Yazılı sevgi etiraflarının "hücum"una məruz qalan kiçik Mərdəkan qalası (FOTO)

Yazılı sevgi etiraflarının "hücum"una məruz qalan kiçik Mərdəkan qalası (FOTO)

Bəxtiyar Hacıyev – Trend:

Mərdəkan qalası deyiləndə, adətən, əksəriyyətin tanıdığı dördkünc qala nəzərdə tutulur. Lakin böyük qalanın ən yuxarı mərtəbəsinə çıxıb ətrafa diqqətlə nəzər salsaq, sahilə tərəf, təqribən yarım km aralıda daha bir qalanı görmək olar. Bu, dairəvi Mərdəkan qalası və ya yerli sakinlərin dediyi kimi, “Şıx qalası”dır.

Ümumiyyətlə, Mərdəkan iki tarixi qalanın müasir dövrümüzə qədər gəlib çatdığı yeganə qədim Abşeron kəndidir.

Sahildən təxminən 1,5 km məsafədə yerləşən dairəvi qalanın hündürlüyü 12,5 metrdir. Memarı Əbdülməcid Məsud oğludur.

Bürclü qalanın üzərindəki kitabədən abidənin Şirvanşah Güştasp (Gərşəsb) Fərruxzad oğlunun hakimiyyəti illərində (1204-1225), 600-cü mordad ayında tikildiyi məlum olur. Bəzi alimlər mordad ayı yazısına əsaslanaraq qalanın 1221-ci ildə, bir qismi isə hicri-qəməri təqvimi ilə hesablayaraq 1203-1204-cü illərdə inşa edildiyini bildirirlər.

Hazırda bir hissəsi pozulmuş kitabədə yazılıb:

"Bu qala həqiqətən uca, müdrik, ədalətli, (Allahın) himayə etdiyi müzəffər, qalib, dinin döyüşçüsü, dünyanın, dinin... və müsəlmanların əzəməti, dinin qoruyucusu Gərşəsb ibn Fərruxzad ibn Mənuçöhrün zamanında tikilib".
"Sahibi... sipahsalar (sərkərdə) möhtərəm, müdrik (Allahın) himayə etdiyi, hörmətli, dövlətin və dinin ulduzu... İshaq ibn Kakuyidir. Allah onun qüdrətini əbədi etsin! Tarix: mordad ayı, 600-cü il”.

Qeyd edək ki, İshaq ibn Kakuyi Şirvanşahlar ordusunun ali sərkərdəsi olub.

Tikilinin “Şıx qalası” adlandırılması bu ərazinin orta əsrlərdə Şeyx Əbu Səid Əbubəkrə məxsus olması ilə izah edilir. Lakin təhlükə zamanı ətrafa, eləcə də yaxınlıqdakı qalalara məlumat ötürmək və gəmilərə yol göstərmək məqsədilə qalaların üzərində tonqal qalanması bu bürcə hansı səbəbdən həm də “İşıq qala” deyilməsinə müəyyən qədər aydınlıq gətirir. Tarixçi alim Tağı Musəvi isə “Bakı tarixinə aid orta əsr sənədləri” kitabında yazır ki, Sankt-Peterburqda, SSRİ Elmlər Akademiyasının arxivində akademik B.A.Dornun fondunda Şeyx Əbu Səid Əbülxeyrin məqbərəsinin mütəvəlliyi haqqında Sədarət divanının 1699-cu ildə verilmiş bir hökmü saxlanılır. Hökmdə deyilir: “Əmir Xəlilullahın oğlu Fərrux Yasar Şeybani əkinəcəyini oradakı qatı neft quyusu ilə birlikdə, Şüvəlandakı beş üzüm bağı sahəsini və meşə yerini Bakuyə yaxınlığında dəfn olunmuş Şeyx Əbu Səidin müqəddəs məzarına vəqf edib”.

Kiçik keşikçi qalası dördkünc qala kimi əhəng məhlulu ilə yerli əhəng daşından hörülüb. 3 yarusdan ibarət və maşekullarla tamamlanan kiçik Mərdəkan qalasının sferik tavan-döşəmə ilə ayrılan mərtəbələri bir-biri lə divarın içində qurulan vintvari pilləkənlərlə əlaqələnir. Hər tavan-döşəmənin ortasında isə dairəvi dəliklər var. Görünür, bu dəliklər vasitəsilə aşağıdan yuxarı mərtəbələrə iplə su və ərzaq qaldırılırdı. İkinci və üçüncü mərtəbələrdə içəri işıq düşməsi üçün və ya mazğal məqsədilə istifadə olunan ensiz pəncərələr də var.

