Xoşbəxt Yusifzadə: 2006-cı ildə Azərbaycan bütün neft sənayesi tarixi ərzində rekord miqdarda neft hasil edəcək

Sentyabrın 20-də Azərbaycan ən böyük bayramlardan birini - Neftçilər gününü qeyd edəcək. Məhz həmin gün 1994-cü ildə iri xarici neft şirkətləri ilə "Əsrin müqaviləsi" adlanan və "Azəri", "Çıraq" və dərin sulu "Günəşli" dəniz yataqları blokunun mənimsənilməsini nəzərdə tutan müqavilə imzalanıb. 2001-ci ildə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə 20 sentyabr Neftçilər günü elan olunub.

Bayram ərəfəsində Trend agentliyi Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti prezidentinin geologiya, geofizika və yataqların işlənməsi üzrə birinci müavini Xoşbəxt Yusifzadə ilə eksklüziv müsahibə dərc edir.

-İlk növbədə Sizi Neftçilər günü münasbətilə təbrik etmək istərdik və Sizin fikrinizcə, "Əsrin müqaviləsi" imzalandıqdan 12 il sonra Azərbaycanda hansı dəyişikliklər baş verib?

- Hər şeydən əvvəl demək istərdim ki, 1994-cü ildə "Azəri", "Çıraq" və dərin sulu "Günəşli" yataqlarının mənimsənilməsi üçün "Əsrin müqaviləsi" imzalandıqdan sonra dünyanın ən böyük neft şirkətləri fəal surətdə Azərbaycana sərmayə qoymağa başladılar. Bu, əlaqələrin inkişafına böyük təkan verib və təsadüfi deyil ki, 14-ü dənizdə, 11-i isə quruda yerləşən perspektiv struktur və yataqların kəşfiyyatı və işlənməsi üçün 25 müqavilə imzalanıb.

Biz həmin 12 il ərzində çox şeyə nail olmuşuq. O cümlədən, 2005-ci ildə Azərbaycanda ümumi olaraq 22,2 mln. ton neft hasil edilib. Bu il isə neft hasilatının 30 mln. tonu ötəcəyi ehtimal olunur. Azərbaycanda neft hasilatının bütün tarixi ərzində bu il rekord həcmdə "qara qızıl" istehsal olunacağı ehtimal olunur. İş burasındadır ki, ölkəmizdə neft hasilatının maksimal həcmi 1941-ci ildə 23,5 mln. ton səviyyəsində olub. Bu il biz həmin rekordu çox geridə qoyacağıq. 2010-cu ildə isə Azərbaycanda neft hasilatının təxminən 60 mln. ton olacağı proqnozlaşdırılır. Əlbəttə, Azərbaycanda neft hasilatının əsas artımı "Azəri", "Çıraq" və dərin sulu "Günəşli" yataqlarının işlənməsi hesabına baş verir.

Lakin xarici şirkətlərlə birgə işdən əlavə, ARDNŞ müstəsna olaraq şəxsi vəsaitləri hesabına iş apardığı yataqlardan neft hasil edir. Məqsədimiz şəxsi neft hasilatını sabit səviyyədə saxlamaqdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bizim üçün bu, mürəkkəb və eyni zamanda şərəfli işdir, belə ki, Dövlət Neft Şirkəti ən çox işlənmənin son mərhələsində olan yataqlardan neft və qaz hasil edir.

- Siz neft sektorunun fəal inkişaf etdiyi 12 il ərzində baş vermiş daha hansı hadisələri qeyd etmək istərdiniz?

