"Nabukko" tələssə yaxşıdır – Trend Capital -ın icmalçısı

Azərbaycan, Bakı, 26 sentyabr/ Trend müxbir S.Əliyev/ 2013 - cü ildən Avropanın Rusiya qazının idxalından asılılığını azaltmaq üçün nəzərdə tutulan "Nabukko" qaz kəmərinin tikintisi layihəsinin realizəsi ən yaxın perspektivdə daha dəqiq konturlar əldə edə bilər.

Bu layihənin perspektivsizliyi, realizəsinin çətinliyi, "Nabukko" ilə qazın ixracı mənbələrinin olmaması bəyanatları onun həyata keçirilməsinin mümkünlüyünə inama keçir. Belə ki, bu qaz kəmərinin başlayacağı ölkənin - Türkiyənin Prezidenti Abdullah Gül layihənin realizəsi reallığını bəyan edib.

Bununla yanaşı, ekspertlər hesab edirlər ki, "Nabukko" layihəsinin realizəsinin yubadılması ilə onun dəyəri artır. Bu gün siyasi, iqtisadi və maliyyə məsələlərinin həllinin axtarışı gedir. Rusiya Avropa bazarında hakim vəziyyətini saxlamaq istəyir və yeni alternativ layihələri realizə edir. Ekspertlərin rəyinə görə, "Şimal axını", "Cənub axını" qaz  kəməri layihələrinin realizəsi və xüsusən də "Mavi axının" genişləndirilməsi RF-nin Avropa bazarında öz təsirini və hakim mövqeyini artırmaq cəhdləridir.

Dəyəri $12 mlrd. olan "Nabukko"nun realizəsinin səmərəliliyini artırmaq üçün, ilk növbədə, bu marşrut üzrə qaz ixracı mənbələrini müəyyən etmək lazımdır. Hazırda bu məsələ üzrə Azərbaycanla fəal məsləhətləşmələr aparılır. Xəzərin Azərbaycan şelfindən hasil edilən qaz "Nabukko" ilə ixrac edilə bilər. Lakin bu, yalnız "Şahdəniz" qaz-kondensat yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsində (bu layihənin realizəsinə 2013 -  cü ildən sonra başlamaq nəzərdə tutulur) mümkündür. Belə ki, bütün qalan ixrac həcmlərinin Türkiyə və Gürcüstana ixracı barədə müqavilələr bağlanılıb. Ekspertlərin qeyd etdiklərinə görə, "Şahdəniz" yatağından hasilat həcmi "Nabukko" kəmərinin bütün ötürmə gücünü ödəməyə çatmır.

Digər potensial qaz ixracatçısı kimi, bu yanacağın böyük ehtiyatlarına malik Türkmənistan çıxış edə bilər. Qazın Türkmənistandan "Nabukko"ya çatdırılması üçün Xəzərin dibi ilə sualtı qaz kəmərinin tikintisi lazımdır ki, onu Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən Türkiyəyə, buradan da Avropaya nəql etmək mümkün olsun.

Qaz kəmərinin yaradılması fikri əvvəlcə İranı əsas qaz ixracatçısı kimi nəzərdə tuturdu. Lakin Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı çətinləşmiş siyasi şərait bu prosesə xeyli dəyişiklik edib.

Bununla yanaşı, İranın sonuncu bəyanatı diqqətin artırılmasına və "Nabukko" boru kəməri layihəsi üzrə qərarların qəbulunun sürətlənməsinə səbəb olacaq. İİR - in neft naziri Qulamhüseyn Nozarinin bildirdiyinə görə, İran layihənin realizəsini "bütün həyatı boyu gözləməyəcək". Yaxın vaxtlarda İranla "Nabukko"ya dair saziş imzalanmazsa, rəsmi Tehran qazın ixracı üzrə digər şirkətlərə müraciət etməli olacaq. Öz növbəsində, Macarıstanın MOL şirkətinin ("Nabukko"nun tikintisi üzrə Konsorsiumun iştirakçısı) rəhbəri Solt Hernande bildirib ki, İran bu kəmərə qoşulmasa da,"Nabukko"  həyata keçirilə bilər.

İranın öz qazını alternativ marşrutlar üzrə ixracına real perspektivləri var. Onlardan ən böyükləri Pakistan və Hindistana qaz ixracı ola bilər. Bu ölkələrin başçıları bu günlərdə "Cənubi Pars" yatağından Pakistanın Multan regionunadək qaz kəmərinin tikintisi layihəsinin realizəsi üçün birgə şirkətin yaradılması haqqında sazişə nail olublar. Bu şirkət $7,5 mlrd. vəsait cəlb etməli olacaq. Boru kəmərinin uzunluğu 2700 km təşkil edəcək.

