Müsəlmanları birliyə səsləyən bütün təkliflərdən istifadə etməlidirlər – məşhur islam teoloqu

Müsəlmanları birliyə səsləyən bütün təkliflərdən istifadə etməlidirlər – məşhur islam teoloqu

Azərbaycan, Bakı, 10 oktyabr / Trend , müxbir Ü.Sadıqova/

Yaxın Şərq redaksiyasının məşhur müsəlman ilahiyyatçısı, teoloq Məhəmməd Hüseyn Fəzlullahla müsahibəsi

-Siz Əli Rəfsəncaninin cərəyanlar arasında olan ixtilafların aradan qaldırılması üçün Səudiyyə və İran alimlərinin daxil olduğu şiə və sünnü şurasının yaradılması çağırışını necə qiymətləndirirsiniz? Türkiyə kimi böyük və güclü müsəlman ölkəsinin bu şuranın yaradılmasında və fəaliyyət göstərməsində nə kimi köməyi ola bilər?

-Biz siyasi, dini, ideoloji, sosial, həmçinin intellektual təşəbbüslər vasitəsilə islam cərəyanlarını yaxınlaşdırmağa çalışırıq. Bizim ətrafda gördüklərimiz və eşitdiklərimiz, islamı parçalamaq və müsəlman icmaları daxilində ixtilafları gücləndirmək cəhdlərinin olduğunu sübut edir. Ona görə də, müsəlmanların birliyinə səsləyən bütün təkliflərdən istifadə etmək faydalı olar. Bizə açıq dialoq aparmaq və daha çox görüşlər keçirmək lazımdır.

Bu proses dövlətləri, xadimləri,partiyaları, qrupları əhatə etməlidir. O həmrəyliyi gücləndirməyə, ədavət və qətllərə son qoymağa çağırır.

Mən belə hesab edirəm ki, bu yaxınlıq inam yaradacaq və müsəlmanların bu və ya digər cərəyana aid olmasından asılı olmayaraq, onların əhəmiyyətini və rolunu artıracaq.

-Ərəb ölkələri və Mərkəzi Asiyada demokratiya problemini, müsəlman ölkələrinin ümumi demokratik problemlərinə aid etməmək nə dərəcədə düzgündür?

-Həqiqətən də bir çox Asiya ölkələrində və ərəb dünyasında həqiqi demokratiya yoxdur. Bu ölkələrdə demokratik diktatura mövcuddur. Əgər demokratiya varsa, o ya formaldır ya da təhrif olunmuş formadadır. Qərb ölkələrinin ideoloji və intellektual sistemi ilə təqdim olunan demokratiya Asiya ölkələrinin dəyərlərilə uyğun gəlmir. Səbəb budur ki, qərb ölkələri bu ideologiya ilə yaradılıblar.

Demokratiya da, qərb insanlarının siyasi və ictimai fikirlərinin ideoloji və intellektual prinsiplərinə əsaslanan bu sistemin bir hissəsidir. Ona görə də biz, (müsəlmanlar) əsl islama müraciət etməliyik. Biz müxtəlif fikirlər əsasında, xüsusilə də dini sosial həyatdan ayıran fikirlər əsasında formalaşan labirintdə azmamalı və ideoloji və humanitar dəyərlərə əsaslanaraq öz sistemimizi yaratmağa cəhd etməliyik. Müsəlmanlar islamın elmi prinsiplərinə əsaslanaraq onu anlamağa başlamalıdırlar və bu yeni dövrün başlanğıcı olacaq. Quran və Sünnədəki məsləhətlərin köməyilə bu preblem öz həqiqi həllini tapa bilər. Biz alimlərin tarixi və dini irsə qoyduqları töhfələrinə hörmət edirik. Lakin bizə öz istədiyimiz kimi düşünməyə heç nə mane olmur.

Eyni zamanda biz müsəlmanlar, islamı elmin müasir imkanları əsasında anlamağa çalışmalıyıq. Biz alimlərimizin göstərdikləri yolla gözübağlı şəkildə getməməliyik.

- Dini məsələ Livandakı siyasi vəziyyətə nə dərəcədə təsir edir? Livanın daxili problemlərini dini məşvərətlərlə həll etmək mümkündürmü?

