Türkiyənin NATO ilə əlaqələri təhlükə altındadır – Ariel Koen

Türkiyənin NATO ilə əlaqələri təhlükə altındadır – Ariel Koen

Türkiyə, İstanbul, 25 noyabr /Trend, müxbir E.Tarıverdiyeva/

Türkiyə və ABŞ-ın İran, Rusiya, Qafqaz və Yaxın Şərqdəki maraqları son vaxtlar haçalanmağa başlayıb. Aparıcı amerikalı ekspert Ariel Koen belə hesab edir.

"Hazırkı tendensiyalar göstərir ki, Türkiyənin ABŞ və NATO ilə əlaqələri və onun Qərb yönümlü olması təhlükə altındadır", - "İrs" Fondunun Rusiya, Avrasiya və beynəlxalq enerji siyasəti üzrə aparıcı eksperti Koen İstanbulda "Türkiyənin xarici siyasətində dəyişikliklər: Transatlantik birlik üçün çağırış?" adlı konfransda çıxışı zamanı bildirib.

Onun sözlərinə görə, onilliklər ərzində Türkiyə və Birləşmiş Ştatlar Balkan, Aralıq dəniz, Fars körfəzi, Mərkəzi Asiya daxil olmaqla, böyük məkanda əməkdaşlıq edirlər. Lakin Türkiyə və ABŞ-ın İran, Rusiya, Qafqaz və Yaxın Şərqdəki maraqları son vaxtlar haçalanmağa başlayıb və buna bir neçə nümunə var. Trend-in Ekspert Şurasının üzvü Koen hesab edir.

"Türkiyə İrana qarşı BMT sanksiyalarının dördüncü mərhələsinin əleyhinə səs verməklə öz müttəfiqlərinə, eləcə də Birləşmiş Ştatlara və İsrailə meydan oxudu. 2010-cu il sentyabrın 12-də Türkiyə dünyəvi dövləti zəiflədən mühüm siyasi addım atdı. Həmin tarixdə əhalinin əksəriyyəti referendumda Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) məhkəmə sistemi üzərində siyasi nəzarətinin artırılması və ölkənin siyasi sistemində əks sistemlərin zəifləməsi leyinə səs verdi.

Referendumun nəticələri bu yaxınlaradək Atatürkün yaratdığı Türkiyə Respublikasının dünyəvi xarakterinin başlıca tarazlığı olan hərbi və məhkəmə sistemini zəiflətdi", - konfransda çıxış edən Koen bildirib.

Ekspert hesab edir ki, bu gün Ankaranın daxili irəliləyişləri xarici siyasətdəki dərin dəyişikliklərlə əlaqələndirilib. Koenin sözlərinə görə, onlar ABŞ-ın regiondakı həyati əhəmiyyətə malik maraqlarını əngəlləyir, çünki Türkiyə İraq, İran, Qafqaz, Qara dəniz və Balkanda əsas geosiyasi rol oynayır.

"Türkiyə Avropa və ABŞ-dan aralanaraq, Rusiya və müsəlman dünyası ilə əlaqələr quraraq çoxqütblü dünyada müstəqil qütb olmağa çalışır. Burada Ankaranın xarici siyasətinin artan islamlaşması da öz rolunu oynayır. Türkiyə müsəlman dünyasında və Yaxın Şərqdə liderliyə iddialıdır", - o deyib.

Onun fikrincə, Trükiyə AKP-nin nəzarəti altında İran və ərəb qonşuları və digər müsəlman ölkələr ilə çox vaxt ABŞ, İsrail (hərbi-siyasi və turizm əlaqələrinin sıfıra endiyi) və digər Qərb müttəfiqlərinin maraqları hesabına daha sıx münasibətlərə can atır.

"Türkiyə Avropa və Birləşmiş Ştatların NATO-da çoxdankı əsas tərəfdaşı və strateji müttəfiqidir, lakin son vaxtlar siyasətçilər və ekspertlər arasında Türkiyənin NATO-nun maraqlarına sadiqliyi barədə qanuni suallar yaranır", - Koen belə güman edir.

