Azərbaycanda əlverişli biznes mühiti iqtisadi inkişafın səmərəli modelinin seçilməsini göstərir

Azərbaycanda əlverişli biznes mühiti iqtisadi inkişafın səmərəli modelinin seçilməsini göstərir

Bakı. Mətanət Nəsibova - Trend:

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 2020-ci il üçün dövlət büdcəsi barədə qanunu imzalayıb. Dövlət büdcəsinin gəlirləri 24 milyard 134 milyon 500 min manat, xərcləri 26 milyard 894 milyon 700 min manat təşkil edib.

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Vüsal Qasımlı Trend-ə dövlət büdcəsinin fiskal dayanıqlığına təsir edən əsas amilləri şərh edib.

Dövlət büdcəsinin fiskal dayanıqlığının qiymətləndirilməsi

2020-ci il üçün dövlət və icmal büdcələri, eləcə də növbəti 3 il üçün büdcələr yeni büdcə qaydalarına əsasən hazırlanıb. Yeni qaydalara uyğun olaraq büdcə xərcləri ildə 3 faiz həddini keçə bilməz. İnfrastruktur və ordu quruculuğu sahələrində uğurlardan sonra Azərbaycan büdcə qaydalarını tətbiq etməklə fiskal dayanıqlığa üstünlük verir. Beləliklə, bu il üçün inflyasiya proqnozunun 4,6 faiz olmasını nəzərə almaqla icmal büdcə ötən illə müqayisədə 2 117 milyon manat və ya 7,7 faiz artacaq və 29 448 milyon manata çatacaq. Fiskal dayanıqlığın daha bir nişanı odur ki, dövlət başçısının tapşırığına əsasən, icmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft ümumi daxil məhsula nisbəti 1 faiz azalacaq və 29,1 faizədək enəcək. Bu onu ifadə edir ki, icmal büdcə getdikcə neftdən daha az asılı olur. Bu il həmçinin sosial xərclər 2,6 milyard manat (33,5 faiz artım) həcmində proqnozlaşdırılır. Bu da fiskal dayanıqlığın güclənməsini ifadə edir.

Vergilər Məcəlləsinə dəyişikliklər barədə

2019-2020-ci illərdə Vergilər Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər ortalama vergi dərəcəsini azaldır. 2020-ci ildə vergi islahatının əsas məqsədi hamı üçün bərabər şərtlərin yaradılması, vergi idarəetməsinin təkmilləşdirilməsi və vergi yükünün azaldılmasıdır.

Vergilər Nazirliyi və Dövlət Gömrük Komitəsinin xətti ilə keçirilmiş islahatlar nəticəsində büdcəyə daxilolmaların planlaşdırılandan təxminən 1 milyard dollar çox olacağı proqnozlaşdırılır. Bununla belə, gəlirlərin artımında qeyri-neft sahələri böyük rol oynayır. Bizim hesablamalarımıza əsasən, bu il karbohidrogenlər sektorunda ÜDM-in 1,6 faiz, 2021-ci ildə isə qaz hasilatının kəskin artması təqdirində 4,5 faiz çoxalması proqnozlaşdırılır. Fiskal dayanıqlığın təmin olunması yalnız qeyri-xammal iqtisadiyyatının inkişafı ilə mümkündür.

Dövlət büdcəsində xarici borcun dəyişməsi dinamikası

2017-ci ildə xarici borca xidmətin ümumi həcmi dövlət büdcəsindən xərclərin 11 faizini təşkil edirdi, 2025-ci ildə bu rəqəm 6,2 faizədək azalacaq. Prioritet layihələrin maliyyələşdirilməsindən sonra dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti ən yüksək həddə çatdıqdan sonra azalmağa başlayıb. Növbəti illərdə mövcud xarici borcun azalması cəlb olunan yeni borclardan çox olacaq və 2025-ci ilədək xarici dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti 12 faizədək azalacaq. Xarici dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti üzrə Azərbaycan ən yaxşı göstəriciləri olan ölkələr sırasındadır. Hazırda strateji valyuta ehtiyatlarımız xarici borcu altı dəfə üstələyir.

