Kürd probleminin həllində İraq amili - Trend News-un icmalçısı

Kürd probleminin həllində İraq amili - Trend News-un icmalçısı

Rufiz Hafizoglu, Trend -un Yaxın Şərq redaksiyasının rəhbəri

Türkiyədə son günlər mübahisə obyektinə çevrilən mövzulardan biri də hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının "kürd açılımı" məsələsidir (ölkədə olan kürd probleminin həlli) . Əslində, hakimiyyətin "kürd açılımı" məsələsi Türkiyə üçün yeni bir şey deyil. Bu plan AKP-nin daxili siyasətində hır zaman prioritet məsələlərdən biri olub. 2005-ci ildə də ölkənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan Diyarbəkirdə çıxışı zamanı ölkədə mövcüd olan kürd problemini həll etmək istəyində olduqlarını bildirmişdi.

Lakin 2008-ci ilin noyabr ayında Hakkari vilayətinin Şəmdinli rayonunun Aktütün məntəqəsinə PKK terrorçularının hücumu "kürd açılımı" məsələsini arxa plana atdı. Buna baxmayaraq, kürd probleminin həlli öz aktuallığını itirmədi.

Çünki hər iki tərəf - həm kürd, həm də türk tərəfi problemin tez zamanda həll olunması istəyində idi. Məhz bu səbəbdən də terror təşkilatının indiki liderlərindən olan Murat Karayılan Ankaraya öz "dost" əlini uzadaraq, Türkiyə ilə dialoqa hazır olduqlarını bildirdi. Lakin Ankara "Böyük dövlətlər terror təşkilatları ilə dialoq aparmır" prinsipinə əsaslanaraq, Karayılanın bu təklifini rədd etdi. PKK liderinin dialoq istəməsi əslində, dialoqdan çox Türkiyə daxilində yeni narazılıq dalğası yaratmağa hesablanmış bir addım idi, cünki Karayılan bu təklifin rədd olunacağını bilirdi. Dolayısıyla özünü kürdlərin "himayəçisi" kimi göstərən Karayılan rəsmi Ankaranı kürd əhalinin gözündə salmağa çalışırdı. Şübhəsiz ki, bu, Türkiyə hökumətinin nəzərindən qaça bilməzdi. Elə buna görə də Karayılanın bəyanatından sonra Türkiyə Prezidenti Abdullah Gül hökumətin ölkədə olan kürd probleminin həlli istiqamətində planı olduğunu bildirdi. Lakin "kürd açılımı" planının detalları gizli saxlanıldı və bu istiqamətdə atılan bütün addımlar bağlı qapılar arxasında həyata keçirildi. Demokratik açılım üçün türk müxalifətinin etirazlarına baxmayaraq, ilk növbədə ölkənin Baş naziri Ərdoğan, dövlət nazirləri və daxili işlər naziri Bəşir Atalay ölkədəki kürd yönlü demokratik Toplum Partiyasının lideri (DTP) Əhməd Türk ilə görüşdü və hər iki tərəf bu görüşmələrdən razı qaldığını bildirdi. DTP lideri isə demokratik açılımı türk-kürd dialoqunun başlanması üçün bir addım kimi qiymətləndirdi.

Planın detallarının gizli saxlanılmasına gəlincə isə, Türkiyə hökuməti PKK terror təşkilatı və qeyri-leqal Ergenekon təşkilatı tərəfindən atıla biləcək addımlardan ehtiyatlanır. Çünki hakimiyyətin əlində Ergenekon ilə PKK terror təşkilatının zaman-zaman iş əməkdaşlığı etməsi haqda kifayət qədər sübutu var.

Türkiyədəki kürd problemindən danışarkən diqqət verilməli məqamlardan biri əslində, Türkiyədəki kürd problemi ilə PKK terror təşkilatı probleminin eyniləşdirilməsidir. Amma məsələyə diqqətlə baxsaq, hər iki problemdə ortaq kürd amilinin olmasına baxmayaraq, PKK problemi ilə kürd probleminin bir-birindən fərqli olduğunu asanlıqla görmək olar.

Bu iki problemi bir-birindən ayıran əsas amillərdən biri də Türkiyədəki kürdlərin milli kimlik, PKK-nın isə müstəqil Kürdüstan dövləti qurmaq istəyinin olmasıdır. Problemin eyniləşdirilməsi isə ancaq və ancaq PKK terror təşkilatının maraqlarına xidmət edir.

Görəsən, Türkiyə hökuməti Baş nazir Ərdoğanın dediyi kimi, bu problemi demokratik yolla həll edə biləcəkmi?

Bu gün Türkiyədəki hakimiyyətin əvvəlki hakimiyyətlərdən fərqli olaraq ölkədaxili islahatlar keçirməsi və bir çox sahələrdə müsbət irəliləyiş əldə etməsi deməyə sas verir ki, hakimiyyət ölkədəki kürd problemini həll edəcək.

