Mərkəzi Gömrük Hospitalının nevropatoloqu smartfon işığının yuxuya göstərdiyi mənfi təsirləri açıqlayıb

Mərkəzi Gömrük Hospitalının nevropatoloqu smartfon işığının yuxuya göstərdiyi mənfi təsirləri açıqlayıb

Bakı. Trend:

Etiraf edək ki, karantin və özünütəcrid dövründə bəzi insanlar öz smartfonlarından daha intensiv surətdə, demək olar ki, dayanmadan, gecə-gündüz istifadə etməyə başlayıblar. Bu nə dərəcədə təhlükəsizdir?

Telefonlardan məhdudiyyət qoyulmadan istifadənin hansı fəsadları ola bilər? Bu və digər sualları Mərkəzi Gömrük Hospitalının nevropatoloqu Lalə İbrahimova cavablandırıb.

İnsanlar bəzi hallarda özlərini bilərəkdən yuxudan məhrum edirlər. Gecələr yuxuları gəldiyi halda, telefona baxır, telefon ilə danışır və gələn məktubları cavablandırırlar. Yəqin ki, bütün bunların yuxu və beyninin sağlamlığına necə təsir etdiyini bilmirlər. Sadə görünən bu vərdişlər əslində insan sağlamlığına çox pis təsir göstərir.

Özümüzü yuxudan məhrum etməklə, biz bir az daha zaman qazanmağa çalışırıq. Lakin bununla ömrümüzü qısaltmış oluruq. Alimlər 6 il müddətində 400 000 insansın üzərində yuxu ilə bağlı araşdırma aparıb. Məlum olmuşdur ki, az yatan insanlarda ürək-damar sistemi pozğunluğu, depresssiya, həyəcan, diabet, piylənmə xəstəliklərinin olması və hətta ölüm riski 10% çox olmuşdur. Bunun səbəbi isə yuxu və gümrahlıq göstəricisi olan sirkad ritmlərindədir.

Sirkad ritmləri melotonin hormonu vasitəsilə tənzimlənir. Melotonin baş beyində yerləşən epifiz vəzisində sintez edilir. Melotonin hormonu orqanizmdə şiş əleyhinə, antioksidant təsir edir, endokrin sistemi ilə bağlı insulinə qarşı həssaslığı artırır, çəkinin tənzimlənməsinə kömək edir, yaşla əlaqədar testeronun səviyyəsinin aşağı düşməsinin qarşısını alır, ürək-damar və immun sisteminin requlyasiyasında iştirak edir. Araşdırmalar göstərmişdir ki, melotonin hormonunun normal səviyyədə sintez edilməsi insan ömrünü 20% artırır.

Gur işıq melotonin sintezini iki dəfə aşağı salır. Çox insanlar bunları bilmir, ya bu haqda düşünmək istəmirlər. Smartfonun verdiyi işıq spektrində bizim gözlə görmədiyimiz göy işıq melotonin sintezini kəskin sürətdə aşağı salır. Belə ki, gecələr kompyuterdə, planşetdə, telefonla informasiya mübadiləsi edən insanlarda yuxu hissi gec yaranır, melotonin pik həddinə çox gec çatır və nəticədə dərin yuxu fazası azalır.

Beləliklə,bir çox insanlar iş həftəsi müddətində lazımı qədər yatmırlar, yuxu keyfiyyətsiz olur, bazar günlərində isə çox yatmaqla yorğunluqlarını aradan qaldırmağa çalışırlar, lakin belə qrafiklə insanlar özlərini yaxşı hiss edə bilərlər. Əslində bu həftə ərzində toplanmış stressin, yuxusuzluqun birdən –birə yox olmasına səbəb olmur. Bu insanların ağrıkəsici kimi dərman qəbul etməsinə bənzəyir. Səbəb isə həll olunmadan qalır. Həmçinin, insanlar üzərində 3 həftə ərzində yuxu ilə bağlı digər təcrübə aparılmışdır.

Belə ki, təcrübədə iştirak edən insanlardan , əhalinin çoxunun davrandığı kimi gec və 6 saat müddətində yatmaq, yəni sirkad ritminə laqeyd yanaşmaq tapşırılmışdır. Nəticədə araşdırmalar göstərmişdir ki, bu insanlar prediabet vəziyyətinə gəlmişdilər. Bu problemin həlli çox sadədir. 2019-cu ildə alimlər tərəfindən aparılan digər araşdırmada insanlar yuxu gigiyenası qaydalarına düzgün riayət etmişdirlər.Bu araşdırmanın nəticəsində insanlar özlərini gümrah hiss etmiş, əzələ gücü artmış, reaksiya sürətlənmiş, stress və depresiiya səviyyəsi aşağı düşmüşdür.

