Müsəlmanlar şəriətə riayət etməli və Qərbin qaydalarına tabe olmamalıdırlar – Şeyx Məhəmməd Hüseyn Fədlullah

Azərbaycan, Bakı, 28 avqust/ Trend , müxbir Ü.Sadıqova/

Livan si?l?rinin dini lideri Seyx Məhəmməd Hüseyn Fədlullahla Trend -un müsahibəsi

- Necə düşünürsünüz, "Hizbullah" şiə təşkilatı və sünni-sələfilər arasında qarşılıqlı anlaşma haqqında sonuncu saziş niyə dondurulub? Nəyə görə tərəflər sonadək getməyə cürət etməyiblər?

- Əvvəllər islam liderləri dəfələrlə şiə və vəhhabilər arasında fikir ayrılıqlarına son qoya bil?c?k dialoqa çağırıblar. Quran mətnlərinin təfsirinin, həmçinin, Sünnənin - Peyğəmbərin fəaliyyət və nitqlərinin t?dqiqi belə fikir ayrılıqlarının yaranmasının əsas səbəbidir. Nümunə kimi şəriətin əsas qanunlarının öyrənilməsində Peyğəmbərin tərəfdarlarının müxtəlif rəylərini nümunə göstərmək olar - məsələn, s?ri?t fitvas? kafirl?ri ittiham etm?k s?lahiyy?tind? deyil. Müsəlmanların ozl?ri aras?nda münasibətə gəldikdə isə, islam qanunlarına görə, vahid din qardaşlarının qanını axıtmaq qadağandır.

Lakin hazırki hadisələr göstərir ki, müsəlmanlar bir-birlərinə əl qaldırırlar. Bu yalnız onu gost?rir ki, bizim aramıza nifrət toxumu səpilib. Müsəlmanların münasibətlərindəki bu xaos və islamda hər bir dini cərəyanın öz ideyalarını irəli sürməsi ABŞ -ın yardımı ilə siyasi güzəştlər alan Qərbmeylli Livan siyasətçilərinin siyasi oyunlarının genişlənməsinə gətirib. Bu insanlar müsəlmanlar arasındakı fikir ayrılığından regionda öz siyasətlərini həyata keçirmək üçün istifadə edirlər. Bununla yanaşı, onların hərəkətləri kifayət qədər konstruktivdir ki, bu da eyni dinə etiqad edənlər və həmvətənlər arasında qətllərə gətirib c?xar?b. Bəzi siyasətçilər dində fanatizm xəttinə tərəfdar dinc cərəyanların siyasi davranışını müəyyən etmək üçün Amerika və onun müttəfiqlərini regiona buraxmağa məcburdurlar.

Bununla əlaqədar, islam liderləri adları çəkilən problemlərin həlli üçün islamın dini qrupları arasında görüş təşkil etməyə çalışıblar. Belə ki, bu, müsəlmanların birləşməsinə səbəb olacaq və fikir ayrılıqlarını aradan qaldırmağa, həmçinin, islam dünyasının əksər daxili siyasi problemlərini həll etməyə yardım edəcək. Şiə və sünnilərin münasibətlərində köhnə problemləri aradan qaldıracaq daha geniş qarşılıqlı anlaşmanın əsası məhz budur. "Hizbullah" və sələfilər arasında qarşılıqlı anlaşma sənədinin əsasında məhz bu prinsip dayanmalıdır. İki dini cərəyanın birləşməsinə yönəlmiş bu yeganə düzgün addım Livanda, həmçinin, digər ərəb ölkələrində dərhal dəstək qazanıb.

Lakin bir faktı istisna etmək lazım deyil ki, Yaxın Şərqin Qərbə faydalı siyasi problemləri məhz müsəlmanların münasibətlərindəki çətinliklər sayəsində möhkəmlənir. Bütün bunlara əlavə olaraq, ərəb ölkələrinin siyasətinin bir sıra əsas prinsipləri dini cərəyanlar ətrafındakı mübahisələrin öyrənilməsidir. Tez-tez bu fikir ayrılıqları yığılıb qalmış tarixi problemlərdən irəli gəlir. Bəzi sünni liderlər güman edirlər ki, şiələrin sünni icmasında iştirakı onların arasında nifrətin aradan qaldırılması üçün zəruridir. Lakin digər dini cərəyanların ardıcılları bu fikri təhlükəli hesab edirlər. Müsəlmanların yaxınlaşmasının əleyhinə çıxış edən və onların Allaha vahid inam altında birləşməsini inkar edənlərin rəylərinə gəldikdə isə, bu, ilk növbədə, siyasi ambisiyalar və Qərblə əlaqələrin nəticəsidir. Əslində, bu ittifaq tiraniya və sionizmə qarşı mübarizənin genişlənməsinə yönəlib. Məhəmməd peyğəmbərin söylədiyi kimi, dinc həyata fikir ayrılığı qatanlar cəhənnəmə düşəcəklər.

