Düşünürəm ki, həm ABŞ, həm də Rusiya münasibətlərin yaxşılaşdırılması yolunda daha bir cəhd edə bilərlər - amerikalı politoloq Zbiqnev Bzejinski (MÜSAHİBƏ)

Düşünürəm ki, həm ABŞ, həm də Rusiya münasibətlərin yaxşılaşdırılması yolunda daha bir cəhd edə bilərlər - amerikalı politoloq Zbiqnev Bzejinski (MÜSAHİBƏ)

Azərbaycan, Bakı, 06 mart / Trend , müxbir Е.Оstapenko /

Trend -un Avropa redaksiyasının ABŞ-ın sabiq Prezidenti Cimmi Karterin administrasiyasının milli təhlükəsizlik üzrə sabiq müşaviri, məşhur amerikalı politoloq, Cons Hopkins Universitetinin professoru Zbiqnev Bzejinski ilə müsahibəsi.

- Rusiya və ABŞ Şərqi Avropada RƏM sisteminin yerləşdirilməsi məsələsində əməkdaşlıq edə bilərlərmi? Bu əməkdaşlıq nəyin üzərində qurula bilər?

- ABŞ lap əvvəldən bəyan etmişdi ki, onlar Rusiya ilə hətta Polşa və Çexiyada yerləşdirilməsi təklif olunmuş RƏM-lə bağlı məsələlərdə əməkdaşlığı nəzərdən keçirməyə hazırdır. ABŞ-ın mövqeyi aydındır - biz, əgər varsa, digər mümkün alternativ mexanizmləri gözdən keçirməyə hazırıq. Sonuncu, amma heç də əhəmiyyətsiz olmayan məsələ: danışıqlar yolu ilə, yaxud başqa tədbirlərlə RƏM sisteminin yaradılmasına rəvac verən potensial təhlükəni aradan qaldırmaq mümkündürmü? "Altılıq" - ABŞ, Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, Rusiya və Çinlə İran arasında müəyyən razılıqlar var. Onların belə müdafiə qalxanına ehtiyacı xeyli azala bilər.

- ABŞ və Rusiya Cənubi Qafqazda donmuş münaqişələrin həlli yolunda hansı rolu oynaya bilər? Sizcə, Moskvanın gürcü münaqişəsindəki bilavasitə iştirakını nəzərə alaraq hansı ölkənin uğura daha çox şansı var?

- Moskva Gürcüstandakı proseslərdə bilavasitə iştirak edir, amma bu ona donmuş münaqişələrin həlli istiqamətində heç bir potensial vermir. Rusiya bu tip problemlərin həllində dövlətlərin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmət tələb edən beynəlxalq prinsiplərə əsaslanaraq diplomatik təşəbbüs göstərməklə münaqişələrin həlli istiqamətində görülən işlərə öz töhvəsini verə bilər.

Beləliklə, ABŞ da bu işdə səmərəli ola bilər. Amma mən əminəm ki, nə ABŞ, nə də Rusiya bu problemləri özləri həll edə bilməyəcəklər. Nəticədə belə böyük dövlətlərlə yanaşı, bilavasitə münaqişələrdə iştirakçı olan ölkələr ya kompromisə can atmalı, ya da bu və ya digər səbəbdən "status-kvo"da israr etməlidir. Ona görə də dondurulmuş münaqişələrin konstruktiv həllinin ABŞ və Rusiyadan asılılığını həddindən artıq qiymətləndirmək lazım deyil.

- Demək istəyirsiniz ki, region ölkələri problemləri özləri də həll edə bilərdilər?

- Tam yox. Onlara başqaları da kömək edə bilər, amma onların kompromisə münasibəti və ona getmək hazırlığı bu çətin prosesdə çox vacib elementdir.

- Hazırda Avropa ölkələri qazı əsasən Rusiyadan idxal edirlər. Xəzər regionu Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təminatında hansı rolu oynayır? "Nabukko" enerji layihəsi qaz bazarında rəqabət qabiliyyətliliyini artıra bilərmi?

