Siyasət Avropanın İran qazı almasına mane olmamalıdır – beynəlxalq ekspertlər

İran, Teheran, 02 aprel / Trend , müxbir D.İbrahimova /

İran İslam Respublikasının (İİR) nüvə proqramı ətrafında Tehran ilə yaranan fikir ayrılıqlarına baxamayaraq Avropa ölkələri İran qazının idxalı imkanlarını istisna etməməlidirlər, lakin Fars qaz kəmərinin (Persian Pipeline) tikintsinin kifayət qədər maliyyələşdirilməsinin mümkün olmaması əngəl törədə bilər.

"Avropa ölkələri Köhnə Dünyaya müxtəlif qaz tədarükü yollarını araşdırmalıdırlar. Çünki İslam Respublikası dünyanın ən iri qaz ehtiyatlarına malik ölkələrindən biridir, Aİ İranı, Avropaya qaz tədarükçüsü qismində nəzərində saxlamalıdır", - deyə Avropaya qaz tədarükü üzrə ekspert Arianna Kekki (Arianna Checchi) hesab edir.

İranın neft naziri Qulam Hüseyn Nozari (Gholam Houssein Nozari) çərşənbə axşamı bildirib ki, Fars boru kəməri Suriya və İraq ərazisindən Aralıq dənizi vasitəsilə Yunanıstana və İtaliyaya çəkiləcək. Lakin Avropa ölkələri dəfələrlə bəyan ediblər ki, İranın nüvə məsələsi həll olunmayınca "Nabukko" boru kəməri üzrə İran qazını almayacaqlar.

İranın nüvə proqramının inkişafı Birləşmiş Ştatlar və bir sıra Avropa ölkələrində narahatçılıq yaradır. İİR-ə qarşı nüvə silahının hazırlanmasının dayandırılması məqsədilə dəfələrlə iqtisadi qadağalar tətbiq edilib.

Dəyəri 7,9 mlrd. avro olan "Nabukko" qaz kəməri ilə qazın Azərbaycan və Mərkəzi Asiyadan Avropa İttifaqı ölkələrinə tədarükü nəzərdə tutulub. Boru kəmərinin maksimal ötürmə gücü ildə 31 mlrd. kubmetr olacaq. Qaz kəmərinin tikintisinə 2011-ci ildə başlamaq nəzərdə tutulub. Boru kəməri ilə ilk tədarüklər 2014-cü ildə başlanacaq.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Tehranın nüvə proqramı ətrafında yaranan problemə baxmayaraq, Avropa ölkələri İran qazının alınması mümkünlüyünü istisna etməməlidirlər.

"Avropa İttifaqı sabah və bir ildən sonra İrandan qaz idxal etməyi planlaşdırmır, lakin uzunmüddətli perspektivdə biz bu variantı nəzərdən keçirməliyik", - deyə telefonla Avropa Siyasətinin Öyrənilməsi üzrə Brüssel Mərkəzinin eksperti Kekki bildirib. Onun sözlərinə görə, əgər indi İrandan qaz idxalı mümkün deyilsə və boru kəmərlərinin tikintisi çox vaxt tələb edirsə, hökumətlərarası sazişlər imzalamaq, onların çəkilməsi imkanlarını öyrənmək lazımdır.

Qaz kəmərinin tikintisinə dair bütün məsələlər həll edilənədək, ola bilsin ki, İranın nüvə proqramı da nizamlansın. 

Kekki bildirib ki, Amerika Administrasiyasının Tehrana qarşı yeni yanaşmasını və Obamanın İran ilə danışıqlar aparmaq niyyətində olduğunu nəzərə alsaq, nüvə proqramı problemi gələcəkdə həll edilə bilər.

Barak Obama son 30 ildə İran ilə danışıqların aparılmasının mükün olduğunu bəyan edən ilk Amerika Prezidenti oldu.

ABŞ-da yaşayan iranlı neft eksperti Məhəmməd Sahimi hesab edir ki, İslam Respublikası tərəfindən iki il ərzində Türkiyəyə qaz tədarükünün problemsiz həyata keçirilməsi enerji ehtiyatlarının etibarlı tədarükçüsü kimi İrana etibar etməyə əsas verir. 

Türkiyənin Botas Dövlət Şirkətinin məlumatına görə, 2009-cu ildə Türkiyəyə İran qazının idxalı 9,5 mlrd. kubmetri ötəcək. Analoji planlar 2020-ci ilədək qüvvədədir. Köhnə Dünyaya əsas qaz tədarükçüsü olan Rusiya isə, Sahiminin fikrincə, bundan, Avropada NATO tərəfindən aparılan siyasət ilə razılaşmadığı hallarda Avropa ölkələrinə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir.