- Əlbəttə, mən Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin istismara verildiyi və bu münasibətlə iyulun 13-də Ceyhan limanında təntənəli mərasimin keçirildiyi məhz 2006-cı ili xüsusi olaraq qeyd etmək istərdim. Sevindirici haldır ki, Ceyhan limanından Azərbaycan neftinin ilk partiyası dünya bazarlarına mayın 28-də, Azərbaycanda Respublika gününün qeyd olunduğu vaxt göndərilib. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri bir çox üstünlüklərə malikdir, lakin kəmərin başlıca xidməti ondan ibarətdir ki, boru kəmərinin marşrutu Qara dəniz və Türkiyənin Bosfor və Dardanel boğazlarının yanından keçir. Mən iyulun 13-də Türkiyədə boru kəmərinin rəsmi açılış mərasimində olarkən boğazlarda böyük tanker növbəsinin olduğunu gördüm. Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri, əlbəttə, Türkiyə boğazlarının yükünü xeyli azaltmağa və Azərbaycanın keyfiyyətli nefti Aralıq dənizinə qədər birbaşa nəql etməsinə imkan verəcək. Bundan əlavə, Qara dənizdə böyük yükgötürmə qabiliyyətinə malik tankerlər işləyə bilmir, Aralıq dənizində isə Ceyhan limanına 300 min to
n dedveytli tankerlər daxil ola bilər. Bu, nefti lap ABŞ-a qədər nəql etmək üçün iqtisadi imkan yaradır.

Bakı-Ceyhan kəməri istismara verilməmişdən bir neçə il əvvəl "Azəri-Çıraq-Günəşli" və "Şahdəniz" yataqlarından neft və qaz qəbul etmək üçün Bakı-Novorossiysk və Bakı-Supsa boru kəmərləri, Səngəçalda terminal, karbohidrogenlərin hasilatı üçün iri dəniz platformaları inşa olunmuşdu. Bütün bunlar artıq bu gün sutkada 70 min tondan artıq neft hasil etməyə imkan verir. Bu, böyük rəqəmdir.

- Hazırda ARDNŞ-də şəxsi neft hasilatı əsasən dəniz yataqlarının payına düşür. Siz qurudakı köhnə yataqların gələcək işlənmə perspektivlərini nədə görürsünüz?

- Əminliklə deyə bilərəm ki, bu gün ölkənin quru yataqlarından optimal həcmdə neft çıxarılır. Potensial surətdə çıxarıla bilən neft hasil olunur. Xarici şirkətlərlə birgə işlədiyimiz qurudakı yataqlarda neft hasilatının səviyyəsini normal hesab etmək olar. Qeyd etmək istərdim ki, xarici neft şirkətləri neft-qaz əməliyyatlarını həyata keçirərkən ətraf mühitin mühafizəsi məsələlərinə kifayət qədər ciddi yanaşırlar.

Dövlət Neft Şirkətinin öz vəsaitləri hesabına neft və qaz hasil etdiyi qurudakı yataqlar əsasən Abşeron yarımadasında yerləşir. Və indi şirkət rəhbərliyi bu yataqları öz qüvvəsi ilə mənimsəməyi qarşısına məqsəd qoyub və bunun üçün bizdə imkanlar - maliyyə vəsaitləri və yeni texnologiyalar var. Biz həmçinin bu yataqların torpaqlarını münbitləşdirmək və Bakının yaxınlığında yerləşən "Bibi-Heybət" yatağını çiçəklənən bağa çevirmək niyyətindəyik. İşi iki il ərzində başa çatdırmaq nəzərdə tutulub və düşünürəm ki, digər köhnə sahələrdə də eyni işlər görüləcək.

Gələcəkdə quruda hasilatı artırmaq üçün mezozoy çöküntülərinin axtarış-kəşfiyyat işləri üzrə məsələləri nəzərdən keçirəcəyik.

- Azərbaycan, əlbəttə, neft hasilatında xeyli irəliləyib. Bu işdə ölkəyə həm ARDNŞ-in özünün təcrübəsi, həm də xarici şirkətlərlə uğurlu əməkdaşlıq yardım edib. Sizin fikrinizcə, ölkədə qaz istehsalının hansı perspektivləri var?

- Bilirsiniz ki, Azərbaycanı əvvəllər məhz neft respublikası hesab edirdilər və bir çox illər bundan əvvəl bəzi alimlər hətta güman edirdilər ki, ölkəmizdə, ümumiyyətlə, qaz yataqları mövcud deyil. 1968-ci ildə ehtiyatları 150 mlrd. kubmetrə çatan iri "Bahar" qaz yatağının açılışı böyük hadisə oldu. Bu yataq indiyədək Azərbaycanın daxili bazarını qazla təmin edir.