- "Nabukko" layihəsinə maraq Avropada getdikcə artır. Yaxın müddətə qədər bu layihəyə bədbin, hətta etinasız yanaşan hökumətlər, son zamanlar bu layihənin irəliləməsinə yetərincə maraq göstərməyə başlayıb. Avropa İttifaqının da "Nabukko" layihəsinin irəlilədilməsi ilə bağlı böyük siyasi istəyi var.

Aşkar olan budur ki, "Nabukko" layihəsi Şərq-Qərb münasibətləri kontekstində vacib rol oynayan rus neft və qazının Qərbi Avropaya ixracının əhəmiyyətini aradan qaldırmayacaq. Rusiya yenə də əsas tədarükçü olaraq qalacaq. Ancaq diversifikasiya hamı üçün daha yüksək səviyyəli təhlükəsizliyi nəzərdə tutur və eləcə də sabit tədarüklər zamanı ortaya çıxan gözlənilməz problemlər halında gərginlik yaranmasının qarşısını alır.

Yaxın zamanlarda rus qazının Ukrayna vasitəsi ilə Avropaya tranzitində yaranan problem, Avropa ölkələrini tədarükün diversifikasiyasının ayrı-ayrılıqda hər birinin təhlükəsizlik maraqlarını gücləndirdiyini anlamağa məcbur etdi.

- "Nabukko" layihəsinin yaxın gələcəkdə istismara veriləcəyinə inanırsızmı?

- Bunun üçün perspektivlər xeyli artıb. Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəmərinin reallıq olmasına qədər çoxları proqnoz verirdi ki, neft çatmayacaq, pul, siyasi dəstək çatmayacaq və eyni zamanda bu boru kəməri Avropa üçün enerji mənbələrinin daha böyük diversifikasiyasında daha geniş razılaşmanın vacib hissəsinə çevrildi.

- "Ağ Ev"dəki administrasiyanın dəyişməsi və hər iki ölkənin Əfqanıstanda terrorizmə qarşı birgə mübarizə aparmaq səylərini nəzərə alaraq, ABŞ və Rusiya münasibətlərinin gələcəyini necə görürsünüz?

- Düşünürəm ki, həm ABŞ, həm də Rusiya son zamanlar korlanmış münasibətlərin yaxşılaşdırılması yolunda daha bir cəhd edə bilərlər. Hazırda bu münasibətlərin niyə korlanması üzrə analiz keçirməyə ehtiyac yoxdur. İnsanların əksəriyyəti səbəbləri bilir və təbii ki, bunların necə başa gəldiyi barədə müxtəlif fikirlərə malik insanlar da var.

Vacib olan odur ki, həm ABŞ, həm də Rusiya rəhbərliyi münasibətlərdə yaxşılaşmanın qarşılıqlı maraq doğuracağını etiraf edir. Mənim heç bir şübhəm yoxdur ki, məsələn, gözlənilməz iqtisadi və maliyyə böhranı, xüsusilə Rusiyanın dünya bazarında baş verənlərdən sığortalandığını düşünməyə öyrəşmiş rus rəhbərliyi üçün şok olmuşdu. Özünün böyük təəccübünə səbəb olan rus elitası bir anda özü üçün kəşf etdi ki, tarixində ilk dəfə rus rifahı qlobal iqtisadiyyatdakı rifahdan qarşılıqlı asılıdır. Bu, Rusiya elitası üçün yetərincə ayıldıcı təcrübə oldu. Və mən hesab edirəm ki, bu, münasibətlərin yaxşılaşdırılmasında bəzi səylərə daha bir təkan olacaq.

