Liviya ərəb xəyanətinin qurbanıdır

Liviya ərəb xəyanətinin qurbanıdır

Trend-in Yaxın Şərq redaksiyasının rəhbəri Rufiz Hafizoğlu

Şimali Afrika ölkələri - Tunis və Misirdə baş verən inqilablardan sonra analoji hadisələrin digər ərəb ölkələrinə keçəcəyi heç kimdə şübhə doğurmurdu və yeni inqilab ehtimalları daha çox Yaxın Şərq ölkələrində gözlənilirdi.

Lakin ehtimalların tam əksinə olaraq, bu dəfə "inqilab" adı altında ərəb dünyasının ərazi baxımından dördüncü böyük ölkəsi Liviyada çaxnaşma başladı.

Bir çox dünya ölkələri Liviya müxalifətinin 1970-80-ci illərin ən mübariz ərəb lideri olan Müəmmər Qəddafiyə qarşı "inqilab" cəhdlərini dəstəkləsə də, baş verənlərin Tunis və Misir hadisələrindən tamamilə fərqləndiyini görmək olar.

Əgər Tunis və Misirdə xalq dinc şəkildə hakimiyyətin istefasını tələb edirdisə, Liviyada etirazların başladığı gündən bir müddət sonra hakimiyyətin sərt təzyiqinə qarşı müxalifət silahlı müqavimət göstərdi və "inqilab" silahlı üsyana çevrildi.

Üsyanın mərkəzi olan Benqazi şəhərinə gəlincə, etirazların məhz bu şəhərdən başlanması təsadüfi deyil, çünki statistik məlumatlara görə, bu şəhərin əhalisinin 52 faizi 20-25 yaşlarında olan gənclərdən ibarətdir və iqtisadi baxımdan digər ərəb dövlətlərindən geridə qalmayan Liviyanın bu bölgəsində iqtisadi göstəricilər daha aşağı idi.

Benqazidəki gənclər bundan əvvəl də Qəddafi rejiminə qarşı bir neçə dəfə etiraz etmişdilər, sadəcə olaraq Tunis və Misir hadisələri etiraz dalğasının daha ciddi şəkil almasına səbəb oldu.

Tunis və Misirdən fərqli olaraq Liviyadakı etirazların silahlı qiyama çevrilməsinə gəlincə, bunun əsas səbəblərindən biri də ölkədə qəbilə-üsul idarəsi sisteminin olması və Misirdən fərqli olaraq, xalqın güvənmədiyi və söz sahibi olan bir ordunun mövcudluğu idi.

Digər səbəbdən isə bir çox ərəb ölkələrinin Qəddafi rejimini dəstəkləməməsi ölkə liderinin hakimiyyətdən getməsi üçün hər şeyə hazır olmaları idi.

Liviyada bas verən silahlı qiyamın ilkin mərhələsində Qəddafinin qarşısında üç seçim var idi: silahlı qiyamın ölkəni tam olaraq əhatə etməməsi üçün Liviya lideri islahatlar aparmalı; hakimiyyətin qorunması üçün ölkənin iki hissəyə bölünməsi və sonda ölkə liderinin tam olaraq hakimiyyətdən getməsi.

Lakin Qərb, xüsusən də Fransa və bir sıra ərəb dövlətləri baş verən hadisələrdə öz maraqlarını güdməklə və hakimiyyətə qarşı silahlı dəstək verilməsi ilə ruhlanan qiyamçılar nəyin bahasına olursa-olsun, Qəddafinin hakimiyyətdən getməsinə çalışdılar.

Müəmmər Qəddafinin hakimiyyətdən gec-tez gedəcəyini bilən və zəngin neft ehtiyatlarının yeni formalaşdırılacaq hökumət tərəfindən istismar ediləcəyindən ehtiyatlanan Paris, buna soyuqqanlı yanaşa bilməzdi.

Məhz bu səbəbdən də Liviya qiyamçılarına ilk dəstək insan hüquqları adı altında ölkədə baş verənləri yaxından izləyən, Liviyada neft marağı olan və regionda söz sahibi olmaq üçün fürsət axtaran Fransadan gəldi.

Belə ki, martın 18-də Fransa hökuməti Liviyaya hərbi müdaxilə edəcəyi barədə qərar verdi.

Fransanın müharibə qərarına ABŞ, İtaliya, Kanada, Böyük Britaniya, daha sonra Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri də dəstək verdi.