Ola bilsin ki, dini və etnik tərkibinin müxtəlifliyinə görə Livan, siyasi və dini müdaxilənin müşahidə olunduğu ölkələrdən biridir. Beləliklə də, dini xadim siyasətçi olur, həmin siyasətçi də dini cərəyanı idarə edir. Hesab etmirəm ki, əgər ruhani mənəvi dəyərlərdən çıxış edərək siyasətlə məşğul olarsa, hər hansı bir problem yaranar. Çünki o, öz maraqlarına deyil, ümumi maraqlara xidmət edəcək. Siyasətçilərdən də bu tələb olunur. Ona görə də siyasət, dəyərlərin toqquşması nəticəsində yaranan hərəkat olmamalıdır.

-Siz islam demokratiyasının modeli kimi Türkiyənin dini və siyasi siyasətini necə qiymətləndirirsiniz?

- Türkiyədə olan islami qüvvələrin qabaqcıl siyasi mövqelərin tutulmasına yönəlmiş fəaliyyəti çox vacibdir. Amma ideoloji nöqteyi nəzərdən islam prinsipləri çərçivəsində fəaliyyət göstərmək üçün onlara (islam hərəkatlarına) təcrübə lazımdır.

-Avropa müsəlman icmalarının qərb ölkələrində islamın dəyərlərini düzgün təqdim etməmələri fikri nə dərəcədə doğrudur? Doğrudurmu ki, öz problemlərini Avropa cəmiyyətinə gətirərkən, müsəlmanlar qərbdə islam haqqında düzgün fikir formalaşdırmırlar?


-
Avropada bəzi müsəlmanlar doğru yolda deyillər və biz bu vəziyyəti düzəltmək üçün mümkün olan hər şeyi edirik. Həqiqi müsəlman ədalətli olmalıdır. Müsəlmanlar hökumətləri və xalqları səhv salmamalıdırlar. Ona görə ki, xalqlar öz hökumətlərindən (rəhbərliyindən) fərqli ola bilərlər. Biz qərb ölkələri vətəndaşlarının onların hökumətlərinin bəzi islam ölkələri ərazisində apardıqları təcavüzkar siyasət qərarına etiraz etdiklərini müşahidə etmişik.

Allah buyurub: " Allah sizə din yolunda sizinlə birlikdə vuruşmayan və sizi öz yerlərinizdən qovmayanlarla mehriban və ədalətli olmağı qadağan etməyib. Həqiqətən də Allah ədalətliləri sevir".
Mən hesab edirəm ki, müsəlmanlar öz dünya görüşlərini artırmaq üçün getdikləri ölkələrdə aktiv olmalıdırlar.

Onlar yaşadıqları ölkələrin qanun və qaydalarına əməl etməli və insanlarla münasibətdə ədaləti nümayiş etdirmək üçün bütün vasitələrdən istifadə etməlidirlər. Belə yanaşma ictimai fikrə təsir edə bilər. Müsəlman yalnız başqa dinlərin nümayəndələrini islama cəlb eləməyə can atmamalıdır. Bü məqsədə çatmaq üçün başqa insanlarla açıq münasibətdə olmaq lazımdır.