O dövrün əksər istehkamlarında olduğu kimi, burada da pilləkən qəfəsi və ya giriş düşmənin yuxarı mərtəbələrə həmləsinin qarşısını almaq üçün ikinci mərtəbədən başlayır. Lakin tağ formasında olan girişdən sallanan kəndirin sayəsində (görünür, gənclərin işidir) yuxarı mərtəbələrə qalxa bildik.

Nardaran qalasına çox bənzəsə də, əsas fərq sovet dövründə burada bərpa işlərinin aparılması nəticəsində tikilinin nisbətən yaxşı vəziyyətdə qalmasıdır. 1950-ci illərədək abidənin yalnız bir qaladan ibarət olduğu güman edilirdi. Lakin aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı dairəvi bürclü qalanın ətrafında hündürlüyü 5-7 metr olan divarlar aşkar edildi. Hazırda hündürlüyü təqribən 2 metr olan bu daş divarların künclərdəki bürclərində ənənəvi şəkildə kiçik dolama pilləkənlər var.

Maraqlıdır ki, bu qala qumsal və kəndin nisbətən dərə yerində tikilib. Axı bu qaladan bir neçə metr hündürlükdə təbii qayalıq var. Mərdəkanın böyük qalası da məhz qayalıqlar üzərində inşa edilib. Bəlkə də dairəvi qalanın yüksəklikdə tikilməməsində məqsəd bürcün uzaqdan diqqəti cəlb etməməsi olub.

Üzərində “Abidə dövlət tərəfindən qorunur” sözləri yazılmış bir çox tarixi abidələrimiz kimi, kiçik Mərdəkan qəsri də əslində baxımsız vəziyyətdədir. Qalanın içərisi müxtəlif tullantılarla doludur, tikilinin özü, eləcə də qala divarlarının üstü isə müasir yazıların “hücum”una məruz qalıb. Əsasən, gənclərin sevgi etiraflarını müxtəlif rəngli boyalarla bu qədim daşların üzərinə həkk etməsi tariximizə, keçmişimizə hörmətsizlikdən başqa bir şey deyil. Bu xoşagəlməz hal mütləq aradan qaldırılmalıdır.

Hələ ki kiçik Mərdəkan qalası böyük Mərdəkan qəsri kimi diqqət çəkmir. Turistlər, məktəblilər əsasən böyük qala ilə maraqlanırlar. Qapısı bağlı kiçik qala isə böyük qalaya həsədlə baxmağa davam edir.

Bakının ətraf qəsəbələrində qalaları tarix-diyarşünaslıq muzeyinə də çevirmək olar. Axı Abşeronun hər qədim kəndinin özünəməxsus tarixi, mədəniyyəti, adət-ənənəsi var. Belə olan təqdirdə, qalalara ikinci həyat verilər, ziyarətçilərinin sayı da artar.

Ramana qalası
Nardaran qalası
Böyük Mərdəkan qalası
Bilgəh qalası

Şağan qalası

Kiçik Mərdəkan qalasından görüntülər:

"Memar Əcəmi" metrostansiyasında koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
"Memar Əcəmi" metrostansiyasında koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Baş Prokurorluq qətlə yetirilən 10 yaşlı Nərminin qan uyğunsuzluğu məsələsini aydınlıq gətirdi
Baş Prokurorluq qətlə yetirilən 10 yaşlı Nərminin qan uyğunsuzluğu məsələsini aydınlıq gətirdi
Bərdə doğum evində ana ölüb
Bərdə doğum evində ana ölüb
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycanın icmal büdcəsinin gəlirləri 23 milyard manatdan çox olub
Bu ilin doqquz ayı ərzində dövlət büdcəsinin xərcləri nə qədər olub? - HESABAT
Buster doza ilə peyvəndləmə xüsusilə risk qrupuna aid olan vətəndaşlar üçün vacibdir
Azərbaycan və Qazaxıstan arasında Əməkdaşlıq Memorandumu imzalanıb
2021-ci ilin doqquz ayı üzrə dövlət büdcəsinin gəlirləri AÇIQLANDI
Müharibə əlilləri evlərin alqı-satqısı zamanı dövlət rüsumu ödəməyəcək
Sosial iş yerlərində və özünüməşğulluqda, habelə peşə hazırlığının təşkili zamanı şəhid ailələrinə üstünlük veriləcək - QANUN
Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad etdikdən sonra investorların bura marağı daha da artıb - İBF-in vitse-preziedenti (VİDEO)
"Memar Əcəmi" metrostansiyasında koronavirus xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Konqoda 160-dan çox uşaq naməlum xəstəlikdən ölüb
Vaxt keçdikcə COVİD-19-un fərqli növlərini görəcəyik, vaksinasiya sürətləndirilməlidir - İnfeksionist
Kaspersky dünya üzrə kiçik və orta biznesin hansı kibertəhlükə problemləri ilə üzləşdiyini araşdırıb (FOTO)
UNEC rektoru Prezident təqaüdçüləri ilə görüşüb (FOTO)
Lökbatan qəsəbəsində Vətən müharibəsinin şəhidləri anılıb (FOTO)
İranda 178 nəfər koronavirusdan ölüb
Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi ilə “YAŞAT” arasında memorandum imzalanıb (FOTO)
Baş Prokurorluq qətlə yetirilən 10 yaşlı Nərminin qan uyğunsuzluğu məsələsini aydınlıq gətirdi
QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin Müşahidə Şurasının növbəti iclası keçirilib
“Delta plyus” ikiqat mutasiya olunub, daha tez yayılır - TƏBİB-dən XƏBƏRDARLIQ
Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı Türkiyənin qərarı dəyişməyib - Ərdoğan
Türkiyə Prezidenti Azərbaycana səfər edəcəyini təsdiqlədi
ADU-nun rektoru Kamal Abdulla ingilis professorları ilə görüşüb
Rusiyada "Samsung" smartfonlarının 60-dan çox modelinin satışı qadağan edilib
“Texnomart” mağazalar şəbəkəsi rebrendinq edib (FOTO)
BDU və Mingəçevir Dövlət Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə növbəti ustad dərs keçirilib (FOTO)
“Bizim həyət” layihəsi çərçivəsində daha bir həyət abadlaşdırılıb (FOTO)
AzMİU-da “Memarlıq və inşaatda enerjiqoruyucu innovasiyalar ESİAC2021” mövzusunda beynəlxalq konfrans keçirilib
Azərbaycandan Gürcüstana 3,2 milyon tondan çox neft nəql olunub
BNA sərnişinlərin ən çox şikayət etdiyi daşıyıcı şirkətlərin adlarını açıqlayıb (SİYAHI)
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Göyçayda keçirilib (FOTO)
Vahid Ələkbərov Yelo Bankın yeni baş ofisinin açılışında iştirak etdi (FOTO)
Səbaildə tarixi binaların üzərindəki havalandırma boruları sökülür (FOTO)
Cərrahiyyə əməliyyatından sonra ürəkbulanma və qusmaya səbəb nədir?
Bakıda daha bir küçə təmir olunub (FOTO)
Türk Dünyası (turkic.world) layihəsi informasiya tələbatına cavab verir - Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri
Bərdə doğum evində ana ölüb
Bank Respublika üçüncü rübdə uğurlu maliyyə nəticələri nümayiş etdirib
"Bavariya"nın baş məşqçisi koronavirusa yoluxub
Prezident İlham Əliyev: Şəhid olmuş hər bir insan Azərbaycan xalqının ürəyində əbədi yaşayacaq
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şəhriyar Məmmədyarovun atası ilə səmimi söhbət ediblər
Prezident İlham Əliyev: Xalqımız işğal dövründə öz doğma torpaqlarını unutmadı
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan ölkəmizin nəqliyyat-logistika mərkəzinə çevriləcək
Şəkidə nar ağaclarında zərərvericilər aşkarlanıb
Gələn həftə Azərbaycan və Türkiyənin hakim partiyaları arasında iclas keçiriləcək
Dəliməmmədli-Kəlbəcər dəmir yolu xəttinin ilkin konseptual layihəsi hazırlanıb (FOTO)
Bitum məhsullarına dair dövlət standartları təsdiq edilib
