Texniki problemlərə baxmayaraq, İran nüvə silahı istehsal edə bilər

Texniki problemlərə baxmayaraq, İran nüvə silahı istehsal edə bilər

Azərbaycan, Bakı, 11 mart /Trend, müxbir D.Xatınoğlu/

Son bir həftə ərzində ABŞ rəsmiləri "İranın nüvə silahı istehsal etmək potensialı" ilə bağlı bəyanat veriblər. Nüvə məsələləri üzrə ekspert Rza Təqizadənin (Reza Taghizadeh) fikrincə, İran nüvə silahının istehsalı üçün texniki problemlərlə üzləşsə də, bu növ silahı istehsal edə biləcəyi istisna olunmur.

ABŞ Milli Kəşfiyyat Mərkəzinin rəhbəri (Director of National Intelligence) Ceyms Klepper (James Clapper) martın 11-də Senatda çıxışı zamanı bildirib ki, İranın nüvə texnologiyası sahəsində proqramının inkişafı bu ölkənin nüvə silahı istehsal edəcəyi şübhəsini artırır. Onun sözlərinə görə, İranın nüvə silahına yiyələnməsi bundan sonra ölkə rəhbərliyinin siyasi iradəsi və verəcəyi qərardan asılıdır. Həmçinin martın 10-da ABŞ Dövlət Departamentininkütləvi silahların yayılmasının qarşısının alınması üzrə müşaviri Robert Aynhorn (Robert Einhorn, the U.S. State Department's senior adviser for nonproliferation and arms control) isə bildirib ki, İran lazım olduğu zaman qısa bir müddətdə dərhal nüvə silahını istehsal etmək üçün bu texnologiyaya yiyələnmək istiqamətindədir.

ABŞ rəsmilərinin bəyanatına baxmayaraq, bir çox ekspertlər İranın nüvə silahı istehsalı texnologiyasına yiyələnməsinin çətin proses olduğunu düşünürlər. Bəzi ekspertlərin fikrincə, 90 faizdən çox zənginləşdirilmiş uranı digər metallardan təmizləmək, nüvə başlığını istehsal edə bilmək və raketə quraşdırmaq, həmçinin, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) ilə əlaqələri kəsib bütün müfəttişləri ölkədən çıxarmaq kimi problemlər nüvə silahına yiyələnmək üçün İranın qarşısında böyük bir maneədir.

Trend-in Ekspert Şurasının üzvü, Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən İran əsilli ekspert Təqizadə telefonla Trend-ə bildirib ki, ABŞ rəsmilərinin İranın nüvə silahı istehsal edə biləcəyi ilə bağlı bəyanatlarının real və ciddi olduğunu düşünür.

Uranda qarışıq metallar

İran hazırda 3000 kq 3,5 faizlik uran və 35 kq 20 faizlik uran istehsal edə bilib. Bu dərəcələrdə istehsal olunan uran qazları yalnız nüvə reaktorlarında yanacağa çevrildikdən sonra istifadə oluna bilər. Lakin İran əlində olan uran qazını (UF6) 90 faizdən çox zənginləşdirə bilsə, nüvə silahı istehsaletmə potensialına malik ola bilər.

Təqizadə düşünür ki, yalnız ABŞ rəsmilərinin bəyanatı deyil, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin baş katibi Yukiya Amanonun da martın 9-da BAAE Hakimlər Şurasında çıxışı və fevralın 25-də İranla bağlı məruzəsi göstərir ki, beynəlxalq ictimaiyyətin İran rəhbərliyinin nüvə proqramı ilə bağlı tutduğu istiqamətə baxışı dəyişib və ciddi narahatlığına səbəb olub.

ABŞ Kəşfiyyat Mərkəzi 2007-ci ildə yaydığı məruzədə bildirmişdi ki, İran 2003-cü ildə nüvə silahı istehsalı proqramını dayandırıb, lakin hazırda belə bir qənaətdədir ki, İran ən azı nüvə silahı istehsaletmə potensialına malik olmaq istiqamətində çalışır.

İranda istehsal olunan uranda qatışıq minerallar və metallar var. Uran daşı mədənlərdə adətən mineral maddələrlə kimyəvi tərkibdə olur. O cümlədən uran fosfat, uran oksidi, uran silikat və digər kimyəvi tərkiblərdə olur.

