Üzüm bakteriozunun risk təhlili həyata keçirilib

Üzüm bakteriozunun risk təhlili həyata keçirilib

Bakı. Çingiz Səfərli - Trend:

Üzüm bakteriozunun/Pirs xəstəliyinin (Xylella fastidiosa/Pierce disease) yayılmasına nəzarət və ona qarşı effektiv mübarizə tədbirləri aparmaq məqsədilə Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun (AQTİ) mütəxəssisləri tərəfindən risk təhlili həyata keçirilib.

Bu barədə Trend-ə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən məlumat verilib.

Məlumata görə, risk təhlilində ölkədaxaili və beynəlxalq ticarətin karantin qaydalarına uyğun olaraq, xəstəlikdən azad əkin materialından istifadə edilmiş tinglər məhsuldar sahələrə köçürülən andan bitkinin bütün inkişaf mərhələlərinin sonuna qədər nəticələr təhlil edilib.

Üzümün bakteriozu xəstəliyi tropik və subtropik ərazilərin müxtəlif növ iqlim qurşaqlarında, eləcə də daha mülayim və hətta kontinental iqlim qurşaqlarında meydana gəlib. Aparılan araşdırmalara əsasən, patogenin müxtəlif növ üzümlərdə çiçəkləri məhv etmə potensialı yüksək olduğu üçün karantin tədbirlərinə ciddi əməl edilməsi əsas şərtlərdəndir. Xəstəliyin vaxtında aşkar edilməsi və qarşısının alınması, əkin materialı ixracında ciddi problemlər yaratmır, lakin əkin materiallarının dövriyyəsi risk faktoru hesab edilir.

Ümumiyyətlə, X. fastidiosa-nın 595 sahib bitkisi olduğu müəyyən edilib (EFSA, 2020) ki, bunlardan 343-ü bakteriyanın təsbit edilməsi məqsədilə ən az iki fərqli molekulyar test istifadə edilərək təsdiqlənib və bu bitki növlərinin bir çoxunun təbii şəraitdə yoluxduğu aşkar edilib. X. fastidiosanın ən geniş yayılan sahib bitkiləri üzüm, naringi, badam, zeytun, şaftalı, ərik, oleandr və qəhvədir. Bakteriyaya avokado, qarağat, yapon gavalısı, gavalı, alça və qırmızı tut kimi digər meyvə bitkilərində də rast gəlinib. X. fastidiosa xəstəliyinin simptomları olduqca müxtəlif olub, hər bir bitkinin spesifik böyümə şərtləri və fenoloji mərhələsi daxil olmaqla ətraf mühit amillərindən çox asılıdır. Ksilema borularının bakteriya səbəbindən tıxanması nəticəsində mineral maddələrin və suyun daşınmasının qarşısı alınır və nəticədə xəstəliyin simptomları meydana gəlir. Üzüm bitkisi üçün ilkin əlamətlərə yarpağın dilimli hissələrinin quruyaraq qəhvəyi rəngə çevrilməsi və nəticədə nekrotikləşməsi aiddir. Belə yarpaqlar büzüşərək tökülür, yarpaq saplağı isə zoğda qalır. Daha sonrakı illərdə də sirayətlənmiş bitki zəif inkişaf edir, zoğları qısa, xlorozlu olur. Çox həssas olan üzüm növləri yalnız 2-3 ilə qədər, daha davamlı sortlarda isə xroniki infeksiyaya rast gəlinir və bu bitkilər 5 ildən çox müddətdə yaşama qabiliyyətini saxlaya bilir.

X. fastidiosa sadəcə ksilemdə yaşayan, gram-neqativ, gec inkişaf edən çubuq şəkilli, qamçısız və hərəkətsiz bakteriyadır və sahib bitkilərin ksilemində əlamətsiz aşkar edilə bilir. Bakteriyanın inkişafı üçün optimal temperatur 26-28° C-dir. Bakteriyanın geniş sahib bitki ardıcıllığına malik olması baxımından xəstəliyin tam şəkildə məhv edilməsi imkansızdır. Xəstəliyin yoluxmamış ərazilərə daxil olmasının və yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə xaricdən gətirilən bitki materialları, sahib bitki və vektorlar üzərində yoxlamalar aparmaq, ciddi fitosanitar tədbirləri tətbiq etmək əsas şərtlərdən biridir. Bundan əlavə, patogendən azad, sertifikatlı tinglərdən istifadə edilməli, yoluxmuş bölgələrdən gətirilən tinglər 3 saat müddətində 45° C temperaturda olan suda saxlanılmalıdır. Üzüm bitkisinin yoluxmuş budaq və zoğları xəstəliyin olmadığı yerə qədər budanmalı və budanmış bitki qalıqları məhv edilməlidir. İnfeksiyalı bitkilər və daşıyıcı vektor həşəratların bir yerdən digərinə keçməsinin qarşısının alınması, yoluxmuş bitkilərin aradan qaldırılması kimi bəzi tədbirlərin eyni zamanda tətbiq edilməsi ilə bakteriyanın yayılmasının qarşısı alına bilər və ya müəyyən səviyyədə azaldıla bilər.

