.Konyayeva/

İran təyyarələrinin Avropanın hava məkanında uçuşuna qadağa qoyulmasına təhlükəsizliklə bağlı problemlər səbəb olub, lakin bu qərar siyasi baxımdan gizli məna da daşıya bilər. Ekspertlər belə hesab edirlər.

"Avropa İttifaqının bir sıra İran təyyarələrinin Avropanın hava məkanından istifadəsinə qadağa qoyulması barədə qərarı təhlükəsizlik baxımından özünü doğrulda bilər", - ABŞ-ın Şimal-Şərq Universitetinin professoru Kamran Dadxah elektron poçtla Trend-ə bildirib. - "Eyni zamanda, qərarın BMT Təhlükəsizlik Şurasının, eləcə də ABŞ və onun müttəfiqlərinin tətbiq etdiyi sanksiyalar dalğasında qəbul edilməsi düşünməyə əsas verir ki, bu, həqiqətən də ən azı qismən siyasi qərardır".

Həftənin əvvəlində Aviasiya təhlükəsizliyi üzrə Avropa Komitəsi İranın "Iran Air" aviaşirkətinə məxsus avialaynerlərin üçdə ikisinə Aİ-nin hava məkanında uçuşlar etməyi qadağan edib.

"Iran Air" təyyarələrinin bir hissəsi Aİ-nin aviasiya hakimiyyətləri tərəfindən hələ bu ilin martında etibarsız təyyarələrin "qara siyahısına" salınmışdı. Hazırkı qadağa aviaşirkətin Airbus-320, Boeing-727 və Boeing-727 təyyarələrinin hamısına şamil edilib.

Dadxahın sözlərinə görə, bu qərarın kökündə ABŞ girovları ilə böhrandan sonra İrana Amerikanın yeni təyyarələrinin və onların ehtiyat hissələrinin satılmasına qoyulan embarqo durur.

İranla ABŞ arasında diplomatik böhran 1979-cu il noyabrın 4-də bir qrup tələbənin - İran İslam İnqilabının fəal tərəfdarlarının Tehrandakı ABŞ səfirliyini ələ keçirməsindən sonra başlayıb. Diplomatlar, onların ailələri və səfirliyin personalı girov götürülmüşdülər, 53 amerikalı 444 gün - 1981-ci il yanvarın 21-dək İranda girov saxlanılmışdı.

İslam İnqilabına qədər İranın kommersiya hava donanması ABŞ-da istehsal olunan "Boeing" və Fransanın "Airbus" laynerlərindən ibarət idi.

"İrana qoyulan embarqo İranın kommersiya təyyarələri parkının köhnəlməsinə gətirib çıxarıb; ehtiyat hissələrinin çatışmaması üzündən onlar lazımi şəkildə xidmət göstərə bilmirlər; İran köhnə Amerika təyayrələrini digər ölkələrdən, eləcə də Rusiyadan "Tupolev" markalı sovet dövrünün etibarsız təyyarələrini almağa məcburdur", - o deyib. - "Nəticədə İranın aviareysləri etibarsız imic qazanıb və İran aviaqəzaların səviyyəsinə görə dünyada ilk yerlərdən birini tutur".

İran siyasəti üzrə avropalı ekspert Ruzbeh Parsinin fikrincə, qadağa yalnız sanksiya və ya siyasi motivlərlə dolayısı ilə əlaqədardır, çünki təhlükəsizliklə bağlı problemlər həqiqətən mövcuddur.

"İran təyyarələri dağılır və köhnəlik təhlükəsizlik məsələlərində ciddi arqumentdir", - Parisdəki Aİ Təhlükəsizlik Araşdırmaları İnstitutunun analitiki Parsi telefonla Trend-ə bildirib. - "Təyyarələrin köhnəlməsinin qadağanı zəruri edən səviyyəyə çatıb-çatmaması başqa məsələdir. Mənim bununla bağlı ideyam yoxdur, çünki bunun üçün texniki analiz lazımdır".

Amerikalı ekspert Pol Salivan güman edir ki, bu qərarın arxasında çox güman ki, siyasi motivlər durur, lakin həqiqətən İran təyyarələrinin xidmət göstərmələri çox da yaxşı deyil.

"Bu yaxınlardakı sanksiyalar vəziyyəti gərginləşdirə bilər", - ABŞ-ın Milli Təhlükəsizlik Universitetinin professoru Salivan elektron poçtla Trend-ə bildirib. - "Məsələn, Liviya ilə baş verdiyi kimi, BMT-nin ona qarşı daha sərt sanksiyalarının nəticələri aviasiya ilə bağlı ciddi problemlərə çevrildi".

