Azərbaycanda əlverişli biznes mühiti iqtisadi inkişafın səmərəli modelinin seçilməsini göstərir

Azərbaycanda əlverişli biznes mühiti iqtisadi inkişafın səmərəli modelinin seçilməsini göstərir

Bakı. Mətanət Nəsibova - Trend:

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev 2020-ci il üçün dövlət büdcəsi barədə qanunu imzalayıb. Dövlət büdcəsinin gəlirləri 24 milyard 134 milyon 500 min manat, xərcləri 26 milyard 894 milyon 700 min manat təşkil edib.

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Vüsal Qasımlı Trend-ə dövlət büdcəsinin fiskal dayanıqlığına təsir edən əsas amilləri şərh edib.

Dövlət büdcəsinin fiskal dayanıqlığının qiymətləndirilməsi

2020-ci il üçün dövlət və icmal büdcələri, eləcə də növbəti 3 il üçün büdcələr yeni büdcə qaydalarına əsasən hazırlanıb. Yeni qaydalara uyğun olaraq büdcə xərcləri ildə 3 faiz həddini keçə bilməz. İnfrastruktur və ordu quruculuğu sahələrində uğurlardan sonra Azərbaycan büdcə qaydalarını tətbiq etməklə fiskal dayanıqlığa üstünlük verir. Beləliklə, bu il üçün inflyasiya proqnozunun 4,6 faiz olmasını nəzərə almaqla icmal büdcə ötən illə müqayisədə 2 117 milyon manat və ya 7,7 faiz artacaq və 29 448 milyon manata çatacaq. Fiskal dayanıqlığın daha bir nişanı odur ki, dövlət başçısının tapşırığına əsasən, icmal büdcənin qeyri-neft baza kəsirinin qeyri-neft ümumi daxil məhsula nisbəti 1 faiz azalacaq və 29,1 faizədək enəcək. Bu onu ifadə edir ki, icmal büdcə getdikcə neftdən daha az asılı olur. Bu il həmçinin sosial xərclər 2,6 milyard manat (33,5 faiz artım) həcmində proqnozlaşdırılır. Bu da fiskal dayanıqlığın güclənməsini ifadə edir.

Vergilər Məcəlləsinə dəyişikliklər barədə

2019-2020-ci illərdə Vergilər Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər ortalama vergi dərəcəsini azaldır. 2020-ci ildə vergi islahatının əsas məqsədi hamı üçün bərabər şərtlərin yaradılması, vergi idarəetməsinin təkmilləşdirilməsi və vergi yükünün azaldılmasıdır.

Vergilər Nazirliyi və Dövlət Gömrük Komitəsinin xətti ilə keçirilmiş islahatlar nəticəsində büdcəyə daxilolmaların planlaşdırılandan təxminən 1 milyard dollar çox olacağı proqnozlaşdırılır. Bununla belə, gəlirlərin artımında qeyri-neft sahələri böyük rol oynayır. Bizim hesablamalarımıza əsasən, bu il karbohidrogenlər sektorunda ÜDM-in 1,6 faiz, 2021-ci ildə isə qaz hasilatının kəskin artması təqdirində 4,5 faiz çoxalması proqnozlaşdırılır. Fiskal dayanıqlığın təmin olunması yalnız qeyri-xammal iqtisadiyyatının inkişafı ilə mümkündür.

Dövlət büdcəsində xarici borcun dəyişməsi dinamikası

2017-ci ildə xarici borca xidmətin ümumi həcmi dövlət büdcəsindən xərclərin 11 faizini təşkil edirdi, 2025-ci ildə bu rəqəm 6,2 faizədək azalacaq. Prioritet layihələrin maliyyələşdirilməsindən sonra dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti ən yüksək həddə çatdıqdan sonra azalmağa başlayıb. Növbəti illərdə mövcud xarici borcun azalması cəlb olunan yeni borclardan çox olacaq və 2025-ci ilədək xarici dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti 12 faizədək azalacaq. Xarici dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti üzrə Azərbaycan ən yaxşı göstəriciləri olan ölkələr sırasındadır. Hazırda strateji valyuta ehtiyatlarımız xarici borcu altı dəfə üstələyir.