"Düşünmək lazımdır ki, ABŞ, Türkiyə, NATO və Aİ regional, eləcə də İranın artmaqda olan raket-nüvə potensialindan müdafiə, Cənubi Qafqaz ölkələrində sabitlik və müstəqillik, enerji boru kəmərlərinin təhlükəsizliyi və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi kimi ümumi maraqlara malikdirlər. Vaşinqton hesab edir ki, NATO-nun üzvü və ABŞ-ın əsas tərəfdaşı kimi Ankara regiondakı müttəfiqləri ilə, o cümlədən İsraillə münasibətləri pozmamalıdır", - o deyib.

Onun sözlərinə görə, lakin Ankaranın öz ərazisində raket hücumundan müdafiə (RHM) sisteminin yerləşdirilməsi ilə bağlı məsələdə NATO qarşısında qoyduğu şərtlər böyük narahatlığa səbəb olub.

Türkiyənin RHM sisteminin yerləşdirilməsinə verdiyi razılıqla əlaqədar şərtlərdən biri də İranın təhdidi ilə bağlı bütün istinadlar və ya təhlükə törədən ölkələrin siyahısının aradan qaldırılmasına dair tələb olub.

Koenin sözlərinə görə, Türkiyənin geosiyasi istiqaməti və ölkənin Alyansdan ortamüddətli və ya uzunmüddətli perspektivdə uzaqlaşa bilməsi ilə bağlı ciddi qorxu var.

Türkiyə hakimiyyəti ABŞ-ın deyil, NATO-nun RHM sisteminin yaradılmasında da təkid edir. Bu yaxınlarda Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan faiz dərəcələrini artıraraq bəyan edib ki, Türkiyə ölkə ərazisində yerləşdirilən sistem üzərində komandanlığa malik olmalıdır. Bu şərtlər NATO-nun təcrübəsinə və siyasətinə zidd olduğundan rədd edilib.

Politoloqun sözlərinə görə, Rusiya və Türkiyə, eləcə də Çin və Türkiyə son vaxtlar özlərinin ticari, hərbi və diplomatik əlaqələrini xeyli artırıblar. Bu, Ankaranın geosiyasi portfelini şaxələndirməsi deməkdir.

"Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin NATO-ya daxil olmasını və ənənəvi olaraq Şimali Atlantika Alyansı ilə əməkdaşlığını nəzərə alsaq, Türkiyə və Rusiyanın hərbi əlaqələri yenilik olub. Lakin bu gün aydındır ki, Ankara başqa variantları da nəzərdən keçirir. 2010-cu ildə Rusiya türklərlə uzaq radiuslu S-300 "yer-hava" raketlərinin satışını müzakirə edib, Çin isə "Anadolu qartalı" ənənəvi aviamanevrlərində ABŞ-ı əvəz edib", - Koen vurğulayıb.

Lakin, onun fikrincə, RF-Türkiyə münasibətlərinin möhkəmlənməsinin ən mühüm nəticəsi Türkiyə üçün xaricdən daha çox təhlükə törədən "Qırmızı kitab" adlandırılan sənədin siyahısından Rusiyanın çıxarılması oldu.

Rusiya ilə birlikdə siyahıdan İran, İraq, Ermənistan, Bolqarıstan və Yunanıstan da çıxarılıb, lakin İsrail əlavə edilib.

"Türkiyə İranla da sıx əlaqələri inkişaf etdirir, bu isə çox qəribədir, belə ki, Türkiyə əvvəllər Avropa-ABŞ təhlükəsizliyinin istehkamı olub", - Koen qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, Ankara Vaşinqtonun Tehranın nüvə proqramına dair mövqeyi ilə açıq-aydın razılaşmır.

Son vaxtlar Türkiyə liderləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, İran nüvə proqramını yalnız mülki məqsədlər üçün hazırlayır. Ankara onu da istərdi ki, "P5+1" formatında İran və Qərb ölkələri arasında nüvə problemi ilə bağlı danışıqların növbəti raundu Türkiyədə keçirilsin.

