Suriyanın nüvə proqramı: reallıq və perspektivlər - Trend News-un icmalçısı

İsrail, Qüds, 30 iyun / Trend , müxbir R.Abdullayev/ Yaxın Şərq regionunun ən mühüm problemi region dövlətlərinin "nüvə plüralizmi"-dir. Nüvə ambisiyalı bu dövlətlərdən biri də Suriyadır.

Suriya hazırkı müasir beynəlxalq münasibətlərdə Tehranla daha sıx bağlıdır və daha çox ondan asılıdır.

Bu halda xəyala qapılmaq lazım deyil. İran Suriyanın regionda yeganə real hərbi geosiyasi dayağıdır və ABŞ -ın Suriyanı vuracağı təqdirdə, amerikalarla konfliktə gedəcək yeganə ölkədir. İran da Suriya İsrailqarşıdurmasında onunla müttəfiqdir. Demək olar ki, ikinci dünya müharibəsində Almaniya İtaliyanı necə istifadə edirdisə, İran da Suriyanı eləcə istifadə edir.

Əbəs yerə deyil ki, bir neçə gün bundan əvvəl Dəməşqdəki səfir Səid Əhməd Musəvi Bəşər Əsədə nüvə texnologiyalarının inkişafı sahəsində Tehranın xidmətlərini təklif edib. Səfir vurğulayıb ki, ikitərəfli münasibətlərin inkişaf etdirilməsi üçün İran nüvə texnologiyaları sahəsində qazandığı təcrübəni Suriyaya verməyə hazırdır.

Suriya 1963 - cü ildən 144 dövlətin imzaladığı nüvə silahının yayılmaması Müqaviləsində iştirak edir və BMT-nin mütəmadi yoxladığı kiçik tədqiqat reaktorunu istismar edir.Bir neçə ay bundan əvvəl Ağ Evdə keçirilən qapalı brifinqdə Amerika kəşfiyyatının yüksək nümayəndələri bildiriblər ki, Şimali Koreyanın nüvə sahəsinin yüksək rəhbərləri və Suriyanın yüksək vəzifəli şəxsləri bu nüvə reaktoru barədə məsələni hələ 1997-ci ildə müzakirə etməyə başlayıblar."Suriya rejimi beynəlxalq ictimaiyyətə özünün qeyri-qanuni nüvə fəaliyyətinin səbəblərini izah etməlidir. Dəməşq terrorizmi dəstəkləyir, Livanda vəziyyəti gərginləşdirən hərəkətlər edir, xarici döyüşçülərin tranzit yolu ilə İraqa keçməsinə şərait yaradır və öz xalqını represiyalara məruz qoyur", - Ağ Evin mətbuat katibi Dana Perino bildirib.

Uzun illər Suriyanın nüvə məsələləri Dəməşq hökumətinin himayəsində olmayıb. Buna görə də o illər İsraildə hesab edirdilər ki, Suriya bombanı düzəltmək istəmir və ya onu düzəldə bilməyəcəyi ilə barışıb. Rəsmi Dəməşq Birinci Livan müharibəsində (1982) "ayıldı". O vaxt Bekaa vadisində gedən hava döyüşləri Hafiz Əsəd üçün dəhşətli nəticə ilə bitdi; 100 Suriya təyyarəsi vuruldu və israillilər o vaxt üçün ən müasir sayılan Sovet zenit-raket qurğularını məhv etdilər. Altıgünlük müharibədə Suriya HHQ - nə rəhbərlik edən Ata Əsəd hava müharibələri tarixində ən böyük qulaqburmanı aldı və çoxlu vəsaitl sərf etdiyi sistemi itirdi. O vaxt o, iki mühüm qərar qəbul etdi. Hafiz Əsəd onunla rəqabət aparan radikal Xomeyni rejiminə Livanda İranmeylli gizli təşkilat ("Hizbullah") yaratmağa imkan verərək, İsrail ərazisini vura bilən HHQ - nin və raketlərin inkişaf etdirilməsinə vəsaitlərin xərclənməsinə şərait yaratdı. Ucuz kütləvi qırğın silahının alınması cəhdlərinə baxmayaraq, nüvə arzusu Hafiz Əsədi rahat buraxmırdı.

