Bakı və Astana  öz hərəkəıtlərini uzlaşdırmalıdırlar - The Heritage Foundation-nin analitiki Ariel Koen

The Heritage Foundation-un (ABŞ) Baş elmi əməkdaşı, politoloq Ariel Koen, xüsusi olaraq Trend üçün

Azərbaycan Xəzər üzrə qonşusunun - Qazaxıstanın Gürcüstan müharibəsindən sonrakı geosiyasətin çətin rifləri  arasında necə üzdüyünü diqqətlə müşahidə edir. Rusiya Baş nazirinin birinci müavini Viktor Zubkovun Moskvanın əsas rol oynamaq niyyətində olduğu Xəzər İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının yaradılması ilə bağlı bir müddət əvvəl etdiyi təklifinin fonunda,  Bakı və Astana saatlarını tutuşdura və xarici siyasəti koordinasiya edə bilərlər.

Bu təşkilatda Azərbaycan və Qazaxıstan, "birinci skripka" olacaq Moskva və Tehrandan sonradır; ən azı, Rusiya və İranın ərazi və sərvətlərinə görə.  Moskva və Ankaranın hakim olacaqları Qafqaz Birliyinin yaradılmasına dair Türkiyənin təklifinə RF-nin həvəssiz reaksiyası, Rusiyanın imtiyazlı tərəfdaş kimi İrana üstünlük verməsinə dəlalət edir. Regionda və ondan kənarda qərar qəbul edənlər bunu nəzərə almalıdırlar.

Kondoliza Rays bazar günü Ankaraya səfər etməyi planlaşdırır, Qazaxıstanın xarici işlər naziri Marat Tajin isə, Vaşinqtonda vacib görüşlər keçirib, o cümlədən, vitse-prezident Riçard Çeyni ilə.

Qazaxıstan Rusiya və Çin arasında ölkənin  strateji mövqeyini, Avropa və Birləşmiş Ştatlarla əlaqələrin yaradılmasını nəzərə alan balanslaşdırılmış, çoxvektrolu xarici siyasəti ilə tanınır. Buna baxmayaraq, avqustda Rusiya -  Gürcüstan müharibəsindən sonra, Vaşinqtonda çoxları uzunmüddətli perspektivdə bu balanslaşdırılmış yanaşmanın yaşaya biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə ediblər.

Bakı - Tbilisi - Ceyhan və Bakı - Ərzurum boru kəmərlərinin dayanıqlılığı, gələcək Qərb bazarlarına TransXəzər enerji ixracıilə bağlı analoji narahatlıqlar bildirilib.

Azərbaycanda böyük diqqətə səbəb ola biləcək cavab Tajinin - öz ölkəsinin veteranı və milli təhlükəsizliyinin ali vəzifəli şəxsinin cümə axşamı etdiyi çıxışında təqdim olunub. Birləşmiş Ştatlarla münasibətlər Qazaxıstanın xarici siyasətinin başlıca prioritetlərindəndir. Tajinin sözlərinə görə, onun ölkəsi Vaşinqtonla qarşılıqlı etibar, ümumi milli maraqlar, regional sabitlik və təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlığa söykənən strateji tərəfdaşlığı yüksək qiymətləndirir.

Bu, strateji tərəfdaşlığın vacib aspekti - kütləvi qırğın silahının yayılmaması sahəsidir. Qazaxıstan prezident Corc Buşun 2003-cü ilin mayına təklif etdiyi və ölkənin 2005-ci ildə qoşulduğu təhlükəsizlik və yayılmamaq təşəbbüsünü (PSİ) tamamilə dəstəkləyir. PSİ bütün dünyada kütləvi qırğın silahının (KQS), onun çatdırılması sistemlərinin və onlara aid olan materialların tədarükünün dayandırılmasına yönələn qlobal təşəbbüsdür. PSİ dünyada KQS - nin yayılmasının qarşısını almaq üçün daha etibarlı alətlərin təmin edilməsi zərurətini təsdiq edir.