ABŞ 2010-cu ilədək Şimali Atlantika Alyansı çərçivəsində İran tərəfindən raket təhlükəsindən müdafiə bəhanəsi altında Çexiyada radar və Polşada on raket zərərsizləşdirən sistem yerləşdirmək niyyətindədir. Rusiya bu sistemlərin onun təhlükəsizliyi üçün təhlükə törədə biləcəyindən ehtiyatlanır. Lakin Barak Obamanın ABŞ-da hakimiyyətə gəlməsindən sonra Avropada üçüncü müdafiə mövqeyinin dayandırılması və ya ləğv edilməsi barədə tez-tez danışılır.

Sahiminin rəyinə görə, İranın nüvə proqramının inkişafı sahəsində irəliləyiş əldə etməsindən Tehranın onun inkişafını dayandırması və uranın zənginləşdirilməsi üzrə sıfır səviyyəsinə qayıdacağının praktiki olaraq mümkünsüz olduğu aydın görünür. Los-Ancelesdə Cənubi Kaliforniya Universitetinin professoru Sahimi telefonla Trend -a bildirib ki, bunun üçün Avropa, Birləşmiş Ştatlar və İslam Respublikası bu məsələ üzrə kompromis əldə etməlidir.

Lakin qaz məsələləri üzrə iranlı ekspert Nərsi Qurban (Narsi Ghorban) hesab edir ki, hətta Avropa tədarük marşrutlarının şaxələndirilməsində maraqlıdırsa, siyasi motivlər onun İran qazını almasına mane ola bilər. "Əgər Avropa siyasi motivlərə görə, İran qazını almaq istəmirsə, onda İrandan Avropaya qaz kəməri çəkilməyəcək", - deyə Trend -a elektron poçtla İranın Narkangan Gas To Liquid International Co şirkətinin icraçı direktoru, Xəzər regionunun öyrənilməsi üzrə Beynəlxalq İnstitutun direktoru Qurban bildirib.

Lakin İran ilə Qərb arasında mövcud olan siyasi problemlər həll olunsa belə, maliyyə çatışmazlığı İrandan Avropaya qaz kəmərinin çəkilməsi yolunda əngəl olacaq. İİR təsdiq edilən qaz ehtiyatlarının həcminə görə dünyada ikinci yeri tutur. Onun qaz ehtiyatları 28,4 trln. kubmetr təşkil edir.

Kekki bildirib ki, İran nəhəng təbii qaz ehtiyatlarına malikdir, lakin Fars boru kəmərinin doldurulması üçün yeni qaz yataqlarının istismara verilməsi lazımdır.

Bu həcmdə qaz hələ ki, hasil edimir, buna görə İran, onun fikrincə, xarici investisiyalar cəlb etməlidir.

Qurbanın sözlərinə görə, nəzəri olaraq İİR-in ixrac həyata keçirməsi üçün qazı var, praktiki olaraq isə ölkə üçün piroritet şəxsi ehtiyaclarının təmin olunmasıdır. Bu ixracın həyata keçirilməsi üçün qaz hasilatı əhəmiyyətli dərəcədə artırılmalıdır.

"Hazırda bu regiondan Avropaya yeni qaz kəmərlərinin çəkilməsi üçün güclü maliyyə dəstəyi yoxdur və sərmayə olmadan İrandan qaz ixrac etmək üçün yeni yataqların istismara verilməsi az ehtimal olunandır", - deyə Qurban bildirib.

Materilın hazırlanmasında D.Xatınoğlu, T. Cəfərov da iştirak edib.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected] 