2020-ci ilin büdcəsi manatın məzənnəsinə necə təsir edəcək?

2020-ci ildə ticarət balansında ixracın 3,8 faiz, idxalın 1,5 faiz artımı proqnozlaşdırılır. Ümumilikdə, bu il ticarət balansının profisiti pul kütləsi balansının kəsirini örtəcək və beləliklə, tədiyə balansı tarazlaşacaq. İcmal büdcəsinin kəsirinin maliyyələşdirilmə mənbələri müəyyənləşdirildikdən sonra manata təzyiq olunmayacaq. Valyuta bazarının təhlili göstərir ki, tələb və təklif balansı, eləcə də bank sistemində artıq likvidlik təmin olunub. Bununla bağlı olaraq, bu il manatın məzənnəsinin sabit qalacağı proqnozlaşdırılır. Aşağı inflyasiya ilə əlaqədar real səmərəli məzənnənin qismən azaldılması qeyri-neft ixracının stimullaşdırılmasına gətirib çıxarır.

İnflyasiya amilləri

Ötən il pul bazası 25 faizədək artıb, amma bununla belə, inflyasiya hədəf göstəricidən də aşağı qalmaqda davam edir. Mərkəzi Bank fiskal stimulların nizamlanması üçün pul siyasəti alətlərindən istifadə edir. Məsələn, ötən il faiz dərəcəsi dəfələrlə azaldılıb, faiz dəhlizinin diapazonu isə daralıb. Pul kütləsinin artması ilə yanaşı, qeyri-neft sektorunun artımı və qeyri-neft ixracının genişlənməsi də inflyasiyanın qarşısını alan təsir göstərir. Strateji valyuta ehtiyatlarının artması həm manatın məzənnəsi, həm də inflyasiyanın qarşısının alınması üçün imkanlar yaradır.

Real sektoru necə likvidli etməli?

Yaradılmış əlverişli biznes mühiti və təşviq siyasəti vasitəsilə sürətli iqitsadi artım modelinə keçmək lazımdır. Burada əsas drayver özəl sektor olacaq. 2018-ci ildə Azərbaycanda qeyri-dövlət investisiyaları 8,8 milyard manat təşkil edib, 2020-2023-cü illərdə isə bu göstərici 11-12 milyard manat intervalında dəyişəcək və beləliklə, ÜDM-in 15 faizinə yaxınlaşacaq. 2020-2023-cü illərdə dövlət investisiyaları illik 7-8 milyard təşkil edəcək və bununla da liderliyi özəl sektora verəcək. Proqnozlara əsasən, 2020-2023-cü illərdə qeyri-neft sektoruna qoyulan investisiyalar neft-qaz sektorundakı investisiyaları iki dəfə üstələyəcək.

Strateji yol xəritələrində qoyulan tapşırıqlara əsasən, 2020-ci ildə Azərbaycan 3 faiz iqtisadi artım tempinə nail olmalıdır ki, bu da artıq baş verib. 2018-ci ildə Azərbaycanda alıcılıq qabiliyyəti pariteti üzrə adambaşına ÜDM Ermənistanla müqayisədə 75 faiz, Gürcüstanla müqayisədə 58 faiz çox olub. İndi bizim qarşımızda iqtisadi artımı daha da sürətləndirmək tapşırığı dayanır. Əhali sayının artımını nəzərə alaraq biz azı 5-6 faiz artım tempinə nail olmalıyıq.