2020-ci ilin büdcəsi manatın məzənnəsinə necə təsir edəcək?

2020-ci ildə ticarət balansında ixracın 3,8 faiz, idxalın 1,5 faiz artımı proqnozlaşdırılır. Ümumilikdə, bu il ticarət balansının profisiti pul kütləsi balansının kəsirini örtəcək və beləliklə, tədiyə balansı tarazlaşacaq. İcmal büdcəsinin kəsirinin maliyyələşdirilmə mənbələri müəyyənləşdirildikdən sonra manata təzyiq olunmayacaq. Valyuta bazarının təhlili göstərir ki, tələb və təklif balansı, eləcə də bank sistemində artıq likvidlik təmin olunub. Bununla bağlı olaraq, bu il manatın məzənnəsinin sabit qalacağı proqnozlaşdırılır. Aşağı inflyasiya ilə əlaqədar real səmərəli məzənnənin qismən azaldılması qeyri-neft ixracının stimullaşdırılmasına gətirib çıxarır.

İnflyasiya amilləri

Ötən il pul bazası 25 faizədək artıb, amma bununla belə, inflyasiya hədəf göstəricidən də aşağı qalmaqda davam edir. Mərkəzi Bank fiskal stimulların nizamlanması üçün pul siyasəti alətlərindən istifadə edir. Məsələn, ötən il faiz dərəcəsi dəfələrlə azaldılıb, faiz dəhlizinin diapazonu isə daralıb. Pul kütləsinin artması ilə yanaşı, qeyri-neft sektorunun artımı və qeyri-neft ixracının genişlənməsi də inflyasiyanın qarşısını alan təsir göstərir. Strateji valyuta ehtiyatlarının artması həm manatın məzənnəsi, həm də inflyasiyanın qarşısının alınması üçün imkanlar yaradır.

Real sektoru necə likvidli etməli?

Yaradılmış əlverişli biznes mühiti və təşviq siyasəti vasitəsilə sürətli iqitsadi artım modelinə keçmək lazımdır. Burada əsas drayver özəl sektor olacaq. 2018-ci ildə Azərbaycanda qeyri-dövlət investisiyaları 8,8 milyard manat təşkil edib, 2020-2023-cü illərdə isə bu göstərici 11-12 milyard manat intervalında dəyişəcək və beləliklə, ÜDM-in 15 faizinə yaxınlaşacaq. 2020-2023-cü illərdə dövlət investisiyaları illik 7-8 milyard təşkil edəcək və bununla da liderliyi özəl sektora verəcək. Proqnozlara əsasən, 2020-2023-cü illərdə qeyri-neft sektoruna qoyulan investisiyalar neft-qaz sektorundakı investisiyaları iki dəfə üstələyəcək.

Strateji yol xəritələrində qoyulan tapşırıqlara əsasən, 2020-ci ildə Azərbaycan 3 faiz iqtisadi artım tempinə nail olmalıdır ki, bu da artıq baş verib. 2018-ci ildə Azərbaycanda alıcılıq qabiliyyəti pariteti üzrə adambaşına ÜDM Ermənistanla müqayisədə 75 faiz, Gürcüstanla müqayisədə 58 faiz çox olub. İndi bizim qarşımızda iqtisadi artımı daha da sürətləndirmək tapşırığı dayanır. Əhali sayının artımını nəzərə alaraq biz azı 5-6 faiz artım tempinə nail olmalıyıq.

