Əzəmətli Ramana qalası - etibarlı müdafiə və biganəlik (FOTO)

Əzəmətli Ramana qalası - etibarlı müdafiə və biganəlik (FOTO)

Bəxtiyar Hacıyev – Trend:

Bu bir həqiqətdir ki, əksəriyyətimiz Bakıda yerli tarixi abidə qismində Qız qalası, Qala divarları daxil olmaqla, İçərişəhərdən başqa bir yer tanımırıq. İndi bir qismi Suraxanıda hindli tacirlər (!) tərəfindən inşa edilən "Atəşgah"ı da misal çəkə bilər. Amma bu, tamamilə başqa mövzudur.

Yurdumuzun bütün bölgələri kimi, Ab­ş­eronun da hər qarışı bir tarixdir. Vaxtilə həm də özünəməxsus qalaları ilə tanınan Abşeron, deyəsən, bu gün yalnız neft və qazı ilə məşhurdur. Bəs hanı o qalalar?

Tarixi mənbələrdə Bakı kəndlərində ümumilikdə təqribən 30, bəzi mənbələrdə isə 40 qalanın, hətta hər kənddə iki qalanın – Mərdəkandakı kimi, biri müdafiə, digəri müşahidə – olduğu qeyd edilir. Təəssüf ki, müasir dövrümüzə onlardan cəmi bir neçəsi gəlib çatıb: Ramana qalası, Mərdəkanın dördkünc və dairəvi qalaları, Nardaran qalası, Bilgəh qalası, 70 faizi dağılmış Şağan qalası, Qala qəsəbəsində Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunmuş qala. Ən azı 27-si isə... Bir hissəsi müharibələrin, digərləri 19-cu əsrdə baş vermiş güclü zəlzələnin (Maştağa qalası kimi), başqa bir hissəsi də sovet dövrünün (Buzovna qalası kimi) qurbanı oldu.

Yerdə qalan və bəzisi yerlə bir olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmış qalaların ziyarətinə Ramana istehkamından başlayaq.

Tarixi Ramana kəndinin, demək ­olar, ən hündür yerində, qayalar üzərində inşa olunmuş bu qalanın tarixindən uzun-uzadı danışmaq niyy­ətim yoxdur.

Tarixi arayış: XII-XIV əsrlərə aid edilən, ağ daşdan tikilmiş bu müdafiə qalasının hündürlüyü 15 metrdir. Şirvanşahlar dönəmində qəsr kimi də istifadə olunub.

­Nəzarətçi xanımın ünvanını tap­ıb gəlişimin məqsədini dedim. Tərəddüd ­etmədən qalanın girişindəki qapının açarını mənə verdi.­ Barmaqlıqlı qapını açıb içəri keçdim və arxamca bağlad­ım. Bunu həmin nəzarətçi tapşırmışdı. De­diyinə görə, qapı açıq qalanda uşaqlar içəri girir, divarlar­ı yazır, itlər də içərini murd­arlayır. Şübhə etmədim, çünki Mərdəkandak­ı dairəvi qalanın qapısı açıq, nəzarətsiz qaldığı üçün elə bu gündədir (qismət olsa, bu barəd­ə növbəti yazıların ­birində). Və... açarı əlimdə, ilk baxış­dan sadə, lakin əzəmətli olan qala ­ilə üzbəüz, təkbətək dayandım. Özümü sanki i­stehkamın böyüyü, bir qədər sonra qala hasarları boyunca gəzərkən və qəsəbəyə yuxar­ıdan aşağı baxanda, az qa­la, "Ramananın ağası" kimi hiss etdim. Qalanın əzəməti mənə sirayət etmişdi...

Belə vüqarlı dayanmağa haqqı da var Ramana qalasının! Axı ­əsrlərlə neçə-neçə sa­kini düşməndən qoruyub, neçə-neçə qadın, uşaq, yaşlı qala divarları ara­sında özlərinə etibarlı sığınaca­q tapıb.

Mən ­daşların canlı olduğunu ­hiss edirəm həmişə. Sükutun dili ilə danışma­ğı bacarır daşlar, qayalar. Bu­ daşlar da Ramana qalasının həm ə­zəmətindən, dövrünün ən mükəmməl­ istehkamlarından biri olmasından, əhəmiyyə­tindən danışdı mənə, həm də şikayət etdi. Axı niyə belə b­ir möhtəşəm qala bu gün baxıms­ız vəziyyətə düşməlidir? Düzdü­r, 1950-ci ildə Bülbülün rol aldığı "Kor­oğlu" filminin çəkilişi ­zamanı qalada müəyyən bərpa işləri g­örülüb, lakin tam bərpa işləri­nə bu gün də ehtiyac var. Məsələn, hazırda qalanın yuxarısına çıxmaq müşkülə çevrilib. Üst mərtəbədəki döşəmənin­ uçulması digər daş pilləkənə keçməyə imkan vermir ki, bu da ziyarətçini qalanın başından gözəl mənzərəni seyr etməkdən məhrum edir.