Lakin 1999-cu ildə qaz ehtiyatları 1 trln. kubmetri ötən və 200 mln. tondan artıq kondensata malik "Şahdəniz" yatağının açılması bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan yalnız neft deyil, həm də iri qaz respublikasıdır. Hazırda "Şahdəniz" layihəsi üzrə işlər uğurla davam etdirilir, "mavi yanacağın" ixracı üçün Cənubi Qafqaz qaz kəməri inşa edilir. Yataqda quraşdırılmış TPG-500 iri dəniz platformasında qaz quyuları qoşulur. Ən yaxın vaxtlarda ilk kommersiya qazı çıxarılacaq. Bu, şübhəsiz, çox böyük nailiyyətdir. İndi "Şahdəniz" yatağının cənub-qərb cinahında kəşfiyyat quyusu qazılır və qazıntının nəticələrindən çox şey asılıdır. "Şahdəniz"də sübut olunmuş qaz ehtiyatlarında xeyli yaxşılaşmanın olacağı gözlənilir.

Qeyd etməliyəm ki, Azərbaycanda maksimal qaz hasilatı - 15 mlrd. kubmetr - 1982-ci ildə qeydə alınıb. O zaman bu həcm bütün ölkənin təchizatı üçün, demək olar ki, kifayət idi və hətta digər ölkələrə ixrac olunmaq üçün də qalırdı. Lakin vəziyyət bir qədər dəyişib və biz Rusiyadan yanacaq idxalına başlamağa məcbur olmuşuq. Lakin 2006-cı ilin sonunda "Şahdəniz" yatağında qaz hasilatının başlanması artıq gələn ildən Rusiyadan yanacaq idxalını azaltmaq imkanı yaradacaq.

- Siz ARDNŞ-in geofiziki araşdırmalarının inkişafında hansı perspektivləri görürsünüz?

- Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti Rövnəq Abdullayev artıq geofizik və geoloqların işi, problemləri ilə ətraflı tanış olub. Hazırda biz mədən geofizikasının inkişafı üçün texnika və texnologiyaların yenilənməsi üçün yeni avadanlıq, stansiyalar və cihazlar alırıq. İndi şirkət bu işləri həyata keçirmək üçün maliyyə imkanlarına malikdir.

Bilirsiniz ki, bir çox il bundan əvvəl ARDNŞ Caspian Geophysical birgə müəssisəsini yaratdıqda, xarici şirkətlərin Azərbaycanda kəşfiyyat geofizikasına münasibəti birmənalı deyildi. Lakin vaxt keçdikcə, xarici neft şirkətləri geofizikanın ilkin nəticələri ilə tanış olduqda, Azərbaycanın, demək olar ki, bütün perspektiv strukturlarında üçölçülü (3D) seysmik kəşfiyyat aparıldı və bu işlərin nəticələrinə görə ilk kəşfiyyat quyularının bünövrəsi qoyuldu. Əlbəttə, hər şey təminatdan asılıdır. Əgər vəsait kifayət qədər olsa, o zaman biz hətta digər ölkələrdə işlər üçün tenderlərdə də iştirak edə bilərik.