Fransa hökumətinin bu qərarı dünya dövlətləri tərəfindən birmənalı qarşılanmadı və Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan Fransanın Liviyada sadəcə neft maraqlarının olduğunu bəyan etdi.

Martın 25-də isə NATO-nun baş katibi Anders foq Rasmussen Liviya üzərindən uçuşun qadağan edildiyi zonaya alyansın nəzarət edəcəyini bildirdi.

Qərb dövlətlərinin Liviyada insan hüquqlarından çox, öz maraqlarını güdməsi əslində heç kimə sirr deyil. Lakin bu əməliyyatlarda iki körfəz dövlətinin iştirakı məsələsində diqqətdən qaçan məqamlar var.

Əslində Qətər və Ərəb Əmirliklərinin Liviya əleyhinə əməliyyatlarda iştirakı təsadüfi deyil. Tunis və Misirdə baş verən xalq inqilablarının Şimali Afirka dövlətləri ilə yanaşı, Yaxın Şərq dövlətlərindən olan Suriya, İordaniya və digər ərəb dövlətlərində də təkrarlanacağı ehtimalı gündən-günə artır.

Təbii ki, Yaxın Şərqdə ərəb dövlətləri ilə regionda bir çox amillərdən, xüsusən də islam və şiəlik amilindən faydalanaraq, "islam inqilabı"na cəhd edən İranın maraqları toqquşur.

İran islam inqilabının ərəb dünyasında baş tutması isə, ərəb dövlətləri üçün demokratiyadan daha təhlükəlidir.

Məhz bu səbəbdən də ərəb dünyası əhalisinin əksəriyyətinin şiə olduğu Bəhreyndə baş verən hadisələrə xalq hərəkatı deyil, "Bəhreyndə İran inqilabı" adını verdi.

Hədəf isə bəllidir - nəyin bahasına olursa-olsun, İranın körfəz dövlətlərinə müdaxilə cəhdlərinin qarşısı alınmalı, regionda İranla dostluq edən rejimlər zərərsizləşdirilməklə "Şiə ayparası"nın gücünü azaltmaqdır.

Demək olar ki, körfəz dövlətləri Bəhreyndəki "İran inqilabı"nın qarşısını uğurla aldılar, lakin regionda İranın ən yaxın dostu olan Suriya var.

Bir çox siyasi ekspertlər hesab edirlər ki, Suriyada Bəşşar əl-Əsəd əleyhinə yönəlmiş və 126 adamın ölməsi ilə nəticələn aksiyalar məhz körfəz dövlətlərinin "hədiyyəsidir".

Hətta ABŞ dövlət katibi Hillari Klinton Suriyada baş verənlərə münasibət bildirərək, Suriya hökumətinin fəaliyyətinin beynəlxalq ictmaiyyət tərəfindən bir o qədər də qınaq obyekti olmadığını bildirdi.

Suriya lideri müxalifətə güzəştə gedərək martın 29-da hökumətin istefasını qəbul etsə də, böyük ehtimal ki, müxalifət bununla razılaşmayacaq və "inqilab" ssenarisinə uyğun olaraq, əl-Əsədin hakimiyətdən getməsini tələb edəcək.

Hadisələri diqqətlə izlədikdə görmək olar ki, Liviya lideri Müəmmər Qəddafi sadəcə Qərbin maraqları üçün deyil, eyni zamanda, körfəz dövlətlərinin maraqları üçün qurban edilir.

