Texniki problemlərə baxmayaraq, İran nüvə silahı istehsal edə bilər

Texniki problemlərə baxmayaraq, İran nüvə silahı istehsal edə bilər

Azərbaycan, Bakı, 11 mart /Trend, müxbir D.Xatınoğlu/

Son bir həftə ərzində ABŞ rəsmiləri "İranın nüvə silahı istehsal etmək potensialı" ilə bağlı bəyanat veriblər. Nüvə məsələləri üzrə ekspert Rza Təqizadənin (Reza Taghizadeh) fikrincə, İran nüvə silahının istehsalı üçün texniki problemlərlə üzləşsə də, bu növ silahı istehsal edə biləcəyi istisna olunmur.

ABŞ Milli Kəşfiyyat Mərkəzinin rəhbəri (Director of National Intelligence) Ceyms Klepper (James Clapper) martın 11-də Senatda çıxışı zamanı bildirib ki, İranın nüvə texnologiyası sahəsində proqramının inkişafı bu ölkənin nüvə silahı istehsal edəcəyi şübhəsini artırır. Onun sözlərinə görə, İranın nüvə silahına yiyələnməsi bundan sonra ölkə rəhbərliyinin siyasi iradəsi və verəcəyi qərardan asılıdır. Həmçinin martın 10-da ABŞ Dövlət Departamentininkütləvi silahların yayılmasının qarşısının alınması üzrə müşaviri Robert Aynhorn (Robert Einhorn, the U.S. State Department's senior adviser for nonproliferation and arms control) isə bildirib ki, İran lazım olduğu zaman qısa bir müddətdə dərhal nüvə silahını istehsal etmək üçün bu texnologiyaya yiyələnmək istiqamətindədir.

ABŞ rəsmilərinin bəyanatına baxmayaraq, bir çox ekspertlər İranın nüvə silahı istehsalı texnologiyasına yiyələnməsinin çətin proses olduğunu düşünürlər. Bəzi ekspertlərin fikrincə, 90 faizdən çox zənginləşdirilmiş uranı digər metallardan təmizləmək, nüvə başlığını istehsal edə bilmək və raketə quraşdırmaq, həmçinin, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) ilə əlaqələri kəsib bütün müfəttişləri ölkədən çıxarmaq kimi problemlər nüvə silahına yiyələnmək üçün İranın qarşısında böyük bir maneədir.

Trend-in Ekspert Şurasının üzvü, Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən İran əsilli ekspert Təqizadə telefonla Trend-ə bildirib ki, ABŞ rəsmilərinin İranın nüvə silahı istehsal edə biləcəyi ilə bağlı bəyanatlarının real və ciddi olduğunu düşünür.

Uranda qarışıq metallar

İran hazırda 3000 kq 3,5 faizlik uran və 35 kq 20 faizlik uran istehsal edə bilib. Bu dərəcələrdə istehsal olunan uran qazları yalnız nüvə reaktorlarında yanacağa çevrildikdən sonra istifadə oluna bilər. Lakin İran əlində olan uran qazını (UF6) 90 faizdən çox zənginləşdirə bilsə, nüvə silahı istehsaletmə potensialına malik ola bilər.

Təqizadə düşünür ki, yalnız ABŞ rəsmilərinin bəyanatı deyil, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin baş katibi Yukiya Amanonun da martın 9-da BAAE Hakimlər Şurasında çıxışı və fevralın 25-də İranla bağlı məruzəsi göstərir ki, beynəlxalq ictimaiyyətin İran rəhbərliyinin nüvə proqramı ilə bağlı tutduğu istiqamətə baxışı dəyişib və ciddi narahatlığına səbəb olub.

ABŞ Kəşfiyyat Mərkəzi 2007-ci ildə yaydığı məruzədə bildirmişdi ki, İran 2003-cü ildə nüvə silahı istehsalı proqramını dayandırıb, lakin hazırda belə bir qənaətdədir ki, İran ən azı nüvə silahı istehsaletmə potensialına malik olmaq istiqamətində çalışır.

İranda istehsal olunan uranda qatışıq minerallar və metallar var. Uran daşı mədənlərdə adətən mineral maddələrlə kimyəvi tərkibdə olur. O cümlədən uran fosfat, uran oksidi, uran silikat və digər kimyəvi tərkiblərdə olur.

Nüvə silahında istifadə olunan 90 faiz zənginləşdirilmiş uran digər qarışıq maddələrdən tamamilə təmizlənməlidir.