Minsk Qrupunun rusiyalı həmsədri Dağlıq Qarabağ üzrə görüşlərdə iştirak etmək üçün Vaşinqtona yollanıb
Minsk Qrupunun rusiyalı həmsədri Dağlıq Qarabağ üzrə görüşlərdə iştirak etmək üçün Vaşinqtona yollanıb
Rusiya Prezidenti: Həmsədrlər kimi danışıqlar prosesinin təşkilinə görə bizim üzərimizə məsuliyyət düşür
Rusiya Prezidenti: Həmsədrlər kimi danışıqlar prosesinin təşkilinə görə bizim üzərimizə məsuliyyət düşür
Təhsil naziri YUNESKO növbədənkənar sessiyasında Ermənistanın ölkəmizə təcavüzündən danışıb (FOTO)
Təhsil naziri YUNESKO növbədənkənar sessiyasında Ermənistanın ölkəmizə təcavüzündən danışıb (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Avropa Liqası: "Qarabağ" qrup mərhələsində ilk matçını keçirdi
Minsk Qrupunun rusiyalı həmsədri Dağlıq Qarabağ üzrə görüşlərdə iştirak etmək üçün Vaşinqtona yollanıb
Polşada azərbaycanlı gənclərin icazəli aksiyası zamanı ermənilər təxribat törədib (FOTO)
RSXM-nin Gənc Alim və Mütəxəssislər Şurasının onlayn iclası keçirilib (FOTO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 310 mini ötüb
Ermənistan növbəti itkilərini açıqlayıb
Rusiya Prezidenti: Həmsədrlər kimi danışıqlar prosesinin təşkilinə görə bizim üzərimizə məsuliyyət düşür
Elə vəziyyətə gəlib çatmamalıyıq ki, xəstəlik Orduya gedib çıxsın - Səhiyyə Nazirliyi
UEFA Avropa Liqası: “Makkabi” və “Qarabağ” komandalarının start heyəti açıqlanıb
Təhsil naziri YUNESKO növbədənkənar sessiyasında Ermənistanın ölkəmizə təcavüzündən danışıb (FOTO)
Yəhudi əsilli Azərbaycan Əsgəri: Azərbaycan bizim evimizdir, vətənimizdir (VİDEO)
Arzu Nağıyev: Bugün KİV-lərin obyektivliyi və dəqiqliyi sayəsində Azərbaycan reallıqlarını dünyaya çatdırmaq mümkün olur
Budapeşt şəhərində Gəncə terroruna etiraz aksiyası keçirilib (FOTO)
Azərbaycan ərazisinin əhəmiyyətli bir hissəsinin itirildiyi vəziyyət əbədi davam edə bilməz - Putin
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Bu gün Prezident İlham Əliyev başda olmaqla Azərbaycan xalqı yeni tarix yazır (MÜSAHİBƏ)
Ərdoğan və Ruhani Dağlıq Qarabağ münaqişəsini müzakirə ediblər
Ermənistana qarşı sanksiyalar tətbiq olunmalıdır - Livanlı vəkil
Düşmənin çox sayda hərbi texnikası və canlı qüvvəsi darmadağın edilib (VİDEO)
Beynəlxalq təşkilatlar rayonlarımızın raket zərbələrinə məruz qalması barədə məlumatlandırılıb (FOTO)
Azərbaycan Ordusu qələbə əzmi ilə döyüşləri davam etdirir - Anar Eyvazov
Azərbaycan Bayrağı Zəngilanın Ağbənd qəsəbəsində (VİDEO)
Fransada vağzal təxliyə olunur
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan və İran İslam Respublikası dövlət sərhədi tam nəzarətə götürülüb
Prezident İlham Əliyev: Zəngilanın Ağbənd qəsəbəsi və 13 kəndi işğaldan azad edildi
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Füzuli rayonunun 3, Cəbrayıl rayonunun 4 kəndini işğaldan azad edib
Prokurorluq Zəngilanda Azərbaycan Bayrağı qaldırılan yer barədə məlumat yaydı (VİDEO)
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin üzvləri Prezident İlham Əliyevə məktub ünvanlayıb
Azərbaycan Ordusunda mənəvi psixoloji vəziyyət çox yüksək səviyyədədir (VİDEO)
Qəbələ və İsmayıllıda zəlzələ olub
AQTA könüllüləri ərzaq mağazalarında maarifləndirmə tədbirləri aparıb (FOTO)
