Ermənistandan deportasiya edilən azərbaycanlı: Sumqayıt hadisələri baş verənə qədər ermənilər bizi qorxutmaq üçün döyür, təhqir edirdilər

Ermənistandan deportasiya edilən azərbaycanlı: Sumqayıt hadisələri baş verənə qədər ermənilər bizi qorxutmaq üçün döyür, təhqir edirdilər

Bakı. İlhamə İsabalayeva - Trend:

Azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarımız olan Ermənistandan kütləvi deportasiyası mərhələli şəkildə bir necə dəfə həyata keçirilib. Bu deportasiyanın ən sonuncusu isə 1988-ci ildə başlayıb. Məlumatlara görə, həmin deportasiya Sumqayıt hadisələrindən sonra olub.

Əslində isə azərbaycanlıların sonuncu deportasiyası Sumqayıt hadisələrindən sonra deyil, ondan daha əvvəl baş verib. Deportasiya siyasətini düşünülmüş şəkildə həyata keçirən ermənilər hələ 1983-cü il aprelin 24-də İrəvan şəhərinə bitişik Masis (Zəngibasar) rayonunun mərkəzində (Uluxanlıda) azərbaycanlıların yaşadıqları evlərə basqınlar edib, qəbiristanlıqda qəbir daşlarını qırıb dağıtmışdılar.

Sonrakı illərdə ermənilər özlərinin deportasiyaya hazırlıq planlarını yarı gizli, yarı açıq formada həyata keçiriblər. Fəallaşmış ermənilərin bu siyasəti nəticəsində bir qrup azərbaycanlı hələ Sumqayıt hadisələri baş verməmişdən əvvəl - yanvarın 20-dən sonra Ermənistandan deportasiya edilib. Lakin bu məlumat ictimaiyyətdən gizli saxlanılıb.

1988-ci ilin sentyabrında Ermənistandan deportasiya edilmiş 65 yaşlı İmran Namazov həmin hadisələrin şahidi olub. O, Sumqayıt hadisələrinə qədər baş verənləri Trend-lə bölüşüb.

Hələ sovet dövründə Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılar sıxışdırılırdı

Hələ sovet hakimiyyəti qurulmamışdan əvvəl ata-babalarının Ermənistanın Amasiya rayonunda yaşadıqlarını deyən İ.Namazov bildirib ki, həmin rayon Ermənistanda azərbaycanlıların ən çox yaşadığı ərazilərdən olub:

"Rayonda 29 yaşayış məntəqəsi var idi. Onun 25-i sırf azərbaycanlıların yaşadığı kənd olub, qalan 4 erməni kəndinin hər birində 30-40 ailə yaşayırdı. Ancaq təkcə bir azərbaycanlı kəndində 1500-1800 ailə yaşayırdı. Rayon mərkəzində isə ermənilər və azərbaycanlılar yanaşı yaşayırdılar. Amma Amasiyanın köklü əhalisi yenə də azərbaycanlılar idi. Oradakı ermənilər bu rayona sonradan vəzifələrə qoyulmaq üçün köçürülüb gətirilənlər idi. Nə qədər erməni tanıyırdım ki, onlar vəzifədə işləmək üçün Azərbaycandan və digər ölkələrdən Ermənistana köçürülüb gətirilmişdi".

Azərbaycanlıların sonuncu deportasiyası zamanı Ermənistanda təxminən 250 min nəfər azərbaycanlının yaşadığını deyən İ.Namazov onların arasında ali təhsillilərin sayının daha çox olduğunu söyləyib.

Onun sözlərinə görə, hələ 1988-ci il deportasiyasından əvvəl azərbaycanlılar Ermənistanda sıxışdırılırdı: "Ermənistanda çox az sayda Azərbaycan dilini tədris edən məktəb var idi. Məqsəd o idi ki, azərbaycanlılar öz dillərində təhsil ala bilməsinlər".

"Erməni dilini bilməyən azərbaycanlı, lap akademik olsa belə, heç bir işdə işləyə bilməzdi"

Ermənistanda müəllim kimi çalışan İ.Namazov qeyd edib ki, azərbaycanlıları yüksək vəzifələrə təyin etmirdilər. Ermənistanda yalnız erməni dilini bilən ermənilər dövlət orqanlarında işləyə bilirdi.

"Erməni dilini bilməyən azərbaycanlı, lap akademik olsa belə, işləyə bilməzdi" deyən İ.Namazovun sözlərinə görə, Ermənistanda yaşayan azərbaycanlıların əksəriyyəti Rusiyada, Azərbaycanda və digər keçmiş SSRİ respublikalarında təhsil almışdılar.