Rusiya bundan əvvəl də İranın 1200 kq zəif uranın Tehran nüvə laboratoriyasına lazım olan 20 faizlik yanacaqla dəyişdirilməsi planı ilə bağlı bildirmişdi ki, İranın 3,5 faiz zənginləşdirdiyi uranda qarışıq metallar çoxdur və bu urandan 20 faizlik yanacaq istehsal etmək çətindir.

Təqizadə hesab edir ki, İranda uranı zənginləşdirmək üçün istifadə olunan sentrifuqların texnikasının zəif olduğunu nəzərə alsaq, əlbəttə ki, uranın qarışıq metallardan təmizlənməsi çətindir, lakin uranda olan qarışıq metallar onun 90 faizədək zənginləşdirilməsinə mane olmur. Bu, yalnız İranın istehsal edəcəyi nüvə başlığında daha çox uranın lazım olması və bombanın çəkisinin ağır olması ilə nəticələnə bilər, lakin nüvə silahı istehsalına maneə deyil.

İranın ballestik raketlərinin qabiliyyəti

İran nüvə başlığının istehsalını uğurla həyata keçirdiyi halda, üzləşəcəyi digər problem bu başlığı daşıyan raketlərə quraşdırmaqdan ibarətdir.

İran hazırda 3000 km məsafəni hədəfə ala bilən ballestik raketlər istehsal edə bilib və Orta Şərqdə ən böyük raket cəbbəxanasına (arsenal) malikdir.

Təqizadənin fikrincə, adətən nüvə başlığı daşıyacaq raketlərin özəl xüsusiyyətləri olur, o cümlədən başlığın raketə quraşdırılması ilə bağlı raketin quruluşunda müəyyən dəyişikliklər lazımdır.

Təqizadə Amanonun məruzəsinə istinadən hesab edir ki, İran nüvə başlığı daşıya biləcək raketlərin üzərində ciddi şəkildə işləyir. Onun sözlərinə görə, İran indiyədək kosmosa bir peyk göndərib, bərk yanacaqlı "Şahab 3" ballestik raketlərini də sınaqdan keçirib. Onun sözlərinə görə, faktlar göstərir ki, hələlik "Şahab 3" raketlərinin diametri kiçik olsa və nüvə başlığını daşıya bilməsə də, İran "Şahab 3" raketlərinin başlığının dizaynı üzrə işləyir.

