Ermənistandan deportasiya edilən azərbaycanlı: Sumqayıt hadisələri baş verənə qədər ermənilər bizi qorxutmaq üçün döyür, təhqir edirdilər

Ermənistandan deportasiya edilən azərbaycanlı: Sumqayıt hadisələri baş verənə qədər ermənilər bizi qorxutmaq üçün döyür, təhqir edirdilər

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarımız olan Ermənistandan kütləvi deportasiyası mərhələli şəkildə bir necə dəfə həyata keçirilib. Bu deportasiyanın ən sonuncusu isə 1988-ci ildə başlayıb. Məlumatlara görə, həmin deportasiya Sumqayıt hadisələrindən sonra olub.

Əslində isə azərbaycanlıların sonuncu deportasiyası Sumqayıt hadisələrindən sonra deyil, ondan daha əvvəl baş verib. Deportasiya siyasətini düşünülmüş şəkildə həyata keçirən ermənilər hələ 1983-cü il aprelin 24-də İrəvan şəhərinə bitişik Masis (Zəngibasar) rayonunun mərkəzində (Uluxanlıda) azərbaycanlıların yaşadıqları evlərə basqınlar edib, qəbiristanlıqda qəbir daşlarını qırıb dağıtmışdılar.

Sonrakı illərdə ermənilər özlərinin deportasiyaya hazırlıq planlarını yarı gizli, yarı açıq formada həyata keçiriblər. Fəallaşmış ermənilərin bu siyasəti nəticəsində bir qrup azərbaycanlı hələ Sumqayıt hadisələri baş verməmişdən əvvəl - yanvarın 20-dən sonra Ermənistandan deportasiya edilib. Lakin bu məlumat ictimaiyyətdən gizli saxlanılıb.

1988-ci ilin sentyabrında Ermənistandan deportasiya edilmiş 65 yaşlı İmran Namazov həmin hadisələrin şahidi olub. O, Sumqayıt hadisələrinə qədər baş verənləri Trend-lə bölüşüb.

Hələ sovet dövründə Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılar sıxışdırılırdı

Hələ sovet hakimiyyəti qurulmamışdan əvvəl ata-babalarının Ermənistanın Amasiya rayonunda yaşadıqlarını deyən İ.Namazov bildirib ki, həmin rayon Ermənistanda azərbaycanlıların ən çox yaşadığı ərazilərdən olub:

"Rayonda 29 yaşayış məntəqəsi var idi. Onun 25-i sırf azərbaycanlıların yaşadığı kənd olub, qalan 4 erməni kəndinin hər birində 30-40 ailə yaşayırdı. Ancaq təkcə bir azərbaycanlı kəndində 1500-1800 ailə yaşayırdı. Rayon mərkəzində isə ermənilər və azərbaycanlılar yanaşı yaşayırdılar. Amma Amasiyanın köklü əhalisi yenə də azərbaycanlılar idi. Oradakı ermənilər bu rayona sonradan vəzifələrə qoyulmaq üçün köçürülüb gətirilənlər idi. Nə qədər erməni tanıyırdım ki, onlar vəzifədə işləmək üçün Azərbaycandan və digər ölkələrdən Ermənistana köçürülüb gətirilmişdi".

Azərbaycanlıların sonuncu deportasiyası zamanı Ermənistanda təxminən 250 min nəfər azərbaycanlının yaşadığını deyən İ.Namazov onların arasında ali təhsillilərin sayının daha çox olduğunu söyləyib.

Onun sözlərinə görə, hələ 1988-ci il deportasiyasından əvvəl azərbaycanlılar Ermənistanda sıxışdırılırdı: "Ermənistanda çox az sayda Azərbaycan dilini tədris edən məktəb var idi. Məqsəd o idi ki, azərbaycanlılar öz dillərində təhsil ala bilməsinlər".

"Erməni dilini bilməyən azərbaycanlı, lap akademik olsa belə, heç bir işdə işləyə bilməzdi"

Ermənistanda müəllim kimi çalışan İ.Namazov qeyd edib ki, azərbaycanlıları yüksək vəzifələrə təyin etmirdilər. Ermənistanda yalnız erməni dilini bilən ermənilər dövlət orqanlarında işləyə bilirdi.

