Müsəlmanları birliyə səsləyən bütün təkliflərdən istifadə etməlidirlər – məşhur islam teoloqu

Müsəlmanları birliyə səsləyən bütün təkliflərdən istifadə etməlidirlər – məşhur islam teoloqu

Azərbaycan, Bakı, 10 oktyabr / Trend , müxbir Ü.Sadıqova/

Yaxın Şərq redaksiyasının məşhur müsəlman ilahiyyatçısı, teoloq Məhəmməd Hüseyn Fəzlullahla müsahibəsi

-Siz Əli Rəfsəncaninin cərəyanlar arasında olan ixtilafların aradan qaldırılması üçün Səudiyyə və İran alimlərinin daxil olduğu şiə və sünnü şurasının yaradılması çağırışını necə qiymətləndirirsiniz? Türkiyə kimi böyük və güclü müsəlman ölkəsinin bu şuranın yaradılmasında və fəaliyyət göstərməsində nə kimi köməyi ola bilər?

-Biz siyasi, dini, ideoloji, sosial, həmçinin intellektual təşəbbüslər vasitəsilə islam cərəyanlarını yaxınlaşdırmağa çalışırıq. Bizim ətrafda gördüklərimiz və eşitdiklərimiz, islamı parçalamaq və müsəlman icmaları daxilində ixtilafları gücləndirmək cəhdlərinin olduğunu sübut edir. Ona görə də, müsəlmanların birliyinə səsləyən bütün təkliflərdən istifadə etmək faydalı olar. Bizə açıq dialoq aparmaq və daha çox görüşlər keçirmək lazımdır.

Bu proses dövlətləri, xadimləri,partiyaları, qrupları əhatə etməlidir. O həmrəyliyi gücləndirməyə, ədavət və qətllərə son qoymağa çağırır.

Mən belə hesab edirəm ki, bu yaxınlıq inam yaradacaq və müsəlmanların bu və ya digər cərəyana aid olmasından asılı olmayaraq, onların əhəmiyyətini və rolunu artıracaq.

-Ərəb ölkələri və Mərkəzi Asiyada demokratiya problemini, müsəlman ölkələrinin ümumi demokratik problemlərinə aid etməmək nə dərəcədə düzgündür?

-Həqiqətən də bir çox Asiya ölkələrində və ərəb dünyasında həqiqi demokratiya yoxdur. Bu ölkələrdə demokratik diktatura mövcuddur. Əgər demokratiya varsa, o ya formaldır ya da təhrif olunmuş formadadır. Qərb ölkələrinin ideoloji və intellektual sistemi ilə təqdim olunan demokratiya Asiya ölkələrinin dəyərlərilə uyğun gəlmir. Səbəb budur ki, qərb ölkələri bu ideologiya ilə yaradılıblar.

Demokratiya da, qərb insanlarının siyasi və ictimai fikirlərinin ideoloji və intellektual prinsiplərinə əsaslanan bu sistemin bir hissəsidir. Ona görə də biz, (müsəlmanlar) əsl islama müraciət etməliyik. Biz müxtəlif fikirlər əsasında, xüsusilə də dini sosial həyatdan ayıran fikirlər əsasında formalaşan labirintdə azmamalı və ideoloji və humanitar dəyərlərə əsaslanaraq öz sistemimizi yaratmağa cəhd etməliyik. Müsəlmanlar islamın elmi prinsiplərinə əsaslanaraq onu anlamağa başlamalıdırlar və bu yeni dövrün başlanğıcı olacaq. Quran və Sünnədəki məsləhətlərin köməyilə bu preblem öz həqiqi həllini tapa bilər. Biz alimlərin tarixi və dini irsə qoyduqları töhfələrinə hörmət edirik. Lakin bizə öz istədiyimiz kimi düşünməyə heç nə mane olmur.

Eyni zamanda biz müsəlmanlar, islamı elmin müasir imkanları əsasında anlamağa çalışmalıyıq. Biz alimlərimizin göstərdikləri yolla gözübağlı şəkildə getməməliyik.

- Dini məsələ Livandakı siyasi vəziyyətə nə dərəcədə təsir edir? Livanın daxili problemlərini dini məşvərətlərlə həll etmək mümkündürmü?