Əgər siz də təcrübədə iştirak etmiş insanların əldə etdiyi uğurları qazanmaq istəyirsinizsə aşağıda qeyd olunmş 4 sadə qaydaya riayət etməlisiniz.

1. Sizə uyğun olan yatmaq və durmaq vaxtını müəyyən edin. Bunun üçün bu qrafiki əldə edənə qədər hər dəfəki yatdığınız və oyandığınız vaxtdan bir saat əvvəl yatın və oyanın.

2. Yatmazdan 1 və ya 2 saat əvvəldən smartfonları söndürün. Əgər bu mümkün deyilsə, f.lux proqramını yükləyərək kömpüterinizdə və telefonda işıq spektrinin göy işığının axşamlar şüalanmasını azaldın və ya kömpüter üçün nəzərdə tutulmuş qəhvəyi və sarı rəngli eynəklərdən istifadə edin.

3. Yatan zaman yan otaqlardan və ya pəncərədən işıq şüasının qarşısını almaq lazımdır, çünki bu yuxunun keyfiyyətinə təsir edəcək və melotonin sintezini azaldacaq. Bunun üçün yuxu maskalarından da istifadə etmək olar. Yaşlı insanlarda yatan zaman kənar ışıqlar yeniyetmələrdən fərqli olaraq onların yuxusunun keyfiyyətini daha çox pozur. Bu yeniyetmə vaxtlarından başlayaraq hər beş ildən bir billurda baş vermiş dəyişiklilər səbəbindən yaşlı insanlarda işıq spektrinin göy şüaları daha çox qəbul edilməsi ilə əlaqəlidir.

4. Səhər yuxudan oyanan zaman otağı gur işıqlandırmaq lazımdır.

Əgər yuxu gigiyenasına düzgün riayət etməyinizə baxmayaraq bir ay ərzində yata bilmirsinizsə, belə halda həkimə müraciət etmək məsləhətdir. Qeyd edək ki, bioloji ritmlərə əməl etmək insanın sağlamlığının əsasıdır.