Qərb kəşfiyyatının məlumatlarına əsasən, tendensiya dəyişikliyinin bir neçə səbəbi olub. Onlar arasında Suriyada hakimiyyət dəyişikliyini göstərmək olar. Oğul Əsədin konsepsiyaya əsasən, Suriya nüvə silahının alternativi yoxdur. Əsədin İranla , "Hizbullah"-la yaxınlığı və Tehranın maliyyə yardımı da öz rolunu oynayıb. 2001- ci ildə Şimali Koreyanın nüvə mərkəzlərini yardımçı avadanlıqlarla təchiz edən Avropa şirkətlərindən biri Suriya ilə, "elektrik stansiyalarını üç güc aqreqatının təchizi üzrə", dəyəri 17 milyon dollar olan analoji müqavilə bağlayıb. Razılaşmadan bir il sonra, kosmosdan çəkilən şəkillərdə Dir-Əz-Zəra rayonunda müəmmalı obyektlərin tikintisinin miqyası açıq-aydın görünməyə başladı. Bir qədər sonra layihədə Suriya müdafiə nazirliyinin xüsusi hissələrinin iştirak etdiyi məlum oldu. Peyklər Dir-Əz-Zəradakı mərkəzə çoxlu betonun tökülməsi barədə şəkillər ötürürdü. 2007- ci il sentyabrın 6 - a keçən gecə yeddi İsrail təyyarəsi bu obyekti bombaladılar. Suriyalılar dəhşətə gəldilər. Onların HHM Qüvvələri həyəcan siqnalını təyyarələr raketləri buraxdıqdan sonra verdilər ki, bu da hər hansı əks tədbirin görülməsini qeyri-mümkün etdi. Peykdən çəkilən şəkillər göstərdi ki, suriyalılar hücumdan sonra qalan bütün izləri itiriblər. Hətta İsrailin boş əraziləri bombalamasını göstərmək üçün jurnalistləri də dəvət etdilər. Rəsmi Qüds, vurulan zərbənin Əsədi qıcıqlandıracağından ehtiyat edərək, uzun müddət və qətiyyətlə susurdu. Lakin Ankaranın vasitəçiliyi sayəsində Suriya və İsrail yalnız müraciətlərlə mübadilə etdilər.

Bəs bu gün Suriyanın nüvə Proqramı ilə bağlı nə baş verir? Bombardmandan üç ay sonra həmin ərazidə məhv edilən əvvəlki binaya bənzəri inşa edilməyə başlanıldı. Obyektdə yoxlamanın aparılmasına cəhdlər MAQATE-nin xahişi ilə edilir.İsrail uzun müddət oğul Əsədin təhqirə necə dözməsinin narahatlığını keçirirdi. Hələliksə, Qüdsdə hesab edirlər ki, müharibə olmayacaq və hətta Colan yüksəklikləri ilə bağlı, Ankaranın vasitəçiliyi və diplomatik dəstəyi ilə, birbaşa danışıqlar aparır, baxmayaraq ki, Şərq regionunda nisbi sakitlik çox vaxt aldadıcı olur.