Milli Məclisin növbəti iclasının gündəliyi məlum olub
Rusiya Dağlıq Qarabağda tənzimləmə üzrə fəal səyləri davam etdirir - Mariya Zaxarova
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin kampaniyasına dünyanın nüfuzlu elm adamları və ziyalıları da qoşulub (FOTO)
Azərbaycan böyük qələbələrə doğru addımlayır - Pərvin Kərimzadə
Artım belə davam edərsə, yaxın günlərdə sutkalıq yoluxma sayı 1000-i ötə bilər - Mütəxəssisdən xəbərdarlıq
Səbinə Əliyeva və İƏT Ombudsmanlar Assosiasiyasının prezidenti Gəncədə birgə faktaraşdırıcı missiya həyata keçirib (FOTO)
Oktyabrın 23-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
ANAMA Ermənistandan Kürdəmirə atılan raketlə bağlı məlumat yaydı (FOTO)
Paytaxt sakinləri karantin qaydalarına necə əməl edir? FOTOREPORTAJ
Gəncədə mülki əhaliyə qarşı törədilən cinayətləri heç faşizmlə də müqayisə etmək olmaz - Yəhudi Dini İcmasının sədri
Azərbaycan Əsgərinin sizə müraciəti var (VİDEO)
Moskvada terror aktının qarşısı alınıb
Azərbaycanın İranla həmsərhəd bölgəsinin işğaldan azad edilməsi iki ölkənin əlaqələrini inkişaf etdirəcək - Nazir
29 ictimai iaşə obyektində kobud qayda pozuntuları aşkarlanıb
Müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılan gənclər cəmiyyətə müraciət etdilər (FOTO)
İndi baş verənlər Minsk qrupunun fəaliyyətindəki səriştəsizliyin nəticəsidir - Oljas Suleymenov
Azərbaycanın haqq savaşına qarşı çıxan "Meydan TV" erməni lobbisinin tezisləri əsasında işləyir - Ekspert
"Karabakh is Azerbaijan" yazılı avtomobil Londonda Ermənistan səfirliyinin qarşısında (FOTO/VİDEO)
Sülhməramlıların yerləşdirilməsi Azərbaycan torpaqlarının tam azad olunmasından sonra mümkün ola bilər - Deputat
Artilleriyaçılarımız düşmənə dəqiq zərbələr endirməyə davam edir - MN (VİDEO)
Türkiyənin Baş Ombudsmanı Gəncədə erməni vəhşiliyi ilə tanış olub
Respirator xəstəliklərin yayılmasında artım olacaq - Səhiyyə Nazirliyi
Kreml Qarabağda Rusiya desantı olması ehtimalını təkzib edib
Kamran Əliyev Tacikistanın Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb (FOTO)
Azərbaycan Ordusu BMT TŞ tərəfindən qəbul olunmuş qətnamələrin icrasını təmin edir - Vüqar Rəhimzadə
İƏT Parlament İttifaqından Azərbaycana dəstək: Ermənistanın Gəncəyə terror hücumu pisləndi
Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Aİ-Azərbaycan Parlament Əməkdaşlıq Komitəsi büro iclasında müzakirə edilib (FOTO)
ÜST Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair bəyanat verib
XİN: Ermənistan XİN-in Paşinyanın mövqeyini “sülhsevər” kimi qələmə verməyə çalışan bəyanatı tamamilə cəfəngiyyatdır
Prezident İlham Əliyev: Əgər Minsk qrupu 30 il ərzində nəticə əldə edə bilmirsə, bu, özü hər şeyi göstərir
BMT-nin Ölkə üzrə İdarə Heyəti Azərbaycanda zərər görmüş insanlara humanitar yardım göstərməyə hazırdır
Azərbaycan Prezidenti: Beynəlxalq müşahidəçilərlə bağlı həlledici sözü biz deməliyik
Bu gün Ali Baş Komandan Azərbaycanın müstəqillik tarixinə yeni şanlı səhifələr yazır - Tamam Cəfərova
Gənclər elə bilirlər ki, xəstəliyi yüngül keçirəcəklər - Yaqut Qarayeva
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə və Azərbaycanla münasibətləri normallaşdırmadan Ermənistanın gələcəyi yoxdur