İcbari tibbi sığorta üzrə xərclər

Bu il ölkəmizdə mərhələli şəkildə icbari tibbi sığorta tətbiq olunacaq və bununla əlaqədar 2020-ci il dövlət büdcəsində səhiyyə xərcləri 1 milyard 369 milyon manat artıb. İcbari tibbi sığorta üçün xərcləri nəzərə alsaq, bu ilin dövlət büdcəsində səhiyyə xərcləri ötən illə müqayisədə 326,5 milyon manat və ya 31,3 faiz artıb. Milli Məclisin “Tibbi sığorta haqqında” qanuna etdiyi dəyişikliklərə əsasən, 2020-ci il yanvarın 1-dən icbari tibbi sığortaya təqvim ili üçün adambaşına 90 manat məbləğində ödəniş ayrılıb.

Bir çox ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda icbari tibbi sığorta üçün ödənişlər aşağı faiz dərəcəsi ilə qəbul olunacaq. 2020-ci il aprelin 1-dən dövlət və neft sektorunda çalışan işəgötürən və işçilərdən aylıq hesablanmış əməyin ödənişi fondunun 8000 manata qədər olan hissəsindən 2%, 8000 manatdan yuxarı olan hissəsindən 0.5% miqdarında icbari tibbi sığorta haqqının tutulması müəyyən olunub. Qeyri-dövlət və qeyri-neft sektorunda çalışan işəgötürən və işçilərdən isə aylıq hesablanmış əməyin ödənişi fondunun 8000 manata qədər olan hissəsindən 1%, 8000 manatdan yuxarı olan hissəsindən 0.5% miqdarında icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi müəyyənləşdirilib.