İrandan Hindistana qaz kəmərinin tikintisi məsələsi ötən əsrin 80 - ci illərindən müzakirə edilir. O zaman bu boru kəmərinin çəkilməsi üçün iki variant olub - dənizin dibi ilə və quru ilə Pakistandan keçməklə. Lakin birinci variant baha başa gələcəyindən, iqtisadi baxımdan məqsədəuyğun olmadı, ikinci isə, siyasi motivlər əsasında çətinləşdi. Son zamanlar tez-tez siyasi problemlər birgə layihələrin realizəsinin iqtisadi məqsədəuyğunluğunun qarşısında geri çəkilir ki, bu da İrandan Hindistana qaz ixracı layihəsinin həyata keçirilməsi reallığını artırır. Dehli boru kəmərinin öz ərazisinədək uzadılması üçün bu layihədə maraqlı olduğunu bəyan edib.

Bu gün Asiya bazarı dünyada ən fəal və sürətlə artan bazarlardan biridir. BP - nin "Dünya energetikası - 2008" hesabatındakı məlumatlara əsasən, 2007 - ci ildə Hindistanda qaza tələbat 2006 - cı ilə nisbətən 7,6 faiz artıb.

1997-2007 - ci illərdə Hindistan və Pakistanda qaz istehlakı: (mlrd. kubmetr) (BP - nin məlumatları)

Ölkə

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Hindistan

22.3

24.5

25.1

26.4

26.4

27.6

29.5

31.9

35.7

37.3    

40.2

Pakistan

19.8  

20.1  

22.2  

22.8  

23.4  

22.9  

25.2  

27.4  

30.2  

30.5  

30.8

BP şirkətinin qiymətləndirməsinə görə, İranın təsdiq edilmiş qaz ehtiyatları 27,8 trln. kubmetrdir (Rusiyadan sonra ikinci yer). 2007 - ci ildə İİR - də 111,9 mlrd. kubmetr qaz hasil edilib ki, bu da 2006 - cı ildəkindən 3 faiz çoxdur.

Beləliklə, yaxın perspektivdə "Nabukko" layihəsinin realizəsi prosesinin fəallaşacağını gözləmək olar. Çox ehtimal ki, Avropa enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi mümkünlüyündən ibarət siyasi və iqtisadi prioritetlər və ya İranla sərt siyasi qarşıdurmanın davam etdirilməsi arasında seçim etməli olacaq.

Sorğu:

"Nabukko" - uzunluğu 3,3 min kilometrə bərabər olan və Rusiyanı dolanmaqla Mərkəzi Asiyadan Aİ ölkələrinə, ilk növbədə isə, Avstriya və Almaniyaya çəkilməsi layihələndirilən magistral qaz kəməridir. Layihə gücü ildə 26 -32 mlrd. kubmetrə bərabərdir. Tikintini 2013 - cü ilə başa çatdırılması planlaşdırılır.

Qaz kəmərinin Tikintisi üzrə Konsorsiumda aşağıdakı şirkətlər iştirak edir: OMV Gas GmbH (Avstriya), Botas (Türkiyə), Bulgargaz (Bolqarıstan), S.N.T.G.N. Transgaz S.A. (Rumıniya),  MOL Natural Gas Transmission Company Ltd. (Macarıstan), RWE (Almaniya).

İlkin olaraq 2004 - cü ildə təklif edilən "Nabukko" qaz kəməri layihəsi İranın Fars körfəzindəki yataqlarından qaz ixracını nəzərdə tuturdu. 2006 - cı ildə İranın nüvə proqramı ətrafındakı münaqişə ilə əlaqədar, layihəni elə bir formada dəyişmək qərara alındı ki, Türkmənistan, Özbəkistan və Azərbaycandan qaz ixracını həyata keçirmək imkanı olsun.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]

