Yazılı sevgi etiraflarının "hücum"una məruz qalan kiçik Mərdəkan qalası (FOTO)

Yazılı sevgi etiraflarının "hücum"una məruz qalan kiçik Mərdəkan qalası (FOTO)

Bəxtiyar Hacıyev – Trend:

Mərdəkan qalası deyiləndə, adətən, əksəriyyətin tanıdığı dördkünc qala nəzərdə tutulur. Lakin böyük qalanın ən yuxarı mərtəbəsinə çıxıb ətrafa diqqətlə nəzər salsaq, sahilə tərəf, təqribən yarım km aralıda daha bir qalanı görmək olar. Bu, dairəvi Mərdəkan qalası və ya yerli sakinlərin dediyi kimi, “Şıx qalası”dır.

Ümumiyyətlə, Mərdəkan iki tarixi qalanın müasir dövrümüzə qədər gəlib çatdığı yeganə qədim Abşeron kəndidir.

Sahildən təxminən 1,5 km məsafədə yerləşən dairəvi qalanın hündürlüyü 12,5 metrdir. Memarı Əbdülməcid Məsud oğludur.

Bürclü qalanın üzərindəki kitabədən abidənin Şirvanşah Güştasp (Gərşəsb) Fərruxzad oğlunun hakimiyyəti illərində (1204-1225), 600-cü mordad ayında tikildiyi məlum olur. Bəzi alimlər mordad ayı yazısına əsaslanaraq qalanın 1221-ci ildə, bir qismi isə hicri-qəməri təqvimi ilə hesablayaraq 1203-1204-cü illərdə inşa edildiyini bildirirlər.

Hazırda bir hissəsi pozulmuş kitabədə yazılıb:

"Bu qala həqiqətən uca, müdrik, ədalətli, (Allahın) himayə etdiyi müzəffər, qalib, dinin döyüşçüsü, dünyanın, dinin... və müsəlmanların əzəməti, dinin qoruyucusu Gərşəsb ibn Fərruxzad ibn Mənuçöhrün zamanında tikilib".
"Sahibi... sipahsalar (sərkərdə) möhtərəm, müdrik (Allahın) himayə etdiyi, hörmətli, dövlətin və dinin ulduzu... İshaq ibn Kakuyidir. Allah onun qüdrətini əbədi etsin! Tarix: mordad ayı, 600-cü il”.

Qeyd edək ki, İshaq ibn Kakuyi Şirvanşahlar ordusunun ali sərkərdəsi olub.

Tikilinin “Şıx qalası” adlandırılması bu ərazinin orta əsrlərdə Şeyx Əbu Səid Əbubəkrə məxsus olması ilə izah edilir. Lakin təhlükə zamanı ətrafa, eləcə də yaxınlıqdakı qalalara məlumat ötürmək və gəmilərə yol göstərmək məqsədilə qalaların üzərində tonqal qalanması bu bürcə hansı səbəbdən həm də “İşıq qala” deyilməsinə müəyyən qədər aydınlıq gətirir. Tarixçi alim Tağı Musəvi isə “Bakı tarixinə aid orta əsr sənədləri” kitabında yazır ki, Sankt-Peterburqda, SSRİ Elmlər Akademiyasının arxivində akademik B.A.Dornun fondunda Şeyx Əbu Səid Əbülxeyrin məqbərəsinin mütəvəlliyi haqqında Sədarət divanının 1699-cu ildə verilmiş bir hökmü saxlanılır. Hökmdə deyilir: “Əmir Xəlilullahın oğlu Fərrux Yasar Şeybani əkinəcəyini oradakı qatı neft quyusu ilə birlikdə, Şüvəlandakı beş üzüm bağı sahəsini və meşə yerini Bakuyə yaxınlığında dəfn olunmuş Şeyx Əbu Səidin müqəddəs məzarına vəqf edib”.

Kiçik keşikçi qalası dördkünc qala kimi əhəng məhlulu ilə yerli əhəng daşından hörülüb. 3 yarusdan ibarət və maşekullarla tamamlanan kiçik Mərdəkan qalasının sferik tavan-döşəmə ilə ayrılan mərtəbələri bir-biri lə divarın içində qurulan vintvari pilləkənlərlə əlaqələnir. Hər tavan-döşəmənin ortasında isə dairəvi dəliklər var. Görünür, bu dəliklər vasitəsilə aşağıdan yuxarı mərtəbələrə iplə su və ərzaq qaldırılırdı. İkinci və üçüncü mərtəbələrdə içəri işıq düşməsi üçün və ya mazğal məqsədilə istifadə olunan ensiz pəncərələr də var.