Hazırda AQTİ mütəxəssisləri tərəfindən sahələrdə mütəmadi olaraq monitorinqlər həyata keçirilir və sahibkarlıq subyektlərinə lazımi metodiki dəstək göstərilir.

Twitter:@cingizsafarli

"Apple" üçüncü nəsil simsiz qulaqlıqlarını təqdim edib
"Apple" üçüncü nəsil simsiz qulaqlıqlarını təqdim edib
"Apple" şirkəti yenilənmiş MacBook Pro noutbukunu təqdim edib
"Apple" şirkəti yenilənmiş MacBook Pro noutbukunu təqdim edib
Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib (FOTO)
Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Şotlandiya partlayış baş verib, yaralananlar var
Bir sıra ölkələrin səfirləri Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb
"Instagram"ın işində fasilələr yaranıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 26 539 nəfər sağalıb
Latviyada koronavirus səbəbindən sərt qapanmalar tətbiq olunacaq
"Apple" üçüncü nəsil simsiz qulaqlıqlarını təqdim edib
Zəfər xronikası 19 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin TASS informasiya agentliyinə videomüsahibəsi (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 19 oktyabr
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 240 milyonu keçib
İsrail Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpası günü ilə bağlı "Twitter" səhifəsində paylaşım edib
Türkiyə Prezidenti Azərbaycanı müstəqilliyinin bərpası günü münasibətilə təbrik edib
Ceyhun Bayramovun NATO-nun Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi ilə görüşüb (FOTO)
"Apple" şirkəti yenilənmiş MacBook Pro noutbukunu təqdim edib
Almaniyada koronavirusla bağlı məhdudiyyətlər ləğv oluna bilər
Türkiyə Ali Məhkəməsinin Baş prokuroru Azərbaycan Baş Prokurorluğunun nümayəndə heyətini qəbul edib
Təhsil müəssisələrində tədrisin kredit sistemi ilə təşkili hansı faydalar verəcək?
Azərbaycanın neft ixracı azalıb
Azərbaycana 65 minə yaxın avtomobil idxal olunub
Milli Məclisin sədri NATO nümayəndə heyəti ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 25 faizə yaxın artıb
Ermənistanın çaylarımızı çirkləndirməsi məsələsini müxtəlif səviyyələrdə gündəmdə saxlayırıq - Nazir müavini
Gürcüstanda teleqüllə Azərbaycan bayrağının rəngləri ilə işıqlandırılıb (FOTO)
Balın tərkibini və keyfiyyətini necə müəyyənləşdirmək olar?
Tərtərdəki güllələnmə hadisəsi ilə bağlı cinayət işi açıldı (ƏLAVƏ OLUNUB)
Ukrayna Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində infrastrukturun bərpası üçün bütün imkanlara malikdir - Ali Radanın deputatı
Xətaidə ağacların qurumasının səbəbi araşdırılır
Ceyhun Bayramov BQXK-ın vitse-prezidenti ilə görüşüb (FOTO)
Əhali ticarət şəbəkələrində nə qədər pul xərcləyib?
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 245 nəfər COVID-19-a yoluxub, 13 nəfər vəfat edib
Mingəçevir Dövlət Universitetində Müstəqilliyin Bərpası Günü qeyd edilib (FOTO)
ADA Universitetində Tələbə Klublarının ilk sərgisi keçirilib (FOTO)
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim keçirilir (VİDEO)
Fəxrəddin Altun Azərbaycanı təbrik edib (FOTO)
Rasim Quliyevin işi üzrə icra başçısı dindirilib
Xudafərin körpüsünün azad edilməsi tarixi əhəmiyyət daşıyır - Hərbi ekspert
AQTA “Nəlbəki” restoranında pozuntu aşkarlayıb
Toya gedən koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda əməliyyat: 23 nəfər saxlanıldı, 34 kiloqramdan artıq narkotik aşkarlandı
Ukrayna şirkətləri Ağdam şəhərinin bərpasında iştirak edə bilər - Ukraynalı deputat
Müstəqilliyin Bərpası Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Aİ bir milyard dozadan çox koronavirus vaksini ixrac edib
İsrail və Azərbaycan regionda ümumi maraqları olan yaxşı tərəfdaş və müttəfiqdir - Sabiq vitse-spiker
Azərbaycanda bu işçilərin maaşı artıb
Meyxanaçı Cavid Sumqayıtlının həbs səbəbi məlum oldu - RƏSMİ
Fransa səfiri Azərbaycan Müstəqilliyinin Bərpa Olunması Günü ilə bağlı bəyanat yayıb
Bitkoinin qiyməti 62 min dolları ötüb
BDU-da da koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb
Xəzərdə zəlzələ olub