PKK terror təşkilatı ilə bağlı problemin bir dəfəlik həlli isə yalnız və yalnız İraqın əlindədir. Çünki Türkiyədən fərqli olaraq İraqın şimalında Kürdüstan administrasiyası fəaliyyət göstərir və bu administrasiya İraqın mərkəzi hökumətinin tabeliyində olsa da, PKK bunu xəyal etdiyi müstəqil kürd dövlətinin yaranması üçün ilk addım kimi qiymətləndirir.

Şübhəsiz ki, rəsmi Bağdad PKK-nın İraqın Şimalı Kürd Administrasiyasını potensial kürd dövləti kimi qəbul etməsini bilir. Elə buna görə də, İraq Türkiyə ilə həmrəylik nümayiş etdirərək terror təşkilatına sərt işmarıc verdi. İraqın vitse-prezidenti Tariq əl-Haşimi iyun ayında Ankaraya rəsmi səfəri zamanı prezident Abdullah Gül və Baş nazir Ərdoğanla görüşü zamanı İraqda heç vaxt müstəqil Kürdüstan dövlətinin yaranmayacağını bildirdi. Vitse-prezident PKK terror təşkilatının Türkiyə üçün təhlükəli olduğu kimi, İraq üçün də təhlükəli olduğunu qeyd etdi.

Təbii ki, Türkiyə hökuməti problemi ölkə daxilində həll edə biləcəyinə əmin olmasına baxmayaraq, problemin tam həlli üçün İraqla sıx əməkdaşlıq etmək məcburiyyətindədir. Çünki Türkiyə üçün ən əsas məsələlərdən biri - qərargahı İraqın şimalında yerləşən PKK terror təşkilatını Türkiyə kürdlərindən təcrid etməkdir.

Elə buna görə də Türkiyədə hakimiyyətin demokratik açılım planı irəli sürülən zaman ölkənin xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu İraqa səfər etdi. Səfər zamanı isə İraq-Türkiyə diplomatik əlaqələri və birgə təhlükəsizlik məsələləri müzakirə edildi.