O dövrün əksər istehkamlarında olduğu kimi, burada da pilləkən qəfəsi və ya giriş düşmənin yuxarı mərtəbələrə həmləsinin qarşısını almaq üçün ikinci mərtəbədən başlayır. Lakin tağ formasında olan girişdən sallanan kəndirin sayəsində (görünür, gənclərin işidir) yuxarı mərtəbələrə qalxa bildik.

Nardaran qalasına çox bənzəsə də, əsas fərq sovet dövründə burada bərpa işlərinin aparılması nəticəsində tikilinin nisbətən yaxşı vəziyyətdə qalmasıdır. 1950-ci illərədək abidənin yalnız bir qaladan ibarət olduğu güman edilirdi. Lakin aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı dairəvi bürclü qalanın ətrafında hündürlüyü 5-7 metr olan divarlar aşkar edildi. Hazırda hündürlüyü təqribən 2 metr olan bu daş divarların künclərdəki bürclərində ənənəvi şəkildə kiçik dolama pilləkənlər var.

Maraqlıdır ki, bu qala qumsal və kəndin nisbətən dərə yerində tikilib. Axı bu qaladan bir neçə metr hündürlükdə təbii qayalıq var. Mərdəkanın böyük qalası da məhz qayalıqlar üzərində inşa edilib. Bəlkə də dairəvi qalanın yüksəklikdə tikilməməsində məqsəd bürcün uzaqdan diqqəti cəlb etməməsi olub.

Üzərində “Abidə dövlət tərəfindən qorunur” sözləri yazılmış bir çox tarixi abidələrimiz kimi, kiçik Mərdəkan qəsri də əslində baxımsız vəziyyətdədir. Qalanın içərisi müxtəlif tullantılarla doludur, tikilinin özü, eləcə də qala divarlarının üstü isə müasir yazıların “hücum”una məruz qalıb. Əsasən, gənclərin sevgi etiraflarını müxtəlif rəngli boyalarla bu qədim daşların üzərinə həkk etməsi tariximizə, keçmişimizə hörmətsizlikdən başqa bir şey deyil. Bu xoşagəlməz hal mütləq aradan qaldırılmalıdır.

Hələ ki kiçik Mərdəkan qalası böyük Mərdəkan qəsri kimi diqqət çəkmir. Turistlər, məktəblilər əsasən böyük qala ilə maraqlanırlar. Qapısı bağlı kiçik qala isə böyük qalaya həsədlə baxmağa davam edir.

Bakının ətraf qəsəbələrində qalaları tarix-diyarşünaslıq muzeyinə də çevirmək olar. Axı Abşeronun hər qədim kəndinin özünəməxsus tarixi, mədəniyyəti, adət-ənənəsi var. Belə olan təqdirdə, qalalara ikinci həyat verilər, ziyarətçilərinin sayı da artar.

Ramana qalası
Nardaran qalası
Böyük Mərdəkan qalası
Bilgəh qalası

Şağan qalası

Kiçik Mərdəkan qalasından görüntülər:

Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub (FOTO)
Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub (FOTO)
100 ildən artıq Azərbaycanın tarixi alətlərini hazırlayan Yaqubovlar (VİDEO) (FOTO)
100 ildən artıq Azərbaycanın tarixi alətlərini hazırlayan Yaqubovlar (VİDEO) (FOTO)
Di Kaprio "Apple" ilə eksklüziv müqavilə imzaladı
Di Kaprio "Apple" ilə eksklüziv müqavilə imzaladı
Loading Bars
Xəbər lenti
DİM: Dövlət qulluğuna imtahan verib nazir müavini vəzifəsinə yüksələn də var
Koronavirusun zəif nöqtəsi aşkar edilib
"Ukrtransnafta" Belarusa nəql olunacaq Azərbaycan neftinin tankerdən boşaldılmasına başlayıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 19 milyon nəfəri keçdi
Milli Məclisin bügünkü növbədənkənar iclası başa çatdı
Müdafiə Nazirliyi: Avqustun 9-da keçiriləcək andiçmə mərasimində valideynlərin iştirakı qadağandır
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 18 minə çatır
Əli Hüseynli xüsusi rütbəli şəxslərin məxfiliyi ilə bağlı nazir müavininə sual ünvanlayıb
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 870 mini keçib
Livanlı deputat: Livana maliyyə yardımı göstərməklə Azərbaycan Prezident İlham Əliyevin şəxsində İslam həmrəyliyi nümayiş etdirdi
Dövlət strukturunda strateji baxımdan müzakirələrə ehtiyac var - Siyavuş Novruzov
Prezident İlham Əliyev: Koronavirusa qarşı mübarizədə müsbət dinamika bizi çox sevindirir
Hərbi qulluqçuların pensiyalarının azalmasından söhbət gedə bilməz - Nazir müavini
Peşəyə müstəqil yiyələnənlər də təhsil sənədi alacaq - Qiymətləndirilmə başlandı
Nazir müavini uşaq pulu ilə bağlı məsələyə münasibət bildirdi
Rusiyada dəmiryol stansiyasında partlayış - Ölən var
Sabah hava küləkli olacaq
Anar Əliyev: I qrup əlilliyi olan şəxslərlə bağlı xüsusi komissiya yaradılıb
Bu ilin əvvəlindən “Məşğulluq” altsisteminə 100 mindən çox vakansiya daxil edilib
Uşaq pulu ilə bağlı məsələ Milli Məclisdə müzakirə olunub
"İnstagram"da narkotiki təbliğ edən şəxs həbs olunub (FOTO/VİDEO)
Hindistanda koronavirus xəstələrinin müalicə olunduğu xəstəxana yanıb - 8 ölü
Azərbaycan və Türkiyə hərbçiləri birgə təlimlərin müxtəlif elementlərini icra ediblər (FOTO/VİDEO)
Maliyyə nazirinin müavini deputatların xərclərlə bağlı təkliflərinə münasibət bildirib
Prezident İlham Əliyev koronavirusla mübarizə sahəsində görülən tədbirlər və sosial-iqtisadi vəziyyətlə bağlı videoformatda müşavirə keçirib (FOTO)
Metrodakı qrunt sularından yaşıllıqların suvarılması üçün istifadə edilməyə başlanıldı
Rayona gedən avtobus sürücüsü saxlanıldı, sərnişinlər cərimələndi (FOTO/VİDEO)
Nazir müavini: Su problemləri ilə əlaqədar vəsaitlərin ayrılması nəzərdə tutulub
2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik II oxunuşda qəbul edildi
Arzu Nağıyev: Mərkəzləşmiş xərclər üçün ayrılan vəsaitlərdə müəyyən dəyişikliklər edilməsi lazımdır
DSMF-yə büdcədən ayrılan vəsait 13% azaldılır
Avtomobildən yarım kiloqramdan artıq heroin və psixatrop maddə aşkarlanıb
Türkiyə Azərbaycana növbəti tibbi yardım göndərəcək
Mərkəzi Gömrük Hospitalının həkimi koronavirusun gizli məqamları ilə bağlı sualları cavablandırıb (MÜSAHİBƏ)
Ermənistanda hərbçilərin olduğu maşın qəzaya uğradı - Ölü və yaralılar var
Naxçıvana təyyarə reyslərin artırılmasına ehtiyac var - Siyavuş Novruzov
Paytaxtda yeni məktəb binaları inşa olunur (FOTO)
Beynəlxalq axtarışda olan şəxs Gürcüstandan Azərbaycana ekstradisiya olunub
Siyavuş Novruzov: Naxçıvana ayrılan dotasiya artırılmalıdır
BNA: Avtobusların sayını azaldan daşıyıcılarla bağlı tədbir görülür
Bağlanan bankların əmanətçilərinə 402,3 milyon manat kompensasiya ödənilib
İndiyə kimi fərdi sahibkarlara 170 milyon manatdan çox vəsait ödənilib
Azərbaycanla Türkiyə arasında qarşılıqlı vizadan azad etmə haqqında saziş avqustun 13-dən qüvvəyə minir