"Erməni dilini bilməyən azərbaycanlı, lap akademik olsa belə, işləyə bilməzdi" deyən İ.Namazovun sözlərinə görə, Ermənistanda yaşayan azərbaycanlıların əksəriyyəti Rusiyada, Azərbaycanda və digər keçmiş SSRİ respublikalarında təhsil almışdılar.

İ.Namazov deyib ki, Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılar sıxışdırıldığından başqa ölkələrdə ali təhsil alan azərbaycanlıların əksəriyyəti təhsillərini başa vurduqdan sonra buraya geri qayıtmırdılar. Çünki bilirdilər ki, qayıtdıqdan sonra onlar iş tapa bilməyəcəklər və çətinliklərlə üzləşəcəklər.

1985-ci ildən ermənilər azərbaycanlıları daha çox sıxışdırmağa başladılar

İ.Namazov bildirib ki, sovet dövründə azərbaycanlıların sıxışdırılması həmişə olsa da, 1985-ci ildən sonra bu sıxışdırılma daha da güclənib:

"Hələ 1985-ci ildə erməni akademik A.Aqanbekyan Dağlıq Qarabağla bağlı məsələ qaldıraraq onun Ermənistana birləşdirilməsinin vacib olduğunu deyib. 1985-ci ilin martında Mixail Qorbaçovun Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitənin baş katibi seçilməsindən sonra ermənilər öz siyasətlərində daha da fəallaşdılar. Onlar daha çox savadlı, xalqı oyada biləcək azərbaycanlıları sıxışdırırdılar. Həmin azərbaycanlılar da buna görə Ermənistandan Azərbaycana, Rusiyaya, Ukraynaya və s. köçməyə məcbur olurdular".

İ.Namazov deyib ki, Sumqayıt hadisələri və 1988-ci ildə məlum deportasiya baş verənə qədər ermənilər azərbaycanlıları qorxutmaq üçün döyür, təhqir edirdilər: "Həmin dövrdə azərbaycanlıların öz yaşadıqları kənddən kənara çıxması artıq mümkün deyildi".

Sumqayıt erməniləri neçə cavan azərbaycanlını öz evində asmışdı

1988-ci ilin fevralın 19-da Ermənistanın paytaxtı Yerevanda da mitinqlərin başladığını deyən İ.Namazov bildirib ki, mitinqlərin şüarları "Türksüz Ermənistan", Ermənistan ermənilərə məxsusdur" idi.

Onun sözlərinə görə, Sumqayıt hadisələri baş verdikdən sonra artıq Ermənistanda azərbaycanlıların yaşaması qeyri-mümkün idi:

"Ermənilər həmin zaman SSRİ Mərkəzi Komitəsinə məlumat verirdilər ki, ermənilərlə azərbaycanlılar birlikdə yaşaya bilməzlər. Ona görə də Qarabağ Ermənistana birləşdirilməlidir. Bu fikirləri təsdiq etmək üçün 1988-ci fevralın 27-28-də ermənilər Sumqayıt hadisələrini törətdilər. Sumqayıtda yaşayan ermənilər Ermənistanın azərbaycanlılar yaşayan rayonlarında məskunlaşdırıldı".

İ.Namazov əlavə edib ki, bu hadisələrin baş verməsinə görə azərbaycanlıları günahkar bilən Sumqayıt erməniləri ilə Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılar arasında iğtişaşlar baş verməyə başladı:

"Sumqayıt hadisələrindən sonra Amasiyanın rayon mərkəzinə sovet hökuməti onlarla tank, rus əsgərləri gətirdi. Əslində isə bu əsgərlər hadisələrin baş verməsi üçün katalizator rolunu oynayırdılar. Onlar görsəydilər ki, bir erməni azərbaycanlı ilə dalaşıb, azərbaycanlını həbs edirdilər, ermənini isə azadlığa buraxırdılar. Sumqayıt hadisələrindən sonra Leninakana gedən bütün azərbaycanlıları - uşaq, yaşlı olmasından asılı olmayaraq, ya döyülür, ya da söyülürdü, bir sözlə oraya getmək mümkün deyildi. Sumqayıtdan gələn ermənilər neçə cavan azərbaycanlını öz evində asmışdı".