Şübhəsiz ki, rəsmi Bağdad PKK probleminin həllində Ankaraya lazımi dəstək verəcək. Çünki Türkiyə də İraq üçün bir nömrəli təhlükə olan şiə qiyamçılarının lideri Müqtəda əs-Sədri Ankaraya dəvət etməklə Bağdada stabilliyin bərpasında kömək etmişdi. Müqtədanın Ankara səfərindən sonra isə İraqda şiə qiyamçıların aktivliyi xeyli azaldı.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Kuba Varadero turizm məkanını oktyabrda xarici müsafirlərə açacaq
Kuba Varadero turizm məkanını oktyabrda xarici müsafirlərə açacaq
Qaxın turizm marşrutu tullantılardan təmizlənib (FOTO)
Qaxın turizm marşrutu tullantılardan təmizlənib (FOTO)
Qazaxıstan və Azərbaycan səhiyyə turizmi sahəsində əməkdaşlığı gücləndirir
Qazaxıstan və Azərbaycan səhiyyə turizmi sahəsində əməkdaşlığı gücləndirir
Loading Bars
Xəbər lenti
Almaniyada Gəncə terroruna qarşı etiraz yürüşü keçirilib (FOTO)
MN: Azərbaycan Ordusunun keçirdiyi əməliyyatların qarşısını almaq məqsədilə düşən
Azərbaycan HHQ-i düşmənin hərbi texnikası və infrastrukturunu məhv edib
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 24.10.2020 tarixli bölüm
Prezidentə yazırlar: Erməni terrorçularına qarşı qətiyyətli mövqe göstərdiyinizə görə Sizinlə fəxr edirik
Düşmənin bölmələrimizə hücum cəhdinin qarşısı alınıb - MN
Milli Məclisin Sədri Fransa Milli Assambleyasının Sədrinə məktub ünvanlayıb
İslamabadın ən böyük alış-veriş mərkəzində “Ermənistan mülki əhalini qətlə yetirir. Erməni təcavüzünə son” adlı aksiya keçirilir (FOTO/VİDEO)
Paşinyanın ardınca Mnatsakanyan da CNN-də özünü biabır etdi
Bayrağımızı Şuşada, Ağdərədə və digər işğalda olan torpaqlarda dalğalandıracağıq - Azərbaycan hərbçiləri (VİDEO)
Rusiya XİN ermənilərin Gəncəyə raket atəşi nəticəsində həlak olan Rusiya vətəndaşı ilə bağlı məlumat yayıb
Gəncədə 10 qadın və 6 uşaq olmaqla 26 nəfər həlak olub - Baş Prokurorluq
"Amerikanın səsi" etdiyi səhvə görə üzr istədi (FOTO)
İşğal olunmuş ərazilərdəki dinc əhaliyə hərbi obyektlərdən uzaq durmaq tövsiyə edilir
Ermənilərin atəşi nəticəsində həlak olan mülki şəxslərin sayı 65-ə çatdı
Parisdəki Azərbaycan Evinin rəhbəri Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı “Sputnik Frans” a müsahibə verib
Ermənistan ərazisindən Azərbaycanın ərazisinə hücumların edilməsi növbəti hərbi təcavüz aktıdır - Hikmət Hacıyev
Qax və Zaqatalanın giriş-çıxışlarında karantin postları qurulub (FOTO)
Ballistik raketləri mülki insanlara qarşı atan Ermənistan hakimiyyətinin əməlləri hərbi cinayətdir - Deputat
Rusiya səfirliyi Ermənistanın Gəncəyə raket atəşi nəticəsində ölən yeniyetmə ilə bağlı məlumat yayıb
Dövlət başçısının müxtəlif televiziya kanallarına, qəzetlərə verdiyi müsahibələr tarixi əhəmiyyətə malikdir - Hikmət Babaoğlu
Artilleriya bölmələrimiz düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirməyə davam edir (VİDEO)
Ağlını itirmiş rəhbər və ya Paşinyanın “parkinson xəstəliyi”
ABŞ-da koronavirus vaksininin sınaqları bərpa olunub
Azərbaycan əsgəri beynəlxalq hüquqla müəyyən edilmiş normalar çərçivəsində davranır - Müdafiə Nazirliyi
Ermənistan növbəti itkilərini açıqlayıb - SİYAHI
Şəhid olmuş hərbçilərin və müharibədən zərər çəkmiş şəxslərin kreditləri silinəcək
Düşmənin daha bir PUA-sı məhv edilib
Qarşı tərəfin məqsədi Azərbaycan Ordusunu Ermənistan ərazisinə atəş açmağa təhrik etməkdir - Hikmət Hacıyev
Baş Prokurorluq sosial şəbəkə istifadəçilərinə və bəzi KİV nümayəndələrinə xəbərdarlıq edib
Elsiz-obasız, torpaqsız olmaq dünyada heç bir dərdlə müqayisə edilə bilməz - Zəngilan sakini
Düşmənin döyüş təyyarəsi məhv edilib
Azərbaycanda yaşanan işğal faktorunun arxasında Fransa da var - Ərdoğan
Azərbaycanda 792 nəfər COVID-19-a yoluxub, 220 nəfər sağalıb, 8 nəfər vəfat edib
Azərbaycan Ordusu yüksək əhval-ruhiyyə ilə işğal olunan torpaqlarımızı azad edir (VİDEO)
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Azərbaycan öz torpaqlarını geri almağa başlayıb
İranda 335 nəfər koronavirusdan öldü
Mətbuat Şurası aparıcı media qurumlarına, insan hüquqları birliklərinə və beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
ABŞ-da koronavirusa yoluxmada rekord qeydə alındı
Bu gün daha iki şagirdimiz düşmən təcavüzünün qurbanı oldu - Nazir
Əkrəm İmamoğlu koronavirusa yoluxub (VİDEO)
Dağlıq Qarabağda referendum heç vaxt olmayacaq - Rauf Əliyev
Ermənistan Gəncədə rusiyalı yeinyetməni qətlə yetirməklə bütün dünyaya qarşı müharibə elan etdiyini göstərdi - ŞƏRH
Laçın və Qubadlı rayonları Ermənistan ərazisindən raket-artilleriya atəşinə tutulur
Müharibədən sonra Dağlıq Qarabağa xarici investisiya axını şübhəsizdir - İqtisadçı