İ.Namazov deyib ki, Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılar sıxışdırıldığından başqa ölkələrdə ali təhsil alan azərbaycanlıların əksəriyyəti təhsillərini başa vurduqdan sonra buraya geri qayıtmırdılar. Çünki bilirdilər ki, qayıtdıqdan sonra onlar iş tapa bilməyəcəklər və çətinliklərlə üzləşəcəklər.

1985-ci ildən ermənilər azərbaycanlıları daha çox sıxışdırmağa başladılar

İ.Namazov bildirib ki, sovet dövründə azərbaycanlıların sıxışdırılması həmişə olsa da, 1985-ci ildən sonra bu sıxışdırılma daha da güclənib:

"Hələ 1985-ci ildə erməni akademik A.Aqanbekyan Dağlıq Qarabağla bağlı məsələ qaldıraraq onun Ermənistana birləşdirilməsinin vacib olduğunu deyib. 1985-ci ilin martında Mixail Qorbaçovun Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitənin baş katibi seçilməsindən sonra ermənilər öz siyasətlərində daha da fəallaşdılar. Onlar daha çox savadlı, xalqı oyada biləcək azərbaycanlıları sıxışdırırdılar. Həmin azərbaycanlılar da buna görə Ermənistandan Azərbaycana, Rusiyaya, Ukraynaya və s. köçməyə məcbur olurdular".

İ.Namazov deyib ki, Sumqayıt hadisələri və 1988-ci ildə məlum deportasiya baş verənə qədər ermənilər azərbaycanlıları qorxutmaq üçün döyür, təhqir edirdilər: "Həmin dövrdə azərbaycanlıların öz yaşadıqları kənddən kənara çıxması artıq mümkün deyildi".

Sumqayıt erməniləri neçə cavan azərbaycanlını öz evində asmışdı

1988-ci ilin fevralın 19-da Ermənistanın paytaxtı Yerevanda da mitinqlərin başladığını deyən İ.Namazov bildirib ki, mitinqlərin şüarları "Türksüz Ermənistan", Ermənistan ermənilərə məxsusdur" idi.

Onun sözlərinə görə, Sumqayıt hadisələri baş verdikdən sonra artıq Ermənistanda azərbaycanlıların yaşaması qeyri-mümkün idi:

"Ermənilər həmin zaman SSRİ Mərkəzi Komitəsinə məlumat verirdilər ki, ermənilərlə azərbaycanlılar birlikdə yaşaya bilməzlər. Ona görə də Qarabağ Ermənistana birləşdirilməlidir. Bu fikirləri təsdiq etmək üçün 1988-ci fevralın 27-28-də ermənilər Sumqayıt hadisələrini törətdilər. Sumqayıtda yaşayan ermənilər Ermənistanın azərbaycanlılar yaşayan rayonlarında məskunlaşdırıldı".

İ.Namazov əlavə edib ki, bu hadisələrin baş verməsinə görə azərbaycanlıları günahkar bilən Sumqayıt erməniləri ilə Ermənistanda yaşayan azərbaycanlılar arasında iğtişaşlar baş verməyə başladı:

"Sumqayıt hadisələrindən sonra Amasiyanın rayon mərkəzinə sovet hökuməti onlarla tank, rus əsgərləri gətirdi. Əslində isə bu əsgərlər hadisələrin baş verməsi üçün katalizator rolunu oynayırdılar. Onlar görsəydilər ki, bir erməni azərbaycanlı ilə dalaşıb, azərbaycanlını həbs edirdilər, ermənini isə azadlığa buraxırdılar. Sumqayıt hadisələrindən sonra Leninakana gedən bütün azərbaycanlıları - uşaq, yaşlı olmasından asılı olmayaraq, ya döyülür, ya da söyülürdü, bir sözlə oraya getmək mümkün deyildi. Sumqayıtdan gələn ermənilər neçə cavan azərbaycanlını öz evində asmışdı".

Ermənilər rayondakı 30 minə yaxın azərbaycanlının hamısı qırmaq üçün plan hazırlamışdılar

İ.Namazov deyib ki, ermənilər 1988-ci ilin dekabrında Amasiyada yaşayan azərbaycanlılara qarşı böyük basqın etməyi planlaşdırıblar. Amma 1988-ci ilin dekabrın 7-də baş verən güclü zəlzələ bu planın gercəkləşməsinə imkan verməyib: "Basqın dekabrın 8-də olmalı imiş. Bunun üçün hətta dəstələr də yaradılıb. Onlara tapşırılıb ki, oradakı bütün azərbaycanlıları qırmaq lazımdır. Həmin vaxtda da rayonda təxminən 30 minə yaxın azərbaycanlı yaşayırdı".