Ermənilər rayondakı 30 minə yaxın azərbaycanlının hamısı qırmaq üçün plan hazırlamışdılar

İ.Namazov deyib ki, ermənilər 1988-ci ilin dekabrında Amasiyada yaşayan azərbaycanlılara qarşı böyük basqın etməyi planlaşdırıblar. Amma 1988-ci ilin dekabrın 7-də baş verən güclü zəlzələ bu planın gercəkləşməsinə imkan verməyib: "Basqın dekabrın 8-də olmalı imiş. Bunun üçün hətta dəstələr də yaradılıb. Onlara tapşırılıb ki, oradakı bütün azərbaycanlıları qırmaq lazımdır. Həmin vaxtda da rayonda təxminən 30 minə yaxın azərbaycanlı yaşayırdı".

İ.Namazov əlavə edib ki, belə bir basqının olacağını yerli azərbaycanlılar görülən hazırlıq işlərinə görə də təxmin ediblər. Rayondakı azərbaycanlılarla yaxın münasibətdə olan ermənilər də belə bir planlarının olduğunu onlara gizli şəkildə açıqlayıblar: "Mənə yaxın olan ermənilərdən hətta bəziləri bildirmişdi ki, buradan gedin ki, biz vicdan əzabı çəkməyək. Çünki Daşnaksütun Partiyasının üzvləri bizi məcbur edirlər ki, tanıdığınız, çörək kəsdiyiniz azərbaycanlıları siz özünüz güllələyəcəksiniz. Bunu etməyə məcbur olacağıq".