Əfqanıstana gəlincə, düşünürəm ki, ABŞ və Rusiya arasında müəyyən əməkdaşlığa ehtiyac var, ancaq o, NATO-nun Əfqanıstanda əfqanlarla əməkdaşlıq etmək istəyinə kömək kimi olmalıdır. Əfqanların Rusiyanın əfqan xalqına qarşı qeyri-adi sərtliklə apardığı on il əvvəlki müharibədən hələ də neqativ və acı xatirələri qalıb. Ona görə də Rusiyanın Əfqanıstandakı təhlükəsizlik probleminin həllində hər hansı iştirakı yəqin ki, siyasi cəhətdən əks-səmərəli olacaq.

- Qırğızıstanın "Manas" hərbi bazasından ABŞ-ın istifadə müqaviləsini ləğv etmək qərarını necə qiymətləndirirsiniz? Rusiyanın bu qərarın qəbul edilməsində Qırğızıstana təsir etdiyinə inanırsınızmı?

- Məncə, tamamilə aydındır ki, Rusiya Qırğızıstanın qərarına etiraz etmirdi. Eyni zamanda, Rusiya Qırğızıstanın bu bazadan maliyyə cəhətdən asılılığını bir neçə maliyyə razılaşmaları yolu ilə yüngülləşdirib. Buna görə də mən hesab edirəm ki, hadisələrin belə təsadüfi inkişafı düşünməyə vadar edir.