Baş Prokurorluq dəniz quldurları tərəfindən öldürülən azərbaycanlı ilə bağlı məlumat yaydı
Baş Prokurorluq dəniz quldurları tərəfindən öldürülən azərbaycanlı ilə bağlı məlumat yaydı
Yanvarın 26-na USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Yanvarın 26-na USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Putin onun haqqında hazırlanan filmdəki iddialara münasibət bildirib
Putin onun haqqında hazırlanan filmdəki iddialara münasibət bildirib
Loading Bars
Xəbər lenti
Britaniyada bir sutkada koronavirusdan 592 nəfər ölüb
Ermənilərin qışqırtdığı qaragüruh dəstə indi niyə susub? - TƏHLİL
Xırdalanda baş verən partlayışdan sonra 6 nəfər dağıntılar altından xilas edilib (FOTO/VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Ermənistanda daxili gərginlik, böhran pik həddə: Daha pis günlər qarşıdadır
Mədəniyyət Nazirliyi Nizami Gəncəvi ili ilə əlaqədar müvafiq Fəaliyyət Planı hazırlayacaq
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə torpaq islahatının aparılması üçün yeni mexanizm hazırlanacaq
İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası zamanı hər bir iqtisadi rayonun təbii-iqlim şəraiti və profili nəzərə alınacaq
AŞPA İkinci Qarabağ müharibəsi çərçivəsində atəşkəsi alqışlayıb - Avropa Şurasının baş katibi
Nazirlər Kabineti Prezidentin tapşırıqları əsasında 2021-ci il üçün prioritetləri müəyyənləşdirdi (FOTO)
Azərbaycanda bu xəstəliklər artıq yoxdur
Füzuli rayonunun Dövlətyarlı kəndi (FOTO/VİDEO)
Yaponiyada 3 min dollardan ucuz elektromobillər istehsal olunacaq
Azərbaycan Ukraynaya öz istehsalı olan mühərrik yağları ixrac edəcək
Bu pozuntulara görə mindən çox şəxs məsuliyyətə cəlb olunub
Şabranda 2 azyaşlı uşaq yanan evdən sağ çıxarılıb
Prokurorluq Bakıda qadının ölümü ilə bağlı araşdırmalara başladı
Bakıda antisanitar şəraitdə fəaliyyət göstərən müəssisənin fəaliyyəti məhdudlaşdırıldı (FOTO)
Energetika Nazirliyi İctimai Şura üzvlüyünə namizədlərin irəli sürülmə vaxtını elan edib
Azərbaycanda 273 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 57 nəfər yoluxub, 11 nəfər vəfat edib
“BakuBus” Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin idarəetməsinə verildi
Lütfi Zadənin 100 illiyik yubileyi qeyd ediləcək
İstanbulda bıçaqlı şəxs 3 Rusiya vətəndaşını yaralayıb
Astara gömrük postunda 21 kq narkotik aşkarlandı (VİDEO)
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
Baş Prokurorluq dəniz quldurları tərəfindən öldürülən azərbaycanlı ilə bağlı məlumat yaydı
Yanvarın 26-na USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Ombudsmanın Milli Preventiv Qrupunun üzvləri tərəfindən Əfqan Sadıqov növbəti dəfə qəbul olunub
250 baş qırqovul vəhşi təbiətə buraxılıb (VİDEO)
Azərbaycanda işsizlik səviyyəsi 5 faizdən aşağı düşəcək
Ötən il Azercell-in LTE şəbəkəsinin ölkə üzrə genişlənməsi 85%-dən artıq olub
Azərbaycanda gənclərlə bağlı geniş tədbir keçiriləcək
MEDİA seminarlara başladı (FOTO)
Biznesinizi Yelo bankla genişləndirin
Ceyhun Bayramov İranın xarici işlər naziri ilə görüşüb
2025-ci ilə kimi şəhid ailəsi, qazi və Çernobıl əlillərinin mənzil-məişət şəraiti yaxşılaşdırılacaq - Nazir müavini
Füzuli rayonunun Kürdlər kəndi (FOTO/VİDEO)
“Azərişıq” və “Azəriqaz” kommunal sektorda əməkdaşlıq edəcəklər
Ağcabədidə yaşayış binasının bütün elektrik kabelləri yanıb
Putin onun haqqında hazırlanan filmdəki iddialara münasibət bildirib
Baş Prokurorluqda geniş kollegiya iclası keçirilib
FHN dağlıq ərazilərdə yaşayan və dağlara səfər edən vətəndaşlara müraciət edib (VİDEO)
Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsi hesabat verdi
Şəhid ailələri və əlilliyi olanlara veriləcək mənzillərlər bağlı nazirlikdən AÇIQLAMA
Erməni Apostol Kilsəsinin Ermənistan siyasətinə təsiri təhlil edilib (FOTO)
“Azərbaycan Gimnastika Federasiyası” İctimai Birliyinin Ümumi Yığıncağı və İcra Komitəsinin iclası baş tutub (FOTO)
Rusiyalı deputatın adı "qara siyahı"ya salnıb - Leyla Abdullayeva