Qazaxıstan və Birləşmiş Ştatlar arasında hərbi sahədə və təhlükəsizlik sahəsində ikitərəfli əməkdaşlıq genişlənir. Yanvarda Qazaxıstan və ABŞ beşillik hərbi əməkdaşlıq planının vaxtını uzadıblar. Plan silah və hərbi avadanlığın gətirilməsini, qazax hərbi personalının məşqlərində ABŞ - ın dəstəyini, birgə hərbi təlimləri nəzərdə tutur, Xəzərdə hərbi infrastrukturu inkişaf etdirir, - Tajin bildirib. Bu, Rusiyanın, Moskvanın rəhbərlik etdiyi hərbi blok kimi nəzərdən keçirdiyi Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının üzvü üçün unikal razılaşmadır.

Qazaxıstan Amerikanın rəhbərliyi altında Əfqanıstandakı koalisiyanın səylərində iştirakını davam etdirir. Qazaxıstan, Türkiyə və Ərəb Əmirlikləri ilə birlikdə, Əfqanıstandakı beynəlxalq koalisiyanı dəstəkləyən bir neçə müsəlman ölkəsindən biridir. Qazaxıstanın kiçik bir kontingenti İraqdadır və uşaqlar da daxil olmaqla, yüzlərlə iraqlının həyatını müdafiə edir.

Avrasiyada çoxları Əfqanıstanı qeyri - sabitlik və narkoticarət mənbəyi kimi qəbul edirlər, Tajin bildirib. Qazaxıstan Kabilə üç milyon dollar məbləğində yardım göstərir, Baş nazir Kərim Məsimov isə müəyyən ehtiyaclar üçün ölkəyə səfər etməyi planlaşdırır. Qazaxıstan Səmənqal əyalətində məktəb, Bamiyan əyalətində xəstəxana tikəcək, əyalətlərdən birində şosse salacaq və daimi taxıl ixracını təşkil edəcək.

Qazaxıstan və Mərkəzi Asiyanın enerji təhlükəsizliyində prioritet  - beynəlxalq bazarlara çıxış əldə etmək üçün etibarlı boru kəməri və nəqletmə sxeminin tikintisidir. Asiyada enerjiyə olan tələbat Avropa ilə müqayisədə çoxdur.  Məsələn, Çin Qazaxıstandan enerji idxalının artırılmasında maraqlıdır. Çinin enerjiyə olan tələbatının artması Qazaxıstandan Sintszyana ikinci neft kəmərinin, Özbəkistan və Qazaxıstan vasitəsilə Türkmənistandan Çinə qaz kəmərinin tikintisinə gətirəcək.

Qazaxıstan Çinlə əməkdaşlıqda Berlin və Pekini birləşdirəcək "Qərbi Avropa - Qərbi Çin" transkontinental şossenin şəkilişinə başlayıb. Qazaxıstan bu layihəyə 7,5 mlrd. ABŞ dolları yatırmağı planlaşdırır. Ölkə Qazaxıstan Xəzər Nəqliyyat Sisteminin (QXNS) tikintisinə başlayıb. QXNS - nin məqsədi Kaşağan və Tengiz yataqlarından neftin tankerlərlə çatdırılmasıdır. Qazaxıstan nefti Bakı - Tbilisi - Ceyhan boru kəməri ilə axacaq ki, bu da yaxın vaxtlarda neftin ixrac həcmini 23 mln. tonadək artırmağa imkan verəcək. Bu, Azərbaycan və Qazaxıstanı de-fakto tərəfdaş və müttəfiq edir.

2007-ci ildə neft və qaz istehsalının ümumi həcmi 67,2 mln. ton neft ekvivalenti təşkil edib.  Bu il Qazaxıstan 70 mln. ton göstəriciyə çatmağı gözləyir, 2015-ci ilə isə böyük hissəsi ixrac ediləcək 100 mln. ton neft hasil etməyi planlaşdırır.

Qazaxıstan - Amerika strateji tərəfdaşlığında energetika da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu enerji tərəfdaşlığının mərkəzi bəndi Xəzər neft və qazının işlənilməsindən ibarətdir və yalnız bununla yekunlaşmır. Bu il "Kazatomprom" - Qazaxıstanın milli atom şirkəti ABŞ- ın aparıcı enerji şirkəti "Vestinhauz"un şərikli sahibi olub. Bu gün neft - qaz sahəsində birgə layihələr, Xəzər dənizində dəniz və sahil yataqları üçün texniki və servis dəstəyinin inkişafı Amerikanın Chevron, ExxonMobil, ConocoPhillips və digər şirkətlərinin yardımı ilə həyata keçirilir.