Nüvə silahında istifadə olunan 90 faiz zənginləşdirilmiş uran digər qarışıq maddələrdən tamamilə təmizlənməlidir.

Rusiya bundan əvvəl də İranın 1200 kq zəif uranın Tehran nüvə laboratoriyasına lazım olan 20 faizlik yanacaqla dəyişdirilməsi planı ilə bağlı bildirmişdi ki, İranın 3,5 faiz zənginləşdirdiyi uranda qarışıq metallar çoxdur və bu urandan 20 faizlik yanacaq istehsal etmək çətindir.

Təqizadə hesab edir ki, İranda uranı zənginləşdirmək üçün istifadə olunan sentrifuqların texnikasının zəif olduğunu nəzərə alsaq, əlbəttə ki, uranın qarışıq metallardan təmizlənməsi çətindir, lakin uranda olan qarışıq metallar onun 90 faizədək zənginləşdirilməsinə mane olmur. Bu, yalnız İranın istehsal edəcəyi nüvə başlığında daha çox uranın lazım olması və bombanın çəkisinin ağır olması ilə nəticələnə bilər, lakin nüvə silahı istehsalına maneə deyil.

İranın ballestik raketlərinin qabiliyyəti

İran nüvə başlığının istehsalını uğurla həyata keçirdiyi halda, üzləşəcəyi digər problem bu başlığı daşıyan raketlərə quraşdırmaqdan ibarətdir.

İran hazırda 3000 km məsafəni hədəfə ala bilən ballestik raketlər istehsal edə bilib və Orta Şərqdə ən böyük raket cəbbəxanasına (arsenal) malikdir.

Təqizadənin fikrincə, adətən nüvə başlığı daşıyacaq raketlərin özəl xüsusiyyətləri olur, o cümlədən başlığın raketə quraşdırılması ilə bağlı raketin quruluşunda müəyyən dəyişikliklər lazımdır.

Təqizadə Amanonun məruzəsinə istinadən hesab edir ki, İran nüvə başlığı daşıya biləcək raketlərin üzərində ciddi şəkildə işləyir. Onun sözlərinə görə, İran indiyədək kosmosa bir peyk göndərib, bərk yanacaqlı "Şahab 3" ballestik raketlərini də sınaqdan keçirib. Onun sözlərinə görə, faktlar göstərir ki, hələlik "Şahab 3" raketlərinin diametri kiçik olsa və nüvə başlığını daşıya bilməsə də, İran "Şahab 3" raketlərinin başlığının dizaynı üzrə işləyir.