"İranın belə addım üçün motivasiyası başa düşüləndir. İran rəhbərliyi hesab edir ki, Türkiyə onun maraqlarını dəstəkləyəcək", - Koen bildirib.

"Türkiyənin dünyəvi dəyərlərdən geri çəkilməsi ilə yanaşı, islam həmrəyliyinin artması və NATO və ABŞ ilə davam edən fikir ayrılıqları Vaşinqtonda Ankaraya qarşı münasibətdə bədbinliyin artmasına xidmət edir", - o hesab edir.

"ABŞ hökuməti və Konqres türk həmkarlarına izah etməlidir ki, Türkiyə Transatlantik ittifaqda qalmaqla nə qazana bilər və onun orbitindən çıxmaqla nə itirə bilər", - Koen vurğulayıb.

Əməkhaqları, pensiya və müavinətlərin artırılması ilə bağlı işlərə başlanılıb - Maliyyə Nazirliyi
Əməkhaqları, pensiya və müavinətlərin artırılması ilə bağlı işlərə başlanılıb - Maliyyə Nazirliyi
İqtisadi aktivliyin gözləniləndən daha sürətli olması elektrik enerjisinə tələbatı artırıb - "Azərişıq"
İqtisadi aktivliyin gözləniləndən daha sürətli olması elektrik enerjisinə tələbatı artırıb - "Azərişıq"
Hazırda dünyada qaz qiymətləri ötən il ilə müqayisədə 20-30 dəfə qalxıb - SOCAR
Hazırda dünyada qaz qiymətləri ötən il ilə müqayisədə 20-30 dəfə qalxıb - SOCAR
Loading Bars
Xəbər lenti
9 ayda baş verən yol qəzalarında 504 nəfər həlak olub - RƏSMİ
Ceyhun Bayramov Müstəqilliyin Bərpası Günü ilə bağlı paylaşım edib
Koronavirus pandemiyası vərəmlə mübarizəni çətinləşdirir - AÇIQLAMA
Qazaxıstanda koronavirusa daha 1 642 nəfər yoluxub
Rusiyada şagird məktəbdə odlu silahdan atəş açıb
Tayvanda 4 nəfər daşqınlar nəticəsində ölüb
Zidan "Qızıl top" üçün öz favoritini açıqladı
Blinken Qətərin XİN rəhbəri ilə Əfqanıstandakı vəziyyəti müzakirə edib
Afrikada koronavirusdan ölənlərin sayı 215 mini ötüb
Britaniya Türkiyə PUA-ları ilə maraqlanır
İspaniya La Liqası: "Barselona" "Valensiya"ya qalib gəldi
Azərbaycanın cüdo komandası "Böyük dəbilqə"ni 4-cü pillədə tamamlayıb
Albaniyada zəlzələ olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 24 403 nəfər sağalıb
Fransada aralarında ermənilərin olduğu transmilli cinayətkar şəbəkə ifşa edilib
Fransanın səfiri Minskin tələbi ilə Belarusu tərk edib
Əfqanıstanda yaşayış evinin damı çöküb, ölənlər var
“Google” Azərbaycanın Müstəqilliyinin Bərpası Gününə "dudl" həsr edib
Zəfər xronikası 18 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyev Xudafərin körpüsünün üzərində Azərbaycan bayrağının qaldırıldığını açıqlayıb (VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 18 oktyabr
Almaniyada helikopter qəzaya uğrayıb
Türkiyə HHQ İraqın şimalında 3 PKK terrorçusunu zərərsizləşdirib
ABŞ-da universitet ərazisində atışma olub, ölən və yaralananlar var
Britaniyada koronavirusa 45 mindən çox yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Bərdədə ağır yol qəzası baş verib: 5 nəfər yaralanıb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Uca Tanrı bütün əsgər və zabitlərimizi qorusun! (FOTO)
Londonda Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü ilə əlaqədar bilbordlarda məlumat yerləşdirilib
Cüdoçularımız Avropa kuboku yarışında 2 medal qazanıblar
Gənclər Gəncə terrorunun qurbanlarını yad ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında yaradılan şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev: Mənə güc verən məhz xalqımızın əzmkarlığı idi
