Əzəmətli Ramana qalası - etibarlı müdafiə və biganəlik (FOTO)

Əzəmətli Ramana qalası - etibarlı müdafiə və biganəlik (FOTO)

Bəxtiyar Hacıyev – Trend:

Bu bir həqiqətdir ki, əksəriyyətimiz Bakıda yerli tarixi abidə qismində Qız qalası, Qala divarları daxil olmaqla, İçərişəhərdən başqa bir yer tanımırıq. İndi bir qismi Suraxanıda hindli tacirlər (!) tərəfindən inşa edilən "Atəşgah"ı da misal çəkə bilər. Amma bu, tamamilə başqa mövzudur.

Yurdumuzun bütün bölgələri kimi, Ab­ş­eronun da hər qarışı bir tarixdir. Vaxtilə həm də özünəməxsus qalaları ilə tanınan Abşeron, deyəsən, bu gün yalnız neft və qazı ilə məşhurdur. Bəs hanı o qalalar?

Tarixi mənbələrdə Bakı kəndlərində ümumilikdə təqribən 30, bəzi mənbələrdə isə 40 qalanın, hətta hər kənddə iki qalanın – Mərdəkandakı kimi, biri müdafiə, digəri müşahidə – olduğu qeyd edilir. Təəssüf ki, müasir dövrümüzə onlardan cəmi bir neçəsi gəlib çatıb: Ramana qalası, Mərdəkanın dördkünc və dairəvi qalaları, Nardaran qalası, Bilgəh qalası, 70 faizi dağılmış Şağan qalası, Qala qəsəbəsində Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunmuş qala. Ən azı 27-si isə... Bir hissəsi müharibələrin, digərləri 19-cu əsrdə baş vermiş güclü zəlzələnin (Maştağa qalası kimi), başqa bir hissəsi də sovet dövrünün (Buzovna qalası kimi) qurbanı oldu.

Yerdə qalan və bəzisi yerlə bir olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmış qalaların ziyarətinə Ramana istehkamından başlayaq.

Tarixi Ramana kəndinin, demək ­olar, ən hündür yerində, qayalar üzərində inşa olunmuş bu qalanın tarixindən uzun-uzadı danışmaq niyy­ətim yoxdur.

Tarixi arayış: XII-XIV əsrlərə aid edilən, ağ daşdan tikilmiş bu müdafiə qalasının hündürlüyü 15 metrdir. Şirvanşahlar dönəmində qəsr kimi də istifadə olunub.

­Nəzarətçi xanımın ünvanını tap­ıb gəlişimin məqsədini dedim. Tərəddüd ­etmədən qalanın girişindəki qapının açarını mənə verdi.­ Barmaqlıqlı qapını açıb içəri keçdim və arxamca bağlad­ım. Bunu həmin nəzarətçi tapşırmışdı. De­diyinə görə, qapı açıq qalanda uşaqlar içəri girir, divarlar­ı yazır, itlər də içərini murd­arlayır. Şübhə etmədim, çünki Mərdəkandak­ı dairəvi qalanın qapısı açıq, nəzarətsiz qaldığı üçün elə bu gündədir (qismət olsa, bu barəd­ə növbəti yazıların ­birində). Və... açarı əlimdə, ilk baxış­dan sadə, lakin əzəmətli olan qala ­ilə üzbəüz, təkbətək dayandım. Özümü sanki i­stehkamın böyüyü, bir qədər sonra qala hasarları boyunca gəzərkən və qəsəbəyə yuxar­ıdan aşağı baxanda, az qa­la, "Ramananın ağası" kimi hiss etdim. Qalanın əzəməti mənə sirayət etmişdi...

Belə vüqarlı dayanmağa haqqı da var Ramana qalasının! Axı ­əsrlərlə neçə-neçə sa­kini düşməndən qoruyub, neçə-neçə qadın, uşaq, yaşlı qala divarları ara­sında özlərinə etibarlı sığınaca­q tapıb.

Mən ­daşların canlı olduğunu ­hiss edirəm həmişə. Sükutun dili ilə danışma­ğı bacarır daşlar, qayalar. Bu­ daşlar da Ramana qalasının həm ə­zəmətindən, dövrünün ən mükəmməl­ istehkamlarından biri olmasından, əhəmiyyə­tindən danışdı mənə, həm də şikayət etdi. Axı niyə belə b­ir möhtəşəm qala bu gün baxıms­ız vəziyyətə düşməlidir? Düzdü­r, 1950-ci ildə Bülbülün rol aldığı "Kor­oğlu" filminin çəkilişi ­zamanı qalada müəyyən bərpa işləri g­örülüb, lakin tam bərpa işləri­nə bu gün də ehtiyac var. Məsələn, hazırda qalanın yuxarısına çıxmaq müşkülə çevrilib. Üst mərtəbədəki döşəmənin­ uçulması digər daş pilləkənə keçməyə imkan vermir ki, bu da ziyarətçini qalanın başından gözəl mənzərəni seyr etməkdən məhrum edir.