İcbari tibbi sığorta üzrə xərclər

Bu il ölkəmizdə mərhələli şəkildə icbari tibbi sığorta tətbiq olunacaq və bununla əlaqədar 2020-ci il dövlət büdcəsində səhiyyə xərcləri 1 milyard 369 milyon manat artıb. İcbari tibbi sığorta üçün xərcləri nəzərə alsaq, bu ilin dövlət büdcəsində səhiyyə xərcləri ötən illə müqayisədə 326,5 milyon manat və ya 31,3 faiz artıb. Milli Məclisin “Tibbi sığorta haqqında” qanuna etdiyi dəyişikliklərə əsasən, 2020-ci il yanvarın 1-dən icbari tibbi sığortaya təqvim ili üçün adambaşına 90 manat məbləğində ödəniş ayrılıb.

Bir çox ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda icbari tibbi sığorta üçün ödənişlər aşağı faiz dərəcəsi ilə qəbul olunacaq. 2020-ci il aprelin 1-dən dövlət və neft sektorunda çalışan işəgötürən və işçilərdən aylıq hesablanmış əməyin ödənişi fondunun 8000 manata qədər olan hissəsindən 2%, 8000 manatdan yuxarı olan hissəsindən 0.5% miqdarında icbari tibbi sığorta haqqının tutulması müəyyən olunub. Qeyri-dövlət və qeyri-neft sektorunda çalışan işəgötürən və işçilərdən isə aylıq hesablanmış əməyin ödənişi fondunun 8000 manata qədər olan hissəsindən 1%, 8000 manatdan yuxarı olan hissəsindən 0.5% miqdarında icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi müəyyənləşdirilib.