Prezident İlham Əliyev: Otuz il əziyyət içində yaşamış köçkünləri maksimum qısa müddətdə doğma torpaqlarına qaytaracağıq
Prezident İlham Əliyev: Heydər Əliyev qoymadı ki, Naxçıvanda Sovet İttifaqının saxlanmasına dair referendum keçirilsin
Prezident İlham Əliyev: 18 oktyabr gününü böyük təmtəraqla qeyd etmək, kiməsə buna görə minnətdar olmaq tamamilə yersizdir
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Prezident İlham Əliyev: Milli bayramlarımızla bağlı düzəlişlər tarixi həqiqətə və tarixi ədalətə tam uyğundur
Prezident İlham Əliyev: Doqquz ayda Azərbaycan iqtisadiyyatı təxminən 5 faiz, qeyri-neft sənayesi isə 20 faiz artıb
Füzuli Memorial Kompleksinin layihələndirilməsi və tikintisi ilə bağlı 1,5 milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan, Qubadlı, Kəlbəcər və Laçının baş planları hazırlanır
Son sutka ərzində Azərbaycanda 1 896 nəfər COVID-19-a yoluxub, 19 nəfər vəfat edib
Prezident İlham Əliyev: Keçmiş köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qaytarılacağı günü böyük dərəcədə yaxınlaşdırmışıq
Prezident İlham Əliyev: “Ağıllı kənd” konsepsiyası əsasında Dövlətyarlı kəndində böyük yaşayış məntəqəsi yaradılacaq
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüblər (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Füzulidə icra edilən layihələr bizim həm niyyətimizi, həm potensialımızı göstərir
Prezident İlham Əliyev Füzuli Memorial Kompleksinin və Füzuli şəhərinin təməl daşını qoyub
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli Mərkəzi Şəhər parkında yaradılacaq şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev Füzuli şəhərində Rəqəmsal Yarımstansiya İdarəetmə Mərkəzinin təməlini qoyub
Prezidenti İlham Əliyev Füzulidə avtomobil yolunun və yeni “ağıllı kənd”in təməllərini qoyub (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Biz Füzuli şəhərini və Füzuli rayonunun kəndlərini bərpa edəcəyik
Gənclər Fondunun dəstəyi ilə reallaşdırılan layihə çərçivəsində növbəti təlim keçirilib
Prezident İlham Əliyev: Füzuliyə gələn hər bir insan erməni vəhşiliyini görür və bunu artıq heç kim inkar edə bilməz
Prezident İlham Əliyev: Bu şanlı Qələbə çoxəsrlik Azərbaycan tarixində əbədi yaşayacaq
Prezident İlham Əliyev: Füzuli azad olunandan sonra Ermənistan ordusunda fərarilik halları daha geniş vüsət aldı
Prezident İlham Əliyev: Füzuli nəzarətimizə keçəndən sonra Şuşa istiqamətinə getmək üçün daha geniş imkanlar açıldı
Prezident İlham Əliyev: Müharibə zamanı Füzulinin azad olunmasının çox böyük əhəmiyyəti var idi
Prezident İlham Əliyev: 17 oktyabr günü Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində xüsusi yer tutacaq
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli rayonunda səfərdə olublar (FOTO/VİDEO)
Güllə daraqları məni ölümdən xilas etdi - Vətən müharibəsi qazisi
Ukrayna Ali Radasının nümayəndə heyətinin işğaldan azad edilmiş Ağdam şəhərinə səfəri başlayıb
Prezident İlham Əliyevin son Sərəncamı əhalinin rifahını daha da yüksəldilməsini nəzərdə tutur - Tamam Cəfərova
Dövlət başçısının sərəncamı yeni sosial paket hesab edilə bilər - Aydın Hüseynov
