Beynəlxalq ekspertlər Qəzzə Zolağında münaqişənin nizamlanması ilə bağlı müxtəlif rəydədirlər - SORĞU

Azərbaycan, Bakı, 12 yanvar/ Trend , müxbir Ü.Sadıqova/ Dekabrın 27- dən başlayaraq, İsrail Qəzzə Zolağında HƏMAS üzvlərinə qarşı "Ərinmiş qurğuşun" hərbi əməliyyatını aparır. 900 - dən çox fələstinli hərbi münaqişənin qurbanı olub, təxminən 4300 nəfər yaralanıb. Qəzzədə vəziyyət humanitar fəlakət həddindədir.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının bir sıra təcili iclasları və atəşkəs haqqında qətnamələrin qəbul edilməsinə baxmayaraq, bu, Qəzzədə qan tökülməsini dayandırmayıb. Misir vasitəçilik təşəbbüsünü irəli sürüb.

- Qəzzədə hərbi münaqişənin nizamlanması üçün hansı zəruri tədbirləri görmək lazımdır?

Trend -un müxbirləri bu sualla ekspert və politoloqlara müraciət ediblər.

Amatsiya Baram, Yaxın Şərq üzrə Hayfa Universitetinin professoru:

- Problemi həll edə biləcək yeganə  vasitə Amerika və Avropanın dəstəyi ilə Zolağa silah qaçaqmalçılığının dayandırılması üçün Qəzzə ilə sərhəddə xarici qüvvələrin iştirakına icazə verməyə Misiri inandırmaqdır. Misir buna razılaşarsa və yeraltı tunellər vasitəsilə Qəzzəyə silah qaçaqmalçılığını dayandırmaq üçün əlindən gələni edərsə, şübhəsiz, bu, problemi həll edəcək və İsrail qoşunları Qəzzə Zolağından çıxaracaq.

Misir daha çox çeviklik və qaçaq silahın daşınmasına nəzarət göstərməlidir.

Davud Abdullah, Böyük Britaniya Müsəlman Şurası Baş katibinin müavini:

- Beynəlxalq təşkilatlar İsrailə Qəzzədə müharibəni dayandırmaq üzrə təzyiq göstərsələr də, İsrailin əsas müttəfiqi olan ABŞ BMT TŞ - də böyük təsirə malikdir.

Bu problemin həlli üçün TŞ və beynəlxalq ictimaiyyət İsrailə ultimatum təqdim etməlidir. Yəni: əməliyyat dayandırılmazsa, BMT- də gələcək üzvlüyə yenidən baxılmalı, beynəlxalq embarqo tətbiq edilməli, İsrailin bir neçə diplomatik nümayəndəliyi bağlanılmalıdır. Bu, İsrailə ən yaxşı bəyanat olacaq.

Avropa ölkələri İsraili Qəzzədə təcavüzü dayandırmağa çağırsalar da, İsrail bunu rədd edib. Buna görə də, ABŞ prezidenti Eyzenhauerin 1966 - cı ildə - İsrail Qəzzə Zolağını işğal olunan zaman etdiyi kimi, İsrailə ultimatum verməyin vaxtı gəlib çatıb. Başqa şəkildə, beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələni həll etməkdə gücsüz olacaq.

Rəmzi Barud, "Palestine Chronicle" - nin Baş redaktoru:

- Beynəlxalq ictimaiyyət onsuz da ac və qorxmuş minlərlə insanın qətlini dayandırmaq üçün mümkün olan hər bir şeyi etməlidir. İsrailə istənilən təzyiq vasitəsindən istifadə etməli və onun hərbi özünə əminliyini dayandırmalıdır.

Fələstinlilər adət ediblər ki, ABŞ bütün cəbhələrdə İsraili sözsüz dəstəkləyənədək, İsrail beynəlxalq qanuna hörmət etməyəcək.