Ombudsman Səbinə Əliyeva 3-cü “Fərqli Fərdlər” Konqresində iştirak edib (FOTO)
Ombudsman Səbinə Əliyeva 3-cü “Fərqli Fərdlər” Konqresində iştirak edib (FOTO)
Rusiyada son sutkada  koronavirusdan 389 nəfər ölüb
Rusiyada son sutkada koronavirusdan 389 nəfər ölüb
Gürcüstanda koronavirusa daha 818 nəfər yoluxub, 793 nəfər ölüb
Gürcüstanda koronavirusa daha 818 nəfər yoluxub, 793 nəfər ölüb
Loading Bars
Xəbər lenti
Ombudsman Səbinə Əliyeva 3-cü “Fərqli Fərdlər” Konqresində iştirak edib (FOTO)
İsmayıllıda COVİD-19 xəstəsi bazarda aşkarlanıb
Suriya prezident seçkilərinin vaxtını təyin edildi
Bədii gimnastlarımız Dünya Kubokunda iştirak edib
Adobe şirkətinin təsisçisi və PDF formatının yaradıcısı Çarlz Geşke vəfat edib
Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin İdarə Heyyətinin zoom vasitəsilə XIX toplantısı keçirilib
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 2,2 milyona çatıb
Bitkoinin qiyməti 11 faizdən çox ucuzlaşıb
Rusiyada son sutkada koronavirusdan 389 nəfər ölüb
Çexiya 18 rus diplomatının ölkədən çıxarır
Ağdam rayonunun Saybalı kəndi (VİDEO)
Gürcüstanda koronavirusa daha 818 nəfər yoluxub, 793 nəfər ölüb
ABŞ-da naməlum şəxs yas mərasimində atəş açıb, ölən var
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Ağdamda minaya düşən şəxslə bağlı araşdırma aparılır
İranda güclü zəlzələ qeydə alınıb
Xızı rayonunda sursat aşkar edilib (FOTO)
Qubadlı rayonunun Tarovlu kəndi (VİDEO)
Azərbaycan XİN 18 aprel - Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Günü ilə əlaqədar bəyanat yayıb
Ağdam sakini minaya düşüb (FOTO)
Bakıda beşmərtəbəli yaşayış binasında yanğın olub, 2 nəfər tüstüdən zəhərlənib
Cüdo üzrə Avropa çempionatı: 4 idmançımız mübarizəyə başlayır
Samuxda “Təmiz hava” aylığı ilə əlaqədar reyd keçirilib (FOTO)
Qubada ev və ona bitişik tikili yanıb
Daha 2 boksçumuz dünya birinciliyində 1/4 finala vəsiqə qazanıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 139 milyonu ötüb - ÜST
Yaponiyada 5,8 bal gücündə zəlzələ baş verib
Ekvadorda prezident seçkilərinin ikinci turunda Qilyerme Lasso qalib gəlib
AEBA İranın uranı 60 faizə qədər zənginləşdirməyə başladığını təsdiqlədi
ABŞ-da naməlum şəxs ticarət mərkəzində atəş açıb
Fransa bəzi ölkələrdən gələn qonaqlar üçün karantin tətbiq edib
Gürcüstanda 4,5 bal gücündə zəlzələ baş verib
İspaniya Kuboku: "Atletik" klubu bir ay ərzində ikinci dəfə finalda məğlub olub
Hindistanda koronavirus xəstələrinin müalicə olunduğu xəstəxanada yanğın olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 52 184 nəfər sağalıb
İngiltərə Kuboku: "Çelsi" "Mançester Siti"ni məğlub edərək finalına çıxıb
“Yaşıl Marafon” layihəsi çərçivəsində Bakıda ağacəkmə aksiyası keçirilib (FOTO)
Türkiyə sahillərində zəlzələ qeydə alınıb
Özbəkistan ilin sonuna qədər COVID-19-a qarşı öz peyvəndinin istehsalına başlaya bilər
"Bavariya"nın baş məşqçisi mövsümün sonunda komandadan ayrılmaq istədiyini açıqlayıb
Myanmada toqquşmalarda ölənlərin sayı 730-a çatıb
Böyük Britaniyada şahzadə Filipin dəfn mərasimi keçirilib
Sabirabadda ikimərtəbəli ev yanıb
"Twitter"in işində nasazlıq yaranıb
Ağacların kəsilməsi ilə bağlı şikayət araşdırıldı
2 gənc buza dırmanacaq, çayı keçəcək, dağda yatacaq... – AzTV-də maraqlı veriliş başlayır (VİDEO)
Gədəbəydə ikimərtəbəli evdə yanğın olub
Ermənilərin yeganə şansı bütün qondarma ərazi iddialarından imtina etməkdir - Əli Hüseynli
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlandı
Azərbaycanda 2 148 nəfər COVID-19-a yoluxub, 30 nəfər vəfat edib
Baş Prokurorluq və DİN birgə məlumat yayıb