- Sünnilər və şiələr arasında münasibətlərdə hansı problemlər mövcuddur və onların birləşməsinə nə mane olur?

- Sünni və şiələrin münasibətlərindəki əsas problemlər uzaq keçmişdə - islamın müxtəlif dini cərəyanlarının - məzhəblərin - bəzi dini məsələlərdə vahid rəyə gələ bilmədikləri vaxtlardan qalıb. Əsasən, bu məzhəblərin siyasi, mədəni və iqtisadi maraqları nəzərdən keçirilir. Bu gün islam dialoqunun ən zəif yerlərindən biri müsəlmanların həyat t?rzidir. Allah Quranda müsəlmanlara buyurub: "Əgər siz parçalanmısınızsa, Allah və Peyğəmbərə müraciət edin". Bu müsəlmanların şəriəti - müsəlman hüququnu, həmçinin Quranın müqəddəs ayələrinin mahiyyətini anlamaları üçün deyilib. Amerikanın başçılığı ilə tiranlar, həmçinin, onların siyasətinə tabe olan yəhudilər müsəlmanların savadsızlığından istifadə edirlər. Buna görə də, islam təbliğatına qayıdış və islam icmasının bunun dəyərini artırması böyük rol alır və bu, bizim ölkəmizi tiranların işğalı, parçalanma, onun sərvətlərinin qarəti, ən başlıcası isə - əhali arasında nifrətdən müdafiə edəcək.

- Belə fikir mövcuddur ki, islam və demokratiya -bir araya sığmayan iki prinsipdir. Necə hesab edirsiniz, "demokratiya" anlayışının islama aid edilməsi üçün nə etmək lazımdır?

- "Demokratiya" və "islam" bəzi mədəni aspektlərlə fərqlənirlər. Lakin siyasi baxımdan, islam və demokratiya arasında müəyyən əlaqə var. Demokratiya və islam arasında mədəni fərqlərə gəldikdə isə, demokratiyanın gətirdiyi başlıca fikri şəriət qadağan edir. Digər tərəfdən, Quranın müqəddəs mətnlərində olduğu kimi, şəriətdə də ümumi müsəlman mədəniyyəti məsələsindən danışılır. Bütün müsəlmanlar məhz bu qaydalara əməl edərək şəriəti həyatlarının əsas qanunlarına çevirməlidirlər. Quranda bu barədə belə deyilir: "Allah və peyğəmbər yerdə qaydalar müəyyən etdilər. Dindarlar bu qaydalara riayət etməli və başqa qaydalara tabe olmamalıdırlar". Bundan əlavə, Allah Quranda buyurur ki, çoxluq heç də daim hüquq və qanunu təmsil etmir, azlıq isə, heç də həmişə yalan danışmır. Lakin bu məsələni müqəddəs kitab və islam qanunları səviyyəsində öyrənmək lazımdır.

- Qərb ekspertləri hesab edirlər ki, Qərb ölkələri ilə qarşılıqlı anlaşmada maneələri aradan qaldırmaq üçün müsəlman dünyasına islahatlar lazımdır. Sizin fikrinizcə, bu gün müsəlman dünyasına islahatlar lazımdırmı və əgər lazımdırsa, bu islahatlar necə və hansı istiqamətdə olmalıdır?

- Biz güman edirik ki, islam dünyasındakı problemlər, həmçinin, idarəetmə problemləri məhz Qərbin tiranlarına tabe olan və onların siyasi maraqlarının ardınca gedən insanlar tərəfindən yaradılır. Bütün bunlara əlavə olaraq, korrupsiya sosial və iqtisadi həyatda hakimlik edərkən, Qərb islam dəyərlərini və şəriəti inkar edir. Qərbin islama qarşı yönəlmiş belə bəyanatları müsəlmanları onların əxlaqi və mənəvi dəyərlərindən uzaqlaşdırır və bu, insanlar arasında müxtəlif irqçi fikirlər oyadır. İslam dünyasının həyatın bütün sahələrində islahatlara ehtiyacı var. Lakin bu islahatlar Qərb prinsipləri yox, islam dəyərlərinə əsasən aparılmalıdır.