Lakin bu o demək deyil ki, beynəlxalq ictimaiyyət tənbəl şəkildə İsrailin ən qanlı hücumlarından birini müşahidə edəcək. İsrailin beynəlxalq qanuna biganəliyi və ABŞ-ın İsrailin özünəəminliyini dəstəkləməsi beynəlxalq ictimaiyyəti İsrailin Qəzzədə soyqırım siyasətinə qarşı ona alternativ təzyiq yollarının axtarışına sövq etməlidir.

İsrail beynəlxalq təşkilatların elan etdikləri diplomatik və iqtisadi qiyməti ödəyə bilər. Venesuela hökumətinin nümunəsinə əməl etmək və İsrail səfirini çıxartmaq. Məsələn, 20 ölkə İsraillə diplomatik və kommersiya əlaqələrini kəsərsə, bu beynəlxalq ictimaiyyətin Qəzzədə ölümcül hücumlara diqqət yetirməsinə sübut olacaq.

Yahudit Auerbah, Bar-İlan Universitetinin (İsrail) politologiya professoru:

- Münaqişənin əsas səbəbi - HƏMAS - ın İsraili məhv etmək istəyi məlumdursa, o zaman ilk növbədə HƏMAS - ı zərərsizləşdirmək lazımdır. Qəzzə Zolağına silah və HƏMAS - ın İsraili məhv etmək niyyətində olduğu digər hərbi təchizatın daşınmasını dayandırmaq lazımdır.

Barışığın əsas məqamları HƏMAS - ın İsrailə müqavimətini sındırmaq, qruplaşma üçün Qəzzəyə silah daşınmasının bütün mümkün yollarını bağlamaqdır. Misirin barışıq təklif etməsinə baxmayaraq, HƏMAS əvvəlki kimi, İsraili raketlərlə atəşə tutur və beləliklə də, problem həlledilməmiş qalır.

Heydər Camal, Rusiya - İslam Komitəsinin sədri:

- Beynəlxalq ictimaiyyət İsrailə qarşı sülhə məcburetmə əməliyyatı aparmalıdır - 1991 - ci ildə Səddam Hüseynə qarşı həyata keçirilən əməliyyat kimi. Bu o deməkdir ki, İsrail Silahlı Qüvvələri Qəzzə ərazisini tərk edənədək onlara zərbələr endirilir. Bu, siyasi və iqtisadi embarqodur.

Lakin dünya ictimaiyyəti dünya standartları üzrə yaşayır və getdikcə daha çox ABŞ - ın rəyinə əməl edir. Amerikanın dəstəyi olduqca İsrail kəskin qətnamələrdən qorxmayacaq. Belə ki, ABŞ bu qətnamələrin qəbul edilməsinə imkan vermir. Buna görə də, sülhə gətirə biləcək yeganə şey HƏMAS döyüşçülərinin qəhrəmanlığıdır.

Həsən Qənizadə, Fələstin-İsrail münaqişəsi üzrə aparıcı iranlı ekspert:

- BMT TŞ - nin Qəzzədə münaqişənin həlli üzrə qətnamələrinin müvəffəqiyyətsizliyə uğramasının səbəbi ABŞ - ın bu sənədlərin qəbul edilməsinə qadağasıdır. Hazırki məqamda BMT TŞ ABŞ və İsrailin əlindədir. Bu, beynəlxalq narazılığı doğurmuş səbəb idi.

Dünya ictimaiyyəti vicdanı unutmayaraq, Qəzzədəki hadisələri izləməlidir. İlk növbədə, o, regiondakı hadisələri araşdırmalıdır. Baş verənlərin və dünyada islamçı qruplaşmaların yaranmasının səbəbləri araşdırılmalıdır. Regiondakı hadisələrin hərtərəfli araşdırılması üçün Qərb və müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlıq olmalıdır.

Bundan başqa, Qərb ölkələri müsəlman xalqlarına yuxarıdan baxırlar ki, bu da onlar üçün təhqirdir. Bu ölkələr müsəlmanlara baxışlarını yenidən nəzərdən keçirməlidirlər.