Qalanı gəzdikcə göz önündə bir çox hadisələr "canlanır": yüzillər boyunca qalanın şahidi olduğu müharibə, yadelli basqınları, qan-qada, qələbə, məğlubiyyət, qorxu, sevinc... Qız qalasında olduğu kimi, burma daş, dar pillələrlə qalxdıqca anlayırsan ki, bu pilləkən üsulu istehkama hücum edən düşməni tək-tək qalxmağa məcbur edirdi və bu halda düşməni zərərsizləşdirmək də asan idi. Divarların qalınlığı da döyüş meydanlarında artilleriya silahları peyda olana qədər istehkamın necə etibarlı müdafiə qalası olduğunu göstərir. Daş hasarlar üstündə gəzdikcə isə qalanın həm də mükəmməl müşahidə məntəqəsi olduğunu anlayırsan.

Ümumiyyətlə, əsasən, XII əsrdən etibarən tikintisinə başlanılan bu qalalar bir-biri ilə təmasda idi. Həm də qalaların yarımadanın cənubla müqayisədə daha çox şimal-şərq sahillərində, yəni Bakının şimal və şimal-şərq kəndlərində tikilməsi təhlükənin də əsasən bu istiqamətdən (!) gəldiyini göstərirdi. Sahildə yadelli gəmilərini görən ilk qala gecələr tonqal işığı, gündüzlər tüstü vasitəsilə təhlükə barədə məlumatı digər qalaya, həmin qala da bir başqa qalaya ötürürdü və beləliklə, mərkəz – Bakı qalası (İçərişəhər) daxil olmaqla, bütün Abşeron ayağa qalxırdı. Bəzi tarixçilər vaxtilə bütün qalalardan digər qalaya, ümumilikdə, Bakı qalasına, o cümlədən Qız qalasına yeraltı yolların olduğunu iddia edirlər. Bu yeraltı yollar olmasa belə, Abşeron qalalarının bütövlükdə necə mükəmməl müdafiə sistemi olduğu aydındır və çox geniş tədqiqat işlərinin aparılmasını tələb edir.

Abşeronun həm mü­şahidə qalaları, həm də istehkamları tam­ bərpa olunmalıdır. Axı zaman-zaman yadellilərin basqınlarına dözən bu qalalar bu gün bu biganəliyə dözməyə bilər...

Bu tarixi abidələr əcnəbi tur­istlərdə də böyük maraq oyadacaq. Paytaxtımız təkcə mərkəzdən ibarət deyil ki. Şəhərimizin qonaqları üçün qalalara və digər tarixi abidələrə səfərlər təşkil etməklə, həmçinin çimərlik turizmini inkişaf etdirməklə ətraf qəsəbələrin infrastrukturunu, qonaqpərvər sakinlərinin sosial rifahını da xeyli yaxşılaşdırmaq olar. Bundan başqa, məsələn, elə Ramana qalasının ətrafında kiçik ailəvi istirahət düşərgəsi, eləcə də "piknik" üçün şərait yaratmaq, ekskursiyalar təşkil etmək olar. Belə olsa, gələcəyimiz olan uşaqlar da milli ruhda böyüyər, kiçik yaşlarından tariximizə, abidələrimizə mənən bağlı olarlar.

Avropalılar orta əsrlərdə baş kəsdikləri aləti - gilyotini turistlərə bəh-bəhlə sırıdığı halda, biz öz möhtəşəm tarixi abidələrimizin gözümüzün önündə məhv olmasına – söhbət təkcə Abşerondakı abidələrdən getmir – biganə yanaşırıq. Bu barədə ciddi düşünmək, iş görmək vaxtı çoxdan çatıb, hətta bir qədər gecikmişik...

Lakin son illərdə Azərbaycanda turizm sektorunun inkişafı, vətənimizə xarici, o cümlədən qonşu ölkələrdən turist axınının xeyli artması və s. bu sahədəki çatışmazlıqların tədricən aradan qaldırılacağına ümid etməyə əsas verir.