Azərbaycanda qaz hasilatı artıb
Azərbaycanda qaz hasilatı artıb
Bu il 290 kilometr qaz xətti təmir olunub (FOTO)
Bu il 290 kilometr qaz xətti təmir olunub (FOTO)
Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Azərbaycanda avtomobil benzinin istehsalı artıb
Loading Bars
Xəbər lenti
SOCAR AQŞ Beynəlxalq Akkreditasiyaya layiq görülüb
Əhmədiyyə Cəbrayılovun 100 illiyi münasibətilə poçt markası buraxılıb (FOTO)
Elmar Qasımov MBA proqramı üzrə BANM-ə qəbul olan tələbələrlə görüşüb
Naxçıvanda komandir hazırlığı sistemində məşğələlər keçirilib (VİDEO)
Deputat: Təxribatlar Ermənistanın yeni təcavüzə hazırlaşdığını nümayiş etdirir
6 ayda 241 cinayətin üstü açılıb
Metroda bəzi qatarlar gecikir - RƏSMİ
Pulların leqallaşdırılması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə üzrə təlim başlayıb (FOTO)
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 938 nəfərə çatıb
Düzgün ixtisas seçimi təminatlı gələcək deməkdir
ATAA: Hotellərdə açıq bufetdə xidmətin göstərilməsi dayandırılıb
Ermənistanda hökumətə qarşı ümumdövlət mitinqi keçiriləcək
Azərbaycandan Qazaxıstana daha 46 nəfər təxliyə edilib
ASC: Qəbələdə suvarma ilə bağlı heç bir problem olmayacaq
Metroda polislərə hücum edənlərin işi məhkəməyə göndərildi
Kamaləddin Qafarov: Qarabağa qayıdış uzaqda deyil...
XİN-in həbsdə olan sabiq idarə rəisi məhkəməyə müraciət etdi
Rusiyada qubernator koronavirusa yoluxub
Gözdən əlil abituriyentlər üçün 20 plan yeri ayrılıb
Protez-Ortopedik Bərpa Mərkəzi 230-dan çox əlilə səyyar xidmət göstərib (FOTO)
Qanunsuz balıq ovlayanlar cəzalandırılıb
Azərbaycanda qaz hasilatı artıb
Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsi bu gün hesabat verəcək
"Məmmədoğulları" şirkəti 2 min manat cərimə olundu
“Alınan mallar geri qaytarılmır” kimi lövhələr asan mağaza sahiblərinin nəzərinə - Cərimələnəcəksiz
Bakı Slavyan Universitetində I tədris ilinə qəbul olunmuş tələbələrin sənəd qeydiyyatı onlayn formada həyata keçiriləcək (FOTO)
Norveçin paytaxtında Azərbaycan məktəbi fəaliyyətə başlayıb
Bakının 20 çimərliyində beynəlxalq ekoloji aksiya keçirilib (FOTO)
Lənkəranda ümumi istifadədə olan 38 km yol yenidən qurulub (FOTO)
UNEC brendi 10 ölkədə tanındı
Sentyabrın 22-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
BNA: Nasaz avtomobillər Bakı küçələrində tıxaclar yaradır (FOTO)
Xırdalanda su olmayacaq
BMT-nin iclasında Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın bir daha dünyada söz sahibi olduğunu göstərdi - Deputat
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
Xaçmazda meyvə tingləri yanıb
Samux rayonunda ev yanıb
Qazaxıstanda koronavirusa daha 67 nəfər yoluxub
Azərbaycan və İran arasında birgə sənaye parkı bölgənin inkişafına səbəb olacaq
ABŞ Nikolas Maduro və İran Müdafiə Nazirliyinə qarşı sanksiya tətbiq etdi
Hindistan Baş naziri BMT-də islahatlar aparmağa çağırıb
Braziliyadakı tələbələr üçün “Qafqazın geosiyasəti: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi” mövzusunda mühazirə oxunub (FOTO)
Dünyada həftə ərzində 2 milyona yaxın insan koronavirusa yoluxdu
Moskvada koronavirusdan daha 15 nəfər ölüb
Futbol üzrə İtaliya çempionatında "Milan" "Bolonya"yı məğlub edib
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 268 min nəfəri ötüb
Ermənistanda məktəb dərsliklərində tarix saxtalaşdırılaraq azərbaycanlılara nifrət aşılanır - FAKTLAR
Mövlud Çavuşoğlu: Azərbaycanın haqlı mübarizəsində daim yanındayıq
Paşinyanın yeni müharibə planı - Beynəlxalq ekspertlərin rəyləri
Departament rəhbəri: İqtisadi artım və inkişaf ölkəmizin əsas hədəflərindəndir
Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan atəşlə oynamağı dərhal dayandırmalıdır
Ombudsman Ermənistan silahlı qüvvələrinin növbəti təxribatı ilə əlaqədar beynəlxalq təşkilatlara müraciət ünvanlayıb
Müşahid Hüseyn Seyyid: “Pakistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycanın ədalətli mövqeyini dəstəkləyir”
Qubada ot tayalarında baş verən yanğınla bağlı araşdırılma aparılır
I-IV siniflər üzrə 7 868 şagirdin valideyni övladını məktəbə göndərməkdən imtina edib
Bakıda koronavirus aşkar edilməsi səbəbindən 4 sinif distant formaya keçirilib
Qubada bir kənddə 8 müəllim koronavirusa yoluxub
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarına hücumlarının qarşısının alınmaması dünyada riyakarlığın əsl nümunəsidir