Dadxahın sözlərinə görə, İran təyyarələrinin uçuşuna qadağa ümumilikdə İrana beynəlxalq sərnişin axınlarını azaldır, çünki iranlıların əksəriyyəti xarici aviaşirkətlərin xidmətlərindən istifadə etməli və daha baha qiymətlərə biletlər almalı olurlar.

"İranın aviasiya sənayesi pis vəziyyətdədir, - o deyib. - Həmin qərar yerinə yetriləcəyi halda bu vəziyyəti daha da dərinləşdirəcək".

Parsi hesab edir ki, qoyulan embarqo nəticəsində vəziyyət iki istiqamətdə inkişaf edə bilər: Avropa aviaşirkətlərinin uçuşlarının sayı artacaq və ya əksinə, İrana və əks istiqamətə uçuşların həyata keçirilməsi imkanları onlar üçün məhdudlaşacaq.

"Nəticədə hər iki istiqamətdə sərnişin axını azala bilər, - o deyib. - Və mənim üçün aydın deyil ki, bundan kim udur".

Beləliklə, Parsi güman edir ki, bu, İranı daha da təcrid edə bilər, lakin daha böyük ehtimallara görə, Avropa aviaşirkətlərinin marağı olarsa, onlar "Iran Air"in məhdudlaşdırılmış imkanlarını kompensasiya edəcəklər.

"Lakin bu həm siyasi, həm də iqtisadi qərar olacaq, çünki onlar [Avropa aviaşirkətləri] İranla kommersiya əlaqələrinə münasibətdə Avropa və Amerika sanksiyalarının nəticəsi olan yeni məhdudiyyətlərdən çəkinməlidirlər", - o deyib.

Təyayrə yanacağının qiymətlərinə gəldikdə isə, bütün ekspertlər embarqonun onun qiymətinə təsir etməyəcəyi qənaətindədirlər.

"Mən şübhə edirəm ki, qadağa təyyarə yanacağının qiymətlərinə əsaslı şəkildə təsir etsin, - Dadxah bildirib. - Əvvəla, beynəlxalq aviauçuşlarda İran aviaşirkətlərinin payı çox azdır, ikincisi isə çoxlu sayda iranlı sərnişin digər beynəlxalq aviaşirkətlərdən istifadə etməyə başlaya bilər".

Parsi "Iran Air" və ya İranın digər aviaşirkətlərinin dünya aviasiya iqtisadiyyatına böyük töhfə verməsinə şübhə edir. "Buna görə də onların bazardan təcrid olunması aviasiya yanacağının qiymətlərinə hansısa şəkildə təsir etməyəcək", - o deyib.

Salivan hesab edir ki, İranın təyyarə yanacağına tələbatı dünya miqyasında o qədər cüzidir ki, İran hətta dünya qiymətləri "ekranında ən xirda ləkə belə ola bilməz".

Materialın hazırlanmasında Y.Ostapenko iştirak edib.

