Avropanın təhlükəsizlik strukturunda dəyişikliklər zərurətdir– ABŞ və Kanada İnstitutu Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru

Rusiya Elmlər Akademiyası (REA) ABŞ və Kanada İnstitutunun Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru, tarix elmləri doktoru, professor Anatoli Utkin, xüsusi olaraq Trend üçün

Mən Amerika kəşfiyyatının noyabrın 19 - da dərc edilmiş, ABŞ - ın yeni seçilmiş prezidentinə təklif edilən və hazırda dünyada kifayət qədər geniş müzakirə edilən məruzəsinin təsiri altındayam. Bu məruzədə deyilir ki, NATO öz gücünü itirir. Əvvəllər blokun müəyyən hədəfi vardı - Varşava müqaviləsi. Lakin indi Rusiya başqadır. Bir şey baş versə, nüvə müharibəsinə başlamaqdan başqa yol qalmır və bununla əlaqədar olaraq, amerikalılar və Şimali Atlantika rəhbərliyi əvvəllər tətbiq edilən üsullarla danışmaqdan çəkinirlər.

ABŞ kəşfiyyatının məruzəsi onunla maraqlıdır ki, məruzədə ilk dəfə olaraq "biz" və "onlar", "bizim maraqlar" və "onların maraqları" sözləri yoxdur. Burada, sadəcə, dünyada baş verən proseslərdən danışılır. Başlıca proses - iqtisadi və müdafiə gücünün Şimali Atlantikadan Cənubi Asiyaya axmasıdır: Hindistan, İran və əlbəttə ki, Çinə. Bununla əlaqədar, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı haqqında müsbət fikirlər çox olub - amerikalılar bu təşkilatda gələcəyin hərbi ittifaqını görürlər. NATO - ya gəlincə, bu məruzədə bir neçə dəfə Alyansın öz əhəmiyyətini itirməsi barədə danışılır. Məsələn, NATO - ya üzv ölkələr Alyansın bütün hərbi gücündən istifadə edərək, Əfqanıstanı fəth edə bilmirlər. Aydındır ki, nə Britaniya, nə də sovet ordusu bunu edə bilməyib. Lakin hazırda NATO  da bunun öhdəsindən gələ bilmir.

Şimali Atlantika Alyansının yeni üzvləri bu bloka daxil olmazdan əvvəl onunla, NATO -ya qoşulmaqla Alyansa üzv qabaqcıl ölkələrin səviyyəsinə qalxacaqlarına ümid edirlər. Nəticədə, NATO bloku bu dövlətlərin səviyyəsinə düşdü. Və bu hər yerdə baş verir - Baltikyanıda, Rumıniyada, Bolqarıstanda və s. Amerikalıların özlərinin Rusiya silahlarının daha yaxşı və döyüş qabiliyyətli olmasını etiraf etsələr də, nədənsə, ABŞ silahlarına, təyyarələrinə üstünlük verən polyaklar xüsusilə anfəşanlıq edirlər

Hər hansı bir hərbi ittifaqın konrekt məqsədlər olmadan mövcud olması barədə xəyallara uymaq olmaz. NATO - nun həqiqi məqsədi Rusiyanın imkanlarını maksimal dərəcədə məhdudlaşdırmaqdır. Mən Alyansın əhəmiyyətini kiçiltmək istəmirəm; blok müasir silahlarla silahlanmaqda davam edir. Lakin NATO ona görə ciddi böhranda deyil ki, Rusiya Alyansın əleyhinədir və ya ona hər hansı bir təzyiq göstərir. Təşkilat ona görə böhrandadır ki, fransızlar, italyanlar və almanlar istəmirlər ki amerikalılar polyak və rumınların köməyi ilə onlara təzyiq göstərsinlər. Və məhz buna görə də, NATO - ya üzv ölkələr ona nail olublar ki, blok Rusiya ilə dialoqu bərpa edir və Gürcüstan və Ukraynanın öz sıralarına qəbul edilməsi prosesini dayandırır.