Lökbatan qəsəbəsində şəhid Şaiq Kəlbiyevin anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Ombudsman Vətən müharibəsinə dair hesabatın təqdimatı ilə bağlı Türkiyəyə səfərə gedib
Azərbaycanla Qətər arasında Komissiya iclasının Protokolu imzalanıb
Cinsi təcavüzlə bağlı cinayət işi İstintaq idarəsinə həvalə edilib
18 Oktyabrın Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü adlandırılması tarixi ədalətə tam uyğundur - Deputat
Bərdədə törədilən qətlin istintaqı yekunlaşıb
ABŞ-ın sabiq dövlət katibi koronavirusdan vəfat edib
Tarixi Xudafərin körpüsündən FOTOREPORTAJ
Rusiya NATO-dakı nümayəndəliyinin işini dayandırır - Lavrov
Universitetdə Müstəqilliyin bərpası günü ilə əlaqədar elmi-praktik konfrans keçirilib (FOTO)
Avropa İttifaqının xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana gəlir
Sökülən evlərə və obyektlərə təzminat necə hesablanır?
ÄSTHETIK LAB saç tökülməsi problemindən qurtulmanıza kömək edəcək
İranda daha 181 nəfər koronavirusdan ölüb
Ermənistanın dirçəlməsi, inkişafı qonşuları, xüsusilə Azərbaycan ilə sülh şəraitində yaşamasından asılıdır - Deputat
Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi Azərbaycanı təbrik edib
Nazirlikdən tikinti şirkətlərinə XƏBƏRDARLIQ
Bakcell Bakının mərkəzində yenilənmiş konsept mağazasını təqdim edib (FOTO)
İsmayıllı meşəsində qanunsuz ağac kəsilib
Azərbaycan Dillər Universitetində “Çunyan” Çin bayramı qeyd olunub
Bölgədə sülhün təmin olunmasında dəstək göstərməyə hazırıq - NATO
“Startap” şəhadətnaməsi almış sahibkarların sayı 19-a çatıb
Texniki Universitetdə bir neçə qrup koronavirusa görə distant təhsilə keçib
Azərbaycan Avtomobil Federasiyası “Time Attack” yarışı təşkil edib (FOTO)
Vilyam Hacıyevin səhhəti il bağlı yayılan məlumatlar həqiqətə uyğun deyil - Nazirlik
Bakıda şadlıq sarayının rəhbəri cəzalandırılıb
Azərbaycan qaz ixracını 30 faizdən çox artırıb
Xudafərin və ətraf ərazilər bir nəfər də itki vermədən azad edilib - Əməliyyat iştirakçıları (FOTO/VİDEO)
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 8 milyonu ötüb
ABŞ-ın altı şəhərində “Azərbaycan Günü” elan edilib
Zərərli proqrama yönləndirən məktub ala bilərsiniz - Kaspersky xəbərdarlıq edir
Məqsədimiz çox qısa müddətdə Azərbaycan və Türkiyə arasındakı ticarət əlaqələrini 15 milyard dollar səviyyəsinə çatdırmaqdır - Mahmut Asmalı (VİDEO)
Yaxın günlərdə maaş və pensiyaların artırılması ilə bağlı təkliflər Nazirlər Kabinetinə təqdim olunacaq - Nazir
Yunanıstanda Pekin Qış Olimpiya Oyunlarının məşəli yandırılıb
Balakəndə karantini pozan toy sahibi cərimələnib (FOTO/VİDEO)
Bakıda 20 nömrəli məktəb distant tədrisə keçib - RƏSMİ
Kapital Bank 2021-ci ilin üçüncü rübünün nəticələrini elan edib
Xəzər rayonunda Vətən müharibəsi şəhidi Vüsal İsmayılzadənin doğum günü qeyd edilib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Xudafərin körpüsü Azərbaycan xalqının istedadının sübutudur (VİDEO)
“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Gününə həsr olunmuş ağacəkmə aksiyası keçirib (FOTO)
Azərbaycan rəsmi Yerevan barəsində təxirəsalınmaz tədbirlərin tətbiq olunmasına çağırıb
Azərbaycanda əmək müqaviləsi ilə çalışan Türkiyə vətəndaşlarının sayı 4 mindən çoxdur - Nazir
Sabah Bakıda yağış yağacaq
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Qoy Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi, ölkəmizdəki sülh və əmin-amanlıq əbədi olsun! (FOTO)
Mövlud Çavuşoğlu Azərbaycanın Müstəqilliyinin Bərpası Günü ilə bağlı paylaşım edib
Azərbaycan və Türkiyənin sosial sahədə əməkdaşlıq əlaqələri genişlənəcək (FOTO)
Ermənistan tərəfindən əməli addımlar müşahidə etmirik - Nazir
Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin üzvü beynəlxalq tədbirdə iştirak edib
Prezident İlham Əliyev: Ulu Öndər hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra müstəqilliyin yenidən itirilməsi təhlükəsinin qarşısı alındı
Sosial təminat növləri üzrə ödəniş dörd faizə yaxın artıb
Oktyabrın 18-də xalqımızın müstəqil, azad yaşamaq arzusu reallaşıb - Səttar Möhbalıyev
Bütün xəbərlər