BMT dünya turizm sektorunun itkilərini proqnozlaşdırıb
BMT dünya turizm sektorunun itkilərini proqnozlaşdırıb
“Expo 2020 Dubai"da Azərbaycanın turizm imkanları tanıdılır (FOTO)
“Expo 2020 Dubai"da Azərbaycanın turizm imkanları tanıdılır (FOTO)
Azərbaycandan Gürcüstana gedən turistlərin sayı azalıb
Azərbaycandan Gürcüstana gedən turistlərin sayı azalıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Çavuşoğlu və Blinken Azərbaycan və Ermənistanı müzakirə ediblər
Ərdoğan yeni xəzinədarlıq və maliyyə naziri təyin edib
Dünyada beynəlxalq miqrantların sayı 281 milyona çatıb
İtaliyada 5-11 yaşlı uşaqların koronavirusa qarşı peyvənd olunması icazə verilib
İngiltərə Premyer Liqası: "Liverpul" "Evertonu" darmadağın edib, "Çelsi" növbəti qələbəsini qazanıb
ABŞ-da atışma olub, ölənlər var
OPEC ölkələri yeni baş katib seçəcəklər
İsraildə Milli Antiterror Bölməsi yaradılacaq
ABŞ-da "omikron" ştammına ilk yoluxma halı aşkarlanıb
Ombudsman Səbinə Əliyeva İtaliyaya rəsmi səfər edib
İran-Əfqanıstan sərhədində silahlı toqquşmalar baş verib
23 ölkədə koronavirusun "omikron" ştammına yoluxma halları qeydə alınıb - ÜST
Bakıda ikimərtəbəli evdə partlayış olub
Ermənipərəst dairələrin maliyyələşdirdiyi "siyasi mühacirlər" "Qarabağ"ın matçına təxribatlar hazırlayır
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 24 113 nəfər sağalıb
"Petkim" xaricdə 350-dən çox müştəri portfelinə malikdir
Qazaxıstan səfiri helikopter qəzası ilə bağlı Azərbaycana başsağlığı verib
Regionda yaranmış yeni geosiyasi vəziyyət Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün yol açır - Səfir
Azərbaycanın avtomobil idxalı 40 faizdən çox artıb
Oqtay Gülalıyev sağdır, səhhəti yaxşıdır - Oğlu
DGK büdcə öhdəliyinə 111 faizdən çox əməl edib
Bu gun razılaşdırılmayan aksiyada saxlanılanalar arasında qadın və azyaşlı yoxdur - DİN
Qazi Universiteti, AzTU və MDU üçtərəfli işbirliyi çərçivəsində elmi seminar keçirilib (FOTO)
UNEC İqtisadi Forumun birinci günü uğurla başa çatıb (FOTO)
Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 10 faizdən çox artıb
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 795 nəfər COVID-19-a yoluxub, 28 nəfər ölüb
Elektrik təchizatı şəbəkələrinə qoşulma üzrə İşçi qrupunun növbəti iclası keçirilib
ABB-də cəmi 13%-lə kredit fürsəti!
ABŞ səfiri Tərtərə səfər edib (FOTO)
Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər naziri İsveçdə görüşəcək
AzTV DSX-nin helikopterinin qəzaya uğraması ilə əlaqədar olaraq efir proqramında dəyişiklik edib
Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsini qəbul edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Dekabrın 2-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
FHN hava şəraiti ilə bağlı əhaliyə müraciət edib
Helikopter qəzası ilə bağlı yayılan şayiələr - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (VİDEO)
Ölkədə ilk özəl kiber təhlükəsizlik R&D mərkəzinin açılışı oldu (FOTO)
Daha bir qrup qazi 4-cü nəsil elektron protezlə təmin edildi (FOTO)
ABŞ-ın MLI İnstitutu Azərbaycana daha 8 minaaxtaran it göndərib (FOTO)
Almaniyada İkinci Dünya müharibəsindən qalan bomba partlayıb, yaralılar var
Helikopter qəzasında yaralanan hərbçilər hadisə anından danışdı (FOTO/VİDEO)
Bakıdakı böyük xəstəxanaların tibb işçiləri həkim çatışmazlığı olan yerlərə təhkim ediləcək
Avrokomissiya Aİ ölkələrini səyahət məhdudiyyətlərinin tətbiqinə hazır olmağa çağırıb
Bakıda qanunsuz aksiya keçirilməsinin qarşısı alınıb - DİN
Yol polisi hava şəraiti ilə bağlı sürücülərə xəbərdarlıq edib
Bərdədə güclü külək binanın damını uçurub (FOTO)
Zəngəzur dəhlizinin tərkib hissəsi olan dəmir yolu xətti yenidən qurulur (FOTO)
Türkiyənin AFAD nümayəndə heyəti Azərbaycanda səfərdədir
UNEC İqtisadi Forumu 2021: Nobel mükafatı laureatı Aziz Sancar alimlərlə görüşüb (FOTO)