NATO həm də ona görə çox yaxşı vəziyyətdə deyil ki, Aİ-yə üzv ölkələr Avropa ordusunun - kiçik, sayı 7-10 min nəfər olan ordunun yaradılmasının arzu edirlər. Amerikalılar buna cavab olaraq deyirlər ki, bunun üçün NATO - nun istənilən kontingentini ayırmağa hazırdırlar. Avropalılarsa NATO - ya ABŞ - ın  başçı olması, qərarlar qəbul  etməsinə narazılıq bildirərək ,  bu təklifdən imtina edirlər. Və  belə vəziyyət təxminən 10 ildir ki, davam edir.

Bununla əlaqədar olaraq, Avropanın təhlükəsizlik strukturunda dəyişikliklərin edilməsinə zərurət şübhəsiz ki mövcuddur. Əvvəlki struktur şifahi şəkildə1975 - ci ilin  Helsinki Aktına söykənirdi. Aktda bildirilirdi ki, hər iki hərbi blok hərbi qarşıdurmanı dayandırmalı və əksər funksiyaları ATƏT- ə verməlidir. Amma aydın oldu  ki, bu təşkilat - Qərbin silahıdır və orada işləməsə də, bizim ərazimizdə yaxşı fəaliyyət göstərir.

ATƏT ümumavropa təhlükəsizlik sistemi ola bilmədi. İndi Rusiya başqa təklif edir. Axı, "soyuq müharibənin" guya artıq çoxdan bitməsi barədə cəfəngiyyat davam etsə də, o, bununla başa çatmayacaq. "Soyuq müharibə" həqiqətən başa çatıbsa, nə üçün ABŞ və Rusiyanın hər birinin yeddi min strateji nüvə silahı var?

"Soyuq müharibə" Rusiya və Qərbin, ya da NATO və ya yeni təşkilatın strateji nüvə qüvvələrinin ümumi komandanlığı yaradılanda başa çatacaq. Rusiya və ya ABŞ təkcə öz qərarları ilə belə təşkilatda  öz siyasətlərini apara bilməyəcəklər. Buna görə də, Rusiya Federasiyası bunun lehinə çıxış edir.

Müəllifin rəyi Trend informasiya agentliyi redaksiyasının rəyi ilə üst - üstə düşməyə bilər.