Azərbaycan Ordusunun şanlı aprel zəfərindən 5 il ötür
Azərbaycan Ordusunun şanlı aprel zəfərindən 5 il ötür
Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edə bilib - Tural Gəncəliyev
Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edə bilib - Tural Gəncəliyev
Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Britaniyanın "Aardvark Group" şirkəti Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərinin minalardan təmizlənməsində iştirak edib
Loading Bars
Xəbər lenti
Hərbi Qənimətlər Parkı yeni reallıqların nümunəsidir - Deputat
Bakıda tıxac avtobusların hərəkətində çətinliklər yaratdı (FOTO)
DİM bu gün buraxılış imtahanı keçirəcək
Bu gündən ölkədə istilik təchizatı dayandırılır
Aprelin 15-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Azərbaycanda bankomatlar vasitəsilə əməliyyatlar artıb
Yevlaxda cücə sexi yanıb, 1 nəfər ölüb
Tokiodakı Olimpiya və Paralimpiya oyunları tamaşaçısız keçirilə bilər
Azərbaycan əhalisi 3 ayda 10 milyard manata yaxın pul xərcləyib
İraqın şimalında raket hücumunda türk əsgəri həlak olub
Nyu-York polisi mümkün olan etirazlara görə 12 saatlıq növbələrə keçəcək
ABŞ-da "Johnson & Johnson" peyvəndi ilə bağlı qərar təxirə salınıb
Rusiya Türkiyə ilə hava uçuşlarını məhdudlaşdırıb
İraqın Erbil hava limanına PUA ilə hücum edilib
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 55 413 nəfər sağalıb
"Mançester Siti" və "Real" Çempionlar Liqasının yarımfınalına yüksəlib
NATO öz ordusunu Əfqanıstandan çıxarmağa başlayıb
Bakı sakini mənzildə halsız vəziyyətdə aşkar edilib
"Brent" markalı neftin qiyməti 66,9 dollar təşkil edib
Dünyada ötən sutka koronavirusa 679 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜS
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva SMA xəstəliyindən əziyyət çəkən Tunarla bağlı tapşırıq verdi
Balakəndə yol polisi reyd keçirib, qaydaları pozan sürücülər barəsində protokol tərtib olunub (FOTO)
Aleksandr Lukaşenko: Prezident İlham Əliyev postsovet məkanındakı prezidentlər arasında ən savadlı, ən mədəni insandır
Vaksini Azərbaycanla bölüşməyə hazırıq - Belarus Prezidenti
Bizim razılığa gəldiyimiz bütün məsələlər reallaşacaq - Belarus Prezidenti
Belarus ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin strateji xarakterini bir daha təsdiq etdik - Aleksandr Lukaşenko
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın başına gələnlərin təqsirkarı Ermənistan rəhbərliyidir
Prezident İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nizamlanıb
Prezident İlham Əliyev: Minsk qrupunun nə ilə məşğul olacağı bizə hələ məlum deyil
Prezident İlham Əliyev: Qarabağın bərpası layihələrində üç dost ölkədən olan şirkətlər artıq işləyirlər
Prezident İlham Əliyev: Belarus bizim dostumuz, sınaqdan çıxmış tərəfdaşımızdır
Prezident İlham Əliyev: Biz hədəflərimizi çox dəqiq müəyyən etmişik
MDU-nun rektoru Ramazan ayının gəlişi münasibətilə professor-müəllim və inzibati-texniki heyətini təbrik edib
Minsk Qrupunun xəbis niyyəti - Revanşizm körüklənir?
BEA Azərbaycanın OPEC+ sazişini icra etməsini qiymətləndirib
Ermənilər Cəbrayılda 800 yaşı olan Şərq çinarını xüsusi vandallıqla məhv edib (FOTO)
BEA Azərbaycanda neft hasilatı üzrə proqnozlarını yüksəldib
Hindistan pandemiya ilə bağlı qlobal rifah üçün güclərini bölüşəcək - Baş nazir
Yaşıl enerji məkanı üzrə alt İşçi Qrupunun ikinci iclası keçirilib (FOTO)
Ən mürəkkəb münaqişə ocaqlarından birini Azərbaycan öz güclü ordusu ilə söndürə bilib - Deputat
Baş nazir Əli Əsədov Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb
Ağdamda bıçaqlanma hadisəsi olub
XİN Fransanın Ermənistandakı səfirinə cavab verdi
Erməni cəmiyyəti hansısa şovinist qüvvələrin əsirinə çevrilməməlidir - Deputat
Belarus Prezidentinin Azərbaycana işgüzar səfəri başa çatıb (FOTO)
Azərbaycan müharibə meydanında da müdrik, humanist, sülhsevər mövqeyini ortaya qoyub - Tamam Cəfərova
“Dərs vaxtı”nda cədvələ uyğun mövzular təqdim olunub