Zərdüşt Əlizadə, azərbaycanlı ərəbşünas və politoloq:

- Beynəlxalq təşkilatlar münaqişənin həllində zəif rol oynayırlar. Onların rəyi heç bir şeyi həll edə bilməz. İndi dünyada qlobal güc beynəlxalq rəylə razılaşmayan və İsrailin işğal siyasətini müdafiə edən ABŞ - dır. ABŞ - ın rəhbər qüvvəsi olmadan bu təşkilatlar heç bir qərar qəbul edə bilməyəcəklər.

Sadəcə, İsrailin ədalətsiz siyasəti haqqında daha açıq danışmaq lazımdır, Türkiyənin Baş nazirinin etdiyi kimi, İsraili daha yüksək səviyyədə ittiham etmək lazımdır. Avropa İttifaqı daha kəskin bəyanatlarla vəziyyətə təsir göstərə bilər. Lakin onların maraqlarına daxil olmadığından, bunu etmirlər. Hazırki məqamda dünyada ədalət anlayışı yoxdur.

Frensis A. Boyl, beynəlxalq hüquq professoru, Yaxın Şərq sülh danışıqlarında (1991-1993) Fələstin nümayəndə heyətinin hüquqi müşaviri, Nobel Sülh Mükafatının nominantı:

- Əvvəla, İsrailin bütün BMT sistemində, o cümlədən Baş Assambleya və bütün yardımçı orqanlarda üzvlüyünü faktiki olaraq dayandırmaq lazımdır. İsraillə, BMT Baş Assambleyası Yuqoslaviyada soyqırım və Cənubi Afrikada cinayətkar aparteid rejiminə qarşı özünü apardığı kimi hərəkət etmək lazımdır! Burada İsrailin BMT-yə üzvlüyünün faktiki dayandırılması üçün hüquqi əsas çox sadədir.

İkincisi, İsraillə istənilən gələcək danışıqlar beynəlxalq ictimai hüququn bir sıra prinsiplərinin əsasında həyata keçirilməlidir ki, bu da Cenevrə Konvensiyası (1949) və Haaqa Əsasnaməsinin (1907) əsasında dayanır.

Üçüncüsü, ABŞ - ın aldadıcı "düzgün vasitəçi" rolundan imtina etmək lazımdır. ABŞ hökuməti heç zaman belə olmayıb. ABŞ daim Fələstinə qarşı İsraili dəstəkləyib.

Bu danışıqlarda vasitəçilik üçün fələstinli danışıq aparanlarının Birləşmiş Ştatlar hökumətinin daimi istehza, təhdid, qorxutmalarına məruz qalmayacağı beynəlxalq çərçivələr yaratmaq lazımdır.
 Dördüncüsü, BMT Baş Assambleyasının "Sülh naminə birlik" Qətnaməsinin (1950) şərtlərinə müvafiq olaraq, İsrailə qarşı iqtisadi, diplomatik və digər sanksiyalar tətbiq etməsinə nail olmaq lazımdır.

Beşincisi, Fələstin Dövlətinin müvəqqəti hökuməti Fələstin xalqına qarşı soyqırım aktları və 1948 - ci ilin Soyqırım haqqında Konvensiyasının pozulmasına görə, Haaqada Beynəlxalq Məhkəmədə İsrailə qarşı iddia qaldırmalıdır.

Lübna əl Məsrəvi, "Qəzzənin azad edilməsi" hərəkatının rəhbəri:

- Təəssüf ki, beynəlxalq ictimaiyyət Qəzzədəki hadisələr barədə tamamilə məlumatlandırılmayıb. Beynəlxalq ictimaiyyət buna qarşı rəsmi qüvvələrin edə bilmədiyindən çox şey edə bilər.

