Türkiyə Osmanlı ola biləcəkmi? - Trend News-un icmalçısı

Trend -un Yaxın Şərq Redaksiyasının icmalçısı Bəhram Həsənov

Qəzzə hadisələrinə Türkiyə cəmiyyətinin verdiyi kəskin reaksiya, Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğanın İsrail əleyhinə kəskin bəyanatları və Davosdakı beynəlxalq toplantıda İsrail prezidenti Şimon Peresə sərt cavab verməsi ilə müşaiyət olundu. Beləliklə də, son bir neçə onillik ərzində Türkiyədə ilk dəfə olaraq hökumətin Yaxın Şərq məsələləri ilə bağlı rəsmi mövqeyi cəmiyyətin mövqeyi ilə üst üstə düşdü.

Türklərlə dərin tarixi-mədəni əlaqələrə sahib və  yüzillər boyunca Türklərin idarəçiliyində olan Yaxın Şərq regionunu Türkiyə cəmiyyəti "özününkü" kimi qəbul edir.

Hazırkı Türkiyə hökuməti Yaxın Şərq siyasətində cəmiyyətin daxili dinamikasına və tarixi irsinə əsaslanan xəttə üstünlük verməyə səy göstərir. Ankara eyni zamanda region ölkələrinin ictimai rəyini nəzərə alan siyasi mövqe nümayiş etdirməklə Yaxın Şərqdəki strateji maraqlarını reallaşdırmaq üçün real gücə əsaslanmağa çalışır. Hazırkı Türkiyə hökumətinin xarici siyasətinin müəyyənləşdirilməsində əsas şəxs olan və Ərdoğanın xarici siyasət məsələləri üzrə baş müşaviri Əhməd Davudoğlu tərəfindən həyata keçirilən bu siyasi xətti Yeni Osmanlıçılıq (Neo Ottomonizm) da adlandırırlar.

Bir sözlə, Türkiyə dünyadakı yeni şəraiti nəzərə almaqla, Osmanlı imperiyasının Yaxın Şərqdə oynadığı rolu bərpa etməyə çalışır. Bəs görəsən Türkiyənin bu arzusunun həyata keçməsi nə qədər realdır?

Şübhəsiz ki, Türkiyənin Yaxın Şərqdə yenidən bir nömrəli siyasi aktyor olmaq istəyi və son altı ildə bu istiqamətdə ciddi uğurlar əldə etməsi regionda böyük maraqları olan güclərdə və onların müttəfiqlərində narahatlıq doğurur və narahatlıq doğurmağa da davam edəcək. Xüsusilə İsrail və ABŞ-ın regionda sərbəstliyini məhdudlaşdıracaq Türkiyənin yeni Yaxın Şərq strategiyasına qarşı "ciddi tədbirlər" görüləcəyini gözləmək mümkündür. Düzdür, Türkiyə Yaxın Şərq strategiyasını həyata keçirməzdən əvvəl qarşılaşacağı təzyiqlərə qarşı qabaqlayıcı tədbirlər görməyi unutmayıb. Bu tədbirlərdən ən əhəmiyyətlisi iqtisadi potensialdan maksimum istifadə etmək olub. Son altı ildə Ankaranın Rusiya, İran, Yaxın Şərq ölkələri, eyni zamanda Afrika və Asiya ölkələri ilə güclü iqtisadi əlaqələr quraraq, bu əlaqələri şaxələndirməsi Türkiyəyə iqtisadi təzyiqlər göstərilməsini son dərəcə çətinləşdirir. Son qlobal iqtisadi böhranda Türkiyənin ən az zərər çəkən ölkələrdən olması Ankaranın iqtisadi gücünün göstəricilərindən biri  hesab etmək olar. Ankaraya göstərilə biləcək təzyiq vasitələrindən biri də qondarma erməni soyqırım məsələsi ilə bağlıdır. Lakin bu məsələdə də Türkiyəni çox da ciddi risklər gözlədiyini demək mümkün deyil. Türkiyəni "yola gətirmək" məqsədilə qondarma soyqırımın konqresin alt palatasında qəbul edilməsi ehtimalı olsa da, qərar mahiyyətində hansısa sənədin qəbul ediləcəyi inandırıcı deyil. Soyqırımı qəbul edərək nə ABŞ Türkiyə kimi strateji əhəmiyyəti olan bir ölkəni tamamilə itirmək, nə də İsrail lobbisi indiyə qədər bu məsələdə Türkiyəyə verdiyi dəstəyi dayandıraraq Holokostu dünyanın gözündə adiləştirəcək bir addım atmaq istəyər. Ankara üçün ən real təhlükələrdən biri beynəlxalq aləmdə yox, daxildə gözlənilir. Yaxın günlərdə təxribat məqsədilə Türkiyədəki yəhudi əsilli məşhur insanlara qarşı sui-qəsdlər və yaxud sinaqoqlara hücumlar təşkil edilməsi heç də sürpriz kimi qarşılanmamalıdır. Hətta bu barədə "ümumi reaksiyanı yoxlamaq" kimi şərh edilməsi mümkün olan bir dezinformasiya da artıq yayıldı. Bazar ertəsi İsrailin Haaretz qəzetinin Türkiyədə bir sinaqoqun yandırılması ilə bağlı yaydığı məlumat Türkiyədəki Yəhudi İcmasının başçısı tərəfindən təkzib olundu.