Kimya sektorunda Egey bölgəsinin ixracat lideri yenə SOCAR-ın Petkim şirkəti oldu (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva yenidən Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının prezidenti seçilib
Dövlət qulluğu müsabiqənin test imtahanında iştirak etmək üçün qeydiyyat başlayıb
8 prokurorluq işçisi vəzifəsindən azad edilib
Ötən il 30 şəxs tutularaq Azərbaycana ekstradisiya edilib
Dəniz quldurlarının qaçırdığı gəmidə həyatını itirən azərbaycanlı Qabona gətirilib - Çavuşoğlu
Türkiyə sualtı qayığı yerli raketin sınaq atışını keçirib (VİDEO)
Pandemiyadan sonra bizi gözləyən problem: yollarda sıxlıq artacaq
Zaman puldur. Karvannews-la iş tapmaq daha asandır!
İranda bir gündə 100-ə yaxın şəxs koronavirusdan ölüb
Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi ötən il 39 şəxsi cinayət başında yaxalayıb
Azad olunmuş ərazilərdə şirkətlərimiz işə başlamağa hazırdır - İran XİN başçısı
Azərbaycan Prezidenti: Xudafərin su anbarı ilə bağlı planlar artıq çox aktiv fazadadır
“AzerGold” QSC-də ötən ilin yekunlarına dair onlayn müşavirə keçirilib (FOTO)
Arazın hər iki sahili boyu hər zaman soydaşlıq və dostluq münasibətləri mövcud olub - Məhəmməd Cavad Zərif
Prezident İlham Əliyev: Azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulmasında İran şirkətlərini görməyə çox şad olarıq
Prezident İlham Əliyev: Regionda yeni vəziyyətlə əlaqədar yeni imkanlar əməkdaşlığa geniş qapılar açır
Prezident İlham Əliyev müharibə əlilləri və şəhid ailələrinin evlə təmin olunması ilə bağlı sərəncam imzalayıb
Bu ərazilərdə ov etmək qadağandır - Xidmət rəisindən açıqlama (VİDEO)
Ötən il Azərbaycanda 7 yeni partiya qeydiyyata alınıb
Masallı Xəstəxanasının direktoru həbs edildi
“İlham Əliyev. İnkişaf - məqsədimizdir” çoxcildliyinin 105-ci kitabı çapdan çıxıb
Ağstafa sakinindən 6 kiloqramdan çox heroin götürülüb (FOTO/VİDEO)
Şəhid polkovnik-leytenant dəfn olundu (FOTO)
281 vəzifəli şəxs barəsində 180 cinayət işinin ibtidai istintaqı tamamlanıb
DİN sahibkarın meşələri məhv etməsi və ev heyvanlarını güllələməsi ilə bağlı iddialara münasibət bildirib
Fermerləri aldadıb pul alan dələduz çobanlar saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
DOST mərkəzlərində rekord sayda vətəndaş müraciəti qeydə alınıb (FOTO)
Fındıq bağlarına birdəfəlik əkin subsidiyası torpaq kateqoriyasına görə veriləcək
"Şahdəniz" yatağından hasil olunan kondensat satışından əldə edilən gəlir 220 milyon dolları ötüb
Əfqanıstanda İtaliya səfirliyinin avtomobili partladılıb
Dövlət Neft Fondu "Azəri-Çıraq-Günəşli" layihəsindən gəlirlərini açıqlayıb
2020-ci ildə 254 cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib
Bu sahələr fəaliyyətini bərpa etdi (FOTOREPORTAJ)
Ötən il Azərbaycanda 67 min 972 oğlan doğulub
Papua-Yeni Qvineyada güclü zəlzələ olub
“Dostluq” memorandumu Azərbaycanla Türkmənistan arasında yeni perspektivlər açır
Bələdiyyələrlə iş Mərkəzi tərəfindən ötən il 79 858 akt tərtib olunub
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
1,3 milyon manata yaxın cərimə cəzası dövlət büdcəsinə köçürülüb
Kənd və qəsəbələrdə qeydiyyata alınmayan 1312 uşaq aşkarlanıb
Ötən il boşanma ilə bağlı 1182 ərizə qəbul edilib - Ədliyyə Nazirliyi
Suraxanıda evlərdən oğurluq edən dəstə üzvləri saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Elmar Qasımov imtahan ərəfəsində tələbələrlə görüşüb
Məktəblərdə birinci yarımil üzrə qiymətləndirmə keçirilir (FOTO)
Azərbaycan və İran Xarici işlər nazirləri arasında görüş keçirilir (FOTO/VİDEO)
Tibbi xidmətlərin göstərilməsi üçün göndəriş vərəqəsinin verilməsi Qaydası təsdiqlənib
Baş Prokurorluqda Ermənistanın 17 muzdlu döyüşçüsü barədə axtarış elan edilib
25 ölkənin Baş prokuror və Ədliyyə nazirlərinə Ermənistanın cinayətləri haqqında məktublar göndərilib (FOTO)
Ötən il məhkəmə icraçılarının icraatına 910 mindən artıq iş daxil olub
Qarabağın dirçəlişi qeyri-neft sektorunun inkişafına ciddi təkan verəcək - Mikayıl Cabbarov
Ötən il 10 məhkum xəstəliyə görə azadlığa buraxılıb
Ermənistan diaspor dayağını necə itirib?
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 70 minə yaxınlaşır
Bütün xəbərlər