İ.Namazov əlavə edib ki, belə bir basqının olacağını yerli azərbaycanlılar görülən hazırlıq işlərinə görə də təxmin ediblər. Rayondakı azərbaycanlılarla yaxın münasibətdə olan ermənilər də belə bir planlarının olduğunu onlara gizli şəkildə açıqlayıblar: "Mənə yaxın olan ermənilərdən hətta bəziləri bildirmişdi ki, buradan gedin ki, biz vicdan əzabı çəkməyək. Çünki Daşnaksütun Partiyasının üzvləri bizi məcbur edirlər ki, tanıdığınız, çörək kəsdiyiniz azərbaycanlıları siz özünüz güllələyəcəksiniz. Bunu etməyə məcbur olacağıq".

Ermənistan silahlıları atəşkəs rejimini 24 dəfə pozub
Ermənistan silahlıları atəşkəs rejimini 24 dəfə pozub
Rusiya Dağlıq Qarabağı müstəqil dövlət kimi tanımır - Zaxarova
Rusiya Dağlıq Qarabağı müstəqil dövlət kimi tanımır - Zaxarova
Ermənistan silahlıları atəşkəs rejimini 25 dəfə pozub
Ermənistan silahlıları atəşkəs rejimini 25 dəfə pozub
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycanın bank sektorunun aktivlərinin ümumi həcmi açıqlanıb
Mingəçevirdə ağır qəza: Yük maşını velosipedçini vurub öldürdü
Bakıdakı aerobika gimnastikası üzrə dünya çempionatı 2021-ci ilə keçirilib
Azərbaycanda ikinci növbədə oxuyan şagirdlərin sayı azalıb
Ötən il Azərbaycanın turizm sektoruna 59,3 milyon manat investisiya qoyulub
Binəqədidə karantin rejimini pozan çay evi aşkarlandı (FOTO/VİDEO)
Masallıda saxta vəsiqə hazırlayaraq karantin qaydalarını pozan şəxs saxlanıldı (FOTO)
​KOBİA və “Rahat” supermarketlər şəbəkəsindən birgə sosial təşəbbüs​ (FOTO)
Şəbnəm Həsənova: Bəşəriyyətin sınağa çəkildiyi bir vaxtda Ermənistan öz məkrli siyasətindən əl çəkmədi
Bakıda 42 yaşlı kişi dezinfeksiya spirti içib öldü
Rabitəbankdan özünəməşğulluq proqramına dəstək! (FOTO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
Koronavirus Yəməndə də qeydə alındı
Ombudsman Aparatının nümayəndələri beynəlxalq onlayn iclasda iştirak ediblər
Bakıda minik avtomobili yük maşınına çırpıldı, ölən var
Cənab Prezident, Sizin “Biz birlikdə güclüyük!” çağırışınız uzun illər ölkəmizin zəfər simfoniyası olacaqdır - Salyan sakini Vüqar Mürsəlov
Cənab Prezident, bizlər də həmişə Sizin yanınızdayıq, Sizin əsgərlərinizik - Bakı sakini Samir Abdullayev
Cənab Prezident, mən inanıram ki, Sizin müdrik qərarlarınızla biz bu bəladan minimum zərərlə qurtulacağıq - Ağdam sakini Hacıağa Hacıyev
Ağcabədidə yeniyetmələr arasında bıçaqlanma olub
Əziz Prezidentimiz, ölkə vətəndaşlarının sağlamlığının qorunması istiqamətində gördüyünüz işlərə görə bir gənc olaraq Sizə təşəkkür edirəm - Lənkəran sakini Nurlan İbadov
Bakıda bəzi işbazlarla bağlı reydlər keçirilir (FOTO)
BDYPİ: Karantinlə bağlı 11 318 hərəkət iştirakçısı inzibati məsuliyyətə cəlb edilib
AŞ PA həmməruzəçiləri: Azərbaycanda məhkumların əfv edilməsi çox düzgün addımdır
Aprelin 10-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Ermənistan silahlıları atəşkəs rejimini 24 dəfə pozub
Sabirabadda kafedə yanğın baş verib
Materik Çində 42 yeni koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb
Azərbaycan neft bazarının 2022-ci ilədək tənzimlənməsi prosesinə qoşulub (FOTO)
Türkiyədə zəlzələ qeydə alınıb
Meksika neft hasilatını 100 min barel azaltmağa hazırdır
"Microsoft" koronavirusun yayılmasına qarşı mübarizə üçün 20 milyon dollar ayıracaq
Boris Conson adi palataya köçürülüb