Eyfel qülləsi 16 dekabrdan ziyarət üçün açıq olacaq
Eyfel qülləsi 16 dekabrdan ziyarət üçün açıq olacaq
"Belavia" Bakıdan Minskə uçuşları bərpa edir
"Belavia" Bakıdan Minskə uçuşları bərpa edir
Kəlbəcər - Zəngin təbii resurslar və turizm potensialı
Kəlbəcər - Zəngin təbii resurslar və turizm potensialı
Loading Bars
Xəbər lenti
Dünyada koronavirusa yoluxma hallarının sayı 63 milyona yaxınlaşıb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 409 mini keçib
Çempionlar Liqasında "Şaxtyor" iki dəfə "Real"a qalib gəldi
Eyfel qülləsi 16 dekabrdan ziyarət üçün açıq olacaq
Azərbaycan və Qətər Dövlətinin XİN başçıları telefonla danışıb
Anar Kərimov "France 24" müsahibə verib
Ceyhun Bayramovla Mevlüt Çavuşoğlu arasında telefon danışığı olub
Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti tapılıb
“Qarabağ” və “Zəfər” ordenləri hansı xidmətlərə görə verilir?
İtkin düşmüş hərbi qulluqçularla bağlı BQXK və Rusiya sülhməramlılarının komandanlığı ilə təmaslar davam etdirilir - Dövlət Komissiyası
Euronews Ağdamın işğaldan azad olunması ilə bağlı sujet hazırlayıb (VİDEO)
Pandemiya ilə bağlı sahibkarlara dövlət zəmanəti ilə kredit verilməsinə dair yeni prosedur müəyyənləşib
Azərbaycan məşhur kəhrizlərin UNESCO-nun siyahısına salınması üçün addımlar ata bilər - İranlı mütəxəssis
İosif Stalin haqqında miflər və əfsanələr
"Chrome" Azərbaycanda ən populyar brauzerdir
“Vətən müharibəsində arxa cəbhədə xidmətlərə görə” medalı bu şəxslərə veriləcək
“Vətən müharibəsi iştirakçısı” medalı kimlərə veriləcək? - ƏSASNAMƏ
İşğaldan azad edilən rayonlar üzrə təsis edilən medalların Əsasnamələri təsdiqləndi (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində növbəti dəfə tibbi-profilaktik və dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Bu il istehsal olunan sənaye məhsullarının həcmi 30 milyard manatı ötüb
Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrini icra etdi - Rauf Əliyev
“Suqovuşanın azad olunmasına görə” medalın Əsasnaməsi təsdiqləndi
“Döyüşdə fərqlənməyə görə” medalı kimlərə veriləcək?
“Cəsur döyüşçü” medalının Əsasnaməsi təsdiqləndi
“Qarabağ” ordeninin statutu müəyyənləşib
İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Baş katibi Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Ermənistan tamamilə məhv olmamaq üçün bir neçə rayonu könüllü təhvil verdi - Ekspert
Vilyam Hacıyevin həbs müddəti daha 3 ay uzadıldı
Nazirlikdən şəhid ailələrinə veriləcək müavinətlə bağlı növbəti AÇIQLAMA
15 obyektdə sanitariya-gigiyena tələbləri pozulub - Nazirlik
Gəncədə sakinlərə tibbi maskalar paylanılıb (FOTO)
Şərqi Avropada ilk qadın prezident kimi tarixə düşən Vaira-Vike Freiberqa 83 yaşını qeyd edir (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanın elm və mədəniyyət xadimləri Fransanın qərəzli mövqeyinə etiraz ediblər
Almaniyada sürücü avtomobili insanların üzərinə sürdü - Ölənlər var
Dəniz piyadaları daimi dislokasiya məntəqəsinə geri qayıdıb - MN (FOTO)
Qubada karantin rejimini pozaraq fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
Sülhməramlı kontingent üçün maddi-texniki təminat vasitələrinin gətirilməsi prosesi davam edir (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan Respublikasının “Zəfər” ordeninin statutu müəyyənləşib
Dekabrın 2-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə orden və medallar təsis edilib - FƏRMAN
Laçın rayonunun biomüxtəlifliyinə dəymiş ziyan qiymətləndiriləcək - ETSN
“Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı” adı təsis edildi
Hərbi əsirləri aşağılamaq Azərbaycan xalqına və müzəffər ordumuza xas keyfiyyət deyil - Dövlət Komissiyası
MBA proqramını bitirən məzunlar doktorantura təhsilini davam etdirə biləcəklər? - RƏSMİ AÇIQLAMA
NATO seminarında təxribata əl atan ermənilər susduruldu
Rusiya Müdafiə Nazirliyi Laçının Azərbaycana verilməsi barədə məlumat yayıb
BDU-dan qovulan tələbə bərpa edildi
Güllə darağı zabitimizi necə xilas etdi? - İkinci Qarabağ döyüşlərindən qeyri-adi hadisə (FOTO)