Lakin Türkiyənin Yaxın Şərq strategiyasının reallaşmasının qarşısındakı maneələr sadəcə bunlarla məhdud deyil. Türkiyəni Yaxın Şərqin ərəb ölkələrində də ciddi maneələr gözləyir. Düzdür, Ərdoğanın Davosdakı çıxışı Yaxın Şərqin müsəlman-ərəb ölkələrində böyük həyəcanla qarşılandı. Fələstində keçirilən mitinqdə və ərəb dünyasındakı kütləvi informasiya vasitələrində Ərdoğan qəhrəman bir ölkənin qəhrəman lideri kimi gündəmin bir nömrəli mövzusu oldu. Lakin, heç kəsə sirr deyil ki, ərəb milliyyətçiliyi türk əleyhdarlığı üzərində qurulub.

Buna görə də Türkiyə hökumətinin Fələstində millətçi Əl-Fəth ilə deyil, islamçı HƏMAS ilə əlaqələrinin daha yaxşı olması təsadüfi deyil.

Bu kontekstdən baxdıqda, bir müddət sonra Yaxın Şərqdə ərəb milliyyətçiliyini qızışdıracaq hadisələrin baş verməsi təəccüb doğurmamalıdır.

Bir sözlə, Türkiyə Yaxın Şərqdə Osmanlı rolunu yenidən oynamaq üçün güclü potensiala sahib olsa və bu istiqamətdə bir xeyli məsafə qət etsə də  qarşıda Ankaranı çox ciddi problemlər gözləyir.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə : trend@trend.az