Ola bilsin ki, dini və etnik tərkibinin müxtəlifliyinə görə Livan, siyasi və dini müdaxilənin müşahidə olunduğu ölkələrdən biridir. Beləliklə də, dini xadim siyasətçi olur, həmin siyasətçi də dini cərəyanı idarə edir. Hesab etmirəm ki, əgər ruhani mənəvi dəyərlərdən çıxış edərək siyasətlə məşğul olarsa, hər hansı bir problem yaranar. Çünki o, öz maraqlarına deyil, ümumi maraqlara xidmət edəcək. Siyasətçilərdən də bu tələb olunur. Ona görə də siyasət, dəyərlərin toqquşması nəticəsində yaranan hərəkat olmamalıdır.

-Siz islam demokratiyasının modeli kimi Türkiyənin dini və siyasi siyasətini necə qiymətləndirirsiniz?

- Türkiyədə olan islami qüvvələrin qabaqcıl siyasi mövqelərin tutulmasına yönəlmiş fəaliyyəti çox vacibdir. Amma ideoloji nöqteyi nəzərdən islam prinsipləri çərçivəsində fəaliyyət göstərmək üçün onlara (islam hərəkatlarına) təcrübə lazımdır.

-Avropa müsəlman icmalarının qərb ölkələrində islamın dəyərlərini düzgün təqdim etməmələri fikri nə dərəcədə doğrudur? Doğrudurmu ki, öz problemlərini Avropa cəmiyyətinə gətirərkən, müsəlmanlar qərbdə islam haqqında düzgün fikir formalaşdırmırlar?


-
Avropada bəzi müsəlmanlar doğru yolda deyillər və biz bu vəziyyəti düzəltmək üçün mümkün olan hər şeyi edirik. Həqiqi müsəlman ədalətli olmalıdır. Müsəlmanlar hökumətləri və xalqları səhv salmamalıdırlar. Ona görə ki, xalqlar öz hökumətlərindən (rəhbərliyindən) fərqli ola bilərlər. Biz qərb ölkələri vətəndaşlarının onların hökumətlərinin bəzi islam ölkələri ərazisində apardıqları təcavüzkar siyasət qərarına etiraz etdiklərini müşahidə etmişik.

Allah buyurub: " Allah sizə din yolunda sizinlə birlikdə vuruşmayan və sizi öz yerlərinizdən qovmayanlarla mehriban və ədalətli olmağı qadağan etməyib. Həqiqətən də Allah ədalətliləri sevir".
Mən hesab edirəm ki, müsəlmanlar öz dünya görüşlərini artırmaq üçün getdikləri ölkələrdə aktiv olmalıdırlar.

Onlar yaşadıqları ölkələrin qanun və qaydalarına əməl etməli və insanlarla münasibətdə ədaləti nümayiş etdirmək üçün bütün vasitələrdən istifadə etməlidirlər. Belə yanaşma ictimai fikrə təsir edə bilər. Müsəlman yalnız başqa dinlərin nümayəndələrini islama cəlb eləməyə can atmamalıdır. Bü məqsədə çatmaq üçün başqa insanlarla açıq münasibətdə olmaq lazımdır.

Müsəlmanın öz fikir və ideyalarını, həmçinin mənəvi dəyərlərini başqa insanlara çatdıra bilməsi üçün sübut etməlidir ki, onun tələbləri ilə bəşəriyyətin tələbləri bir-birinə uyğundur.Müsəlmanın getdiyi ölkənin adət-ənənələrinin müsəlman ənənələrindən fərqləndiyini bilməlidir. Bunun üçün də kifayət qədər intellektual və ideoloji biliklərə sahib olmalıdır. Biz mühacirlərdə bu məsələlərə mədəni və doğru münasibət formalaşdırmalıyıq. Bu bütün qorxuların aradan götürülməsinə kömək edəcək.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: trend@trend.az