Qalanı gəzdikcə göz önündə bir çox hadisələr "canlanır": yüzillər boyunca qalanın şahidi olduğu müharibə, yadelli basqınları, qan-qada, qələbə, məğlubiyyət, qorxu, sevinc... Qız qalasında olduğu kimi, burma daş, dar pillələrlə qalxdıqca anlayırsan ki, bu pilləkən üsulu istehkama hücum edən düşməni tək-tək qalxmağa məcbur edirdi və bu halda düşməni zərərsizləşdirmək də asan idi. Divarların qalınlığı da döyüş meydanlarında artilleriya silahları peyda olana qədər istehkamın necə etibarlı müdafiə qalası olduğunu göstərir. Daş hasarlar üstündə gəzdikcə isə qalanın həm də mükəmməl müşahidə məntəqəsi olduğunu anlayırsan.

Ümumiyyətlə, əsasən, XII əsrdən etibarən tikintisinə başlanılan bu qalalar bir-biri ilə təmasda idi. Həm də qalaların yarımadanın cənubla müqayisədə daha çox şimal-şərq sahillərində, yəni Bakının şimal və şimal-şərq kəndlərində tikilməsi təhlükənin də əsasən bu istiqamətdən (!) gəldiyini göstərirdi. Sahildə yadelli gəmilərini görən ilk qala gecələr tonqal işığı, gündüzlər tüstü vasitəsilə təhlükə barədə məlumatı digər qalaya, həmin qala da bir başqa qalaya ötürürdü və beləliklə, mərkəz – Bakı qalası (İçərişəhər) daxil olmaqla, bütün Abşeron ayağa qalxırdı. Bəzi tarixçilər vaxtilə bütün qalalardan digər qalaya, ümumilikdə, Bakı qalasına, o cümlədən Qız qalasına yeraltı yolların olduğunu iddia edirlər. Bu yeraltı yollar olmasa belə, Abşeron qalalarının bütövlükdə necə mükəmməl müdafiə sistemi olduğu aydındır və çox geniş tədqiqat işlərinin aparılmasını tələb edir.

Abşeronun həm mü­şahidə qalaları, həm də istehkamları tam­ bərpa olunmalıdır. Axı zaman-zaman yadellilərin basqınlarına dözən bu qalalar bu gün bu biganəliyə dözməyə bilər...

Bu tarixi abidələr əcnəbi tur­istlərdə də böyük maraq oyadacaq. Paytaxtımız təkcə mərkəzdən ibarət deyil ki. Şəhərimizin qonaqları üçün qalalara və digər tarixi abidələrə səfərlər təşkil etməklə, həmçinin çimərlik turizmini inkişaf etdirməklə ətraf qəsəbələrin infrastrukturunu, qonaqpərvər sakinlərinin sosial rifahını da xeyli yaxşılaşdırmaq olar. Bundan başqa, məsələn, elə Ramana qalasının ətrafında kiçik ailəvi istirahət düşərgəsi, eləcə də "piknik" üçün şərait yaratmaq, ekskursiyalar təşkil etmək olar. Belə olsa, gələcəyimiz olan uşaqlar da milli ruhda böyüyər, kiçik yaşlarından tariximizə, abidələrimizə mənən bağlı olarlar.

Avropalılar orta əsrlərdə baş kəsdikləri aləti - gilyotini turistlərə bəh-bəhlə sırıdığı halda, biz öz möhtəşəm tarixi abidələrimizin gözümüzün önündə məhv olmasına – söhbət təkcə Abşerondakı abidələrdən getmir – biganə yanaşırıq. Bu barədə ciddi düşünmək, iş görmək vaxtı çoxdan çatıb, hətta bir qədər gecikmişik...

Lakin son illərdə Azərbaycanda turizm sektorunun inkişafı, vətənimizə xarici, o cümlədən qonşu ölkələrdən turist axınının xeyli artması və s. bu sahədəki çatışmazlıqların tədricən aradan qaldırılacağına ümid etməyə əsas verir.

