Viktoriya Javoronkova, Trend - un Avropa redaksiyasının icmalçısı
Amerikalılar çətin seçim qarşısındadır - ABŞ-ın və ola bilsin ki, yaxın illərdə dünyanın gələcəyini hansı partiyanın nümayəndəsinə etibar etməli? Növbəti prezident kim olacaq?
İndi dünyanı Ağ Evin yeni rəhbərinin seçilməsindən sonra Amerikanın xarici siyasətinin necə olacağı narahat edir. Demokrat Obama danışıqlar, respublikaçı MakKeyn isə - "təcavüz və beynəlxalq qanunların tapdalanması" ilə mübarizə vəd edir.
Hazırda Obama respublikaçılara əks olaraq, ümumilikdə bütün Demokratlar partiyası kimi, sülhlə səciyyələnir. Lakin 1945 - ci ildən başlayaraq, Amerika prezidentlərinin bu və ya digər partiyaya mənsub olmasını təhlil etsək, kifayət qədər ziddiyyətli mənzərə yaranacaq. Demokratlar indi göründükləri kimi, sülhsevər deyillər. Ötən yüzilliyin ortalarından demokratlar partiyasının nümayəndələri hakimiyyətdə olduqları vaxtda kifayət qədər hərbi münaqişə başlanılıb və kifayət sayda hərbi əməliyyat keçirilib.
Məsələn, demokrat prezident Harri Trumenin əmri ilə Hirosima və Naqasakiyə atom bombası atılıb ki, bu da Yaponiya xalqı üçün böyük faicə olub və həm partlayışlar vaxtı, həm də partlayışdan sonra uzun müddət ərzində şüa xəstəliyi nəticəsində yüz minlərlə adamın ölümünə səbəb olub. Berlin divarının ucaldılması və Karib böhranı demokratların prezidentlik dövrünə təsadüf edib. O dövrdə ABŞ -ın prezidenti Con Kennedi olub. Karib böhranı 38 gün davam edib və insanlığı özünüməhv qorxusu altında saxlayıb.
Daha bir demokratın - Lindon Consonun hakimiyyəti dövründə Vyetnam müharibəsi başlayıb. Müharibə çoxsaylı insan tələfatı ilə nəticələnib, mədəniyyətdə nəzərə çarpan iz buraxıb və ən yeni tarixdə əhəmiyyətli yer tutub. Sonda fərqlənən demokrat - Bill Klinton. Təşəbbüsçüsünün məhz Klinton olduğu Belqradın bombardmanı hələ xatirələrdədir. Bombardmanlar nəticəsində təxminən iki min nəfər həlak olub.
Respublikaçılar da müharibəyə başlayıblar, lakin az sayda. Birinci müharibə Fars Körfəzində olub. Birinci müharibəyə böyük Corc Buş başlayıb. Bu, 20 -ci əsrin ən iri hərbi münaqişələrindən biri olub. Və nəhayət, kiçik Corc Buşun dövründə İraq müharibəsi.
MKİ-nin (Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi) İraqda kütləvi qırğın silahları ehtiyatının olması barədə məlumatı müharibəyə başlamağa formal səbəb olsa da, sonradan öz təsdiqini tapmayıb. Müharibənin nəticəsi - çox sayda qurbanlar, Səddam Hüseyn rejiminin devrilməsi və Amerika qoşunlarının indiyədək İraqda olması. Bu gün ABŞ - da yeni prezident seçildikdən sonra yarana biləcək əsas problemlər bir müddət əvvəl Gürcüstanda baş verən hadisələrin fonunda, Rusiya ilə münasibətlərin gələcək kəskinləşməsi və İranda hərbi əməliyyatların başlamasıdır.
ABŞ prezidentliyinə namizədlər MakKeyn və Obamanın mübahisələrinin əsas məqamı məhz budur. Barak Obama hesab edir ki, İran sülhə "böyük təhlükədir" və hərbi əməliyyatların yox, ona qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsinin lehinə çıxış edir. Makkeyn, əksinə, "terrorçular" və dünyaya nüvə silahı ilə təhdid edənlərlə radikal hesablaşma tərəfdarıdır. Demokratlar partiyasından namizəd Obama seçkilərdə qələbə qazanacağı halda qoşunların İraqdan dərhal çıxarılacağını vəd edib. Respublikaçı MakKeyn bəyan edib ki, İllinoyslu senatorun planları müharibənin uduzulması ilə nəticələnəcək və bildirib ki, prezident seçilərsə, qəti qələbəyədək qoşunları İraqda saxlayacaq.
ABŞ -ın Moskva ilə münasibətlərinə gəldikdə isə, prezidentliyə namizədlərin mövqeləri bu məsələdə fərqlidir. Obama Rusiyanın Cənubi Osetiyadakı hərəkətlərini pisləsə də, heç nəyə baxmayaraq, Moskva ilə danışıqları alqışlayır. MakKeyn isə, əksinə, Rusiyanın beynəlxalq təşkilatlardan - məsələn, Böyük Səkkizlikdən çıxarılmasının lehinə çıxış edib. Unutmaq olmaz ki, MakKeyn Buşun varisidir və çox ehtimal ki, həm daxildə, həm də xaricdə onun siyasətini davam etdirəcək. Son illərin acı təcrübəsinin göstərdiyi kimi, bu siyasətin kifayət qədər nöqsanları var.
Ağ Evin yeni rəhbəri kim olursa - olsun - Obama və ya MakKeyn, ümid edirik ki, sağlam düşüncə qaynar başlara üstün gələcək və labüd münaqişələrdən qaçmaq mümkün olacaq.
Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]