“Dostluq” sazişi Azərbaycanın neft-qaz strategiyasının inkişafında böyük əhəmiyyətə malikdir
“Dostluq” sazişi Azərbaycanın neft-qaz strategiyasının inkişafında böyük əhəmiyyətə malikdir
"Dostluq" Azərbaycanın neft satışı imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq - Amerikalı ekspert
"Dostluq" Azərbaycanın neft satışı imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq - Amerikalı ekspert
Ötən il Energetika Nazirliyi və tabeliyindəki qurumlar tərəfindən 4211 müraciətə baxılıb
Ötən il Energetika Nazirliyi və tabeliyindəki qurumlar tərəfindən 4211 müraciətə baxılıb
Loading Bars
Xəbər lenti
ABŞ-da iqtisadiyyatı stimullaşdırmaq üçün təcili tədbirlər görülməlidir
Azad Rəhimovun komaya düşməsilə bağlı xəbərlər həqiqəti əks etdirmir
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 6 018 nəfər sağalıb
Ombudsmanın 2 saylı istintaq təcridxanasına başçəkmə həyata keçirib
Salyan rayon Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin direktoru saxlanıldı
Məzarlarda qızıl dişlər axtaran ermənilər bütün qəbirləri dağıdıblar - Trend TV Zəngilanda (FOTO)
Abşeronda ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Baş Prokurorluq Masallıda əməliyyat keçirdi, baş həkim saxlanıldı
Azərbaycana elektrik və hibrid avtomobillərin gətirilməsi necə stimullaşdırıla bilər?
Qorxu sindromuna tutulan Ermənistan: Böhran, xaos, başlıbaşınalıq... - TƏHLİL
Azərbaycan dünyada ilk dəfə tətbiq edilən yeni texnologiya əsasında sürtkü yağları istehsal edir
İnam Kərimov Kənd Təsərrüfatı Nazirlərinin 13-cü Berlin Konfransında iştirak edib (FOTO)
Maliyyə Nazirliyi cəbhə bölgəsində olan hərbçilərin maaşlarının azalması iddiası ilə bağlı AÇIQLAMA yayıb
“ADA” Universiteti işğaldan azad olunmuş ərazilərə repatriasiyanın proqnozlaşdırılması və effektiv təşkili mövzusunda sosioloji tədqiqat layihəsini həyata keçirəcək
Azərbaycanda 632 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 280 nəfər yoluxub, 11 nəfər vəfat edib
Yeniyetmələrdən ibarət seçmə komandaya yeni məşqçi təyinatları olub
Sosial şəbəkələrdə narkotik vasitələri təbliğ edən şəxs saxlanılıb
Görkəmli sərkərdə Həzi Aslanovun anım mərasimi keçirilib (FOTO/VİDEO)
Ceyhun Bayramov gürcüstanlı həmkarı ilə telefonla danışıb
Dövlət Neft Fondunun 2020-ci il üzrə gəlir və xərcləri açıqlandı
Tibb işçilərindən sonra 65 yaşdan yuxarı şəxslərin peyvəndlənməsinə başlanacaq - Ramin Bayramlı
Ovçular nəyə diqqət etməlidir? - Xidmət rəisindən ovçulara XƏBƏRDARLIQ (VİDEO)
Nazir "Ali təhsil haqqında" qanun layihəsinin əsas məqsədlərini açıqlayb
AMEA-da kadr dəyişikliyi olub
"Ali təhsil haqqında" qanunun ilkin variantı hazırlanacaq - Komitə sədri
Azercell nümunəvi xidmət keyfiyyəti ilə daim irəlidə
Rəssam Aida Mahmudovanın ABŞ-da açılan ikinci fərdi sərgisi böyük maraqla qarşılanıb
Yanvarın 25-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Milli Məclisdə "Ali təhsil haqqında" qanun layhəsi ilə bağlı geniş videokonfrans keçirilib (FOTO)
Britaniya şirkəti Qarabağda yataqların kəşfiyyat işlərini aparacaq
Dərslər yenidən başlayır: Bağçalar və repetitorluq necə olacaq? - Qısa İZAH
Qlobal vaksin istehsalının 60 faizi Hindistanın payına düşür - Səfir
Texniki Universitetə yeni prorektor təyin olunub (FOTO)
Gənclər tərəfindən qazilərimizə “Böyük Qayğı” layihəsinə start verildi (FOTO)
Şuşa və digər azad olunmuş ərazilərdə xidmət edən hərbçilərdə ruh yüksəkliyi var - Hərbi ekspert
Qarabağın dirçəlişinə dəstək həyat tərzinə çevrilməlidir - Mikayıl Cabbarov
BMqT işğaldan azad olunmuş ərazilərdə kəhrizlərin bərpası layihəsini təklif edib (FOTO)
İşğal altında uzun müddət saxlanılmış torpaqların dirçəldilməsi dövrü başlayır - Fransadakı səfirimiz
Kipr martın 1-dən sərhədləri açır
Şuşa əməliyyatında iştirak edən cüdo müəllimi, qazi Ruhin Əkbərli (VİDEO)
Füzuli rayonunun Yuxarı Əbdürrəhmanlı kəndi (FOTO/VİDEO)
500 manatlıq pul nişanı tədavülə buraxılmayıb - Mərkəzi Bank
Yerevanda aksiya: Müharibədə iştirak etmiş könüllülər etiraz edirlər
Göyçayda 367 nəfər koronavirusa qarşı peyvənd olunub - RƏSMİ
"Azərişıq"da gücləndirilmiş iş rejimi davam etdirilir (VİDEO)