İsrail beynəlxalq ictimaiyyətin rəyini saymır. Bu, Qəzzədə vəziyyəti daha da dərinləşdirir və Qəzzənin dinc əhalisi arasında qurbanların sayının artmasına gətirir. Misir, Fransa və Türkiyənin vasitəçi qismində çıxış etmək istəkləri nəticə  verməyəcək. Belə ki, əksər ölkələrin Fələstində problemin həllinə müxtəlif baxışları var. Ən yaxşı həll yolu beynəlxalq ictimaiyyətin İsrailə qarşı çıxması və Qəzzədə dinc əhalinin həlak olmasına və hərbi əməliyyatlara görə İsraillə əlaqələrin kəsilməsidir.

Mustafa Özcan, Yaxın Şərq üzrə aparıcı türkiyəli politoloq:

- Qəzzə Zolağında əsas problemlər həll edilmədən daimi atəşkəsə nail olmaq mümkün olmayacaq. Əsas məqsəd Fələstin Muxtariyyətinin 1967 - ci ilin sərhədlərinə qayıtmasıdır. Lakin bu qərara təsir edə biləcək yeganə vasitə ABŞ - ın qlobal gücüdür.

ABŞ İsrailə hərbi və diplomatik dəstəyi dayandırarsa, ona çox  güclü təzyiq göstəriləcək. Ona görə ki, ABŞ - ın dəstəyi olmadan, İsrail bir gün də yaşaya bilməyəcək. Bu  mənada, problemin həllinə açar ABŞ - dadır.

Məqalənin  hazırlanmasında E.Tariverdiyeva, T.Cəfərov, B.Həsənov iştirak ediblər.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]