Prezident İlham Əliyev: Əgər Ermənistan konstruktiv addımlar atsa və əraziləri boşaltsa, biz bütün kommunikasiyaları açacağıq
İqtisadiyyat İnstitutunda Post-konflikt Ərazilərin Bərpası Elmi Mərkəzi yaradılır
Zəngilan arxeoloji cəhətdən zəif tədqiq olunan rayonlarımızdandır - Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu
Prezident İlham Əliyev: Xalq Cəbhəsi və Müsavat partiyası Azərbaycanın milli maraqlarının əleyhinə çıxış edir
“Əsgərə məktub” layihəsi Türkiyə və Rusiya mediasının diqqət mərkəzində (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Ərazilərin azad edilməsi ilə əlaqədar kənd təsərrüfatımızın gələcək inkişafını artıq planlaşdırmağa başlamışıq
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 550 min nəfərə çatıb
Azərbaycanda son sutkada 825 nəfər COVID-19-a yoluxub, 171 nəfər sağalıb, 6 nəfər vəfat edib
2020-ci ilin 4-cü rübündə Ermənistanın ÜDM-i 1 milyard dollar azala bilər
Azərbaycan Prezidenti: TAP kəməri ilə bağlı hər şey qrafikə uyğun gedir
Bakı Slavyan Universitetinin əcnəbi tələbələri “Qarabağ Azərbaycandır!” deyir (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan özü döyüşür, bizim heç bir xarici döyüşçüyə ehtiyacımız yoxdur
Yelo Bank program təminatının lisenziyalarının uzadılması üzrə tender keçirir
Prezident İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağda heç bir referendum olmayacaq
Azərbaycan Prezidenti: Əgər hər hansı bir ölkə vasitəçi rolunu üzərinə götürürsə, bu ölkə neytral olmalıdır
Koronavirusa yoluxan gənclərdə də ağırlaşmalar ola bilər - Nazirlikdən XƏBƏRDARLIQ
Prezident İlham Əliyev: Beynəlxalq müşahidəçilər və ya sülhməramlı qüvvələr əsas prinsiplərin sonuncu hissəsidir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın bu hökuməti ilə münaqişənin sülh yolu üzrə nizamlanması perspektivləri çox uzaqdır
Prezident İlham Əliyev: İşğal olunmuş bütün ərazilər qaytarılmalıdır
Minsk qrupu Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mahiyyətinə qayıtmağa hazırdır - ABŞ-ın NATO-dakı səfiri
Azərbaycan Prezidenti: Bizim qaçqın və məcburi köçkünlərimiz işğal olunmuş bütün ərazilərə qayıtmalıdırlar
Prezident İlham Əliyev: Əgər bizə hücum olunursa, biz nəinki özümüzü müdafiə etməliyik, eyni zamanda, əks-hücuma da keçməliyik
YAP Gəncədə 10 azyaşlı uşağı və daha 5 ailəni himayəyə götürüb
Trend BİA-nın baş redaktoru “CNN Türk” telekanalına Dağlıq Qarabağda davam edən gərginlik barədə açıqlama verib (FOTO/VİDEO)
Mingəçevir Dövlət Universiteti Elmi Şurasının növbəti iclası keçirilib
Biz ermənilərdən Rusiyanın nə etmək lazım olduğunu eşitməkdən yorulmuşuq - Konstantin Zatulin
Şuşada sonuncu çay - 1992-ci il (FOTO)
Suqovuşan və Talış kəndlərinə gedən tarixi yolların bərpasına başlanılıb (FOTO)
Azərbaycanda qızıl-gümüş ucuzlaşıb
Mülki insanlara hücum qəbuledilməzdir - İsrail səfiri
NATO Dağlıq Qarabağ münaqişəsində tərəf deyil - NATO baş katibindən Ermənistan prezidentinə
İsrail səfiri Mingəçevirə səfər edəcək (FOTO)
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Xaricdə yaşayan ermənilər üçün əlavə reyslər açılıb - Qarabağa gətirilirlər (FOTO)
Dağlıq Qarabağda sülhün təmin olunmasının əsas yolu Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasıdır - “The Telegraph”
Bütün xəbərlər