Hər bir ölkənin gücünü müəyyən edən əsas amil milli həmrəylikdir - Tahir Budaqov (FOTO)
“Azərpoçt” yeni layihəyə başlayır
Kapital Bank yeni “Kliklə ödə” xidmətini təqdim edib
Qarabağa qanunsuz yük daşımaya görə saxlanılan iki İran vətəndaşı ölkələrinə qaytarılıb
Zakir Həsənov Kəlbəcər və Laçında hərbi hissələrin qışa hazırlığını yoxlayıb (FOTO/VİDEO)
Bakıda 1722 manata kirayə mənzillər verilir
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Britaniya Səhiyyə Nazirliyi koronavirusun yeni ştammını təhlükəli hesab etmir
Kriştiano Ronaldo Çempionlar Liqasında unikal rekorda imza atıb
Çində partlayış olub, ölən və yaralananlar var
Tramp özünün sosial şəbəkəsinin fəaliyyətə başlayacağını açıqlayıb
"Netflix"in işində fasilələr yaranıb
Türkiyədə zəlzələ baş verib
ABŞ-da "Moderna" və "J&J" peyvəndlərinin 3-cu dozasının vurdurlmasına icazə verilib
Mingəçevir Dövlət Universitetində Energetiklər Günü qeyd olunub (FOTO)
Hindistan İran, Pakistan və Əfqanıstandan gələn yüklərdən imtina edib
Çempionlar Liqası: "Mançester Yunayted" "Atalanta"nı məğlub edib
ÜST təcili istifadə üçün "Sputnik V" peyvəndinin təsdiq prosedurunu bərpa edib
Zəfər xronikası 21 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin Yaponiyanın “Nikkei” qəzetinə müsahibəsi (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 21 oktyabr
Prezident İlham Əliyev: 20 oktyabr həm zəngilanlılar, həm də bütün xalqımız üçün əbədi Zəfər günü kimi qalacaq
Moskvada Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya baş naziri müavinlərinin üçtərəfli görüşü keçirilib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Prezident İlham Əliyevlə Zəngilana səfərdən görüntülər paylaşıb (VİDEO)
Real-Trend həftəlik iqtisadi layihəsinin növbəti buraxılışı yayımlanıb (VİDEO)
Mixeil Saakaşvili Gürcüstan sərhədini qanunsuz keçməkdə ittiham olunub
Ermənilər Xankəndidə yaşamaqdan imtina edir? - AÇIQLAMA
Daha 52 imtiyazlı şəxs sanatoriya-kurort, müalicə mərkəzlərinə yola salınıb
Prezident İlham Əliyev: Vejnəli qızıl yatağının qanunsuz istismarında iştirak edən xarici şirkətlərin məhkəməyə verilməsi prosesinə start verilib
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı artıb
Prezident İlham Əliyev: Zəngilanda müasir logistika-nəqliyyat mərkəzi, bütün infrastruktur qurulacaq
Azərbaycan qida məhsullarının idxalını 15 faizdən çox azaldıb
Prezident İlham Əliyev: Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı son hadisələr göstərir ki, istədiyimizə nail oluruq
Prezident İlham Əliyev: Biz ordumuzu, iqtisadiyyatımızı, beynəlxalq mövqelərimizi genişləndirdik və istədiyimizə nail olduq
Azərbaycan əhalisi pullarını əsasən bu məhsullara xərcləyib
Prezident İlham Əliyev: Uzun fasilədən sonra - 27 il erməni işğalından sonra artıq Zəngilan Vətənə qayıtdı
Prezident İlham Əliyev: Bu, hamımızın qələbəsidir, Azərbaycan xalqının qələbəsidir
Prezident İlham Əliyev: Çalışacağıq ki, gələn ilin əvvəli, bəlkə də bu ilin sonu zəngilanlıları Zəngilana köçürməyə başlayaq
ABB-də kiçik sahibkarlar üçün Payız kampaniyası başlandı!
David Babayanın Rusiyaya səfəri şəxsi xarakter daşıyır - Səfirlik
Naxçıvanda hərbi hissələr qışa tam hazırdır (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan və Türkiyə gənclərinin iştirakı ilə növbəti “Beynəlxalq Zəfər düşərgəsi”nin açılışı olub (FOTO)
4 nəfərin ölümünə səbəb olan şirkət rəhbəri ittihamları rədd etdi
Vəzifəli şəxslərdən hədə-qorxu ilə pul tələb edən "baş redaktor"un əməlləri ifşa olunub
Azərbaycan-Xorvatiya biznes forumu keçirilib (FOTO)
Ali Hərbi Məktəbdə baş leytenant Rəşad Rəhimovun xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Bitkoinin qiyməti tarixi rekordu yenilədi
YAP-da gender bərabərliyi və qadın hüquqları ilə bağlı konfrans keçirilib (FOTO)
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğunun fəaliyyəti bərpa edilir - SƏRƏNCAM
Nərmin Quliyevanın ölümü ilə bağlı ifadələr məhkəmədə ziddiyyət yaratdı
Ərəb Ölkələri üzrə Azərbaycanlıların Koordinasiya Şurası təsis olunub (FOTO)
ABŞ-da partlayış təhdidinə görə hərbi baza bağlanıb
Zəngilan şəhərinin Baş planının hazırlanması ilə bağlı vəsait ayrıldı - SƏRƏNCAM
Ceyhun Bayramovla ABŞ Dövlət Katibinin köməkçisi arasında telefon danışığı olub
Qaxda ev əşyaları ilə birgə yanıb
Bütün xəbərlər