23-24 iyul tarixlərində keçirilən imtahanların nəticələri elan olunub
23-24 iyul tarixlərində keçirilən imtahanların nəticələri elan olunub
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlandı
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlandı
Maliyyə naziri Samir Şərifov “Hədəf”in suallarını cavablandırıb (FOTO)
Maliyyə naziri Samir Şərifov “Hədəf”in suallarını cavablandırıb (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 253 mindən çox artıb
Astarada 2 otaqlı ev yanıb
İraq-Küveyt sərhədi yaxınlığında partlayış baş verib
Batma təhlükəsi ilə üzləşən 7 nəfər xilas olunub
23-24 iyul tarixlərində keçirilən imtahanların nəticələri elan olunub
Livan prezidenti hökumətin istefasını qəbul edib
Türkiyə XİN: Ermənistan bölgədə sülhün bərqərar olmasına əsas əngəldir
Qeyri-çimərlik ərazidə 1 nəfər batıb
ABŞ-da güclü partlayış olub
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlandı
Maliyyə naziri Samir Şərifov “Hədəf”in suallarını cavablandırıb (FOTO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 224 min nəfəri ötüb
Ağdam rayonunda ev yanıb
Livanın baş naziri hökumətin istefasını elan edib
ABŞ və Portuqaliyanın botanika bağlarından alınan ekzotik bitkilər Abşeronda əkilə bilər - YENİ TƏDQİQAT
Operativ Qərargah koronavirus testlərinin qiymətinin optimallaşdırılması üçün tədbirlər görməlidir - Musa Quliyev
“Qəbələ” albaniyalı müdafiəçini transfer edib
ABŞ polisi cinayətkarın zərərsizləşdirilməsi anını görüntüyə alıb (VİDEO)
Vahid miqrasiya məlumat sistemi haqqında Əsasnaməyə dəyişiklik edildi - FƏRMAN
Borclu şəxslərlə bağlı notariat hərəkətləri barədə məlumatlar icra məmurlarına elektron sorğular əsasında veriləcək - QANUN TƏSDİQLƏNDİ
Livan hökuməti tam tərkibdə istefa verib
ADU-nun Əlavə təhsil və təcrübə fakültəsinə tələbə qəbulunun müddəti uzadılıb
“Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Qanuna dəyişiklik edildi
Mütəxəssis: İnsanlarla dolu çimərliklər COVİD-19-la bağlı ən riskli ərazilər hesab edilə bilər
İctimai işlər növündə inzibati tənbeh alan şəxslərin qarşısına yeni vəzifələr qoyuldu
“iPhone”ların satışı 30 faiz azala bilər
“İcra məmurları haqqında” Qanuna dəyişiklik edildi
QHT-lər maliyyə əməliyyatlarını elektron formada apara biləcəklər - QANUNA DƏYİŞİKLİK
Təlimlərdə iştirak edən Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının istirahət günlərində gəzintiləri davam edir (FOTO)
Şabranda nişan mərasimi keçirmək istəyən şəxslər saxlanıldı (FOTO)
Tovuzdan başlayan təxribat bu gün də davam edir?!
Bu il sosial xərclər və məşğulluğa dəstək tədbirləri ilə bağlı rekord göstərici qeydə alınıb
“Azərbaycan diaspora fəaliyyətində gənclərin rolu” adlı konfrans keçirilib
AQTA 51 obyektdə kobud qayda pozuntuları aşkarlayıb
Polis Şabranda reyd keçirib (FOTO)
Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu əmanətlərin sığortalanması ilə bağlı qərar qəbul edib
Biləsuvarda minik avtomobili yanıb
Carlsberg Azerbaijan və Şef Aleks fudpeyrinqin sirlərini açdılar (FOTO)
Nazirlik: Monitorinq aparılmış 1296 obyektin 132-də sanitar-epidemioloji tələblər pozulub
Masazır Duz Zavodu tərəfindən duz tədarükü mövsümünə start verilib (FOTO)
Antonio Banderas koronavirusa yoluxub
Neftçalada içməli su probleminin aradan qaldırılması üçün hansı işlər görülür? - RƏSMİ AÇIQLAMA (FOTO)
Son 18 ay ərzində Azercell-in LTE şəbəkəsinin əhatəsi 85% yüksəlib
Avqustun 11-də dolların manata qarşı məzənnəsi
AQTA qida sahəsində fəaliyyət göstərən mütəxəssisləri əməkdaşlığa dəvət edir
I və IV ixtisas qrupları üzrə qəbul imtahanlarının tarixi açıqlandı
Parisdə açıq havada maska taxmaq məcburi oldu
Novxanıda batan şəxsin cəsədi tapılıb (ƏLAVƏ OLUNUB) (VİDEO)
Ağacları zədələyən şəxs cəzalanıb
Azərbaycanda 79 nəfər koronavirusa yoluxdu, 278 nəfər sağaldı
Azərbaycan və Türkiyə HHQ-nin qırıcıları təlim-məşq uçuşları keçiriblər (FOTO/VİDEO)
Ağdamda ev əşyaları ilə birgə yanıb
24 cinayətin üstü “isti izlər”lə açılıb