- İslam müxtəlif dinlər arasında dialoqu inkar etmir. Siz necə hesab edirsiniz, nəyə görə ərəb ölkələri və İsrail arasında danışıqlar məsələsi dini səviyyədə müzakirə olunmur?

- İslam mədəni səviyyədə müxtəlif dinlər arasında dialoqu qəbul edən dindir. Siyasi səviyyədə bu, xalqlar və dövlətlər, partiyalar və onların tərəfdarları arasında siyasi seçkilər deməkdir. Yəhudilərlə dialoq müsəlmanlar üçün problem deyil. İslam yəhudilərlə də, xristianlarla da, induslar və buddistlərlə də və hətta dünyəvi dövlətlərlə də dialoqu dəstəkləyir. Lakin ərəb dünyasının İsraillə münasibətləri dini deyil, siyasi problemdir. Belə ki, məhz yəhudilər fələstinlilərin ərazilərini işğal edib və fələstinlilərin qanunsuz olaraq yəhudi torpaqlarında yaşadıqlarını iddia edərək, onları doğma torpaqlarından qovublar.

Onlar idda edirlər ki, İsrail yəhudi dövlətidir. Bu isə o deməkdir ki, nə müsəlmanlar, nə də yəhudiləri qəbul edən xristinaların bu ərazidə yaşamaq hüququ yoxdur. Yəhudilər ABŞ -ın tam dəstəyi ilə birbaşa və ya dolay?s? il? işğalı davam etdirdikc?, dinc vətəndaşları, qadınları və uşaqları qətlə yetirdikc?, fələstin xalqını su, qida, dərman və elektrik enerjisindən məhrum etdirdikc?, həmçinin, yaşayış məntəqələrində hasarlar tikdikc? ərəb ölkələrinin yəhudilərə münasibəti dəyişməyəcək.

Buna görə də ərəb və israillilər arasındakı problem müsəlman və yəhudilər arasında dialoqun olmamas?ndan ir?li g?lmir. Lakin çox təəssüf ki, beynəlxalq ictimaiyyət israilliləri dəstəkləyir və bu problemdə fələstinliləri, livanlıları və suriyalıları ittiham edir.

Biz Azərbaycan xalqından soruşuruq: sizin ərazilərinizi işğal edən və doğma torpaqlarınızdan qovan dövlətə qarşı mövqeyiniz necədir? Siz onlarla dostluq edəcək, ya onlara müqavimət göstərəcəksiniz? Müsəlmanların yəhudilərə münasibəti islam humanizmi baxımından nəzərdən keçirilir və o, ümumilikdə yəhudi xalqına deyil, işğalçı xalqa qarşı yönəlib.

Biz fələstin xalqının öz tarixi hüquqlarını bərpa edə bilməsinə can atırıq. Bununla da Amerika tərəfindən insanların kütləvi şəkildə məhvinə son qoyulacaq.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan [email protected]