S&P manatın dollara mövcud nisbətdə bağlılığını təsdiq edib
S&P manatın dollara mövcud nisbətdə bağlılığını təsdiq edib
S&P Azərbaycan dövlət büdcəsinin profisiti ilə bağlı proqnozu açıqlayıb
S&P Azərbaycan dövlət büdcəsinin profisiti ilə bağlı proqnozu açıqlayıb
S&P agentliyi Azərbaycanın kredit reytinqini BB+/B səviyyəsində təsdiq edib
S&P agentliyi Azərbaycanın kredit reytinqini BB+/B səviyyəsində təsdiq edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Berluskoni İtaliya prezidentliyinə namizəd olmamaq qərarına gəlib
Enerji məsələləri üzrə Avropa komissarı Azərbaycana səfər edəcək
Türkiyə növbəti "3+3" formatında görüşə ev sahibliyi etmək planşdırır - Ərdoğan
Türkiyədə 4,7 bal gücündə zəlzələ baş verib
Azərbaycanlı musiqiçi intihar etdi
İngiltərə Premyer Liqası: "Mançester Siti" səfərdə "Sauthempton"la heç-heçə edib
İran Türkiyə ilə uzunmüddətli əlaqələri qurmaq istəyir - Rəisi
Türkiyə Silahlı Qüvvələri 10 PKK terrorçusunu zərərsizləşdirib
Şamaxı sakinindən qanunsuz odlu silah götürülüb
ABŞ Ukraynadan diplomatların təxliyəsinin başlama tarixini açıqlayıb
Azərbaycan Ordusunun hərbi qulluqçusu qeyri-döyüş şəraitində həlak olub
“Tata Steel Masters”: Şəhriyar Məmmədyarov liderliyini davam etdirir
Bərdədə 32 yaşlı kişi güllələnib
Futzal üzrə Azərbaycan millisi Avropa çempionatına məğlubiyyətlə başlayıb
Qeyri-neft sektorunda rekord göstəricilər - Azərbaycanın iqtisadi strategiyasının uğurunun sirri nədir?
Əfqanıstanda partlayış olub, ölənlər var
"Bitcoin" 2021-ci ilin iyul ayından bəri ilk dəfə 34,2 min dollardan aşağı satılıb
Gömrük Akademiyası növbəti ISO standartı üzrə audit prosesindən uğurla keçib
Ankaradakı Azərbaycan Evində 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı anım tədbiri təşkil edilib (FOTO)
Yasamalın bu hissəsi tullantılardan təmizlənib
Saatlıda qanunsuz ov edən şəxs saxlanılıb
Ötən il Azərbaycana gələn turistlərin sayı açıqlanıb
Deputat Könül Nurullayeva vətəndaş qəbullarını davam etdirir (FOTO)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 614 nəfər COVID-19-a yoluxub, 16 nəfər vəfat edib
Azərbaycan vətəndaşları əsasən bu ölkələrə səfər edib
Bakıda 2 narkotacir və 4 narkokuryer saxlanılıb (VİDEO)
Karantin qaydalarını pozan şadlıq sarayının sahibi həbs olunub
Pakistan sahillərində iki qayıq toqquşub, 30-dan çox itkin var
Nazirlər Kabineti karantin rejimi ilə bağlı qərarlar qəbul etdi
Komando hərbi hissəsində təlim məşqləri keçirilib (VİDEO)
Bakıda polisin üstünə avtomobil sürərək qaçmaq istəyən narkotacir saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
İranda daha 30 nəfər koronavirusdan ölüb
DSX əsgərinin intiharı ilə bağlı cinayət işi başlandı
Ceyhun Bayramov Malayziya xarici işlər nazirinin müavini ilə görüşüb (FOTO)
Son bir ildə 114 uşaq övladlığa verilib
Mingəçevir Dövlət Universitetində imtahan sessiyası uğurla davam edir
DSX-nin Hərbi Hospitalında hərbçi intihar edib
Nərimanovda bina yanır (VİDEO)
Putin və Paşinyan Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyasını müzakirə edib
Dəm qazı zəhərlənmələrinə qarşı qanunvericilik təkmilləşdirilir
Ötən il Bakıda 50 qəsdən adamöldürmə hadisəsi baş verib - Şəhər prokurorluğu
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 11 milyonu ötüb
Bakıda tikilməkdə olan binada başlayan yanğın söndürülüb (VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
“Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqları ilə bağlı Birgə Texniki Komissiyanın növbəti iclası keçirilib
Bakı şəhər prokurorluğunun 14 əməkdaşı cəzalandırılıb