Müsəlmanın öz fikir və ideyalarını, həmçinin mənəvi dəyərlərini başqa insanlara çatdıra bilməsi üçün sübut etməlidir ki, onun tələbləri ilə bəşəriyyətin tələbləri bir-birinə uyğundur.Müsəlmanın getdiyi ölkənin adət-ənənələrinin müsəlman ənənələrindən fərqləndiyini bilməlidir. Bunun üçün də kifayət qədər intellektual və ideoloji biliklərə sahib olmalıdır. Biz mühacirlərdə bu məsələlərə mədəni və doğru münasibət formalaşdırmalıyıq. Bu bütün qorxuların aradan götürülməsinə kömək edəcək.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Buraxılış imtahanlarının dəqiq tarixləri nə üçün gec açıqlanır?
Buraxılış imtahanlarının dəqiq tarixləri nə üçün gec açıqlanır?
Jurnalistlər məlumatlarla təmin edilməlidir - Əhməd İsmayılov
Jurnalistlər məlumatlarla təmin edilməlidir - Əhməd İsmayılov
Bu şəxslərin uşaq musiqi məktəblərində pedaqoji fəaliyyətinə icazə verilib
Bu şəxslərin uşaq musiqi məktəblərində pedaqoji fəaliyyətinə icazə verilib
Loading Bars
Xəbər lenti
Qadağan edilmiş məlumatları yerləşdirən sosial media istifadəçilərinə xəbərdarlıq edilib, 1 nəfər həbs olunub
Çayxanada qumar oynayanlar saxlanılıblar
Litvada məktəblər distant təhsilə keçir
Buraxılış imtahanlarının dəqiq tarixləri nə üçün gec açıqlanır?
Jurnalistlər məlumatlarla təmin edilməlidir - Əhməd İsmayılov
Bu şəxslərin uşaq musiqi məktəblərində pedaqoji fəaliyyətinə icazə verilib
Bağlı qalmış 8 cinayət işi açılıb
Şəkidə sərxoş vəziyyətdə avtomobil idarə edən bacanaqlar saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Bərdə sakini qonşusunu güllələyib öldürüb
Ötən il Baş Prokurorluğun İstintaq idarəsində 96 cinayət işinin istintaqı tamamlanıb - Kamran Əliyev
Pekində Qış Olimpiya Oyunlarına gələn daha 6 nəfərdə koronavirus aşkar edilib
Tərtərdə qanunsuz ov edən şəxs saxlanılıb
Dillər Universitetində Qış Olimpiya Oyunlarına həsr olunmuş seminar keçirilib (FOTO)
A-Qroup sığorta şirkəti Lənkəran şəhərində yeni nümayəndəlik açıb (FOTO)
Ermənistanın cinayətləri ilə bağlı xüsusi dinləmə keçiriləcək
Azad edilmiş ərazilərə reinteqrasiya ilə bağlı qanun layihəsi hazırlanacaq
Evdən çıxan 5 koronavirus xəstəsi saxlanılıb, 1 nəfərə cinayət işi açılıb
Ötən həftə 67 hektardan çox ərazi minalardan təmizlənib
Ermənistanda prezidentliyə mümkün namizədlərin adı açıqlanıb
Ötən il qeydə alınmış cinayətlərin 87,3 faizinin üstü açılıb - Baş prokuror
Uşaq cərrahı Vüsal Cəfərov canlı yayımda “Uşaqlarda Laparoskopik cərrahiyyə” mövzusunda çıxış edəcək
Bu yolda hərəkət birtərəfli olacaq (VİDEO)
Həftəsonu 700-dən çox toyda monitorinq aparılıb, 16 nəfər cərimələnib
Masallı sakinlərindən qanunsuz silah götürülüb
2022-ci ildə Avropa-Qafqaz-Asiya dəhlizi çərçivəsində yeni pilot layihə işə salınacaq - TRACECA (MÜSAHİBƏ) (FOTO/VİDEO)
Sumqayıtda ikimərtəbəli evdə yanğın nəticəsində 1 nəfər ölüb
Sabirabadda qanunsuz ov edən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Alimlər ilk dəfə canlı hüceyrənin tam dolğun modelini hazırlayıblar
2021-ci il vətəndaşların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi baxımından uğurlu bir il oldu
Pekində COVID-19-un yayılması Çinin digər bölgələrində də epidemioloji vəziyyətini pisləşdirib
Şuşa və Ağdama ilk sərnişin avtobus reysi yola düşdü (FOTO)
Azad edilən torpaqlara avtobus reyslərinin açılması bu ərazilərin inteqrasiyasında mühüm rol oynayacaq - DANX
Yanvar ayında Avropa rekord həcmdə maye qaz idxal edəcək
Husilər Səudiyyə Ərəbistanına ballistik raket atıblar
Pentaqon Avropada əlavə 5000-ə qədər ABŞ hərbçi yerləşdirilməsi planını təqdim edib
Peyvənd olunmuş insanlarda "omikron"un beş simptomu açıqlanıb
ABŞ HDQ husilərə partlayıcı maddələr daşıyan gəmini ələ keçirib
Qarlı hava şəraiti səbəbindən Ankara ilə İstanbulu birləşdirən yol bağlanıb
İtaliya parlamentində ölkə prezidenti seçkilərinə start verilir