Dekabrın 4-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Dekabrın 4-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
“AccessBank” “The Banker” tərəfindən “İlin bankı” seçilib
“AccessBank” “The Banker” tərəfindən “İlin bankı” seçilib
BirBank istifadəçiləri onlayn ödənişlər zamanı hədiyyələr qazanacaqlar
BirBank istifadəçiləri onlayn ödənişlər zamanı hədiyyələr qazanacaqlar
Loading Bars
Xəbər lenti
Estoniya prezidenti özünü təcrid edir
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 423 mini keçib
Silahlı Qüvvələrin Yardım Fonduna daxil olan vəsaitin miqdarı açıqlanıb
Ailəmin kədərini görmək istəməzdim - Şəhidlə olmayan müsahibə
Karantin qaydalarını pozaraq toy məclisi təşkil edən şəxslər həbs edilib
ABŞ və Kanadanın Buxara Yəhudiləri Konqresinin prezidenti Azərbaycanın dövlət başçısını təbrik edib
Ali Baş Komandan Vətən Müharibəsində minimal itkilərlə zəfər qazanmaq strategiyasını uğurla həyata keçirdi - İsa Həbibbəyli
Özbəkistan mediası Ermənistanın Qarabağda törətdiyi ekoloji terrordan yazıb
Qusarda ağacların kəsilməsi ilə bağlı araşdırma aparılır
“Qlobal Müdafiə Texnologiyaları Hakatonu”na start verilib
“Azərbaycan Könüllülərinin III Həmrəylik Forumu”na start verildi (FOTO)
Uşaqların müharibə cinayətlərinin qurbanı olması qəbulolunmazdır - UNİCEF-in icraçı direktoru
Ceyhun Bayramov bolqarıstanlı həmkarı ilə telefonla danışıb
SOCAR Ukraynada fəaliyyətini genişləndirir
Pandemiya şəraitinin zəruri qayda və tələblərinə əməl edilməsi vacibdir - Nazirlik
Nyu-Yorkda Vətən müharibəsi şəhidləri anılıb
44 günlük müharibə bizə asan gəlsə də, bu, düşünüldüyü kimi deyil - Hərbi ekspert
ABŞ-da koronavirusa yoluxma rekordu qeydə alındı
Gömrük əməkdaşları Vətən müharibəsi şəhidlərinin əziz xatirəsini yad ediblər (FOTO)
Dağlıq Qarabağı dövlət kimi tanımaq qərarı verən parlament yalnız fransız nağıllarında yer ala bilər - Mustafa Şentop
Azərbaycan ordusu dünya reytinqlərində daha da irəliləyəcək - Deputat
Kəlbəcər rayonunun Yanşaq kəndi (VİDEO)
Dekabrın 7-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Ötən gün yol qəzalarında 4 nəfər ölüb
Səfir XİN-ə çağırıldı, Fransaya nota verildi
TÜRKPA-nın Baş katibi Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
Serbiya Azərbaycana 170 milyon avro borcunu ödəyəcək
"Ural Hava Yolları" Rusiya vətəndaşlarının Azərbaycandan daşınmasını həyata keçirəcək
Türkiyədən Çinə hərəkət edən yük qatarı Bakı limanından keçəcək
Ceyhun Bayramov latviyalı həmkarı ilə telefonla danışıb
Azərbaycan qlobal çağırışlara həmişə töhfə verib - Deputat
Ceyhun Bayramov Belarusun səfiri Gennadi Axramoviç ilə görüşüb (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin Fransaya tövsiyəsini mən də dəstəkləyirəm - Ərdoğan
Azərbaycanda bu məhsulların istehsalı artıb
Ankarada Azərbaycanın Vətən müharibəsinin şəhidləri yad edilib (FOTO)
Azərbaycanda 4 267 nəfər COVID-19-a yoluxdu, 2 566 nəfər sağaldı, 41 nəfər vəfat etdi
Şəhidlərin əziz xatirəsi Dövlət Miqrasiya Xidmətində də yad edilib (FOTO)
Hərbçilərimiz canları bahasına bu qələbəni əldə ediblər - Milix Yevdayev
Gəncədə din xadimləri şəhidlərin xatirəsini yad ediblər (FOTO)
İsmayıllıda koronavirus xəstəsinə cinayət işi başlanılıb
Türkiyəli nazir Qars logistika mərkəzinin tikintisi prosesi ilə tanış olacaq
Şəhidlərin xatirəsini yad etmək məqsədilə müntəzəm xətt avtobusların hərəkəti dayandırılıb - BNA
UNEC tələbələri Qarabağ şəhidlərini belə yad etdi: Davamçılarınızıq! (FOTO)
Şəkidə şəhidlərimizin xatirəsi yad edilib (FOTO)
Azərbaycanın böyük qələbəsini şərtləndirən əsas amillər
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Biz Vətən müharibəsi şəhidlərini heç vaxt unutmayacağıq
Əjdərbəy məscidində şəhidlərin xatirəsi anılıb
Azərbaycan Ordusunda Vətən müharibəsi şəhidlərinin xatirəsi anılıb (FOTO/VİDEO)