Bakıda mənzildən 30 min manatlıq oğurluq edilib
Erməni təcavüzü nəticəsində 8 məktəbli həlak olub, 16 məktəbli yaralanıb - Nazirlik
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının qanunsuz işğalına son qoymalıdır - Türkiyə Müdafiə Nazirliyi
Ermənistanın dinc sakinləri atəşə tutması beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulmasıdır - Britaniyalı deputat
Birinci elə bildik raket evə düşəcək, amma bağa düşdü, Orxan bağda idi - Kənd sakini (FOTO/VİDEO)
Çili mətbuatında ermənilərin Kəlbəcərdə soydaşlarımıza yaşatdıqları faciədən bəhs edilib
Goranboyda evin həyətinə düşüb partlamayan erməni raketi (FOTO)
Azərbaycanlılar “Guardian” nəşrinin binası qarşısında aksiya keçirib
Səbaildə onlayn yolla narkotik vasitələr satan şəxs saxlanılıb (FOTO)
Rusiyada bir gündə 16 mindən çox yoluxma qeydə alındı
Erməni terroru nəticəsində bu gün həlak olan yeniyetmə xalasıgilə qonaq getmişdi (FOTO)
Ermənistan tərəfindən öldürülən Rusiya vətəndaşı barədə səfirliyiə məlumat verilib - Hikmət Hacıyev
Ermənistan hər dəfə atəşkəs razılaşmasını pozur, mülki əhaliyə davamlı olaraq atəş açır - Deputat
Azərbaycan tərəfə keçmək istəyən erməni mülki şəxslərə və hərbçilərə yardım göstərməyə hazırıq - Hikmət Hacıyev
Sabah hava necə olacaq?
Oktyabr ayı üzrə müavinət, təqaüd və kompensasiyalar ödənilib
DMX Azərbaycanda yaşayan əcnəbilərə müraciət edib
Əlcəzair və Misir mediası Gəncə terrorundan yazıb
Xaçmazda polis və Daxili Qoşunların əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində xidmət aparır (FOTO)
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 75 min nəfəri keçdi
Qubadlı rayonu Ermənistan ərazisindən artilleriya atəşinə tutulur - Müdafiə Nazirliyi
Gəncədə raket atəşi nəticəsində yaralanan 13 yaşlı Rusiya vətəndaşı vəfat etdi
Ermənistanın raket atəşi nəticəsində Tərtərdə 16 yaşlı yeniyetmə həlak olub - Hikmət Hacıyev
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan nəinki enerji üzrə, eyni zamanda, daşımalar üzrə regional haba çevrilib
Düşmən yaşayış məntəqələrimizi raket atəşinə tutur
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi hücumunun siyasi məqsədlərindən danışıb
Kəlbəcərin mövcud yataqlarının ehtiyatları yenidən öyrəniləcək
Düşmən Goranboy-Naftalan istiqamətindəki ərazilərimizi atəşə tutur
Prezident İlham Əliyev: Bakının mərkəzində erməni kilsəsi var, bizim işğal olunmuş torpaqlardakı məscidlərimiz isə dağıdılıb
Polşa prezidenti koronavirusa yoluxub
Azərbaycan Prezidenti: Bizim Gürcüstanla münasibətlərimiz mükəmməldir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hökuməti əhalini Türkiyə ilə qorxutmağa çalışmamalıdır
Azərbaycandakı dini konfessiyalar erməni terroruna qarşı həmrəylik nümayiş etdirib (VİDEO)
Azərbaycan Prezidenti: Müharibə dayanandan sonra Türkiyənin rolu çox mühüm və müsbət olacaq
Gəncədə genişmiqyaslı dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Müharibənin vurduğu yaraları siyasi müdriklik, siyasi iradə ilə sağaltmaq lazımdır
Gecə ərzində düşmənin döyüş texnikaları məhv edilib (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hökuməti başa düşməlidir ki, indi onlar diktə etmək vəziyyətində deyillər
Sabunçu sakini bıçaqla qətlə yetirilib
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistandan fərqli olaraq, biz Rusiyadan aldığımız silahlara görə pul ödəyirik
Azərbaycan Prezidenti: Ən yaxşı yol sülh şəraitində, harmoniyada yaşamaq və yenidən yaxşı qonşu olmağa çalışmaqdır
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə əsla münaqişəyə cəlb edilməyib
Prezident İlham Əliyev: Əgər onlar atəşkəsi pozmasaydılar bu gün toqquşmalar dayanardı
Prezident İlham Əliyev: Sərhədi erməni işğalçılarından tamamilə təmizlədik, İranda olan qardaşlarımız üçün artıq heç bir narahatlıq olmayacaq
Düşmən yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutur
Prezident İlham Əliyev: Əgər onlar dayanmasalar, biz işğal edilmiş bütün əraziləri azad etmək üçün sona qədər gedəcəyik
Cəlilabadda karantin qaydalarına riayət etməyənlərə qarşı reyd keçirilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin Fransanın “Figaro” qəzetinə müsahibəsi (FOTO)
Uğurla gerçəkləşən xilaskarlıq missiyası: Qarabağı yalnız İlham Əliyev kimi qətiyyətli lider azad edə bilərdi
Düşmənin zərbə PUA-sı zərərsizləşdirilib (FOTO)
MDU-da “Rəqəmsal ödənişlərin tətbiqi yeni dövrün tələbidir” mövzusunda nəzəri-praktik seminar keçirilib (FOTO)
Bakıda yanğın olub
Biz Şuşanı da dezinfeksiya etməyə hazırıq - BŞİH (FOTO)
Bakıda minik avtomobili yanıb
Bütün xəbərlər