“Əsas Məsələ”də “Cənubi Qafqaza yeni baxış: münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq” adlı beynəlxalq konfrans müzakirə olunub
Hərbi Qənimətlər Parkına axın edən paytaxt sakinləri: Ölkəmizlə bir daha qürur duyduq - Trend TV-nin REPORTAJI
“Azərpoçt” MMC-nin Baş direktoru PTT rəhbəri ilə onlayn görüş keçirib (FOTO)
Azərbaycanın diplomatik mübarizədə qələbəsi döyüş meydanında Zəfərini şərtləndirən amillər sırasındadır - Vüqar Rəhimzadə
Ukrayna və Azərbaycan alternativ enerjinin istifadəsi potensialını artıra bilər
Qubadlıda yol tikintisi zamanı XVlll əsrə aid məscidi qanunsuz sökənlər cəzalandırılacaq
Somalidə avtobus partladılıb - 17 ölü
Azərbaycanla İtaliya arasında humanitar sahədə əməkdaşlıq xüsusi anlam daşıyır - Sevil Mikayılova
Qəbul imtahanında Vətən müharibəsi ilə bağlı suallar olacaq
Aprelin 15-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
BMT-nin ofisi Azərbaycanda humanitar fəaliyyəti dəstəkləmək üçün 2 milyon ABŞ dolları ayırıb (FOTO)
Ukrayna azad edilmiş ərazilərin bərpasında Azərbaycana kömək etməyə hazırdır - Baş nazirin müavini
Azərbaycan-Türkiyə gömrük məsələləri üzrə birgə komitənin iclası keçirilib (FOTO/ VİDEO)
Cəlilabadda reyd: sürücülər cərimələndi (FOTO)
YAP Gənclər Birliyinin üzvləri Hərbi Qənimətlər Parkını ziyarət edib (FOTO)
“Yaşıl Marafon” çərçivəsində Qubadlıda ağacəkmə aksiyası keçirilib (FOTO)
Neftçalada içməli su probleminin həlli üçün yeni layihənin icrasına başlanılır (FOTO)
Türk Şurası ölkələri futbol sahəsində əməkdaşlıq sazişi imzalayıb
30 il boyunca faydalı iş görməyən Minsk qrupunun indi məsləhət vermək haqqı yoxdur - Deputat
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb
Azərbaycanda 2 293 nəfər COVID-19-a yoluxub, 31 nəfər vəfat edib
Birinci rübdə 30 min şəxsə e-qaydada fərdi hesab açılıb
AQTİ-nin regional sınaq laboratoriyaları səriştəlik proqramında yüksək nəticə göstərib (FOTO)
Azərbaycan və Ukraynanın əməkdaşlığı üçün bir sıra istiqamətlər mövcuddur - Baş nazirin müavini
Ermənistanla dövlət sərhədində daha bir hərbi hissə fəaliy­yə­tə başladı (FOTO)
Xızıda "Mitsubishi" yanıb
Hərbi Qənimətlər Parkına hansı marşrut avtobusları gedir? - BNA açıqladı
Şəhidlərimizin əziz xatirəsinə həsr edilmiş sərgi təşkil olunub (FOTO/VİDEO)
Yulğun kollarının məhv edilməsi ilə bağlı iş prokurorluğa göndərildi
Saatlı sakinindən 2 ədəd odlu silah götürülüb
Ramanada şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə mənzillər verildi (FOTO)
Türkiyə parlamentində Ermənistanın Azərbaycana hücumu zamanı qeydə alınan pozuntular müzakirə ediləcək
Türkiyə Liviyaya COVID-19-a qarşı vaksin göndərir (FOTO)
İşğaldan azad olunan ərazilərə ceyranlar buraxılacaq
“TURKUAZ” layihəsi çərçivəsində ilk ekspres konteyner blok qatarı Bakıya çatıb
Moody’s Bank Respublikanın reytinq üzrə proqnozunu iki pillə birdən yüksəltdi
Ukrayna Baş nazirinin müavini Ağdama gedib (FOTO)
Azərbaycanda nikah və boşanmaların sayı məlum olub
Azərbaycan və Belarus prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər (FOTO) (YENİLƏNİB)
Azərbaycan-Belarus sənədləri imzalanıb (FOTO)
Yeni doğulan körpələrin 53,2 faizi oğlandır
Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb
Hesab.az fəaliyyətinin 10-cu ilini qeyd edir
Küçədə saxlanılan koronavirus xəstələri xəstəxanaya yerləşdirilib
Putin vaksinin ikinci dozasını vurdurub
UNEC təkrar ali təhsilə sənəd qəbulu elan edir
İranda koronavirusdan gündəlik ölüm halı 300-ü keçib
Azərbaycan Türkiyədən 100 milyon dollarlıq kimyəvi məhsul idxal edib
Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyin 50 illik yubileyi qeyd ediləcək - Sərəncam
Kiyevdə sərt karantin rejiminin müddəti uzadılıb
Xətai rayonunda küçələr abadlaşdırılır (FOTO)
Aleksandr Lukaşenko: Azərbaycan öz milli arzusuna çatmaq yolunda böyük addım atıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-Belarus münasibətləri hər hansı problemlərdən tamamilə uzaqdır
Bütün xəbərlər