Komitə sədri: Əhalinin sağlamlığı və sosial müdafiəsi ön plandadır
Komitə sədri: Əhalinin sağlamlığı və sosial müdafiəsi ön plandadır
Leyla Abdullayeva: Azərbaycan XİN hər zaman Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsinə dair danışıqların mahiyyət üzrə aparılmasından çıxış edib
Leyla Abdullayeva: Azərbaycan XİN hər zaman Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsinə dair danışıqların mahiyyət üzrə aparılmasından çıxış edib
Prezident İlham Əliyev Bakının Nizami rayonunda “Azərenerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yenidən qurulan “8-ci km” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Bakının Nizami rayonunda “Azərenerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yenidən qurulan “8-ci km” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Samuxda piknik edənlər cərimələnib (FOTO)
Həftəsonu sərt karantin olan ərazilərdə yenidən postlar qurula bilər
Koronavirusa yoluxan ATU-nun şöbə müdiri Mərkəzi Gömrük Xəstəxanasına yerləşdirilib
Koronavirus Azərbaycanda televiziya kanallarının fəaliyyətinə necə təsir edir? - SORĞU
Şabran və Siyəzəndə çəyirtkələrin kənd təsərrüfatına ziyan vurmasının qarışısı alınıb (FOTO)
Mal-qara oğurları saxlanılıb
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstələrinin evinə həkim briqadası göndəriləcək - RƏSMİ
120 min şəxsə elektron qaydada fərdi hesab açılıb
Xaçmazın giriş-çıxışlarında postlar quruldu, hərəkətə ciddi nəzarət başladı
Komitə sədri: Əhalinin sağlamlığı və sosial müdafiəsi ön plandadır
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Onlayn Apelyasiya komissiyasının fəaliyyəti başa çatıb
Kürdəmir sakini külli miqdarda heroin daşıyarkən yaxalandı (FOTO)
Tovuz rayonunda 1 şəhər və 4 kəndi əhatə edən yolların yenidən qurulması davam edir (FOTO)
DTX-nın həbs etdiyi XİN əməkdaşlarının şikayətləri rədd edildi
Zaqatalada hovuzda istirahət edən şəxslər cərimələndi (VİDEO)
Rusiyada daha 176 nəfər koronavirusdan öldü
Hesab.az QR kod ilə ödənişin tətbiqini genişləndirir
Kaspersky EDR-texnologiyasına əsaslanan inteqrasiya olunmuş həllini təqdim edib
Leyla Abdullayeva: Azərbaycan XİN hər zaman Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsinə dair danışıqların mahiyyət üzrə aparılmasından çıxış edib
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 30 min nəfəri keçdi
AZAL Berlinə xüsusi reyslər həyata keçirəcək
Bakıda karantin qaydalarını pozan kafe aşkarlandı, 8 nəfər saxlanıldı (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Bakının Nizami rayonunda “Azərenerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yenidən qurulan “8-ci km” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib (FOTO)
Sərt karantin elan olunan ərazilərdə bir gündə qayda pozan 1081 nəfər cərimləndi
Rauf Əliyev: Prezident İlham Əliyevin BMT-nin Baş Assambleyasının Xüsusi Sesiyasının çağrılması ilə bağlı təşəbbüsü böyük tarixi əhəmiyyət daşıyır
Mühacirətdəki "müxalifətçi" binəsiblər yeni ağa axtarırlar - "Politşou" təqdim edir (Videolayihə)
Polis İsmayıllıda istirahət mərkəzlərinin sahiblərinə xəbərdarlıq etdi (FOTO)
Sabirabadda ana və qızını vurub öldürən sürücü həbs edildi
Azərbaycan iyunda gündəlik 553,8 min barrel xam neft hasil edib
Müdafiə nazirinin müavini vəzifəsindən azad olundu
Afət Həsənova: İqtisadi inkişafımız çətin günlərdə insanlarımızın sosial rifahının qorunmasına imkan verir (FOTO)
Hindistanda bir gündə 25 minə yaxın koronavirusa yoluxma qeydə alındı
Füzulidə 27 yaşlı gənc küçədə qətlə yetirildi
Zoologiya İnstitutu: Çəyirtkələrə qarşı mübarizə tədbirləri may-iyunda aparılmalıdır
"Facebook" Braziliya prezidentinin köməkçiləri ilə əlaqəli səhifələri silib
Son 6 ayda Azərbaycanda neftə nisbətən qaz hasilatı 11 faizdən çox artıb
Ermənistan sutka ərzində atəşkəsi 65 dəfə pozdu
Bakı sakini küçədə bıçaqla hədələnərək qarət olundu
Bakıda yataqxana qarət olundu
Azərbaycan dövləti koronavirusla mübarizədə həyata keçirdiyi tədbirlərlə bir nümunə ortaya qoydu - Ekspert