Qeyd etmək vacibdir ki, beynəlxalq bazarlara ixrac maşrutlarının diversifikasiyası üzrə Amerika-Qazaxıstan əməkdaşlığı uğurla inkişaf edir. BTC layihəsi belə əməkdaşlığa ən yaxşı nümunədir. Qazaxıstan böyük uğur naminə Birləşmiş Ştatlar, Gürcüstan və Azərbaycanla əməkdaşlıq edir, -Tajin hesab edir.

Burada ABŞ, Avropa və bütün iştirakçı dövlətlərin maraqları toqquşur. Avropa enerji ixracını alacaq, Qazaxıstan və Azərbaycan ixrac potensialı və müstəqilliklərini artıracaq, Gürcüstan tranzit gəlirlər və ucuz enerji alacaq ki, bu da onun iqtisadi artımına gətirəcək və ABŞ qlobal enerji təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsində irəliləyəcək.

Tajinin sözlərinə görə, Qafqazdakı avqust münaqişəsi mövcud planların gələcəyini təhlükə altına qoyur. Lakin Qazaxıstan BTC layihəsində iştirakını dayandırmayacaq. Enerji ehtiyatlarının ixracı Qazaxıstanın əsas gəlir mənbələrindən biridir və ölkə BTC-nin ötürmə gücünə və onun mümkün genişləndirilməsinə əsaslanmış gələcək iqtisadi siyasətini planlaşdırır.

Sonda Tajin Qazaxıstanda iqtisadi və siyasətin sonuncu xəbərlərini ümumiləşdirib. Tajin bildirib ki, prezident Nazarbayev, ən azı, parlamentdə iki partiyanın mövcudluğuna imkan yaradacaq yeni hüquqi mexanizmin yaradılmasını xatırladıb. Bu, siyasi partiyaların qeydiyyatını, seçki prosedurlarının təkmilləşdirilməsini, kütləvi informasiya vasitələrinin fəaliyyətini tənzimləyən hədsiz bürokratik maneələrin ləğvini asanlaşdıracaq. Qanunverici orqanlar bu qanunlar paketi üzərində işləyirlər və Tajn hesab edir ki, ilin sonunadək parlament bu düzəlişləri təsdiq edəcək.

Və nəhayət, Qazaxıstan yeni Vergi Məcəlləsinin qəbulu üzərində işləyir. Yeni Məcəllə  korrupsiyanın azaldılmasına yardım etmək, vergilərin tətbiqini asanlaşdırmaq və iqtisadiyyatın "boz" və "qara" sektorlarının yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə, şirkət və sahibkarlar üçün mövcud köhnəlmş vergi güzəştləri sisteminin yeniləşməsinə yönəlib. Qarşıdakı vergi qanunvericiliyi neft istehsalçıları üçün vergilərin artırıldığı vaxtda, qeyri - neft sektorlarında vergilərin azaldılması yolu ilə iqtisadiyyatın diversifikasiyasına səbəb olacaq, -Tajin qeyd edib.

Qazaxıstanın dərsləri Xəzəryanı zona, o cümlədən də Türkmənistan və Azərbaycan üçün mühüm rol oynayır. Bəli, böyük rus qonşu ala biləcəyi hörmətə layiqdir. Lakin hər bir ölkənin şəxsi maraqları, şəxsi geostrateji prioritetləri və şəxsi tərəfdaşları var. Mərkəzi-periferiya münasibətləri dövrü geridə - 19 və 20 - ci yüzillikdə qalıb.

Müəllifin rəyi Trend informasiya agentliyi redaksiyasının rəyi ilə üst - üstə düşməyə bilər.