Kaliforniyada şənlik zamanı atışma nəticəsində azı 4 nəfər ölüb
ÜST koronavirus pandemiyasının Avropada tezliklə bitəcəyini ehtimal edib
Azərbaycanda sərhəd risklərinin idarəolunması sisteminin modul layihəsi hazırlanıb
Riskli əməliyyatlar üzrə büdcəyə 11 milyon manata yaxın vəsait ödənilib - Səfər Mehdiyev
XİF Mal Nomenklaturası üzrə ötən il sistemə 44 yeni risk profili əlavə edilib - DGK
Malidəki hərbi bazaya hücum nəticəsində fransız hərbçi həlak olub
İşğaldan azad edilmiş ərazilərə bu gündən müntəzəm avtobus reysləri başlayır
Çexiyada quş qripinə yoluxma faktları qeydı alınıb
Brüsseldə etirazçılarla polis arasında toqquşma baş verib
Ermənistan prezidentinin səlahiyyətlərini parlament sədri həyata keçirəcək
Ağstafada yol qəzası nəticəsində "BMW" yanıb
ÜST "omicron"-dan daha yoluxucu ştammların meydana çıxmasını istisna etmir
Azərbaycana pakistanlı iş adamlarından ibarət heyətin səfəri təşkil olunacaq (FOTO)
Göygöldə yük avtomobili yanıb
İranın yol və şəhərsalma naziri Azərbaycana səfər edəcək
Ermənistan prezidenti istefa verib
Biləsuvarda çay evində yanğın olub
Yaponiya və ABŞ nüvə aviadaşıyıcılarının iştirakı ilə birgə təlimlər keçiriblər
Kamerunda gecə klubunda yanğın olub, 16 nəfər ölüb
Bakıda qanunsuz parklanmaya qarşı tədbirlər həyata keçiriləcək
Sumqayıtda yataqxana binasında yanğın olub
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 697 nəfər COVID-19-a yoluxub, 13 nəfər vəfat edib
Bayraktar Akıncı PUA-larının tədarükü üzrə ilk müqavilə imzalanıb
Xarici İşlər Nazirliyində diplomatik xidmətə qəbul imtahanı keçirilib
Pekin Olimpiadasına gələn 72 nəfərdə koronavirus aşkarlanıb
Şəhidlərin xatirəsinə həsr olunmuş anım mərasimləri keçirilib (FOTO/VİDEO)
İraq qüvvələri İŞİD-ə qarşı genişmiqyaslı əməliyyata başlayıblar
Burkina-Fasoda iki hərbi düşərgədə atışma olub
Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalı təqdim edib (VİDEO)
İranda daha 28 nəfər koronavirusdan ölüb
Cənubi Koreya İranın BMT-yə olan borcunu ödayib
Rusiyada ötən sutka ərzində koronavirusa 63 205 nəfər yoluxub
Sabah Ağdama iki avtobus reysi təşkil olunacaq - Biletlər artıq satışda
Bosfor boğazı hər iki istiqamətdə gəmilərin hərəkəti üçün bağlanıb
Gürcüstanda koronavirusa daha 9 696 nəfər yoluxub, 28 nəfər ölüb
Həftənin ilk gününə olan hava proqnozu açıqlanıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 349 milyonu ötüb
Balakəndə birmərtəbəli tikili yanıb, ölən var
Zaqatalada məişət tullantılarını urnalardan kənara atanlar cərimələnib
İstanbulda avtobus dərəyə aşıb, ölənlər və yaralananlar var
Masallıda qanunsuz ov edən şəxs saxlanılıb
Hərbi vəzifəlilərlə təlim toplanışı davam edir (VİDEO)
Qara dənizdə 700 ton mazut daşıyan tankerdə yanğın olub
Qubada evdə kişi meyiti tapılıb
Bakıda vaqon yanıb
Türkiyədə avtobus maneəyə çırpılıb, çox sayda xəsarət alan var
Yeni Zelandiya hökuməti “omikron” ştamına görə maksimum həyəcan səviyyəsi elan edib
Dövlət tərəfindən görülən tədbirlər süni qiymət artımının qarşısını alır - TƏHLİL
Yaponiyanın Fukusima-1 AES-də sızıntı qeydə alınıb
Türkiyədə ötən sutka koronavirusa 72 mindən artıq yoluxma qeydə alınıb
"TikTok"un işində fasilələr yaranıb
Peruda neft dağılan ərazilərdə fövqəladə vəziyyət elan edilib
"Lamborghini" şirkəti "Aventador" modelinin varisini təqdim edəcək
Berluskoni İtaliya prezidentliyinə namizəd olmamaq qərarına gəlib
Enerji məsələləri üzrə Avropa komissarı Azərbaycana səfər edəcək
Türkiyə növbəti "3+3" formatında görüşə ev sahibliyi etməyi planşdırır - Ərdoğan
Türkiyədə 4,7 bal gücündə zəlzələ baş verib
Azərbaycanlı musiqiçi intihar etdi
İngiltərə Premyer Liqası: "Mançester Siti" səfərdə "Sauthempton"la heç-heçə edib
İran Türkiyə ilə uzunmüddətli əlaqələri qurmaq istəyir - Rəisi
Bütün xəbərlər