(Ardı var)

Ramana qalasından ən son görüntülər:

Xəzərin bəzi sahil torpaqları deqradasiyaya  məruz qalıb
Xəzərin bəzi sahil torpaqları deqradasiyaya məruz qalıb
Fevralın 18-nə manatın məzənnəsi
Fevralın 18-nə manatın məzənnəsi
“Azerbaijan Digital Hub” proqramının rəqəmsal iqtisadiyyat quruculuğuna töhfəsi müzakirə olunub (FOTO)
“Azerbaijan Digital Hub” proqramının rəqəmsal iqtisadiyyat quruculuğuna töhfəsi müzakirə olunub (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Xəzərin bəzi sahil torpaqları deqradasiyaya məruz qalıb
Bakı sakinini küçədə tanımadığı şəxs ürəyindən bıçaqladı
Fevralın 18-nə manatın məzənnəsi
Bizim fəaliyyətimizi şübhə altına almayın – Məzahir Pənahov
Binəqədi rayonunda silsilə oğurluqlar edən şəxslər saxlanılıblar (FOTO)
“Yüksəliş” müsabiqəsinin ilk onlayn imtahanı keçirilib
Seçkilərlə bağlı 385 videogörüntü yayılıb
Bərdədə faciə: 22 yaşlı epilepsiya xəstəsi qaz sobasında yanıb öldü
MSK 7 məntəqə üzrə səsvermənin nəticələrini ləğv etdi
Mərkəzi Seçki Komissiyası seçkilərlə bağlı müraciətlərə baxır (ƏLAVƏ OLUNUB-2)
RİİB könüllülər üçün mentorluq fəaliyyətinə dair layihə həyata keçirir
“Azerbaijan Digital Hub” proqramının rəqəmsal iqtisadiyyat quruculuğuna töhfəsi müzakirə olunub (FOTO)
Bu küçədə hərəkət məhdudlaşdırılacaq
Lənkəranda 62 yaşlı qaynaqçının ölümü ilə bağlı cinayət işi başlandı
“Azerbaijan Airlines” jurnalının fotoqrafı AIPS mükafatının laureatı olub (FOTO)
İmtahanlarda zal nəzarətçisi olmaq üçün 1000-ə yaxın şəxs qeydiyyatdan keçdi
İranın qərbində zəlzələ olub
Peşə məktəblərinin şagirdləri üçün Azərbaycan dili imtahanı keçirildi
Allahşükür Paşazadə Səudiyyə Ərəbistanına səfər edəcək
Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun yeni idarələri yaradılıb
Gündüz İsmayılov: Gənclər dini radikalizmin təsirinə düşməmək üçün təhsilə böyük önəm verməlidirlər
Türkiyədən Azərbaycana kimyəvi məhsul ixracı artıb
Azərbaycanla Türkiyə KOB-ları birgə layihələr həyata keçirə bilər
Qeyri-formal məşğulluğun qarşısının alınması istiqamətində maarifləndirici videoçarx
Nəsimi rayonunda maşın piyadanı vurub öldürdü
Vüqar Rəhimzadə: Prezident İlham Əliyev Nikol Paşinyana tarix və hüquq dərsi keçdi
Sumqayıtda 13 bağ evindən oğurluq edən şəxslər saxlanıldı (FOTO)
Ötən il Azərbaycanda su hövzələrinə və anbarlarına 131 milyondan çox balıq körpələri buraxılıb
Pərvin Kərimzadə: Prezident İlham Əliyev Münxen debatında ermənilərə tarixi və siyasi dərs keçdi
Avtomobilini hasara çırpan sürücü öldü
Türkiyədə Xocalı soyqırımının qurbanlarının xatirəsi anıldı (FOTO)
Vəkil Yunis Səfərovun işinə Gəncə məhkəməsinin baxmasına etiraz etdi
Cəlil Xəlilov: Münxen debatı Prezident İlham Əliyevin parlaq siyasi qələbəsi kimi dəyərləndirilməlidir
Bakıda ağır qəza - Yük maşını aşdı, 4 avtomobil toqquşdu (VİDEO)
WWF rəsmisi: Azərbaycanda ova qadağanın qoyulması qeyri-qanuni yollara əl atmalara səbəb ola bilər
Şəmkirdə qəza: 2 nəfər öldü, 1 nəfər yaralandı
Goranboyda quşçuluq sexi yanıb
Ötən gün yol qəzalarında 5 nəfər ölüb
Türkiyədə məktəbə silahlı hücum - Yaralılar var
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşdı
Naqif Həmzəyev: Münxen debatı Ermənistanın acizliyinin nümayişi oldu
Dərslik layihələrinə dair ictimai rəyin öyrənilməsinə başlanılıb
Azərbaycanın Türkiyəyə göstərdiyi dəstək əvəzsizdir – Türkiyəli diplomat
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Qusarda narkotik satan şəxslər ifşa edildi (FOTO)
Səbaildə piyada ölümü ilə nəticələnən qəza olub
Uşaqlarda artıq çəki – onun sağlam inkşaf etdiyinin göstəricisi deyil
Paşinyan Azərbaycan Prezidentinin yanında aciz görünürdü - Professor
Toy kortejində olan "Lamborghini" külə döndü (VİDEO)