Ötən il Bakıda 6500-ə yaxın cinayət işinin istintaqı tamamlanıb
Bakıda ölümlə nəticələnən yol qəzaları artıb
Ötən il Bakıda 12 min 761 cinayət hadisəsi baş verib - İlqar Abbasov
S&P Azərbaycanda 2025-ci ilədək inflyasiya proqnozlarını açıqlayıb
S&P manatın dollara mövcud nisbətdə bağlılığını təsdiq edib
Bazar günü hava necə olacaq?
Yeni hərbi obyektlər istifadəyə verilib (FOTO/VİDEO)
SOCAR Ermənistanda zavod alınması xəbərini təkzib etdi
“Məşğulluq marafonu” üzrə 1550-dən çox şəxs işlə təmin olunub
S&P Azərbaycan dövlət büdcəsinin profisiti ilə bağlı proqnozu açıqlayıb
Hindistanda yaşayış binasında yanğın, 10-a yaxın ölü var
Hazırda "omikron" dünyada qriplə bərabər yayılır
S&P agentliyi Azərbaycanın kredit reytinqini BB+/B səviyyəsində təsdiq edib
Samur-Abşeron kanalında tank və top mərmiləri aşkarlanıb (FOTO/VİDEO)
S&P Azərbaycan və Türkiyə Mərkəzi bankları arasında mümkün svop sazişini şərh edib
Ötən gün evini tərk edən 11 koronavirus xəstəsi küçədə yaxalanıb
Toyda karantin qaydalarını pozan şəxs həbs edildi
Ölkə daxilində strateji ərzaq məhsullarının istehsalının daha da genişləndirilməsinə nail olmalıyıq - Vüqar Rəhimzadə
Ötən gün 23 yanğına çıxış olub, 10 nəfər xilas edilib
Krasnodar hava limanı bağlanıb
Azərbaycan və İran arasında razılaşma əldə olunub (FOTO)
Qarabağa avtobusla səfər edənlərin bileti belə olacaq (FOTO)
Azərbaycan futzalçıları bu gün Avropa çempionatında ilk matçına çıxır
Səhiyyə qurumları vətəndaşlara çağırış etdi
Azərbaycanda koronavirus xəstələrinin karantində qalma müddəti azaldılır
“Avrora" Qrup uşaq sığınacaqlarında məskunlaşan uşaqları sevindirib (FOTO)
Alyaskada güclü zəlzələ olub
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Masallıda yataq xəstəsi evdə yanaraq ölüb
Azad olunmuş ərazilərin qış turizm potensialı genişdir - Agentlik
Bitkoinin qiyməti son beş ayda ən aşağı səviyyəyə düşüb
Braziliyada çatdırılmanı dronlara yerinə yetirməyə icazə verilib
İsmayıllıda qanunsuz ov edən şəxs saxlanılıb
Hulusi Akar Suriya və İraqla sərhəddəki bölmələrə baxış keçirib
Almaniyada minimum əmək haqqının artırılması məşğulluğa təsir etməyəcək - nazir
Arnold Şvartsenegger Kaliforniyada ağır yol qəzası törədib (FOTO)
ABŞ-da məktəbdə şagird güllələnib
ÜST 12 yaşadək yeniyetmələrə azaldılmış dozada Pfizer peyvəndini tövsiyə edib
Meksikada oteldə atışma nəticəsində iki Kanada vətəndaşı öldürülüb
Ənənəvi Braziliya karnavalları koronavirus səbəbindən təxirə salınıb
Yaponiyada baş verən zəlzələ nəticəsində 6 nəfər xəsarət alıb
Gürcüstan Rusiya ilə hava əlaqəsinin bərpasını müzakirə etməyə hazır olduğunu bildirib
ABŞ-ın ən yaşlı sakini 115 yaşında vəfat edib
Belçikada koronavirusla bağlı məhdudiyyətlər aradan qaldırılır
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 340 milyonu ötüb
NATO Aralıq dənizində təlimlərə başlayır
Amerikanın Atlas V raketi Pentaqonun kəşfiyyat peyklərini orbitə çıxarıb
BMT-nin baş katibi dünyadakı vəziyyəti soyuq müharibə dövründəkindən daha təhlükəli adlandırıb
Elbrus Əliyev 2007-ci ildə təqaüdə çıxmıb, həmin vaxtdan etibarən prokurorluq orqanları ilə hər-hansı əlaqəsi olmayıb - Baş Prokurorluq
Ərəb koalisiyasının Yəmən həbsxanasına hava hücumu nəticəsində onlarla insan həlak olub
Serbiyalı nazir ölkə başçısına sui-qəsd hazırlandığını bildirib
İran Türkiyəyə qaz tədarükünü bərpa edib
Böyük Britaniyada koronavirusun omikron ştammının yeni alt növü aşkarlanıb
Fransa Prezidenti Kabinetinin müşaviri və Aİ-nin xüsusi nümayəndəsinin Cənubi Qafqaza səfərinin məqsədi açıqlanıb (ÖZƏL)
Bütün xəbərlər