Dağlıq Qarabağın kimə məxsus olduğu BMT qətnamələri ilə çoxdan müəyyən edilib - Peskov
Biz bütün Azərbaycanın dəstəyini hiss edirdik - Bədii gimnastika üzrə qrup komandasının üzvləri (FOTO)
İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycan tarixində parlaq səhifədir - Aleksandr İşein
Ərazini tərk edən ermənilər məzarları dağıdıblar - “Amnesty International” Kəlbəcərdə (FOTO)
İranda sutka ərzində 347 nəfər koronavirusdan ölüb
Vətən yolunda canlarından keçən oğullarımız daim qəlbimizdədir - Milix Yevdayev (FOTO)
Azərbaycan şəhidlərinin xatirəsi Türkiyə və İranda da yad edilir
Azərbaycan hərbi əməliyyatları dəqiqliklə quraraq Ermənistandan daha az itki verdi - Deputat
Məni güllə altında sürüyərək ərazidən çıxardılar - Qarabağ qazisi
Siyəzəndə yaşadığı ünvanı tərk edən “COVİD-19” xəstəsi saxlanılıb (VİDEO)
Paşinyanın reytinqi kəskin düşüb
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə şəhidlərə ithaf olunmuş "Əbədi zirvə" musiqi kompozisiyası hazırlanıb (VİDEO)
Olimpiya oyunlarının təxirə salınması Yaponiyaya 3 milyard dollara başa gələcək
Azərbaycan zəfər çalaraq tarixdə yeni səhifə açdı - Allahşükür Paşazadə
Dövlət Dəniz Agentliyində şəhidlərin əziz xatirəsi anılıb (VİDEO)
Fransa Senatının təşəbbüsü Avropa ölkələrində dəstəklənmir - Deputat
Yaşayış yerini tərk edən aktiv koronavirus daşıyıcıları barədə cinayət işi başlanılıb (FOTO/VİDEO)
"Şəhidlik yaxşı ölümdür" deyirdi - Şəhid Tural Rəhimov
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Şəhidlərimizin ruhu qarşısında baş əyir, ehtiramla yad edirik - Spiker
Heydər məscidində anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Havanın temperaturu düşəcək, yağış, qar yağacaq - Xəbərdarlıq
Rusiyada koronavirusdan ölənlərin sayı 42 mini ötüb
FHN-in İdman-Sağlamlıq Mərkəzinin əməkdaşları şəhid ailəsini ziyarət ediblər (FOTO)
Azərbaycan xalqı Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edir (FOTO)
Gəncə şəhərində şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib (FOTO)
Bakıdakı pravoslav kafedral kilsəsində şəhidlərin anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Doqquz Azərbaycan gimnastı bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatından medalla qayıdıb - Mariana Vasileva
Nazirlik Xudayar Yusifzadənin ailəsi üçün ev tikəcək (FOTO)
Dağ Yəhudiləri İcmasında şəhidlərin xatirəsi anılıb (FOTO)
Ukrayna həmişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib - Həmsədr
Döyüşlərə 30 ilin həsrəti ilə atılmışdıq - Qarabağ qazisi
Ukrayna-Azərbaycan parlamentlərarası əlaqələri müzakirə olunub
AQTA 43 obyektdə koronavirusla bağlı qayda pozuntusu aşkarladı (FOTO)
Niderlandda Fransa Senatının və Belçika Parlamentinin qəbul etdiyi qətnamələrə etiraz aksiyası keçirilib
Şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva şəhidlərimizin xatirəsini yad ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Yaşayış yerini tərk edən aktiv koronavirus daşıyıcısı barədə cinayət işi başlanılıb (FOTO/VİDEO)
Ərdoğan və Ruhani Qarabağı müzakirə edib
Güclü dövlətin hərbçisi olmaq çox qürurvericidir - Qarabağ qazisi
Ötən gün 21 koronavirus xəstəsi ictimai yerlərdə saxlanılıb
Azərbaycan nefti 50 dollar həddinə yaxınlaşır
Fransa hökuməti Qarabağın müstəqilliyini tanımır - Fransa səfiri
Azərbaycanın qaz ixracında Türkiyə bazarının payı 79 faiz olub
Azərbaycanın Türkiyədən sement idxalı azalıb
Taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan COVİD-19 xəstəsi saxlanılıb (FOTO)
Rusiyada təyyarə bir gündə iki dəfə təcili eniş etdi
Müəllimlərinə "Qarabağı biz alacağıq" deyib - Ad günündə dəfn edilən şəhid Nicat Tarverdiyev (FOTO)
Bakıda elektron əşya mağazalarından oğurluq edən saxlanılıb
Prezident İlham Əliyev şəhidlərimizlə bağlı paylaşım edib (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin güc yolu ilə icrası qaçılmaz idi
Bütün xəbərlər