Müsahibənin hazırlanmasında həmçinin E.Tariverdiyeva və V.Javoronkova iştirak ediblər.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Sabirabadda ikimərtəbəli ev yanıb
Sabirabadda ikimərtəbəli ev yanıb
Ağacların kəsilməsi ilə bağlı şikayət araşdırıldı
Ağacların kəsilməsi ilə bağlı şikayət araşdırıldı
Gədəbəydə ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Gədəbəydə ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Loading Bars
Xəbər lenti
Myanmada toqquşmalarda ölənlərin sayı 730-a çatıb
Böyük Britaniyada şahzadə Filipin dəfn mərasimi keçirilib
Sabirabadda ikimərtəbəli ev yanıb
"Twitter"in işində nasazlıq yaranıb
Ağacların kəsilməsi ilə bağlı şikayət araşdırıldı
2 gənc buza dırmanacaq, çayı keçəcək, dağda yatacaq... – AzTV-də maraqlı veriliş başlayır (VİDEO)
Gədəbəydə ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Ermənilərin yeganə şansı bütün qondarma ərazi iddialarından imtina etməkdir - Əli Hüseynli
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Azərbaycanda 2 148 nəfər COVID-19-a yoluxub, 30 nəfər vəfat edib
Baş Prokurorluq və DİN birgə məlumat yayıb
Şirkət rəhbəri külli miqdarda dələduzluğa görə həbs edildi
Azərbaycanda bu sahələrdə daha yüksək maaş verilir
Ermənistan yanlış siyasətinə, terrorçu və təxribatçı əməllərinə görə cavab verir - Deputat
Azərbaycanda qaz hasilatı artıb
"VICE News"un Ermənistanın Bərdəyə raket zərbəsi barədə reportajı beynəlxaq mükafata namizəd irəli sürülüb
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin 100 illik yubileyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
Bakıda quldurluq: Pizza şirkətinin əməkdaşını hədələyib 500 manatını aldılar (VİDEO)
Milli Məclisin nümayəndə heyəti MDB PA-nın tədbirlərində iştirak edib (FOTO)
Azərbaycan qazı Avrasiyada qaz hasilatı artımının aparıcı qüvvələrindən biridir
2021 Formula 1 Azərbaycan Qran Pri yarışı ilə bağlı viza prosedurları sadələşdirilir - SƏRƏNCAM
İranda ötən sutka 21 min nəfər koronavirusa yoluxub, 319 nəfər ölüb
Ağdamda müasir tələblərə cavab verən heyvan kəsimi məntəqəsinin inşasına start verilib (FOTO/VİDEO)
Mingəçevirdə “Təmiz hava” aylığı çərçivəsində reyd keçirilib (FOTO)
Cəbrayıl rayonunun Daş Veysəlli kəndi (VİDEO)
Xətaidə kafeyə gedən, orada insanlarla görüşən koronavirus xəstəsi saxlanılıb (VİDEO)
Kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı Fərman imzalanıb
İşğalçılar Alban məbədlərini saxtalaşdırıblar, dağıdıblar - Alban-udi dini icmasının sədr müavini (VİDEO)
Azərbaycan parlament nümayəndə heyəti Sankt-Peterburqda Ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsini yad edib (FOTO)
Ermənilər Qarabağın hər bir kvadratmetrini saxtalaşdırmaq istəyib - Alban-Udi icmasının rəhbəri (VİDEO)
Kanalizasiya quyularının qapaqlarını oğurlayan şəxs saxlanılıb (FOTO)
İran Azərbaycana ticarət attaşesi göndərir
Qubada Türkiyə-Azərbaycan Qardaşlıq Parkı tikilir (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Toyvo Klaar separatçı ilə görüş qərarı verərkən beynəlxalq hüququn prinsiplərini əsas götürməli idi - Ukraynalı ekspert
Bakıda evdən 80 min dollarlıq qızıl külçələr oğurlandı (FOTO/VİDEO)
BMT Qarabağın minalardan təmizlənməsi ilə bağlı Rusiyanın təklifini cavablandırmayıb - Şoyqu
Alban-Udi xristian dini icmasının üzvləri Tuğdakı qədim alban məbədində – Trend TV-nin REPORTAJI
Rusiyada bir gündə 398 nəfər koronavirusdan ölüb
Bu il 700 minə yaxın şəxsə sosial müavinət və təqaüd ödənilib
Bakıda yeni avtobus xətti istifadəyə verilir (FOTO)
Minsk qrupunun Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı missiyası başlamamış başa çatdı - Əli Hüseynli
Qəbulda qohumbazlıq, korrupsiya tüğyan edirdi - Məleykə Abbaszadə
Sabah hava küləkli olacaq
YAP İdarə Heyətinin üzvü partiyanın fəal gəncləri ilə görüşüb (FOTO)
Bakıda 28 yaşlı gənci qatar vurub öldürməsi ilə bağlı cinayət işi açılıb
Çində kimya zavodu partlayıb
Şərqi Avropa portalında “Minalar, Qarabağ və Ermənistanda böhran” adlı məqalə dərc olunub