Bu il Azərbaycanda 654 nəfər QİÇS-ə yoluxub
İranda ötən sutkada 82 nəfər koronavirusdan ölüb
Azərbaycanda 2018-ci illə müqayisədə ötən il QİÇS-dən ölənlərin sayı 2 dəfədən çox azalıb
Mikro və kiçik sahibkarlıq subyektlərinin məhsul satışının genişləndirilməsinə dəstək Qaydası təsdiqləndi
Helikopter qəzasının səbəbini bilmədən müxtəlif versiyalar səsləndirmək ordunun imicinə zərbə vurmaqdır - Hərbi ekspert
Emin Hüseynov Qarabağ iqtisadi rayonuna daxil olan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə Prezidentin xüsusi nümayəndəsi təyin edilib
Ötən ay işğaldan azad olunan ərazilərdən 610 mina aşkarlanıb
Azərbaycanda QİÇS xəstələrinin sayı açıqlandı
Dekabr ayında havanın orta aylıq temperaturu iqlim normasına yaxın olacaq - AYLIQ PROQNOZ
Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Ombudsman Aparatının əməkdaşları şəhidlərlə vida mərasimində iştirak ediblər
Bakı metropolitenində dizel stansiyası fəaliyyətə başlayıb - Özəl (FOTO)
Bu gün Moskvada Azərbaycan, Rusiya və Ermənistanın baş nazir müavinləri görüşəcək
STAR Zavodu 28 fərqli növ xam neftin testini edib
Bakıda restoranda yanğın olub
"Omikron" daha bir ölkədə aşkar olundu
Hakimliyə namizədlər üçün imtahan keçirilib
"Nar” gələcəyin İT peşəkarlarını yetişdirməyə davam edir (FOTO)
AHİK onun barəsində mətbuatda dərc olunan əsassız iradlara cavab verdi
Azərbaycan ilə Pakistan arasında hərbi əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri müzakirə edilib (FOTO)
DSX-nin şəhid hərbçiləri II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub (FOTO/VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
AccessBank-dan illik 14%-lə nağd kredit!
Star zavodu Türkiyənin işlənmiş neft məhsulları ehtiyacının təxminən 25%-ni qarşılayır - Baş icracı direktor
Gürcüstanın xarici işlər naziri Azərbaycana başsağlığı verib
Tərtərdə oğurluq edən şəxslər saxlanılıb
Rusiya-Azərbaycan diplomatik münasibətlərinin 30 illiyi ilə bağlı proqram hazırlanır - Zaxarova
Kırıkkale Universitetinin və Atatürk Universitetinin professorları Gəncə Dövlət Universitetinə səfər ediblər (FOTO)
Sabunçuda bir nəfəri qətlə yetirən, digərini yaralayan şəxslər həbs edilib
Macarıstan azərbaycanlı tələbələr üçün təqaüd proqramına start verib
"Pediatriyada aktual mövzular: müasir tibbi yeniliklərin təcrübədə tətbiqi" mövzusunda Beynəlxalq Elmi Konqres keçiriləcək
Allahşükür Paşazadə DSX-nin şəhid hərbçilərinin ailələrinə başsağlığı verib
Gürcüstan səfirliyi helikopter qəzası ilə bağlı başsağlığı verib
Təl-Əviv dünyanın ən bahalı şəhəri olub
Taksi sürücüsünə qarşı soyğunçuluq edən “müştəri” saxlanılıb (VİDEO)
Laçında hava limanının tikintisi bölgənin beynəlxalq statusunu artıracaq - Səttar Möhbalıyev
“Bakcell” nömrəsi almaq üçün ən yaxın ünvan
Onların hər biri şəhidlik zirvəsinə ucalaraq vətənimizin başını uca etdilər - Elçin Quliyev
Metronun “Xocəsən” stansiyasında tikinti-quraşdırma işləri tamamlanır (FOTO)
Bəzi şəxslər helikopter qəzasından siyasi məqsədləri üçün sui-istifadə etməyə cəhd göstərirlər - Kamran Əliyev
Metronun daha bir deposunun inşasında birinci mərhələ davam edir (FOTO)
Laçın rayonun işğaldan azad olunması olduqca mühüm strateji əhəmiyyət kəsb edir - Tamam Cəfərova
Bakıda metro stansiyası yaxınlığındakı yanğın söndürülüb
Putinlə Ərdoğan arasında telefon danışığı olacaq
Sabah hava necə olacaq?
Çovdar qızıl mədəni ərazisində yeni arxeoloji abidə aşkar edilib (FOTO)
AQTİ ictimai iaşə sahəsində çalışan mütəxəssisləri təlimə dəvət edir
Bərdə sakinlərindən “patı” götürülüb (FOTO)
"Omikron" ştammının mutasiyaları mövcud vaksinlərə qarşı dayanıqlı ola bilər - CDC
Bakıda yaşayış binasındakı yanğın söndürülüb
"Qarabağ" futbol klubuna qarşı daha böyük təxribat hazırlanır - TƏFƏRRÜAT
Yaxın saatlarda hava şəraiti dəyişəcək - Xəbərdarlıq
Bütün xəbərlər