Türkiyədə neft boru kəmərində partlayış baş verib
Türkiyədə neft boru kəmərində partlayış baş verib
Nyu-Yorkda binada partlayış nəticəsində 1 nəfə ölüb, 9 nəfər yaralanıb
Nyu-Yorkda binada partlayış nəticəsində 1 nəfə ölüb, 9 nəfər yaralanıb
Goranboy sakini minaya düşdü, ayağı amputasiya edildi
Goranboy sakini minaya düşdü, ayağı amputasiya edildi
Loading Bars
Xəbər lenti
Türkiyədə neft boru kəmərində partlayış baş verib
Avropada COVID-19 peyvəndinin dördüncü dozası immuniteti zəif insanlar üçün tövsiyə edilib
Fransada sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayında antirekord yenilənib
Nyu-Yorkda binada partlayış nəticəsində 1 nəfə ölüb, 9 nəfər yaralanıb
ÜST rəhbəri koronavirusun yeni ştammlarının yaranma ehtimalını mümkün sayır
İsrail prezidenti Hersoq Türkiyəyə gələ bilər - Ərdoğan
ABŞ Şimali Koreyaya təzyiqi artırmaq niyyətindədir
MDU-da “20 Yanvar: Milli tariximizi azadlıq yoluna çıxaran dönüş nöqtəsi” mövzusunda seminar keçirilib (FOTO)
Azərbaycan XİN fransalı nazirin Milli Assambleyadakı çıxışına cavab verib
Azərbaycanın Fransadakı səfirliyi bu ölkənin prezidentliyə namizədinin iddialarına cavab verib
Goranboy sakininin minaya düşməsi ilə bağlı araşdırma aparılır - Prokurorluq
Goranboy sakini minaya düşdü, ayağı amputasiya edildi
Dünyada həftə ərzində 18 milyondan çox koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb
İsveç hökuməti ölkəyə daxil olanlardan PSR testi tələb etməyəcək
DGK və Böyük Britaniyanın Milli Cinayət Agentliyi arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub
H.Z.Tağıyevin xeyriyyəçilik və maariçilik fəaliyyəti, onun mənəvi zənginliyinə baxış - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinə telefonla zəng edib
Cənub-qərb küləyi güclənib - FAKTİKİ HAVA
Media Təhlil Mərkəzi Azərbaycanda ekoloji vəziyyətlə bağlı sorğu keçirib
Gəlir və xərclərinin uçotunu aparan şəxslərə vergi güzəştinin tətbiqi ilə bağlı dəyişiklik edilib
İsmayıllı sakinlərindən qanunsuz ov tüfəngləri götürülüb (FOTO)
Əli Əsədovun sədrliyi ilə ərzaq təhlükəsizliyi və qiymət artımına dair müşavirə keçirilib (FOTO)
Baş Qərargah rəisi HHQ-də toplanışın gedişatını izləyib (FOTO)
AGF-nin Ümumi Yığıncağı keçirilib (FOTO)
BSU-da 20 Yanvar faciəsinin qurbanları anılıb (FOTO)
Xarici ölkələrdə qanunsuz silahlı birləşmələrə qoşulan şəxslər məsuliyyətə cəlb ediliblər
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 930 nəfər COVID-19-a yoluxub, 12 nəfər vəfat edib
Rövşən Rzayev “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
Bakıda alpinist kəndiri ilə 2 milyon manatlıq oğurluq edənlərin növbəti məhkəməsi davam olub
DİN-də ötən ilin yekunları ilə bağlı kollegiya iclası keçirilib (FOTO)
Azərbaycan məhsulları Beynəlxalq Qida və İçki Sərgisində nümayiş olunur (FOTO)
2021-ci ildə cinayət hadisələrinin sayı azalıb
Ötən il 268 kriminal qrup zərərsizləşdirilib
Ötən il dövlət qurumları üzrə 31 mindən çox cinayət qeydə alınıb - Vilayət Eyvazov
ARDNF-nin ötən il üzrə gəlir və xərcləri açıqlandı
OPEC Azərbaycanda neft hasilatı ilə bağlı proqnozunu açıqlayıb
Müstəqilliyimiz əbədidir, torpaqlarımız azaddır, şəhidlərimizin ruhu şaddır (FOTO)
Qış Olimpiya yığmamızın bayraqdarı müəyyənləşdi
Narkotikin təsiri altında avtomobil idarə edən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Aqrar Sığorta Fondu tərəfindən ötən il yığılan sığorta haqqının məbləği açıqlanıb
Yanvarın 19-na USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Feministlər ailəmdə problem yaratdı - Arvadını öldürən şəxs
Rəqəmsal İnnovasiyalar Mərkəzinə yeni rəhbər təyin olundu
Lənkəran sakinləri silahla saxlanılıb
Narkotik tərkibli həblər satan Qazax sakini saxlanıldı
Milli parklarda qayda pozuntusuna görə bir neçə vəzifəli şəxs cəzlandırılıb
Xəzərdən uzunluğu 3 metr, çəkisi 210 kiloqram olan balıq tutulub (FOTO)
Qəbələdə ətraf mühiti çirkləndirən 8 nəfər cərimələnib