Qaradağda top mərmisi tapılıb (FOTO)
Karantini pozan repetitor saxlanılıb
Son üç ayda 17 uşaq övladlığa verilib
Masallıda yas mərasimi dayandırılıb, 7 nəfər cərimələnib (FOTO)
Milli Məclisin sədri beynəlxalq təşkilatları Ermənistana təsir göstərməyə çağırıb (VİDEO)
30 il susan Minsk qrupu ermənilərin məğlubiyyətini görəndə Azərbaycana təzyiqə başladı - Komitə sədri
Xırdalanda 6 şəhidin xatirəsinə bulaq kompleksi tikilib (FOTO)
Ötən gün 21 yanğın olub, 2 nəfər xilas edilib (VİDEO)
Alban-Udi dini icmasının üzvləri Tuğ kəndinə səfər ediblər (FOTO)
Qubadlıda ermənilərin qoyub qaçdığı döyüş sursatları aşkar edilib (VİDEO)
"Anglo Asian Mining" Azərbaycanda qızıl hasilatını 25 faiz azaldıb
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 38 nəfər saxlanılıb
Evdən antik samovar oğurlayan keçmiş məhkum saxlanılıb (FOTO)
Yeddi koronavirus xəstəsi ictimai yerlərdə saxlanılıb
İsraildə aktiv koronavirus xəstələrinin sayı 2 680 nəfərə düşüb
"AstraZeneca" kifayət qədər yüksək effektə malikdir - Bəzi şirkətlər böyük bir təbliğat oyunu aparır - AÇIQLAMA
Qazaxıstanda son sutkada koronavirusa 2 822 nəfər yoluxub
Azərbaycanda 3,6 bal gücündə zəlzələ olub
İranın uranı 60%-ə qədər zənginləşdirmək qərarı danışıqlara kömək etmir - Bayden
Kolumbiyada koronavirusun "Britaniya" ştammı aşkarlanıb
ÜST koronavirusun yayılmasının pik nöqtəyə çatacağı vaxtı proqnozlaşdırırdı
Britaniyada koronavirusa daha 2 596 nəfər yoluxub
Yaponiya Yay Olimpiya oyunlarından imtina etmək niyyətində deyil - Baş nazir
Peyvəndlərə bərabərhüquqlu əlçatanlıq təmin edilməyib - ÜST-nin rəhbəri
Bayden ABŞ-ın qaçqın qəbulu üzrə limitini olduğu kimi saxlayıb
Raul Kastro vəzifəsindən istefa verib
İtaliya mətbuatı: “Prezident İlham Əliyev: İtaliya yaxın dost və tərəfdaşdır”
"Qarabağ" Şahruddin Məhəmmədəliyevin vəziyyəti ilə bağlı son durumu açıqladı
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 56 510 nəfər sağalıb
Rusiya bir sıra ABŞ rəsmisinin ölkəyə girişinə qadağa qoyub
Dünyada ötən sutka koronavirusa 800 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Azərbaycan reallıqlarını parlamentarilər səviyyəsində dünyaya çatdırmaq önəmli məsələdir - Arzu Nağıyev (VİDEO)
Gənc batutçularımızdan bu dəfə 1 dəst medal
BMT TŞ Liviyada monitorinq qrupunun yaradılması ilə bağlı qərar qəbul edib
Milli Məclisin Sədri Sahibə Qafarova MDB PA-nın 52-ci plenar iclasında çıxış edib (FOTO)
Qazaxıstanda Su-30SM qırıcısı qəzaya uğrayıb
Gürcüstanda koronavirusa daha 1077 nəfər yoluxub, 8 nəfər ölüb
Azad olunmuş ərazilərdə yaşıllığı bərpa etmək üçün bu ilin əkin planı 2 dəfə artırılıb
Suqovuşanın elektrik enerjisi ilə təchizatı yekunlaşmaq üzrədir
Azad edilmiş kənd ərazilərində vahid şəhərsalma əsaslandırılmasında layihə tapşırığını bu qurum hazırlayacaq - QƏRAR
Azərbaycan təkcə işğalçı orduya deyil, ermənilərin dünyadakı havadarlarına da qalib gəlib - Əli Hüseynli (Videolayihə)
Aİ-nin Azərbaycandakı nümayəndəsi XİN-ə çağırıldı, etiraz bildirildi
10 noyabr bəyanatı regionda sülhün təmin olunmasında mühüm əhəmiyyətə malikdir - Matviyenko
“Bakı Metropoliteni” QSC-nin Müşahidə Şurasının ilk iclası keçirilib (FOTO)
Avropa Xəbər Agentlikləri Alyansının Baş Assambleyası ilk dəfə onlayn formatda keçiriləcək (FOTO)
Aİ-nin dəstəyi ilə Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrində 6 000 çay və göldə suyun keyfiyyəti yoxlanılıb
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Azərbaycanda 2 163 nəfər koronavirusa yoluxub, 32 nəfər vəfat edib
KOBİA leqal sahibkarlığı və rəsmi məşğulluğu təşviq edən yeni biznes təşəbbüslərini dəstəkləyir
Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ilə ixrac 50 faizdən çox artıb
MDU və Kiyev Milli İqtisadiyyat Universiteti arasında əməkdaşlıq çərçivəsində növbəti mühazirə keçirilib (FOTO)
Ermənistanda siyasi qüvvələr Qarabağla bağlı sərsəm bəyanat səsləndirməklə xal qazanmaq istəyirlər - Politoloq
Bütün xəbərlər