Bitkoin 4 faiz bahalaşıb
Bitkoin 4 faiz bahalaşıb
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun agent bankları tərəfindən verilən ipoteka kreditlərinin həcmi açıqlanıb
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun agent bankları tərəfindən verilən ipoteka kreditlərinin həcmi açıqlanıb
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun məcmu aktivləri 2 milyard manata yaxınlaşır
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun məcmu aktivləri 2 milyard manata yaxınlaşır
Loading Bars
Xəbər lenti
Bakıda "Opel" yanıb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 496 mindən çox artıb
Azərbaycan Ordusunun bölmələri Laçın rayonuna daxil olub (VİDEO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 404 mini keçib
Bu gün Laçın rayonu Azərbaycana qaytarılır
Nəriman Məmmədov “Kinematoqrafiya uğurlarına görə” beynəlxalq mükafatı ilə təltif olunub (FOTO)
Tələbələrin ölümü ilə nəticələnən qəzanın görüntüləri yayılıb (VİDEO)
Türkiyə Parlamenti beynəlxalq hüququn müdafiəçisi kimi çıxış etdi
Rusiya ilə Dağlıq Qarabağ üzrə Monitorinq Mərkəzinin detalları müzakirə olunur - Hulusi Akar
Türkiyə koronavirusa qarşı tədbirləri sərtləşdirir
OPEK neft hasilatının səviyyəsinə dair qərarı 2021-ci il 1 dekabra qədər təxirə saldı
Bir sıra hökumət başçıları Baş nazir Əli Əsədovu doğum günü münasibətilə təbrik edib
Nazirlik qazi Kənanı himayəsinə götürdü, anasını isə işlə təmin etdi (FOTO)
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinə təşəkkür edib
“CIFAL” qrupunun prezidenti Azərbaycan Prezidentini təbrik edib
Gürcüstanda zəlzələ olub
Ceyhun Bayramov Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Günay Əfəndiyeva ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycan plastik istifadəsinin azaldılmasını hədəfləyir
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Sülhməramlı kontingent üçün növbəti maddi-texniki təminat vasitələri Azərbaycana gətirilib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda Rusiyalı həmvətənlərin ictimai təşkilatlarını Əlaqələndirmə Şurası Prezident İlham Əliyevə müraciət edib
Mingəçevir Dövlət Universitetində tələbələrlə silsilə görüşlər keçirilib (FOTO)
Türkiyəli deputat Şamil Ayrım Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
Deputatlar bələdiyyələrdə yaradılmış gender əsaslı komissiyalar üçün seminar-təlimlərdə iştirak ediblər
Distant təhsilin müddəti uzadıldı - QƏRAR
Türkiyəli minaaxtaranlar işğaldan azad edilmiş Azərbaycan torpaqlarında əməliyyatlara başlayıb
28 obyektdə zəruri qayda və tələblərin pozulduğu müəyyən olunub
Yetkinlik yaşına çatmayanların işləri və hüquqlarının müdafiəsi üzrə komissiyanın yeni tərkibi təsdiqlənib
Ceyhun Bayramov moldovalı həmkarı ilə telefonla danışıb
Türkmən Həkimləri Dərnəyinin sədri Azərbaycan Prezidentini təbrik edib
18 rayonda şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə yeni evlər verildi (FOTO)
Yerevanda etiraz aksiyasında iştirak edənlər hücuma məruz qalıb (FOTO)
Yüklərin Azərbaycandan daşınması artıq yeni mərhələnin başlanmasının işarəsidir - Deputat
25 minə yaxın şagird məktəbdənkənar fəaliyyət üzrə onlayn dərslərdə iştirak edib
Türkiyə ilə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi artıb
Paşinyan Putinlə görüşə nail ola bilmədi - Səfər ləğv edildi
Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinə yeni rəis təyin edildi
Azərbaycanda 2 981 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1 226 nəfər sağalıb, 31 nəfər vəfat edib
FHN-in Laçında yerləşəcək binasının lövhəsi hazırdır
Dekabrın 1-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Prezidentə yazırlar: Siz bu xalqın inamını özünə qaytardınız, onu bir yumruq kimi birləşdirdiniz
“Bərdə” gəmi-bərəsi təmirdən sonra istifadəyə verilib
Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyətə müraciət edib
Pakistan Senatının üzvü, partiya sədri Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