Bağça müdirləri və işçilərin əmək müqaviləsinin müddəti uzadılıb
Ombudsmanın Şəki Regional Mərkəzinin əməkdaşları şəhidin dəfn mərasimində iştirak ediblər
20 Yanvar faciəsinin 32-ci ildönümü ilə əlaqədar DOST İnklüziv İnkişaf və Yaradıcılıq Mərkəzində tədbir keçirilib (FOTO)
Region hotellərində milli ulduz təsnifatı ilə əlaqəli təlimlərə start verilir
Azərbaycan və Türkiyənin tarixi birliyi gələcək nəsillərə miras qalacaq - Səfir (FOTO)
Yelo Bank-la mənzil sahibi olun
Magistral neft kəmərləri ilə nəql edilən neftin həcmi açıqlanıb
Özəl sektordan vergi daxilolmaları 24 faiz artıb
Xalq Bankın ödəniş kartları ilə səyahət daha sərfəlidir!
Sonuncu Amnistiya aktı ilə azadlığa buraxılanların sayı açıqlandı - RƏSMİ
Bakıda bir neçə məşhur restoranda kobud pozuntular aşkarlanıb
Bakı sakinləri Hacı Zeynalabdin Tağıyevə verilən yüksək dəyərə görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkür edib (FOTO/VİDEO)
Azad olunan ərazidə işləyən şəxsdən narkotik aşkarlandı
Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisi Bolqarıstan nümayəndə heyəti ilə görüşüb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Bu gün nəinki Azərbaycanda, Cənubi Qafqazda ən böyük xeyriyyəçi Heydər Əliyev Fondudur
2021-ci ildə Azərbaycanda ən çox qeydə alınan xəstəliklər məlum olub
Məzənnə də azalacaq, faiz də - Ərdoğan
Azərbaycanın Qarabağ ərazisinə icazəsiz səfər Pekres üçün hüquqi məsuliyyət yaradır - Sevil Mikayılova
Polisin məqsədi pandemiya dövründə vətəndaşı cərimə etmək deyil - Elşad Hacıyev (MÜSAHİBƏ) (VİDEO)
Azad edilmiş ərazilərdə minalar ən çox bu sahələrdə basdırılıb
Metroda gediş haqqı artacaq? - AÇIQLAMA
Prezident İlham Əliyev: Zeynalabdin Tağıyev yüzlərlə tələbəni Rusiyaya və Avropaya göndərməklə gələcəyi düşünürdü
Azərbaycanda nikahların və boşanmaların sayı açıqlanıb
Bakıda parklanmanın idarə edilməsi layihəsinə start verildi
Ötən il Azərbaycanda nə qədər uşaq doğulub? - RƏSMİ
İdarədə həyat yoldaşını güllələyən polisin məhkəməsi başladı
Mən Qazaxıstanın paytaxtında istirahətdəyəm - Nazarbayev
Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb
2021-ci ilin sosial-iqtisadi nəticələri və inkişaf perspektivləri müzakirə olunub
İranda sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı yenidən artır
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Heydər Əliyev Fondu qarşısında yeni vəzifələr dayanır
Yanvarın 28-dən "AzərSpace" üzərindən yayım HD formata keçiriləcək
Prezident İlham Əliyev: Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan daha çox tanınır və məhz bu amil bizə İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə kömək göstərdi
2022-ci ilin ilk “Startap” şəhadətnamələri sahibkarlara təqdim edilib
Azad edilmiş ərazilərə avtobus bileti alarkən COVID pasportu tələb olunacaq? - AÇIQLAMA
20 Yanvar gününü xalqımız birliyimizi təcəssüm etdirən qürurlu tarixin ildönümü kimi qeyd edir - Dini konfessiya rəhbərləri
Xaricdə yaşayan narkotacirlər üçün narkokuryerlik edən 6 nəfər saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Qrafik dizaynerlərin işini asanlaşdıracaq vebsaytlar
Avropa Parlamentinə yeni sədr seçilib
Uşaq bağçalarının Təhsil Nazirliyinə təhvil verilmə prosesi davam edir - RƏSMİ
Bu gün Yerin yaxınlığından asteroid keçəcək
Bərdədə sənədsiz silahlar müsadirə olunub
ANAMA-nın sədr müavini təmizləmə əmliyyatlarının aparıldığı sahələr üzrə əraziləri açıqlayıb (ÖZƏL)
İğdır-Naxçıvan qaz kəməri layihəsinin büdcəsi açıqlanıb
Sabah Moskvada Rusiya və İran prezidentlərinin görüşü olacaq
20 Yanvar günü metronun 3 stansiyası gücləndirilmiş rejimdə işləyəcək
Rusiyada bir gündə 31 mindən çox şəxs koronavirusa yoluxub
Millət vəkili Könül Nurullayeva uşaq-gənclər inkişaf mərkəzlərinə baş çəkib (FOTO)
Biznes vebsaytınızın fiziki serverə niyə ehtiyacı olduğunun 5 səbəbi
Sabah hava necə olacaq?
"Brent" neftinin qiyməti 2014-cü ildən sonra ən yüksək həddə çatıb
Bütün xəbərlər