Qəbələdə ağır yol qəzası - 3 ölü, 5 yaralı
Qəbələdə ağır yol qəzası - 3 ölü, 5 yaralı
İstanbulda yaşayış binası çökdü (VİDEO)
İstanbulda yaşayış binası çökdü (VİDEO)
Körpüdə intihara cəhd olub - Yolda sıxlıq yaranıb (FOTO)
Körpüdə intihara cəhd olub - Yolda sıxlıq yaranıb (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
MDU-da “Sığorta biliklərinin formalaşdırılması” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işləri dövlətimizin başçısının daim diqqət mərkəzindədir - Samir Nuriyev (FOTO)
Qida əlavələrinin sənayedə istifadəsi
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu dekanının elmi məqaləsi impakt faktorlu jurnalda dərc olunub
Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti hər zaman milli ideallara bağlı olub -Tamam Cəfərova
Energetika Nazirliyi və Masdar şirkəti hidrogen istehsalı üzrə birgə seminar keçirib (FOTO)
Mingəçevir Dövlət Universitetində tələbə və magistrantlara smart tələbə kartları təqdim olunub (FOTO)
Qlobal iqtisadi çağırışlar: Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində sosial-iqtisadi inkişafın əsas istiqamətləri (FOTO)
ATƏT-in hazırkı sədri Azərbaycanın 3 ermənini azad etməsini alqışlayıb
UNEC-də ulu öndərin 98-ci ildönümünə həsr olunan konfrans keçirilib (FOTO)
DGK bayram günləri gündəlik iş rejimində fəaliyyət göstərəcək
Buraxılış imtahanlarının nəticələri AÇIQLANIB
Qətərin maliyyə naziri həbs olunub
Yeni Galaxy A seriyası ilə enerji topla və # tükənməzenerji rəqs çellencində iştirak et
Mayın 7-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Bakıda bu yol müvəqqəti bağlanır
Baş Prokurorluğun xəbərdarlıq etdiyi Xalidə Bayramova vəzifəsindən azad olundu
ÜGT-nin sessiyalarının gündəliyində duran məsələlər müzakirə edilib (FOTO)
Yerevan üçtərəfli bəyanatın icrası ilə bağlı bütün səyləri göstərməyə hazırdır - Paşinyan
Azərbaycan Veteranlar Təşkilatından Sergey Lavrova müraciət: Xocavənddə faşist Njdeyə aid heykəlin sökülməsi vacibdir
21 sahibkarlıq subyekti qida təhlükəsizliyi qeydiyyatına alınıb
Ombudsman beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib
Azərbaycan beynəlxalq axtarışda olan şəxsi Rusiyaya təhvil verib
"Real Madrid" Azad Rəhimovun vəfatı ilə bağlı başsağlığı verib
"Baku Book Center"də “Bir ömür belə keçdi” kitabının təqdimatı keçirilib (FOTO)
Minskdə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Nəcəfqulu Rəfiyevin xatirəsi yad edilib (FOTO)
Əsl simalarını dünyaya göstərsək, onlara təsir edəcəklər - Deputat
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb
Paşinyan parlament seçkiləri üçün blok yaratmayacaq
Azərbaycanda 2 057 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 844 nəfər yoluxub
Bu il Azərbaycanda qeyri-neft ixracı artıb - Nazir
Koçaryan Paşinyanı məhkəməyə verdi - Ondan 4 min dollar istəyir
Qusarda qar daha çox bu ərazilərə yağıb
16 obyekt karantin qaydalarını pozduğuna görə cərimələnib
Hazırda 1200-dən çox şəxs daimi dövlət himayəsində yaşayır - Nazir
Odlar Yurdu Universitetində “Mən Qarabağam" layihəsi çərçivəsinə sərgi keçirilib (FOTO)
Bakıda piyada keçidinin üzərində yeni işıqlandırılma sistemləri tətbiq edilib (VİDEO)
ATƏT Minsk qrupunun son bəyanatında "hərbi əsirlər" ifadəsini işlətməməsi Ermənistanı hiddətləndirib
Kazım Qurbanov 2-ci dərəcəli “Əmək” ordeni ilə təltif edilib
AzEduNet şirkəti xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlara dəstək olacaq
Vergi və gömrük güzəştləri ilə bağlı Mərkəzləşdirilmiş Elektron Reyestr Sistemi yaradılıb
Azərbaycanlı idmançılar üçün yaradılmış imkanlar heyrətləndirir - Ukraynalı məşqçi Milli Gimnastika Arenası haqqında (VİDEO)
Gəncə Dövlət Universiteti ulu öndərin anadan olmasının 98-ci ildönümü ilə bağlı beynəlxalq konfransa ev sahibliyi edib (FOTO)
Bugünədək 295 minə yaxın fermerə 121 milyon manatdan çox subsidiya ödənilib
Millət vəkili Könül Nurullayeva növbəti vətəndaş qəbulunu keçirib (FOTO)
ANAMA yeni minatəmizləmə texnikaları almağı planlaşdırır