(Ardı var)

Ramana qalasından ən son görüntülər:

"Intel" fərdi kompüterlər üçün yeni nəsil prosessorları təqdim edib
"Intel" fərdi kompüterlər üçün yeni nəsil prosessorları təqdim edib
Kaspersky identifikasiya, autentifikasiya və avtorizasiya arasındakı fərqi izah edir
Kaspersky identifikasiya, autentifikasiya və avtorizasiya arasındakı fərqi izah edir
Azərbaycanda mobil operatorların gəlirləri açıqlanıb
Azərbaycanda mobil operatorların gəlirləri açıqlanıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 27 651 nəfər sağalıb
Binəqədi rayonunda yaşayış evində baş verən yanğın söndürülüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
"YouTube"un işində qüsurlar yaranıb
Azərbaycan Bolqarıstana qazı Rusiyadan 4 dəfə ucuz tədarük edir
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 29 oktyabr
Mingəçevir Dövlət Universitetinin əməkdaşı gənclər üçün təlimlərdə iştirak edib (FOTO)
Ərdoğan İtaliya və Böyük Britaniyaya səfər edəcək
"Facebook" şirkəti adını dəyişdirdi
SOCAR yeni İstiqrazlar buraxacaq
"Cənub Qaz Dəhlizi" Rusiya qazına yeganə alternativdir - "The Economist"
Avropada qazın qiyməti min kubmetr üçün 900 dollardan aşağı düşüb
QDTİB Azərbaycanı Paris iqlim sazişi çərçivəsində öhdəliklərinin icrasında dəstəkləməyə hazırdır (ÖZƏL)
Bu il cəza çəkməkdən azad edilmiş neçə nəfərə sosial müavinət verilib? - AÇIQLAMA
NATO baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Əfqanıstanda göstərdiyi dəstəyə görə Azərbaycana minnətdarlığını bildirib
Azərbaycanda otellərdən ən çox bu ölkələrin vətəndaşları istifadə edib
Mədə-bağırsaq xəstəliklərinin əsas səbəblərindən biri fast-food qidalarıdır - Həkim
Azərbaycanda mehmanxanaların gəlirlərinin məbləği açıqlanıb
Avropa Mərkəzi Bankı kreditlər üzrə uçot dərəcəsini dəyişməyib
Normadan artıq emal olunmuş qidaların orqanizmə təsiri
Qəbul imtahanlarında hansı dəyişikliklər olacaq?
Gəncədə “Nizami Gəncəvi İli”nə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Ceyhun Bayramov İƏT Gənclər Forumunun prezidenti ilə görüşüb (FOTO)
Heydər Əliyevdən miras Azərbaycançılıq məfkurəsinin və ordu-xalq birliyinin təntənəsinə çevrilən tədbir keçirilib (FOTO)
Azərbaycan İnvestisiya və Mədəniyyət Sammiti çərçivəsində panel müzakirələr təşkil olunub (FOTO)
AMEA-nın bir neçə institutuna baş direktorlar seçilib
Baş nazir Türkiyənin Vitse-prezidentinə təbrik məktubu göndərib
Mingəçevir Dövlət Universiteti şəhid Yasən Əhmədovun xatirəsini anıb (FOTO)
Əli Əsədov Türkiyə Banklar Birliyinin İdarə Heyətinin sədri ilə görüşüb
Rusiya Cənubi Qafqazda kommunikasiyaların açılmasına xidmət edən addımlara sadiq qalmağı düzgün hesab edir - Zaxarova
Bu gün ölkədə 800-ə yaxın yaşayış məntəqəsi qazlaşdırılmayıb - Ruslan Əliyev
Fəal yaşlanma layihəsi çərçivəsində "Qəlbi cavanlar düşərgəsi" təşkil olunub (FOTO)
Kiyevdə karantin rejimi sərtləşdirilir
“SOCAR” Rumıniyada 66-cı yanacaqdoldurma məntəqəsini istifadəyə verib (FOTO)
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə hazırlanan yeni resurs bazası ictimaiyyətə təqdim olunub (FOTO)
Abonentlərə verilən təbii qazın tərkibinə hava necə düşür? - Baş direktor AÇIQLADI
Tibb Universitetinin daha 5 qrupu distant təhsilə keçib
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 420 nəfər COVID-19-a yoluxub, 29 nəfər vəfat edib
"Nar" qazi müəllimlər haqqında kitabın çapına dəstək olur
Qaradağda şəhid məzarları, abidələri və barelyeflərinin ətrafının abadlaşdırılması aksiyası keçirilib (FOTO)
“Qadın sahibkarlara dəstək sosial missiyamızın vacib hissəsidir", - Evgeniya Qaşikulina, AccessBank (FOTO)
"Azəriqaz" Smart sayğacları niyə mexaniki sayğacla əvəzləyir? - Baş direktor açıqladı
Ağdam ruhlar şəhərinə bənzəyir - Peter Erdeyi
Dövlət komitəsi İraqdan gətirilən azərbaycanlı uşaqlarla bağlı açıqlama yaydı
İki məhkəmə sədri Məhkəmə Hüquq Şurasına üzv seçildi