Futbol üzrə İtaliya çempionatında "Milan" "Bolonya"yı məğlub edib
Futbol üzrə İtaliya çempionatında "Milan" "Bolonya"yı məğlub edib
Namiq Abdullayev yığma komandanın baş məşqçisi təyin edilib
Namiq Abdullayev yığma komandanın baş məşqçisi təyin edilib
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Balakən rayonunda  keçirilib (FOTO)
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Balakən rayonunda keçirilib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
2 saylı Kliniki Psixiatriya Xəstəxanasına başçəkmə həyata keçirilib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib (FOTO)
“Atəşgah” Sığorta Şirkətinin 30 000 AZN-lik sığorta ödənişi!
Sevil Mikayılova: Prezident İlham Əliyevin BMT-nin gücləndirilməsi ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər zamana köklənmiş çağırışlardır
"Torqovı"da mağaza yanıb
Prokurorluq işçiləri tərəfindən könüllü qanvermə aksiyaları davam etdirilir (VİDEO)
XİN-in sabiq idarə rəisi məhkəməyə gətirilib
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun “İlahiyyat” elmi-publisistik jurnalı çap olunub
Azərbaycanda son sutkada 98 nəfər koronavirusa yoluxdu, 113 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi
Astarada turizm kompleksi istifadəyə verildi, Lənkəranda yeni çay brendinin istehsalına başlanıldı (FOTO)
AŞPA Tofiq Yaqublunun ev dustaqlığına buraxılmasını alqışlayır
Azərbaycanda əhalinin hәr 10 000 nәfәrinә düşәn hәkimlәrin sayı azalıb
İranda koronavirusa yoluxmada rekord rəqəm qeydə alınıb
Gürcüstanda koronavirusa gündəlik yoluxma sayı 200-ü keçdi
Baş prokuror Kamran Əliyev veteran prokurorluq işçiləri ilə görüşüb (FOTO)
İtaliyalı ekspert: Azərbaycan mədəniyyətlərarası və sivilizasiyalararası dialoqun məkanıdır
“AzInTelecom” yeni “Hydro Heroes” mobil tətbiqinin yaradılmasına texniki dəstək göstərib
Gürcüstana 21 613 dərslik və metodik vəsait göndərilib
Şəhid polkovnikin oğlu: Hər bir vətənpərvər gənc kimi hərbi təlimlərdə iştirak etməyə hazıram
Mehmanxanaların ictimai iaşə sahələrində bu zəruri qaydalara əməl edilməlidir
“AzerGold” QSC-nin istiqrazlarının əhalinin xarici valyutada olan yığımları baxımından əhəmiyyəti (FOTO)
İlin sonuna 2 DOST mərkəzinin açılışı planlaşdırılır (FOTO)
Taksi sürücüləri üçün etik qaydalarda dəyişiklik edilib
Suriyada əsir və girovluqda saxlanılan azərbaycanlıların qaytarılması müzakirə olunub
Deputat: Azərbaycanı beynəlxalq müstəvidə fərqləndirən səciyyəvi xüsusiyyətlərdən biri multikultural dəyərlərimizdir
Türkiyəli general: Azərbaycanın hərbi yolla öz torpaqlarını azad etmək hüququ var
Müdafiə Nazirliyi təlimdən görüntülər yaydı (FOTO/VİDEO)
Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsi iş planını açıqladı (FOTO)
Balakəndə zəlzələ olub
İtaliyada futbol hakimi öldürülüb
Pərvin Kərimzadə: Paşinyan hakimiyyəti hərbi-siyasi təxribatlarından əl çəkmir
Deputat: Prezident Ermənistana, onun havadarlarına çox ciddi və açıq mesajlar verdi
Xeyli miqdarda tütün və tibbi məmulatların qanunsuz yolla ölkəyə gətirilməsinin qarşısı alınıb
DİN "Pikap"ların postlarda saxlanılmasının səbəblərini açıqladı
Məktəb direktoru olmaq istəyənlər üçün təlimlər keçiriləcək
Sabaha gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb
Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi silahlı şəxslərə qarşı əməliyyat keçirib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Bəhruz Quliyev: Paşinyan təxribatçı bəyanatları ilə Azərbaycanı müharibəyə təhrik edir
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Azərbaycana yeni gətirilən təcili tibbi yardım avtomobilləri ilə tanış olublar (YENİLƏNİB) (FOTO)
Rusiyada son sutkada 160 nəfər koronavirusdan ölüb
Məhkəmə Eldar Həsənovla bağlı qərar verdi
DİN oğurlanaraq pul tələb edilən şəxsin ölümü ilə bağlı məlumat yayıb