AccessBank 2021-ci ilin birinci yarısının maliyyə hesabatını açıqlayıb
AccessBank 2021-ci ilin birinci yarısının maliyyə hesabatını açıqlayıb
Bitkoinin qiyməti 40 mini ötüb
Bitkoinin qiyməti 40 mini ötüb
"S&P" Azərbaycanın kredit reytinqlərini "stabil" səviyyədə saxlayıb
"S&P" Azərbaycanın kredit reytinqlərini "stabil" səviyyədə saxlayıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Apple dükanlarının əksəriyyətində maska ​​taxmaq məcburi olacaq
ABŞ Dövlət katibi ÜST-ün rəhbəri ilə koronavirusun mənşəyi ilə bağlı məsələləri müzakirə edib
FHN Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binasında baş verən yanğınla bağlı əhaliyə müraciət edib
Kamçatkada 4,3 bal gücündə zəlzələ olub
Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binasında baş verən yanğın söndürülüb (ƏLAVƏ OLUNUB)
“Diplomatiya Həftəsi”nin 2-ci həftəsi baş tutub (FOTO)
Xızıda minik avtomobili yanıb
Dünyada sərnişin aviadaşımaları azalıb
İmişlidə çay evi yanıb
II və III qrup üzrə qəbul imtahanlarının nəticələri açıqlanıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 4 197 nəfər sağalıb
Samuxda karantin qaydalarının pozulduğu toy məclisləri aşkarlanıb (FOTO)
“Neftçi” futbol klubu UEFA Çempionlar Liqasında mübarizəni dayandırıb
Ukraynada qəzaya uğrayan təyyarədə üş amerikalı ölüb
Ceyhun Bayramov ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi ilə telefonla danışıb
Sosial şəbəkələrdə idman yarışının keçirilməsi ilə bağlı yayılan görüntülər araşdırılıb
Bu il Azərbaycana ən çox əcnəbi bu ölkələrdən gəlib - SİYAHI
Məhkumluq həyatı bitmiş şəxslər cəmiyyətə necə inteqrasiya olunmalıdır? - AÇIQLAMA
Moskvada Fərman Salmanovun 90 illiyi münasibətilə elmi-praktik konfrans keçirilib (FOTO)
2010-2020-ci illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı böyük inkişaf yolu keçib - Deputat
Dövlət büdcəsinin gəlirləri artır
Azərbaycanda probasiya qeydiyyatına götürülən şəxslərin sayı açıqlanıb
Bakıda güclü külək bir sıra fəsadlara yol açıb - FHN (VİDEO)
Bu il ölkəyə gələn əcnəbilərin sayı ötən illə müqayisədə azalıb
Mingəçevir Dövlət Universitetində “Yay Təcrübə Proqramı”na start verilir (FOTO)
Siyəzəndə yük maşını yanıb
Azərbaycan və İsrail arasında dostluq əlaqələrimizin inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır - Nazir (FOTO)
“YAŞAT” düşərgəsinin ikinci həftəsi davam edir (FOTO)
Ceyhun Bayramov YUNİSEF-in Azərbaycandakı Nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb (FOTO)
Unibank müştəriləri üçün yeni bir xidmət təqdim edir
Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 6 metrə çatıb - FAKTİKİ HAVA
Putin Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki vəziyyəti müzakirə edib
Bu il 257 nəfər Azərbaycan vətəndaşlığına qəbul edilib
Daha bir qrup qazi yüksək texnologiyalı protezlərlə təmin olunub (FOTO)
ABŞ-ın Stirlinq Fondunun baş icraçı direktoru QMİ-də olub
İşğaldan azad olunmuş rayonlarda fəaliyyət göstərəcək süni mayalanma mütəxəssislərinə avadanlıq təqdim edilib
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Mustafa Şentopun ortaq türk ordusu ilə bağlı suala cavabı təhrif olunub, yayılan iddialar həqiqətə uyğun deyil (VİDEO)
Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı 700-ü keçdi
Təyyarə ilə Azərbaycana giriş-çıxışına icazə verilən şəxslər müəyyənləşib
İçməli sudan qanunsuz istifadə halları aşkarlanıb (FOTO)
ƏƏSMN-də Moldova nümayəndə heyəti ilə görüş olub (FOTO)
Bu gün keçirilən I və IV qrup imtahanlarının test tapşırıqlarının düzgün cavabları AÇIQLANDI
Ölkədə qanuni əsaslarla olan və yaşayan əcnəbilərin sayı açıqlanıb
İyulun 29-na USD/AZN rəsmi məzənnəsi
“AZAL” IATA Travel Pass tətbiqini ən çox tələbat olan istiqamətlərdə sınaqdan keçirməyə başlayır (VİDEO)
"Yeni Klinika"nın işçiləri məhkəmə zalında həbs edilib
Real-Trend həftəlik iqtisadi layihəsinin növbəti buraxılışı yayımlanıb (VİDEO)
Azərbaycan karateçiləri Tokioya Yay Olimpiya Oyunlarına yollanıblar (FOTO)