Paytaxtın elit otelləri COVİD-19 xəstələrini müalicə edən həkimlərin xidmətindədir
ÜST yeni növ koronavirusu mövsümi xəstəlik hesab etmir
DOST Agentliyinin əməkdaşları təşəkkürnamələr ilə təltif edildi (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın o vaxtkı rəhbərliyi – AXC-Müsavat cütlüyü torpaqlarımızın işğal altına düşməsinə imkan yaratdı
Prezident İlham Əliyev: Biz bütün bu işləri görməklə Avrasiyanın yeni enerji xəritəsini tərtib edirik
Lerikə qeyri-qanuni yollarla istirahətə gələn daha 24 nəfər cərimələndi
Azərbaycan Prezidenti: Cənub Qaz Dəhlizi bizim tarixi nailiyyətimizdir
Prezident İlham Əliyev: Bütün layihələr uğurla icra edilir
Prezident İlham Əliyev “Qarabağ” neft yatağı haqqında: 2022-ci ilin sonunda ilk qaz və ilk neft çıxarılmalıdır
Azərbaycan Prezidenti “Qarabağ” yatağının dayaq bloku haqqında: Bu qurğu bir daha bizim qüdrətimizi göstərir
Balakəndə qanunsuz küçə ticarəti ilə məşğul olanlar cərimələnib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Bu günə qədər Azərbaycanın neft-qaz sənayesinə, neft-qaz potensialına xarici investorlar tərəfindən maraq azalmır, əksinə, artır
Tullantı sularının təkrar emalı sahəsində ixtisaslaşmış şirkətlərlə görüş keçiriləcək
"Gazelli Group şirkəti #GazelliYardım proqramı çərçivəsində aztəminatlı ailələrə göstərdiyi yardımı davam etdirir (VİDEO)
"Neftçi", "Keşlə" və "Sumqayıt"ın Avropa Liqasında rəqibləri bəlli oldu
DANX-a yeni rəis müavini təyin edildi
Rusiyada yanacaqdoldurma məntəqəsində güclü partlayış olub - Yaralılar var (VİDEO)
Qaxa istirahətə gedən 9 nəfər cərimələndi (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Aleksandr Lukaşenkoya təbrik məktubu göndərib
Azad Rəhimov: İcazə vermək olmaz ki, pandemiya illərlə idmanda qazandığımız uğurları məhv etsin (FOTO)
MMC direktorunun qanunsuz hərəkətlərinə dair cinayət işi məhkəməyə göndərilib
Qeyri-ərzaq mağazalarında fəaliyyət bərpa olunub (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Bu gün biz vaxtilə tərk edilmiş "Qarabağ" yatağına qayıdırıq, eyni qaydada biz doğma Qarabağ torpağımıza da qayıdacağıq
Rusiya məhkəməsi "Google" şirkətini cərimələyib
Hoqland “Amerikanın Səsi”nə müsahibəsində fikrinin təhrif olunmasını Trend-ə şərh edib
Dr. Sevinc Gülmalıyeva: “Sevinirik ki, laboratoriyamızın intensiv fəaliyyəti sayəsində COVİD-19 xəstələrinə düzgün diaqnozun qoyulmmasında və onların sağalmasında bizim də payımız var”
Livanlı tarixçi: Livan ermənilərinin bütün livanlılar adından danışmaq hüququ yoxdur
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu təlimlər keçirəcək
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 18 616 nəfərə çatıb
244 hərəkət iştirakçısı inzibati məsuliyyətə cəlb edilib
Mütəxəssis: İqtisadi fəal əhalinin ərazilər üzrə bölgüsünün stimullaşdırılması mexanizmi yaradılmalıdır
Kürdə batan Yevlax sakininin meyiti tapılıb
Prezident İlham Əliyev “Qarabağ” yatağının dayaq blokunun dənizə yola salınması mərasimində iştirak edib (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB 2)
Azərbaycanın məşğulluq xəritəsi hazırlanır
Azərbaycan daşıyıcılarının Gürcüstan və Türkiyəyə giriş icazəsi bərpa edildi (FOTO)
İlahiyyat İnstitutu abituriyentlər müraciət edib
Bakıda 32, rayonlarda 35 dərəcəyədək isti olacaq
Prezident İlham Əliyev Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonu təbrik edib
Qubada dağlıq ərazidə yanğın olub (FOTO)
Qubada evi tərk edən koronavirus xəstəsi aşkarlanıb (FOTO)
İsraildə keçirilən aksiyadan: Azərbaycan torpaqlarının azad edilməsinə gücümüz çatan səviyyədə töhfə verməyə hazırıq (FOTO)
Özünüməşğulluq proqramına cəlb olunan şəxslər təlim mərhələsi keçmədən aktivlərlə təmin olunacaq
"Qarabağ" - "Sileks" matçının vaxtı açıqlandı
Qəbələyə istirahətə gələnlər cərimələnib (VİDEO)
Sentyabrın 8-də özəlləşdirmə hərracına 61 dövlət əmlakı çıxarılacaq
Yevlaxda qanunsuz fəaliyyət göstərən çayxana aşkar edilib
Gəncədə qanunsuz narkotik saxlayan şəxs tutulub (FOTO)
Bütün xəbərlər