Hərbi alpinistlərimiz “Xocalıya ədalət!” ekspedisiyasında iştirak edirlər (FOTO/VİDEO)
Zaqatalada evdən oğurluq edən dəstə üzvləri saxlanılıb
ETSN: Azərbaycanda böyük bir toplum ovun qadağan olunmasını düzgün hesab edir
Almaniyada Azərbaycan futbol klubu fəaliyyətə başladı (FOTO)
U-21 komandasının Bakıda təlim-məşq toplanışı başlayıb
Xətai rayonunda binalarda 147 köhnə lift yenisi ilə əvəzlənib
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Xəzərin sahili sintetik torlardan təmizlənib (FOTO)
İİTKM-də İsrail-Azərbaycan Ticarət və Sənaye Palatasının prezidenti ilə görüş keçirilib (FOTO)
Rəqəmsal iqtisadiyyata həsr olunan beynəlxalq konfransın Bəyannaməsi qəbul olunub (FOTO)
Bakı Ali Neft Məktəbi Tallin Texnologiya Universiteti ilə əməkdaşlığa başladı (FOTO)
Bakı polisi atılmış 7 azyaşlını uşaq evinə təhvil verdi
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu beynəlxalq əməkdaşlığa başlayır (FOTO)
Bakıda daha bir marşruta yeni avtobuslar verildi (FOTO)
İmtahandan uğurla keçənlərin sertifikat əldə etməsi üçün qeydiyyat başlanıb
Balakəndə yeni kəndlərarası yolun yenidən qurulmasına start verilib (FOTO)
Aydın Səfixanlı: Paşinyanın çıxışları Prezident İlham Əliyevdə, panel iştirakçılarında gülüş doğururdu
Yanvarda Türkiyədən Azərbaycana avtomobil ixracı artıb
Azərbaycanda yol hərəkəti qaydalarının pozulmasının əsas səbəbləri açıqlanıb
Bakıda "Hyundai" və “Mercedes” toqquşdu - 1 yaralı var
Bakı polisi 1 gündə 28 cinayətin üstünü açdı
Bakıda koronavirusla bağlı xəstəxanada 2 nəfər saxlanılır
Atəşkəs iriçaplı pulemyotlarla pozuldu - 23 dəfə
Fevralın 17-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Aydın Mirzəzadə: Prezident İlham Əliyev faktlarla, məntiqlə Paşinyanın bütün iddialarını darmadağın etdi
“Berlinale” film festivalı nasistlərlə əlaqəsinə görə Alfred Bauer mükafatını ləğv etdi
Meksika mətbuatında Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair məqalə dərc olunub
NASA ən hündürdə olan buludların şəkillərini nümayiş etdirib (FOTO)
Çində yeni növ koronavirusdan ölənlərin sayı 1770 nəfərə yüksəldi
Kamerunda 14-ü uşaq olmaqla 22 nəfər öldürülüb
Şimali Makedoniya parlamenti buraxıldı
Rusiya və Türkiyə diplomatları və hərbçiləri Moskvada İdlibdəki vəziyyəti müzakirə edəcəklər
Çinin Hubey əyalətində koronavirusdan ölənlərin sayı 1696 nəfərə çatdı
Salyanda mina tapılıb (FOTO)
Pakistanda naməlum zəhərli qazın sızması nəticəsində ölənlər var
Azərbaycanın sərbəst güləş üzrə komandası Avropa ikincisi oldu
BƏƏ-də koronavirusa yeni yoluxma hadisəsi qeydə alındı
Avropa çempionatında güləşçimiz Ermənistan təmsilçisinə qalib gələrək bürünc medal qazandı
Sərbəst güləşçi Aslanbek Alborov Avropa çempionatının bürünc medalını qazandı
Yarışlardan təəssüratlar yaxşıdır, xüsusən də evə medalla geri döndüyüm üçün - Belarus idmançısı
Fransanın cənubunda turist təyyarəsi qəzaya uğrayıb
Tamaşaçı: Belə möhtəşəm yarışların ölkədə keçirilməsi əladır
Bakıda fərdi evdə yanğın olub
Fransada mövsümi işçilər işsizlikdən sığorta islahatına qarşı çıxdılar
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 16.02.2020 tarixli bölüm
Aydın Quliyev: Dövlət başçısı Paşinyanı Minsk Qrupu həmsədrləri və dünya gücləri qarşısında çıxılmaz duruma saldı
Elmar Məmmədyarov Belçikaya səfərə yollanıb
Mətbuat Şurası MSK-nın qarşısında keçirilmiş icazəsiz aksiyada monitorinq aparıb
Sevil Mikayılova: Prezident İlham Əliyev Ermənistan hakimiyyətinin tarixi saxtakarlığını tutarlı faktlar və sənədlərlə bir daha ifşa etdi
İnzibati vəzifələr üzrə dövlət qulluğuna qəbul üçün test imtahanı keçirilib
Rafael Ağayev Karate 1 Premyer Liqa turnirinin qızıl medalını qazanıb
Bütün xəbərlər