Azərbaycanda qapalı şəraitdə müxtəlif Olimpiya İdman Komplekslərində məşqlərə icazə verildi
Azərbaycanda qapalı şəraitdə müxtəlif Olimpiya İdman Komplekslərində məşqlərə icazə verildi
Azərbaycan Premyer Liqası bu formada təşkil olunacaq
Azərbaycan Premyer Liqası bu formada təşkil olunacaq
"Bavariya" Almaniya çempionatında rəqibini darmadağın etdi
"Bavariya" Almaniya çempionatında rəqibini darmadağın etdi
Loading Bars
Xəbər lenti
Türkiyədə 3 PKK terrorçusu zərərsizləşdirilib
Salvadorda 9 nəfər qasırğanın qurbanı olub
ANAMA ay ərzində 278 ədəd partlamamış hərbi sursat aşkarlayıb (FOTO)
ABŞ Konqresinin Azərbaycan üzrə İşçi Qrupunun üzvləri AXC-nin ildönümü ilə ilə bağlı bəyanatlar veriblər
Bakıda yaşayış binasında yanğın baş verib
Yaponiyanın şimal-şərqində 5.3 bal gücündə zəlzələ baş verib
Ağdamda şadlıq evində yanğın olub
Çikaqoda etirazlar zamanı 1 nəfər ölüb, 5 nəfər yaralanıb
Kürdəmirdə ev yanıb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəsmi "İnstagram" səhifəsində Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü münasibətilə paylaşım edilib (FOTO)
Kolumbiyada baş verən partlayış nəticəsində iki nəfər yaralanıb
ÜST: Dünyada sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 117 mindən çox artıb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 128 minə yaxınlaşır
İş yerini dəyişmək istəyən müəllimlər BU VACİB AMİLLƏRİ nəzərə alsınlar - Nazirlik müəllimlərə müraciət etdi
Zaha Hadid və onun əsəri - Heydər Əliyev Mərkəzi (FOTO)
Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı
Göyçayda kanalda 1 nəfər batıb
Prezident İlham Əliyevə Respublika Günü münasibətilə təbriklər gəlməkdə davam edir
Corc Floydun ailə vəkili cinayətin qəsdən törədildiyini hesab edir (FOTO)
Azərbaycan könüllüləri pandemiya ilə mübarizəni davam etdirir (FOTO)
Azərbaycan pambıq məhsulunun ixracını artırmaq niyyətindədir
Elmar Məmmədyarovla əfqanıstanlı həmkarı arasında telefon söhbəti baş tutub
744 obyektdə sanitar qaydalar pozulub (FOTO)
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 31.05.2020 tarixli bölüm
Görkəmli aktrisa Leyla Bədirbəylinin 100 illiyi münasibətilə poçt markası buraxılıb (FOTO)
Fənn olimpiadalarının final turunun keçirilmə tarixi dəyişdirildi
Şamaxı Rayon Ağsaqqalları Prezident İlham Əliyevə müraciət ediblər
Vüqar Rəhimzadə: Sosial şəbəkələr siyasi qarşıdurmalara çağırış, mənəvi terrora, təhqirə məruz qoyma platformasına çevrilib
Fındıqda aflatoksin təhlükəsi
Peşə dərslərinin iyunun 1-nə olan cədvəli açıqlanıb
"Dərs vaxtı" verilişinin sabahkı cədvəli müəyyənləşdirilib
Əli Əhmədov: Sosial şəbəkələr bir çox hallarda insan hüquqlarının pozulması, şəxsiyyətin mənəvi terrora məruz qalması, ləyaqətinin alçaldılması vasitəsinə çevrilib
İyunun 1-də dolların manata qarşı məzənnəsi
Umayra Tağıyeva may və iyun aylarının hava şəraitini şərh edib
Milli Məclisin 2020-ci ilin yaz sessiyası bağlı elan edilib
Azərbaycanda daha 248 nəfər koronavirusa yoluxdu, 101 nəfər sağaldı, 2 nəfər öldü
Müddətli həqiqi hərbi xidmətə növbəti çağırış başa çatdı
Ünvanlı sosial yardımın artıq ödənişini könüllü qaytarmayanlar məhkəməyə veriləcək
Ünvanlı sosial yardımın verilmə müddəti 1 ilə endirilir
Bu yolda hərəkət qısamüddətli məhdudlaşdırılır
Prokurorluq orqanlarının adından sui-istifadə edən şəxslər ifşa edildi
Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasının ilk plenar iclasının vaxtı açıqlandı
Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Sağlam uşaq” adlı pediatrik müayinələr keçiriləcək
Milli Məclis maska taxmamağa görə cərimələri təsdiq etdi
Ziraat Bankdan Kənd Təsərrüfatına Dəstək Krediti!
Fəzail İbrahimli deputat həmkarlarına çağırış etdi: Məsuliyyətli olaq!
“Sədərək” və “Binə” ticarət mərkəzlərinin rəhbərləri ilə müzakirələr aparılıb