Şirkət rəhbəri külli miqdarda dələduzluğa görə həbs edildi
Azərbaycanda bu sahələrdə daha yüksək maaş verilir
Ermənistan yanlış siyasətinə, terrorçu və təxribatçı əməllərinə görə cavab verir - Deputat
Azərbaycanda qaz hasilatı artıb
"VICE News"un Ermənistanın Bərdəyə raket zərbəsi barədə reportajı beynəlxaq mükafata namizəd irəli sürülüb
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin 100 illik yubileyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
Bakıda quldurluq: Pizza şirkətinin əməkdaşını hədələyib 500 manatını aldılar (VİDEO)
Milli Məclisin nümayəndə heyəti MDB PA-nın tədbirlərində iştirak edib (FOTO)
Azərbaycan qazı Avrasiyada qaz hasilatı artımının aparıcı qüvvələrindən biridir
2021 Formula 1 Azərbaycan Qran Pri yarışı ilə bağlı viza prosedurları sadələşdirilir - SƏRƏNCAM
İranda ötən sutka 21 min nəfər koronavirusa yoluxub, 319 nəfər ölüb
Ağdamda müasir tələblərə cavab verən heyvan kəsimi məntəqəsinin inşasına start verilib (FOTO/VİDEO)
Mingəçevirdə “Təmiz hava” aylığı çərçivəsində reyd keçirilib (FOTO)
Cəbrayıl rayonunun Daş Veysəlli kəndi (VİDEO)
Xətaidə kafeyə gedən, orada insanlarla görüşən koronavirus xəstəsi saxlanılıb (VİDEO)
Kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı Fərman imzalanıb
İşğalçılar Alban məbədlərini saxtalaşdırıblar, dağıdıblar - Alban-udi dini icmasının sədr müavini (VİDEO)
Azərbaycan parlament nümayəndə heyəti Sankt-Peterburqda Ulu öndər Heydər Əliyevin xatirəsini yad edib (FOTO)
Ermənilər Qarabağın hər bir kvadratmetrini saxtalaşdırmaq istəyib - Alban-Udi icmasının rəhbəri (VİDEO)
Kanalizasiya quyularının qapaqlarını oğurlayan şəxs saxlanılıb (FOTO)
İran Azərbaycana ticarət attaşesi göndərir
Qubada Türkiyə-Azərbaycan Qardaşlıq Parkı tikilir (FOTO)
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Toyvo Klaar separatçı ilə görüş qərarı verərkən beynəlxalq hüququn prinsiplərini əsas götürməli idi - Ukraynalı ekspert
Bakıda evdən 80 min dollarlıq qızıl külçələr oğurlandı (FOTO/VİDEO)
BMT Qarabağın minalardan təmizlənməsi ilə bağlı Rusiyanın təklifini cavablandırmayıb - Şoyqu
Alban-Udi xristian dini icmasının üzvləri Tuğdakı qədim alban məbədində – Trend TV-nin REPORTAJI
Rusiyada bir gündə 398 nəfər koronavirusdan ölüb
Bu il 700 minə yaxın şəxsə sosial müavinət və təqaüd ödənilib
Bakıda yeni avtobus xətti istifadəyə verilir (FOTO)
Minsk qrupunun Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı missiyası başlamamış başa çatdı - Əli Hüseynli
Qəbulda qohumbazlıq, korrupsiya tüğyan edirdi - Məleykə Abbaszadə
Sabah hava küləkli olacaq
YAP İdarə Heyətinin üzvü partiyanın fəal gəncləri ilə görüşüb (FOTO)
Bakıda 28 yaşlı gənci qatar vurub öldürməsi ilə bağlı cinayət işi açılıb
Çində kimya zavodu partlayıb
Şərqi Avropa portalında “Minalar, Qarabağ və Ermənistanda böhran” adlı məqalə dərc olunub
Qaradağda top mərmisi tapılıb (FOTO)
Karantini pozan repetitor saxlanılıb
Son üç ayda 17 uşaq övladlığa verilib
Masallıda yas mərasimi dayandırılıb, 7 nəfər cərimələnib (FOTO)
Milli Məclisin sədri beynəlxalq təşkilatları Ermənistana təsir göstərməyə çağırıb (VİDEO)
30 il susan Minsk qrupu ermənilərin məğlubiyyətini görəndə Azərbaycana təzyiqə başladı - Komitə sədri
Xırdalanda 6 şəhidin xatirəsinə bulaq kompleksi tikilib (FOTO)
Ötən gün 21 yanğın olub, 2 nəfər xilas edilib (VİDEO)
Alban-Udi dini icmasının üzvləri Tuğ kəndinə səfər ediblər (FOTO)
Qubadlıda ermənilərin qoyub qaçdığı döyüş sursatları aşkar edilib (VİDEO)
"Anglo Asian Mining" Azərbaycanda qızıl hasilatını 25 faiz azaldıb
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 38 nəfər saxlanılıb
Bütün xəbərlər