Ceyhun Bayramov sabah Gürcüstana səfər edəcək
Sabunçuda yolların yenidən qurulmasına 8,3 milyon manat ayrılıb
Prezident İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının Kralını təbrik edib
Şəkidə koronavirusa görə bağlanan bazar fəaliyyətini bərpa edib
Deputat: Ermənistan bütün bu təxribatların və işğalın bir sonu olacağını mütləq anlamalıdır
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
SOCAR AQŞ Beynəlxalq Akkreditasiyaya layiq görülüb
Əhmədiyyə Cəbrayılovun 100 illiyi münasibətilə poçt markası buraxılıb (FOTO)
Elmar Qasımov MBA proqramı üzrə BANM-ə qəbul olan tələbələrlə görüşüb
Naxçıvanda komandir hazırlığı sistemində məşğələlər keçirilib (VİDEO)
Deputat: Təxribatlar Ermənistanın yeni təcavüzə hazırlaşdığını nümayiş etdirir
6 ayda 241 cinayətin üstü açılıb
Metroda bəzi qatarlar gecikir - RƏSMİ
Pulların leqallaşdırılması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə üzrə təlim başlayıb (FOTO)
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 938 nəfərə çatıb
Düzgün ixtisas seçimi təminatlı gələcək deməkdir
ATAA: Hotellərdə açıq bufetdə xidmətin göstərilməsi dayandırılıb
Ermənistanda hökumətə qarşı ümumdövlət mitinqi keçiriləcək
Azərbaycandan Qazaxıstana daha 46 nəfər təxliyə edilib
ASC: Qəbələdə suvarma ilə bağlı heç bir problem olmayacaq
Metroda polislərə hücum edənlərin işi məhkəməyə göndərildi
Kamaləddin Qafarov: Qarabağa qayıdış uzaqda deyil...
XİN-in həbsdə olan sabiq idarə rəisi məhkəməyə müraciət etdi
Rusiyada qubernator koronavirusa yoluxub
Gözdən əlil abituriyentlər üçün 20 plan yeri ayrılıb
Protez-Ortopedik Bərpa Mərkəzi 230-dan çox əlilə səyyar xidmət göstərib (FOTO)
Qanunsuz balıq ovlayanlar cəzalandırılıb
Azərbaycanda qaz hasilatı artıb
Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsi bu gün hesabat verəcək
"Məmmədoğulları" şirkəti 2 min manat cərimə olundu
“Alınan mallar geri qaytarılmır” kimi lövhələr asan mağaza sahiblərinin nəzərinə - Cərimələnəcəksiz
Bakı Slavyan Universitetində I tədris ilinə qəbul olunmuş tələbələrin sənəd qeydiyyatı onlayn formada həyata keçiriləcək (FOTO)
Norveçin paytaxtında Azərbaycan məktəbi fəaliyyətə başlayıb
Bakının 20 çimərliyində beynəlxalq ekoloji aksiya keçirilib (FOTO)
Lənkəranda ümumi istifadədə olan 38 km yol yenidən qurulub (FOTO)
UNEC brendi 10 ölkədə tanındı
Sentyabrın 22-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
BNA: Nasaz avtomobillər Bakı küçələrində tıxaclar yaradır (FOTO)
Xırdalanda su olmayacaq
BMT-nin iclasında Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın bir daha dünyada söz sahibi olduğunu göstərdi - Deputat
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
Xaçmazda meyvə tingləri yanıb
Samux rayonunda ev yanıb
Qazaxıstanda koronavirusa daha 67 nəfər yoluxub
Azərbaycan və İran arasında birgə sənaye parkı bölgənin inkişafına səbəb olacaq
ABŞ Nikolas Maduro və İran Müdafiə Nazirliyinə qarşı sanksiya tətbiq etdi
Hindistan Baş naziri BMT-də islahatlar aparmağa çağırıb
Braziliyadakı tələbələr üçün “Qafqazın geosiyasəti: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi” mövzusunda mühazirə oxunub (FOTO)
Dünyada həftə ərzində 2 milyona yaxın insan koronavirusa yoluxdu
Moskvada koronavirusdan daha 15 nəfər ölüb
Futbol üzrə İtaliya çempionatında "Milan" "Bolonya"yı məğlub edib
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 268 min nəfəri ötüb
Ermənistanda məktəb dərsliklərində tarix saxtalaşdırılaraq azərbaycanlılara nifrət aşılanır - FAKTLAR
Mövlud Çavuşoğlu: Azərbaycanın haqlı mübarizəsində daim yanındayıq
Paşinyanın yeni müharibə planı - Beynəlxalq ekspertlərin rəyləri
Departament rəhbəri: İqtisadi artım və inkişaf ölkəmizin əsas hədəflərindəndir
Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan atəşlə oynamağı dərhal dayandırmalıdır
Bütün xəbərlər