İran Qarabağın bərpasında iştirak etməyə hazırdır - Vitse-prezident
İraq Parlamentinin Baş katibi Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
Laçının qayıdışını böyük səbrsizliklə gözləyirik, o da qayıtsın, tam olaq, arzumuza çataq - Deputat
Roberto Karlos və gənc azərbaycanlı futbolçular - Onlayn dünya çempionatının püşkü atılıb
Azərbaycanda dosent koronavirusdan dünyasını dəyişdi
BNA 3,5 milyon manatlıq müqavilə imzalayıb
Azərbaycan dövlətçiliyinin islahatlar və zəfər mərhələsi
İtaliyanın daha iki bələdiyyəsindən Azərbaycana dəstək
Carlsberg Azerbaijan və AzərŞəkər şirkətləri əməkdaşlıq memorandumu imzalayıblar (FOTO)
Daha 107 ev şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edildi (FOTO)
Erməni xalqı Paşinyanı bağışlamayacaq - Sabiq prezident
Dəmiryolçu şəhidlərimizi tanıyaq (FOTO)
Şəhid anası: Oğlum öz şəklinə baxıb dedi ki, bir gün bu şəkildə şəhid görəcəksən (FOTO)
İşğaldan azad olunan ərazilərə səfər etməyin - Baş Prokurorluqdan xəbərdarlıq (VİDEO)
PAŞA Bankın “Onlayn biznes krediti” məhsulu ilk beynəlxalq mükafatını aldı
Ermənistan təcavüzü nəticəsində həlak olan dinc sakinlərin sayı 98-ə çatdı - Prokurorluq
Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin onlayn iclası keçirilib (FOTO)
Yelo Bank-dan mikrokreditlərə tam yeni yanaşma
Yaşayış yerini tərk edən aktiv COVİD-19 daşıyıcıları barədə cinayət işi başlanıb (FOTO/VİDEO)
İranda sutka ərzində 13 mindən çox şəxs koronavirusa yoluxub
“AccessBank” mülki müdafiə təlimlərini davam etdirir (FOTO)
Qazax sakinindən narkotik vasitə götürülüb (FOTO)
Bitkoin 4 faiz bahalaşıb
Şuşa yolunun minalardan təmizlənməsinə başlanılıb - ANAMA
Tərtərlə Suqovuşanı birləşdirən yol yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO)
Azərbaycanda zərərsizləşdirilən minaların sayı açıqlandı
Şuşanın gəzməli-görməli yerləri haqqında video çarx hazırlanıb
İranlı alim necə öldürüldü? - Sui-qəsdin təfərrüatları
ANAMA-dan vətəndaşlara müraciət: Azad edilmiş ərazilərə getmək təhlükəlidir
İndiyə qədər Azərbaycanda minaların partlaması nəticəsində 535 mülki şəxs ölüb
İpoteka Fondunun bazasına yeni mənzillər əlavə olunacaq
Qarabağda dağıdılmış qəbiristanlıqlar, tövləyə çevrilmiş məscidlər gördüm - Məşhur fotoqraf (FOTO)
YARAT Müasir İncəsənət Məkanı “Öz adanı kəşf et” adlı sərgi layihəsini təqdim edir
Bakıda avtomobillərin qiyməti nə zaman ucuzlaşacaq?
Sərt karantin rejiminin qayıtmasını istəmiriksə, qaydalara əməl edək - Naqif Həmzəyev
ADA Universiteti "Mənim Qarabağım" mövzusunda onlayn mühazirələrə başlayıb (FOTO)
Yerevanda əsgər anaları yenidən toplaşdı
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun agent bankları tərəfindən verilən ipoteka kreditlərinin həcmi açıqlanıb
16 yaşlı Cavan - Xocalı soyqırımının daha bir itkini (VİDEO)
Moldova prezidenti hökuməti istefaya çağırdı
Yoluxma sayının artması səhiyyə sistemimizi çıxılmaz vəziyyətə sala bilər - Deputat
Səbaildə yeni elektron layihə (VİDEO)
Dekabrda bəzi ərazilərdə temperatur normadan yüksək olacaq - Aylıq proqnoz
Aztəminatlı tələbələrin təhsil haqqı ilə bağlı müraciətlərinin qəbulu sabah başa çatır
Koronavirusla bağlı 111 ictimai iaşə müəssisəsində pozuntu aşkarlandı (FOTO)
Karxanaların Kürə təsiri açıqlandı
Polşadakı Azərbaycan evində "Müzakirə Klubu" fəaliyyətə başlayıb (FOTO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Bu il fermerlərə 65 milyon manatdan artıq kredit ayrılıb
Evi tərk edən COVİD-19 xəstəsi saxlanılıb (VİDEO)
Mövcud yoluxma səviyyəsi sərt karantinin tətbiqini qaçılmaz edir - XƏBƏRDARLIQ
Dillər Universitetində Çin arzusu Günü qeyd olunub
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun məcmu aktivləri 2 milyard manata yaxınlaşır
Kaspersky satış zamanı onlayn təhlükəsizlik qaydalarını xatırladır
Təhsil naziri qəzada ölən tələbələrdən yazdı
Ağdaşda COVİD-19 xəstələrinə cinayət işi başlanılıb (FOTO)
Bütün xəbərlər