Yeni tədris ilində 95 şagird və 26 işçi heyət koronavirusa yoluxub - Rəsmi
Azərbaycanda startapların inkişafı sahəsində əsas prioritet strategiyaların hazırlanması olacaq
İranlı hüquşünas: Ermənistanın hərəkətləri beynəlxalq sülhə və hüquqa təhdiddir
Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarovanın Rusiyaya rəsmi səfəri davam edir (FOTO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Xaricidə təhsildə ixtisasların tanınması və ekvivalentliyin müəyyən edilməsi qaydalarında dəyişiklik edilib
Xarici İşlər Nazirliyinin Kollegiyasının yeni tərkibi təsdiqlənib
Təhsil Nazirliyi: Tarix elmi ilə heç bir əlaqəsi olmayan şəxslər tərəfindən təxribat xarakterli məlumat yayılıb
Sentyabrın 22-si üçün teledərslərin cədvəli açıqlanıb
Azərbaycan Prezidenti: Bir neçə ay öncə biz geniş siyasi dialoq təşəbbüsünü başlatmışıq
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın iqtisadiyyatı sürətlə inkişaf etmiş və son 17 ildə ümumi daxili məhsul üç dəfə artmışdır
İspaniya hökuməti koronavirusla mübarizə çərçivəsində Madridə hərbçiləri cəlb edəcək
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistanın rəsmi ideologiyasında gənc nəslə Azərbaycan xalqına nifrət aşılanır
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan mülki əhalini qəsdən hədəf alır və təxribatlar törədir
Azərbaycan Prezidenti: Demokratiyanın inkişafı və insan hüquqlarının qorunması hökumətimizin başlıca prioritetləri sırasındadır
Azərbaycan bu il 76.6 milyon dollarlıq pambıq lifi ixrac edib
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqində vacib rol oynayır
Prezident İlham Əliyev: Həyata keçirilmiş tədbirlər nəticəsində Azərbaycanda COVID-19 ilə bağlı vəziyyət nəzarət altındadır
Ombudsmanın regional mərkəzləri Beynəlxalq Sülh Günü ilə bağlı videokonfranslar keçirib
Prezident İlham Əliyev: Təcavüzkar ritorika və təxribatlar Ermənistanın Azərbaycana qarşı yeni təcavüzə hazırlaşdığını nümayiş etdirir
Azərbaycan Prezidenti: Nasizmin şöhrətləndirilməsi Ermənistanın dövlət siyasətidir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan baş nazirinin “Qarabağ Ermənistandır” bəyanatı danışıqlar prosesinə ciddi zərbədir
ABB “EY İlin İş Adamı™” müsabiqəsinə yenidən dəstək verir
Azərbaycan Prezidenti: Bu gün davam edən COVID-19 pandemiyası multilateralizmin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir
Azərbaycan Prezidenti: BMT-nin qlobal iqtisadi idarəçilikdə rolu gücləndirilməlidir
Prezident İlham Əliyev: Bu gün dünyanın hər zaman olduğundan daha çox beynəlxalq hüquqa hörmətə ehtiyacı var
Dövlət Xidməti: Ehtiyatda olan hərbi vəzifəlilərin çağırılması heç bir təşviş üçün əsas vermir
BMT Baş Assambleyasının 75-ci Sessiyası çərçivəsində BMT-nin 75 illiyinə həsr edilmiş Yüksək Səviyyəli İclas keçirilib - Azərbaycan Prezidenti, Qoşulmama Hərəkatının sədri İlham Əliyev iclasda videoformatda çıxış edib (FOTO)
ADU-da “Peşəkar, qeyri-peşəkar, həvəskar tərcümənin fərqlilikləri” mövzusunda onlayn elmi konfrans keçirilib (FOTO)
Sabunçuda baş verən yanğın nəqliyyatın hərəkətində sıxlıq yaradıb
Sabunçuda açıq ərazidə başlayan yanğın söndürülüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
Gömrük modernləşdirilməsi - məsləhətləşmə layihəsi ilə bağlı onlayn iclas keçirilib (FOTO)
Səfirlik: Azərbaycanla ticarət-iqtisadi əlaqələrin inkişafı Gürcüstan hökumətinin vacib prioritetidir
"Karabakh is Azerbaijan!" Milli Platformasının xaricdəki koordinatorlarının ilk videokonfransı keçirilib
"Milli Şura" və AXCP-nin qeybətxana şousu: Bu dəfə Əli Kərimlinin saxtakarlığı ifşa edilir (VİDEO)
Xarici KİV-lər Prezident İlham Əliyevin yerli televiziya kanallarına müsahibəsini geniş işıqlandırıb
Azərbaycanda 92 nəfər koronavirusa yoluxdu, 81 nəfər sağaldı, 1 nəfər vəfat etdi
II mərhələ üzrə peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəbulu yekunlaşır
Əmək müqaviləsinə xitam verilmiş şəxslər üçün sığorta stajı azaldıldı - FƏRMAN
Artıq PAŞA Bank müştəriləri olan kiçik və orta sahibkarlar Tender qarantiyasını almaq üçün Onlayn Bankdan müraciət edə bilərlər
DİM GRE: General Test imtahanı keçirəcək
Açıq şəkildə satılan çörək-bulka məmulatları ilə bağlı AQTA-dan açıqlama
AZAL Naxçıvana reyslərin sayını artırır
Bütün xəbərlər