Sağalan COVİD xəstələrinə arayış necə verilir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
Qazaxıstanda koronavirusa yoluxanların sayı 53 min nəfəri ötüb
Xızıda yük avtomobili yanıb
Vanq Yi: Çin və ABŞ arasındakı münasibətlər tarixin ən ciddi çağırışı ilə üzləşib
Çində ötən sutka koronavirusdan ölüm halı qeydə alınmayıb
Braziliyada koronavirusa daha 44 571 nəfər yoluxub
Trüdo: Kanada koronavirusla ABŞ-dan daha effektiv mübarizə aparır
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 12 milyon nəfəri keçib
"Forbes": Cef Bezosun sərvəti 180 milyard dolları keçib
Belqradda etiraz aksiyası zamanı 10 polis əməkdaşı xəsarət alıb
Türkiyədə 4,4 bal gücündə zəlzələ olub
Moskvada koronavirusdan daha 32 nəfər ölüb
Sumqayıtda 250 ədəd patron aşkar olunub (FOTO)
Futbol üzrə Türkiyə Kubokunun final matçının keçiriləcəyi vaxt məlum oldu
Venesuelada ilin əvvəlindən inflyasiya 500 faizi ötüb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 168 mindən çox artıb
Türkiyə və Rusiya Baş Qərargah rəisləri arasında telefon danışığı olub
Şamaxıda çətin şəraitdə yaşayan altı ailə yeni mənzillərlə təmin olunub (FOTO)
AZAL Dubaydan çarter reysi yerinə yetirib (FOTO)
Tehran metrosunda iki qatar toqquşub
Şamaxıda qanvermə aksiyası keçirilib (FOTO)
ABŞ-da koronavirusa yoluxanların sayı 3 milyon nəfəri ötüb
Xaçmazda birmərtəbəli ev yanıb, xəsarət alan var
Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı
"Şahdağ" Milli Parkının ərazisində yanğın olub
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 190 minə yaxınlaşır
Almaniyada tullantıdan alınan enerji ilə işləyən avtobuslar işə düşüb
Ekspres xətlər üzrə avtobusların iş qrafiki dəyişdirilib
COVID-19 sahəsində çalışan bir qrup xarici mütəxəssis Azərbaycana gəlib (VİDEO)
AGF ilə səhər gimnastikası (VİDEO)
15 yaşında itirdiyi pul qabını 73 yaşında tapdı
Ramin Məmmədov: Azərbaycan artıq dünyada qlobal problemlərin həllinə töhfə verməyə qadir dövlət kimi qəbul olunur
Tramp: ABŞ-da koronavirusla bağlı vəziyyət bir aya yaxşılaşacaq
"Google" "Android" üçün iki yenilənmə buraxıb
190 manat məbləğində birdəfəlik ödəmənin verildiyi ərazilərin sayı artırıldı
Baş Prokurorluq qətlə yetirilən azyaşlı Nərminlə bağlı məlumatlara münasibət bildirib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva şəhid ailələrinin ev problemi ilə bağlı göstəriş verib (FOTO)
Goranboy və Göygöl rayonlarında da sərtləşdirilmiş xüsusi karantin rejimi tətbiq olunacaq
Təlimlərə cəlb olunan qoşunlar daimi dislokasiya məntəqələrinə qaytarılır (FOTO)
Azərbaycanda daha 542 nəfər koronavirusa yoluxdu, 465 nəfər sağaldı, 9 nəfər öldü
Sabirabadda 2 nəfərin ölümünə səbəb olan sürücü tutuldu
İlahiyyat İnstitutunun rəhbərliyi yanında İctimai Nəzarət Şurasının onlayn iclası keçirilib (FOTO)
Avstriyada daş uçqunu olub - 2 ölü
Dövlət qulluğuna qəbul üzrə təxirə salınmış müsahibələrin keçirilmə qrafiki müəyyənləşib
İraqda son sutka ərzində koronavirusa rekord sayda yoluxma qeydə alınıb
Nazirlik bu şəxslərə SMS bildirişlər göndərir
AzTV-nin koronavirusa yoluxmuş aparıcısı sağaldı
Bakıda “Mercedes” yanıb
Avropa Komissiyası COVID-19 üçün dərmanların tədarükü barədə iri əczaçılıq şirkətləri ilə razılığa gəlib
Yasamal bələdiyyəsinin vəzifəli əməkdaşı rüşvət alarkən saxlanıldı
Yarım ildə Gömrük Komitəsi büdcəyə 2 milyard manat köçürüb
Hikmət Babaoğlu: Prezidentin fikirləri Ermənistana xəbərdarlıq olmaqla ATƏT-in Minsk Qrupuna da öz vəzifələrini yerinə yetirmələri üçün bir çağırışdır
AZAL və “Belavia” Bakı-Minsk marşrutu üzrə kod-şerinq reyslərini həyata keçirəcək
Elektron Kredit Portalı güzəştli kreditlər almaq imkanını asanlaşdırır
İyulun 9-da dolların manata qarşı məzənnəsi
Bakıda polisə hücum etdiyi deyilən şəxslər aşkarlandı (VİDEO)
Fındıqçılıq sahəsində məhsuldarlığın artırılması müzakirə edilib
Nəqliyyat-ekspedisiya fəaliyyəti ilə bağlı qanun layihəsi hazırlanıb
Bütün xəbərlər