Roma Papası Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Milli Məclisin rəhbərliyi deputatı tənqid etdi
Xəzərin bu hissəsində çimərliklər açılır
AZAL aviabiletlərin ödənişsiz təxsis edilməsi müddətini yenidən uzadıb
Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında səfirlikər üçün torpaq sahəsi ilə bağlı saziş təsdiq edildi
Böyük Britaniya şahzadəsinin "Facebook"da gizli səhifəsi aşkar edilib
Elçin Mirzəbəyli: Donald Trampın qərarı insanların şəxsi həyatına olan təhdidlərə qarşı atılan addım kimi dəyərləndirilməlidir
İnsanların qaraciyərə ziyan vurmadan içə biləcəyi spirtli içkinin həcmi açıqlanıb
Azərbaycanda qapalı şəraitdə müxtəlif Olimpiya İdman Komplekslərində məşqlərə icazə verildi
OPEC+ nazirlərinin görüşü daha tez baş tuta bilər
Şəhla Mirzəzadə: Tütünçəkmədən imtinanın təbliği pandemiya dövründə də prioritet istiqamətlərdən biri olaraq icra edilməkdədir
Vətəndaşlar Prezidentə yazırlar: Cənab Prezident, Sizin yürütdüyünüz siyasəti ürəkdən bəyənir və dəstəkləyirik
“Azərkosmos” 2019-cu ili mənfəətlə başa vurub
Goranboyda karantin qaydalarını pozan çay evi aşkarlanıb
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 150 mini keçdi
İyunun 1-də 36 dərəcə isti olacaq
Mütəxəssislər elektron siqaretlərin orqanizmə ziyanı barədə
Müdafiə Nazirliyi: Silah gücü düşmənlə danışılacaq yeganə dildir
Naqif Həmzəyev: “Amnesty International”ın Azərbaycana qarşı qərəzli mövqeyi yenilik deyil
Bakıdan ayıya görə ezam olunan mütəxəssis heyəti Şəkidədir
Azərbaycanda bələdiyyə sədrinin qanunsuz əməlləri ifşa olundu
Ermənistan həbsxanasında Cənubi Koreya vətəndaşı intihar edib
Azərbaycana səfər edən Türkiyə vətəndaşlarından 90 günədək viza tələb olunmayacaq
29 il əvvəl törədilmiş dəhşətli cinayətin üstü açılıb
Qurcana çayı tullantılardan təmizlənib
Milli Məclisin deputatı xaricdə təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin ölkəyə gətirilməsini təklif edib
Özünü və millətini danan radikallar "demokratiya" axtarır - "Politşou" təqdim edir (Videolayihə)
Nizami Səfərov: Ramil Səfərov barəsində verilən əfv fərmanı beynəlxlaq hüquqi razılaşmadan irəli gəlir
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 400 min nəfəri keçib
Rabitəbank-ın reklam layihəsi beynəlxalq festivalda ölkəmizə ilk qızılı qazandırdı
Əli Hüseynli: Ölkə başçısı müasir Azərbaycan tarixi ilə bağlı vacib məsələləri açıqlamaqla tarixçilərə dərs keçdi
Qusarda faciə: Hasar 3 azyaşlının üstünə aşdı, biri öldü
Azərbaycanla Türkiyə arasında dörd sənəd təsdiq edildi
“Naxçıvan” gəmi-bərəsi əsaslı təmir olunub (FOTO)
Abşeronda yük maşını 16 yaşlı oğlanı vurub öldürdü
Şəkidəki ayı Altıağac milli parkına aparılacaq
Bakı Ali Neft Məktəbinin əməkdaşlarının COVID-19 analiz nümunələrinin nəticələri neqativ çıxdı
Sabahdan Azərbaycanın ən böyük ticarət mərkəzi fəaliyyətə başlayır
BU MÜƏLLİMLƏR yerdəyişmə müsabiqəsində iştirak edə bilməzlər
“AccessBank” kart çap avadanlığı - embosser alışı üzrə tender elan edir
İndianapolisdə etirazlar zamanı bir nəfər həlak olub
Beyləqanda kişi keçmiş arvadına kəsici alətlə hücum etdi
Maskasız olan şəxs xəstədirsə, minimum 60 nəfəri koronavirusa yoluxdura bilər - Deputat
Ermənistanda bir gündə 355 nəfər koronavirusa yoluxub
Bakıda 20 yaşlı gəlin kirayə qaldığı evdə ölü tapıldı
Ən çox və ən az vakant müəllim yerləri bu ərazilərdədir - ADLAR
Tovuzda yük avtomobili dərəyə aşıb
Şəbnəm Həsənova: Trampın sosial şəbəkələrlə bağlı qərarı düzgündür və dəstəklənməlidir
Tovuzda piyadanı öldürüb qaçan sürücü tutuldu
Bu məhsullar nikotin asılılığını azaltmağa kömək edir
Türkiyədəki azərbaycanlı gənclərin onlayn I Forumu təşkil edilib
“Həkimlərimizi tanıyın!”: Travmatoloq-ortoped, t.f.d. Ramin Rzayev
Həvəsləndirmə yerlərinin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
Bütün xəbərlər