26 subartezian quyusunun qazılması üçün 1,82 milyon manat ayrılıb - Sərəncam
Ümummilli lider Heydər Əliyevin 98 illiyinə həsr olunan bilik yarışı keçirilib (FOTO/VİDEO)
Şuşaya çəkilən ikinci yolda işlər sürətləndirilib (VİDEO)
Vətən Müharibəsi qəhrəmanları ilə bağlı mənzillər, xatirə yerləri tarixi abidə hesab olunacaq
Şuşada İsa Bulağına yol çəkiləcək
Azərbaycan səhiyyəsi Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi strateji yolla inamla addımlayır
Qarabağda “yaşıl enerji” zonasının yaradılması üçün Yaponiya şirkəti ilə müqavilə imzalanıb
Qarabağda dinc həyatın təmin olunması üçün həyata keçirilən prosesləri siyasiləşdirmək lazım deyil - Lavrov
Vətən uğrunda döyüşlərə görə ordenlə təltif olunanların adları əbədiləşdiriləcək
Vətən Müharibəsi Qəhrəmanlarının dəfni ilə bağlı qayda müəyyən edilir
Balıqçı gəmilərinin hərəkəti ilə bağlı qaydalar dəyişir
Qazaxıstan şirkəti Azərbaycanda “ağıllı" kənd və şəhər layihələrində iştirak edəcək
Bu şəxslərin dəfn mərasimi zamanı hərbi ehtiram göstəriləcək
İranda ötən sutka 338 nəfər koronavirusdan ölüb
Qəbələdə ağır yol qəzası - 3 ölü, 5 yaralı
Dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin zəngin irsi dünya ədəbiyyatında özünəməxsus yer tutur (FOTO)
İstanbulda yaşayış binası çökdü (VİDEO)
Dövlət Vergi Xidmətinə rəis təyin olundu - SƏRƏNCAM
Prezident İlham Əliyev Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə rəis təyin edib (YENİLƏNİB)
Sabah 25 dərəcəyədək isti olacaq
Bundan sonra da vaksinlərin gətirilməsi təmin ediləcək - Teymur Musayev
Qarabağda vəziyyət normallaşıb, xırda insidentlərin qarşısı dərhal alınır - Lavrov
Körpüdə intihara cəhd olub - Yolda sıxlıq yaranıb (FOTO)
Kəndlərdə elektrik enerji təchizatı şəbəkəsi yenidən qurulur (VİDEO)
Azərbaycanda koronavirusa ən çox bu yaşda olanlar yoluxur
Ağdam rayonunun Qarapirimli kəndi (FOTO/VİDEO)
Zəfər yolu bu ilin sentyabrında istifadəyə veriləcək (FOTO/VİDEO)
Bayram günlərində məhdudiyyətlər olacaq? - Operativ Qərargah AÇIQLADI
Ölkəmizdə tətbiq olunan bütün vaksinlər təhlükəsiz və effektivdir - Teymur Musayev
Bu tarixdən Azərbaycanda yaşı 18-dən yuxarı şəxslərin vaksinasiyası başlayır - RƏSMİ
Xəstəxanalarda boşalan çarpayıların sayı artmaqdadır - Nazir müavini
Azərbaycanda koronavirusdan sağalanların sayı yoluxanların sayını iki dəfə keçib - Operativ Qərargah
İki-üç gün ərzində “Zəfər yolu” minalardan tam təmizlənərək təhvil veriləcək - Agentlik rəsmisi
Azərbaycanda vaksinasiya prosesinin yeni mərhələsi elan olunacaq - Teymur Musayev
İki min hektardan çox ərazi mina və PHS-dən tam təmizlənib - ANAMA
Koronavirusla bağlı bizi və dünyanı narahat edən məlumatlar Hindistandan daxil olur - Yaqut Qarayeva
"Azərxalça”nın sabiq rəhbəri Vidadi Muradovun həbs müddəti uzadılıb
Operativ Qərargah brifinq keçirib (VİDEO)
İndiki vəziyyətdə Minsk qrupu yalnız bölgədə sülhün təmin edilməsinə dəstək ola bilər - Deputat
Qərbi Azəri platformasında hasilat bərpa edilib
Təhsil naziri bu direktorları vəzfiəsindən azad edib
Xəzər dənizinin sahilində 150-dən çox suiti ölüsü tapılıb
Gəncədə tüfeyli həyat tərzi keçirənlər və dilənçilər saxlanılıb
Kapital Bank və Visa Azərbaycanda Visa B2B Connect ödəmə şəbəkəsini təqdim edir
Ermənistanda 5 mindən çox fərari əfv olunur
Azərbaycan neftinin qiyməti 70 dollara çatır
Bakıda ötən gün 40-a yaxın ağac aşıb, 4 avtomobilə ziyan dəyib
“Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi” QSC-nin Müşahidə Şurasının növbəti iclası keçirilib
Daxili Qoşunların Vətən müharibəsində iştirak edən hərbçisi vəfat edib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl bahalaşıb
Hadrutda müharibədən sonra hər şey, o cümlədən erməni kilsəsi toxunulmaz qalıb - Rusiya nəşri
Qohumunun avtomobilini sökərək ehtiyat hissələrini satdı
Meşədə narkotik yetişdirən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Bakıda ana və övladı son anda ölümdən xilas oldu (VİDEO)
Bütün xəbərlər