Yelo Bank-dan 10 milyondan artıq mənfəət
Kaspersky fövqəladə halların təhlili üçün nəzərdə tutulan intellektual sistemi sınaqdan keçirir
Qobustanda transformator və elektrik dirəkləri yanıb
“Ehtiyat zabit hazırlığı kursu”na növbəti qəbul başlayır
Şənlik təşkil olunan məkanların işçi heyətinin 700 nəfərdən çoxu tələblərə əməl etməyib - Nazirlik
Şəhriyar Məmmədyarov “AccessBank”ın depozit kampaniyasının simasıdır
Rektor Şahin Bayramovun COVİD-19 infeksiyasına qarşı mübarizə ilə əlaqədar müraciəti
"Qaraciyər Transplantasiyası Günləri" adlı elmi tədbir keçirilir (FOTO)
Son 3 ildə sosial ödənişlər 60 faizdən çox artıb
Bu il qeyri-neft sektorunun artım tempi proqnozları üstələyib
Xaçınçay su anbarının ətraf əraziləri minalardan belə təmizlənir - Trend TV (FOTO)
Prokuror azərbaycanlı əsirlərə işgəncə verən ermənilərə 20 il cəza istəyib (ƏLAVƏ OLUNUB)
Bakıda 3 saylı "ASAN Kommunal" mərkəzinin açılışı olub
Azərbaycanın regionda yaratdığı yeni şərtlər geosiyasi və geoiqtisadi baxımdan cəlbedici modeldir - Deputat
Təhsil tələbə kreditlərinin verilməsi qaydası açıqlandı
Sumqayıtda kəsilmiş ağacların yerinə yeniləri əkilib
Tovuzda 44 adda istifadə müddəti bitmiş məhsul satan mağaza aşkarlanıb
Azərbaycan məhsulları “Russia Halal Expo” sərgisində (FOTO)
Müdafiə naziri ABŞ-ın Oklahoma ştatının nümayəndə heyəti ilə görüşüb (FOTO)
Kəlbəcər və Laçında yol infrastrukturunun tikintisinə 10 milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM
Yevlaxda şadlıq sarayında pandemiyanın tələbləri kobud şəkildə pozulub (FOTO)
Ceyhun Bayramov Pakistan Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb (FOTO)
Unicapital İnvestisiya Şirkətinin yerli və xarici kapital bazarları haqda təhlili
Bu gün bəzi qüvvələr cəmiyyətdə ƏƏSMN-ə qarşı fikir formalaşdırmağa çalışır - Anar Əliyev (VİDEO)
"Neftçi" bu gün "Olimpiakos"la cavab oyunu oynayacaq
I və IV ixtisas qrupları üzrə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanları keçirilib
Jurnalistlər Quba və Qusarda yeni nəsil dağ kombaynları və digər innovativ texnologiyalar ilə tanış olub (FOTO)
“TikTok”da narkotik vasitələri təbliğ edən daha 6 nəfər saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
AŞPA-dan olan nümayəndə heyəti Ermənistanın hərbi təcavüzü barədə məlumatlandırılıb
“Karabakh.Center” layihəsi əsasında fotosərgi keçirilib (FOTO)
İranda ötən sutka 303 nəfər koronavirusdan ölüb
Ev kirayəsi ilə bağlı vergi dərəcələri aşağı salınmalıdır - Millət vəkili
Casusluqda ittiham olunan ermənilərin hər biri 15 il azadlıqdan məhrum edilib (ƏLAVƏ OLUNUB)
Qısamüddətli notların yerləşdirilməsi üzrə növbəti hərrac keçirilib
Tərtərdə 5 yaşayış məntəqəsinin yolu əsaslı şəkildə yenidən qurulur (FOTO)
Astarada restoran sahibi barəsində cinayət işi açılıb
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun “Din araşdırmaları” jurnalının növbəti sayı nəşr olunub
Ombudsman sərhəddə baş verən gərginliklə bağlı bəyanat verib
Qanunsuz ov edən şəxslər cəzalandırılıb
Şimal və qərb rayonlarında leysan olacaq, dolu düşəcək
Gəncədə narkotik satmaqda və saxlamaqda şübhəli bilinən şəxslər saxlanılıb (FOTO)
Şəhid ailələri və qazilərin sosial müdafiəsi üçün bütün imkanlar səfərbər edilib - Nazir müavini (FOTO/VİDEO)
Özünüməşğulluq proqramına yeni iqtisadi fəaliyyət sahələri əlavə olunub
Göyçayda toy sahibləri inzibati məsuliyyətə cəlb edilib (FOTO)
Xaricdə aksiyalarda nümayiş etdirilən iriölçülü Azərbaycan bayrağı Cıdır düzündə (FOTO)
Lənkəran Dövlət Universitetinin professoru vəfat edib
Binəqədidə narkotacir və avtomobillərdən oğurluq edən şəxslər ələ keçdi (FOTO/VİDEO)
Şabranda narkotik tərkibli maddələri saxlayan dəstə saxlanılıb
Hazırda yağlanma ilə bağlı hepatitlərə daha çox rast gəlinir - Nuru Bayramov
Qərbi Kaspi Universiteti bakalavr pilləsinə qəbul elan edir (VİDEO)
Şəhidin bank kartından pul oğurlayan şəxs tutulub
Bütün xəbərlər