Dünyada ilk dəfə Sumqayıt stadionunda "Meksika dalğası" şəklində fəvvarə kompleksi ucaldılacaq (FOTO)
SOCAR AVIATION Milas-Bodrum hava limanında yanacaq tədarükünü öz obyektindən həyata keçirəcək
15 200 aztəminatlı tələbənin təhsil haqqını dövlət ödəyəcək
Ağdaşda tibbi maskadan istifadə etməyənlər cərimələnib (FOTO)
Dövlət qulluğu imtahanı ilə bağlı statistik məlumatlar açıqlanıb
Gömrükdən gizlədilən dərman preparatları aşkar edildi (FOTO)
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 770 nəfəri keçib
İmişlidə oğurluq edən şəxslər saxlanılıb
Yasamalda tanışını ağır yaralayan şəxs saxlanılıb
“DOST” mərkəzlərində vətəndaş qəbulu bərpa olundu (FOTO)
Şabranda əməliyyat: üç nəfər saxlanıldı (FOTO)
AÇG və Şahdəniz üzrə gəlirlər açıqlanıb
Koronavirusa yoluxan və xəstəlikdən ölən tibb işçiləri ilə bağlı təzminatın ödənilməsi üçün təkliflər hazırlanıb - RƏSMİ
Polis təqibindən qaçan yeniyetmələr silahla Trampın malikanəsinə daxil olub
General Polad Həşimovun adı Həzi Aslanovun adına olan küçəyə verilməyib - İcra Hakimiyyəti (YENİLƏNİB) (FOTO)
TANAP gündəlik qaz axınının maksimum səviyyəsinə çatdı
Azərbaycanla İran arasında əmək və sosial müdafiə sahəsində əməkdaşlıq müzakirə olunub
Məktəblər açılsa, hansı şərtlərə əməl edilməlidir?
Biləsuvarda gizli nişan mərasimi keçirənlər cərimələnib
Bu içkilər kökəlməyə yol açır
Goranboyda qadın güllələnərək öldürülüb
Qazaxıstandan ölkəmizə indiyədək gəmi ilə 180 azərbaycanlı gətirilib
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
Şahdağ Milli Parkında üçüncü zubr balası dünyaya gəlib (FOTO)
Avqustun 6-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Elin Süleymanov: Ermənistanın son əməlləri sülh prosesi üçün real perspektivlərə zərbə vurur
Deputatlar bu gün 6 məsələni müzakirə edəcək
Sumqayıtda "LADA" yanıb
Seul KXDR ilə ticarət mübadiləsi imkanlarını araşdırır
2020-ci ildə "Amazon" korporasiyasının 7.2 milyard dollardan çox səhmi satılıb
BMT-nin baş katibi: Nüvə silahına sahib olmaq təhlükəsizliyi zəiflədir
Pakistanda partlayış nəticəsində 39 nəfər yaralanıb
ABŞ ölkə seçkilərinə müdaxilə edənlər barədə məlumat üçün $10 milyon mükafat vəd edir
"Mançester Yunayted" və "İnter"Avropa Liqasının 1/4 finalına çıxıblar
Bakıda çoxmərtəbəli binada yanğın olub
Pompeo Avstriya, Sloveniya, Polşa və Çex Respublikasına səfər edəcək
Estoniyada koronavirusun ikinci dalğası başlayır
Moskvada son sutkada koronavirusdan daha 13 nəfər ölüb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 206 mindən çox artıb
Livanda partlayışda həlak olanların sayı 137 nəfərə yüksəlib (Əlavə olunub)
Milli Məclisin qarşısında törədilən təxribatla bağlı cinayət işi davam edir (VİDEO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 219 min nəfəri ötüb
Prezidentin BMT Baş Assambleyasının xüsusi sessiyasının çağırılması təşəbbüsü “Hədəf”də müzakirə olunub (FOTO)
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlandı
Vəkili Fuad Qəhrəmanlının son vəziyyəti ilə bağlı açıqlama verdi
Hər bir Azərbaycan vətəndaşının sosial həyatı və rifahı dövlət qayğısı ilə daim əhatələnəcək - Bəhruz Quliyev
Koronavirusun ikinci dalğası Fransanı da gözləyir
Professor İbrahim Öztək: Çimərliklərdəki yoluxma riski digər kütləvi toplanma yerlərindən daha yüksəkdir
Sahibkarlara icarə haqları 9 ay müddətində hesablanmayacaq
Peşə təhsili üzrə imtahanın keçirilmə QAYDASI müəyyənləşdi
Xaricdəki azərbaycanlı professorlar: Qarabağ məsələsi qeyrət, namus, milli şərəf məsələsidir
Azərbaycan Livana 1 milyon 700 min manat maliyyə yardımı edəcək
Vüqar Rəhimzadə: Dövlət siyasətində insan amili prioritetdir
“Ford” şirkətinin rəhbəri istefa verib
Qəbələdə mərkəzi küçələrdən birinə şəhid general Polad Həşimovun adı verilib (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
BMT: COVID-19 bir milyard tələbə və məktəblinin təhsilinə mane olur
Bütün xəbərlər