Üzdə plastik cərrahiyyə üsulları
Hava şəraiti qeyri-sabit olacaq, yağış yağacaq - PROQNOZ
"Barselona" müvəqqəti məşqçi təyin edib
Qəbələdə ətraf mühiti çirkləndirənlər cərimələnib
"Paşa Bank" Azərbaycanın startap ekosistemini dəstəkləyəcək
UNEC-də XVI Beynəlxalq Strateji İdarəetmə beynəlxalq konfrans işə başlayıb (FOTO)
DİN bir qrup qazinin torpaq sahəsi ilə bağlı mübahisəsinə aydınlıq gətirdi
Avtobusun şüşələri adam sıxlığından sınıb? - BNA açıqladı
Fuad Qəhrəmanlının qızına təcavüzdə təqsirləndirilən şəxsin şikayəti rədd edildi
Hərbi Dəniz Qüvvələrində "Ən yaxşı gəmilər divizionu" adı uğrunda müsabiqə keçirilib (VİDEO)
Şəhid adından saxta səhifə açaraq insanlardan pul tələb edən şəxs saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda koronavirusa qarşı dördüncü doza vaksin vurdurmaq mümkündür - RƏSMİ
Diplomatlarla bağlı qanun layihəsi plenar iclasa tövsiyə olundu
769 şəhid və qazi ailəsinin içməli su təchizatı yaxşılaşdırılıb (FOTO)
Bir il öncə Bərdəyə atılan raketlər erməni terrorunun növbəti nümunəsi idi - Deputat
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi hakim icraatına verildi
Türkiyə və Azərbaycan iki qardaş ölkə kimi hər zaman bir-birinin yanındadır - Tamam Cəfərova
“Tut əlimdən” layihəsi: Agentlik sədri şəhid uşaqları ilə bir gün keçirib (FOTO)
Pedaqoji Universitetin qəhrəmanları (FOTO)
Bu il bal yarmarkasında ən çox cökə balı çatışa çıxarılıb (FOTO)
“AzerGold” QSC-nin şəhid əməkdaşı Rauf Əsgərovun xatirəsi anılıb (FOTO)
AHİK sədri Səttar Möhbalıyev türkiyəli həmkarları ilə görüşüb (FOTO)
Sahibkarlıq obyektlərində monitorinqlər keçirilir
Sabah Bakıda “Zəfər” yarmarkası keçiriləcək
Türkiyədə Azərbaycan əleyhinə kampaniya aparan telekanal cəzalandırılıb
Ermənistandan bəzi müsbət siqnallar alırıq - Hulusi Akar
Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin daha bir hakimi koronavirusa yoluxub
İraqda hərbi bazaya hücum olub
Prokuror Neftçalanın sabiq icra başçısına 11 il cəza istədi
İranda daha 159 nəfər koronavirusdan ölüb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-NATO əməkdaşlığı planında Rumıniya çox mühüm rol oynayır
Prezident İlham Əliyev: İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə biz Qırğızıstan xalqının dəstəyini hiss edirdik
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə Respublikası bu gün beynəlxalq arenada olduqca əhəmiyyətli yerə malikdir
Bu il səkkiz avtomobil yolunun tikintisi başa çatdırılıb
Ermənistan Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasına başlamağa hazırdır
Azərbaycanda payızlıq əkin sahəsinin 81 faizi şumlanıb
Prezident İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı təbrik edib
I və III qruplardakı dəyişiklik qəbul prosesinə necə təsir edəcək?
Bu şəxslərə 15 faiz sığorta ödənişi veriləcək
STAR neft emalı zavodu idxalı artırıb
Bu il Nar bayramı keçiriləcək? - AÇIQLAMA
Sabah hava yağışlı keçəcək
I qrupa informatika fənni 2023-cü ildə əlavə ediləcək - DİM sədri
Ermənistan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı silahlanmada Azərbaycandan geri qalıb - Armen Sarkisyan
Rusiyada koronavirusa yoluxma və ölüm sayı rekord həddə çatıb
Bakıda sərnişin avtobusunda koronavirus xəstəsi saxlanıldı
Ermənistan prezidenti bu şərtlə istefa verməyə hazırdır
Bakıda küçədən qumbara tapıldı (FOTO/VİDEO)
Aşağı bal toplayanların seçim imkanı artacaq - Məleykə Abbaszadə
Dövlət Məşğulluq Agentliyində Sahibkar Qadınlar İB-nin nümayəndələri ilə görüş keçirilib (FOTO)
Bakının möhtəşəm Ağ Şəhər bulvarı (FOTOSESSİYA)
Britaniyada avtomobil istehsalı son 40 ildə ən aşağı səviyyəyə düşüb
Qəbələdə avtomobil piyadanı vuraraq öldürüb
Nərmin Quliyevanın qətli ilə bağlı məhkəmədə yenidən ziddiyyətlər yarandı
Türkiyə Ermənistanla münasibətlərin normallaşması məsələsində Azərbaycanla birgə hərəkət edir - Çavuşoğlu
Bütün xəbərlər