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 124 min nəfəri keçib
İranda qida təhlükəsizliyi ilə əlaqədar ciddi addımlar atılmalıdır - İranın Səhiyyə Nazirliyi
Gəncə terroru Azərbaycanı təxribata çəkmək üçün törədilib - ukraynalı deputat
İsmayıllıda atmosferi çirkləndirən avtomobillərin sürücüləri barəsində tədbir görülüb (FOTO)
Ukraynalı deputatlar Ermənistanın Gəncəni raket atəşinə tutması nəticəsində dinc insanların həlak olduğu əraziyə baş çəkiblər (FOTO)
Samuxda “Təmiz hava” aylığı ilə əlaqədar tədbirlər davam etdirilir
Müstəqillik dövrünün ən böyük uğuru Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə əldə olunan tarixi Zəfər nəticəsində torpaqlarımızın azad edilməsidir - Rauf Əliyev
Azərbaycanın canlı əfsanəsi İsfar Sarabskinin rəhbərliyi altında trionun Avropa turnesi çərçivəsində ilk konserti keçirilib (FOTO/VİDEO)
Sabah Bakıda 21 dərəcə isti olacaq
Milli gücün nəyə qadir olduğunu dünyaya göstərdik – Bahar Muradova “Sahil Kərimli ilə Aktual” layihəsində (VİDEO)
Əməkhaqqı və pensiyalarla bağlı sərəncam bir daha təsdiq edir ki, dövlət siyasətinin mərkəzində vətəndaşların sosial rifahı dayanır – Deputat
Goranboyda karantin qaydalarını pozan şadlıq evi rəhbərliyi məsuliyyətə cəlb olunub
Vərəm xəstələri arasında koronavirusa yoluxma hansı səviyyədədir? - AÇIQLAMA
Türkiyədə kursda iştirak edən Azərbaycan hərbçilərinin buraxılış mərasimi keçirilib
Bakının bu ərazilərində içməli suyun verilişində məhdudiyyət olacaq
Qubada ağır yol qəzası baş verib, ölənlər var
Ölümcül xəstə uşağın atası onun üçün dərman yaradıb
Hindistanda leysan yağışları nəticəsində ölənlərin sayı artıb
Düşmənin 30 illik istehkamları bir neçə günə necə darmadağın edildi? - Füzuli fatehləri Trend TV-yə danışıb (VİDEO)
ABŞ-da snayper tüfəngli robot it yaradılıb
Çin nüvə yüklü hipersəsli raketi sınaqdan keçirib
ABŞ-da gecə şənliyi zamanı atışma olub, 3 nəfər yaralanıb
İtaliyada bələdiyyə seçkilərinin ikinci turu keçiriləcək
Meksikada "Pamela" qasırğasının fəsadları 9 min sakinə ziyan vurub
Hindistanda leysan yağışları 10 insanın ölümünə səbəb olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 25 611 nəfər sağalıb
Xarici İşlər Nazirliyi Gəncənin Ermənistan tərəfindən atəşə tutulmasının ildönümü ilə bağlı paylaşım edib
Azərbaycan Ordusunun Arazdəyən istiqamətində atəş açması barədə məlumat yalandır - MN
ABŞ Sakit okean yaxınlığında raket buraxmağı planlaşdırır
Zəfər xronikası 17 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciəti (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 17 oktyabr
Xəzər dənizində zəlzələ qeydə alınıb
Azərbaycan komandası “Böyük dəbilqə” turnirində ikinci pillədə yer alıb
Pensiya, sosial müavinət, təqaüdlər 20 faiz civarında və ya daha çox arta bilər – Komitə sədri
Şuşadan ilk zəng həyata keçirilib
Rusiyada 18 nəfər metanol zəhərlənməsindən öldü
Balabəy Ağayev “Böyük dəbilqə” turnirinin qızıl medalını qazanıb
IDEA İctimai Birliyi ilə Ümumrusiya Təbiəti Mühafizə Cəmiyyəti arasında saziş imzalanıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin münaqişədən sonra başladığı yenidənqurma-bərpa layihələri misilsizdir - Hikmət Hacıyev (VİDEO)
Bütün xəbərlər