Gəncə məktəblisi İnformatika fənni üzrə beynəlxalq yarışmada bürünc medal qazandı!
Azərbaycan Gürcüstana maye oksigen çatışmazlığını aradan qaldırmağa kömək edib
Laçın sakini: Biz ağlaya-ağlaya oranı tərk etdik, bu gün isə üzümüz gülür
Azərbaycan beynəlxalq hüquq praktikasında və bölgədə yeni reallıq yaratdı - Vüqar Rəhimzadə
Azərbaycan öz qələbəsi ilə yeni reallıqlar yaratdı – TƏHLİL
Qazaxda qoruyucu maskadan istifadə etməyən 9 nəfərin sənədləri polisə göndərildi
Ermənilər Laçını bizə talan edilmiş vəziyyətdə qoyub gediblər - Laçınlı professor
Ramin Quluzadə Böyük Britaniyanın ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb
V.Süleymanov “Akkord Sənaye Tikinti İnvestisiya Korporasiyası” ASC-nin Baş İcraçı Direktor vəzifəsinə təyin edildi
İşğaldan azad olunan Laçın rayonunun səhiyyə obyektlərinin sayı açıqlandı
Milan şəhərinin Korbetta Bələdiyyə Şurası Azərbaycana dəstək sənədi qəbul edib
Ukrayna aviaşirkəti Azərbaycana yeni reyslər açır
Bu ay 8 milyon tibbi maska istehsal olunacaq
Bakı sakinini küçədə qətlə yetirən şəxs həbs olundu
Ordudan ilk bu şəxslər tərxis ediləcək - SİYAHI
İranda gün ərzində 382 nəfər koronavirusdan ölüb
Bir qrup hərbi qulluqçu səfərbərlik üzrə hərbi xidmətdən tərxis edilir - SƏRƏNCAM
Geri dönüşün mübarək, Laçın! - Ceyhun Bayramov
Sərt karantin rejiminə keçməkdən başqa yol qalmayıb - Komitə sədri
Azərbaycanda 4 426 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1 995 nəfər sağalıb, 41nəfər vəfat edib
Azərbaycan Prezidenti: Fransa Senatı qətnamə qəbul edir, xoşları gəlirsə, Marsel şəhərini ermənilərə versinlər
"Pfizer" və "BioNTech" koronavirus vaksinin ilin sonunadək Avropada qeydiyyata alınması üçün müraciət edib
Rəsmi statistikanın inkişafına dair Dövlət Proqramında dəyişiklik edilib - Sərəncam
Azərbaycan qeyri-neft sektorunda ÜDM artıb
Şəhid və qazi ailələri üçün yardım təqaüd formasında olacaq - Nazirlik
Koronavirus xəstələri inzibati cəzadan deyil, öz daxili məsuliyyətlərindən çəkinərək evdən çıxmamalıdır - Mütəxəssis
XİN Laçının işğaldan azad olunması ilə bağlı paylaşım edib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Laçının işğaldan azad edilməsi münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Şagirdlərin summativ qiymətləndirmələri ilə bağlı yüngülləşmələr edilməlidir - Ekspert
İlahiyyat İnstitutunda dərslərin məsafədən keçirilməsi davam edir (FOTO)
Şəkər tozu alarkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
Laçının işğaldan azad olunması daha bir iqtisadi rayonun tam fəaliyətinə imkan verəcək
Laçının işğaldan azad olunması münasibətilə avtoyürüş keçirilib (FOTO)
Azərbaycanda "Facebook" istifadəçilərinin sayı artıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan öz ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvanla birləşir, Azərbaycan Türkiyə ilə birləşir
Azərbaycan neftinin qiyməti dəyişib
Laçının azad edilməsi ilə Azərbaycan ərazi bütövlüyünü təmin etdi - Deputat
Prezident İlham Əliyev: Bu gün Dağlıq Qarabağda yaşayan insanlar Azərbaycan vətəndaşlarıdır
Laçın sakinləri Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO)
Azərbaycanlı sahibkarlar Rusiyada beynəlxalq foruma dəvət olunub
Prezident İlham Əliyev: Biz bütün dünyaya göstəririk ki, biz böyük xalqıq, yenilməz xalqıq
Prezident İlham Əliyev: Bizim ölkəmiz üçün yeni dövr başlayır
Azərbaycan Prezidenti: Yeddi şərt qoyan Paşinyan, görəsən, indi hansı şərt qoya bilər
Ombudsman Ermənistanın terrorçu qruplaşmalar və muzdlulardan istifadəsi ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan, sən dalansan, biz səni dalan etdik
Prezident İlham Əliyev Bəyanatın bəndlərini şərh edib
Gəncədə arvadını qətlə yetirən kişinin məhkəməsinin vaxtı məlum oldu
Təhsil Nazirliyi vətəndaşların qəbulunu dekabrın 28-dək dayandırıb
Azərbaycan Prezidenti: Laçın dəhlizi Laçın şəhərinin içindən keçir, biz təklif etdik ki, yeni bir dəhliz inşa edilsin
Koronavirus xəstələri karantin postunda saxlanılıblar (FOTO)
Sabah hava çiskinli və küləkli olacaq
Bütün xəbərlər