"Ramiz Hacıyev" kran gəmisi əsaslı təmir olunub
“Dostluq” neft yatağı eyni soy kökə malik ölkələrin birgə əməkdaşlığının və dialoqunun simvoludur - Tamam Cəfərova
Son bir ayda ehtiyacı olan qazilərə 600-dən çox reabilitasiya vasitəsi verilib
Putin Təhlükəsizlik Şurasının iclasını keçirib
Ağdamda işğaldan azad olunan 1 611 hektar ərazidə buğda əkilib (ÖZƏL)
Erməni təxribatı nəticəsində Tərtərdə 5138 obyektə ziyan dəyib
ADNSU Mingəçevir Dövlət Universitetinin tədris-metodiki bazasının gücləndirilməsinə dəstək göstərir (FOTO)
Zidan koronavirusa yoluxub
Azərbaycanda köhnə avtomobillərin utilizasiyası tıxacların azalmasına təsir edə bilərmi?
ÜST “ASAN Könüllüləri” ilə birlikdə maska paylanma aksiyasına başlayıb (FOTO)
Vaksinlərin COVİD-19-un mutasiyaya uğrayan ştammı üçün effektli olub-olmaması açıqlanıb
Britaniya azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi işlərində Azərbaycana köməklik göstərə bilər - Səfir
Azərbaycanda dövlət dil qaydalarını pozanlar cərimələnəcək (MÜSAHİBƏ) (VİDEO)
Gömrükdən dövlət büdcəsinə köçürülən vəsaitin həcmi açıqlandı
Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub
“Nar” Qarabağ müharibəsi veteranları üçün xüsusi güzəştlər təqdim edir
Azərbaycan Prezidenti status məsələsini tarixin zibilliyinə yollayıb - XİN-dən Avropa Parlamentinin qətnaməsinə cavab
“Azərbaycan müəllimi" qəzetinin bugünkü buraxılışında rektor Şahin Bayramovun məqaləsi dərc olunub (II hissə)
Azərbaycan gimnastları İsveçrədə Avropa çempionatında iştirak edəcək
Azərbaycanda sənədlərin surətinin notarial təsdiqi üçün rüsumun miqdarı azaldılır
Ukraynada matəm elan edilib
Narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyəsi ilə bağlı cinayət işlərinin sayı açıqlandı
"8 Noyabr" stansiyasına rəis müavini təyin edildi, heyət komplektləşdirildi
İşğaldan azad edilmiş ərazilər üçün məqsədli, aktiv məşğulluq proqramları hazırlanır
Samuxda 39.5 kilometrlik yol yenidən qurulub (FOTO)
Binədə 6 evdən oğurluq edən şəxs saxlanıldı
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Azərbaycanın növbəti tarixi uğuru
İranda koronavirusdan daha 75 nəfər ölüb
“Dostluq” sazişi Azərbaycanın neft-qaz strategiyasının inkişafında böyük əhəmiyyətə malikdir
Avropa azərbaycanlıları 20 Yanvar faciəsini törədən SSRİ rəhbərliyinin cəzalandırılmasını tələb edir
Fevralın 1-dən birdəfəlik əkin subsidiyası üçün müraciətlərin qəbuluna başlanılır
107 gün idi itkin düşən zabitimizin şəhid xəbəri gəldi (FOTO)
"Ford" 3 milyona yaxın avtomobili geri çağırıb
27 dövlət əmlakı hərraca çıxarılacaq
"Dostluq" Azərbaycanın neft satışı imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq - Amerikalı ekspert
Nüfuzlu “Springer International Publishing” nəşriyyatı MİDA-nın uğurlu fəaliyyətindən yazıb
Bu yolda hərəkət qismən məhdudlaşdırılır
20 Yanvar faciəsi müasir siyasi fəlsəfə kontekstində təhlil edilib
UNEC-in Elmi Şurasında yeni qərarlar qəbul olunub (FOTO)
Narazı şagirdlər yenidən qiymətləndirmədən keçə bilərlər - Şöbə müdiri
İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyi yaradılır - Fərman
Gömrükçülər yük avtomobilindən 38 ədəd “Iphone 12” müsadirə edib (VİDEO)
"Data Science" üzrə qrup rəhbəri vakansiyası hələ də aktualdır
"PAŞA Bank" dövlətin azad edilən ərazilərin bərpasına yönəlmiş bütün təşəbbüslərinin həyata keçirilməsinə töhfə verəcək - Baş icraçı direktor
Ermənistanda İkinci Qarabağ müharibəsinin yekunları ağır qəbul edilir - Rusiyalı ekspert
Fənn olimpiadaları fevralın sonu ənənəvi qaydada keçirilə bilər
Füzuli rayonunun Qarğabazar kəndi (FOTO/VİDEO)
Bu il müəllimlərin sertifikasiyası keçiriləcək? - Nazirdən cavab
Fevralın 1-dən repetitorluq fəaliyyəti üzrə tədrisin bərpası nəzərdə tutulur - RƏSMİ
Ötən il Energetika Nazirliyi və tabeliyindəki qurumlar tərəfindən 4211 müraciətə baxılıb
Sabah hava yağmursuz keçəcək
Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsi bölgələrdə də keçirilə bilər
Müəllimlərin onlayn dərslərə qatılmamasının səbəbini ayrı-ayrılıqda araşdırmaq çətindir - Nazir
Fevralın 1-dən sonra da şagirdlərin distant tədrisi seçmək hüququ var - Təhsil naziri
Bütün xəbərlər