Göyçayda yanğın qeydə alınıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 83 min nəfərə yaxın artıb
Türkiyədə koronavirus qurbanlarının sayı 908 nəfərə çatıb
Fransada koronavirusdan ölənlərin sayı 12 mini ötüb
OPEC + ölkələri neft hasilatını sutkada 10 milyon barel azaltmağa dair razılığa gəliblər
Rusiya Dağlıq Qarabağı müstəqil dövlət kimi tanımır - Zaxarova
10 min işsizə birdəfəlik ödəmə köçürülüb
Heydər Əliyev Mərkəzindən Rusiyaya həmrəylik mesajı (VİDEO)
Qoruqların gəlirləri 15 dəfə artıb
Məzahir Əfəndiyev: Postpandemiya dövründə əhalinin həssas qruplarının dəyişikliklərə hazırlılığına xüsusi diqqət yetirilməlidir
Hərbi qulluqçular yaşı 65-dən yuxarı şəxslərə ünvanlı yardım çatdırıblar (FOTO)
Ötən il 102 ixtiraya patent verilib
Koronavirusa görə zərər çəkən sahibkarlara maliyyə dəstəyinin göstərilməsinə başlanılıb
Avtomobildən oğurluq edən keçmiş məhkumlar saxlanılıblar
Nazirlik işsiz şəxslərə birdəfəlik ödəmənin verilməsi ilə bağlı suallara aydınlıq gətirib
ATƏT PA-nın Bürosu Dağlıq Qarabağda keçirilən “seçkiləri” qeyri-qanuni və təhlükəli adlandırdı
“OPEC+” ölkələrinin nazirlərinin videokonfransı başlayıb
UNEC brendi Xorvatiyada da tanındı
BŞBPİ vətəndaşları xüsusi karantin rejiminə əməl etməyə çağırır (FOTO)
"Azərkosmos" "Yer səthinin məsafədən müşahidəsi xidmətlərinin təşviqi" layihəsini elan edir
Ekokönüllülər hər kəsi qanvermə kampaniyasında iştiraka çağırır (FOTO)
İşəgötürənlərin muzdlu işçilərinə əməkhaqlarının ödənilməsi 2 ay ərzində bərabər hissələrlə həyata keçiriləcək (VİDEO)
Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə Türk Şurasının videokonfrans vasitəsilə fövqəladə Zirvə görüşü keçiriləcək
Azercell NNTV tətbiqi ilə dünyanın ən çox baxılan televiziya kanallarını təqdim edir!
Nazirlər Kabineti illik hesabatın yeni formasını təqdim edib (FOTO)
Azərbaycanda özəl məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin sayı 3 dəfə çoxalıb
Sumqayıtda avtomobil oğurlayan şəxs saxlanılıb
Keçən il 648 obyektdə tikinti işləri dayandırılıb
“Su-35” və “MiQ-35” təyyarələrinin silahlanmamıza daxil edilməsi hava məkanındakı üstünlüyümüzü dəfələrlə artıracaq
Ucarda F-1 əl qumbarası tapılıb (FOTO)
Aprelin 10-da dolların manata qarşı məzənnəsi
Bakıda heç bir marşrutun fəaliyyətinə məhdudiyyət qoyulmayıb
Bütün marşrut avtobusları dezinfeksiya məhlulları ilə təmin edilib
DYP nəqliyyat vasitələrinə dair etibarnamələrlə bağlı məlumat yaydı
Yasamalda karantin rejimini pozan şəxs məsuliyyətə cəlb olunub
ATƏT PA: İşğal olunmuş Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma “seçkilər” qeyri-legitim idi
Əlahiddə Ümumqoşun Orduda hərbi qulluqçular arasında yarış keçirilib (FOTO/VİDEO)
BNA marşrut sahiblərinə tapşırıq verib
BMT ÜST-ün dəstəklənməsi üçün dünya ölkələrinə çağırış edib
Prezident İlham Əliyev koronavirusla mübarizənin gücləndirilməsi məqsədilə 97 milyon manat ayırıb
"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı İctimai Birliyi "Evdə qal” kampaniyası çərçivəsində növbəti aksiya keçirib (FOTO)
Elçin Quliyev təmas xəttində döyüş mövqelərində xidmətdə olan sərhədçilərlə görüşülüb (FOTO)
Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin onlayn iclası keçirilib
Təhsil Nazirliyi "Evdə Qal, Evdə Yarat" təşəbbüsünə qoşulur
Azərbaycanda 104 koronavirusa yoluxma faktı qeydə alındı, 1 nəfər öldü, 38 nəfər sağaldı - Operativ Qərargah
Peşə təhsili üzrə teledərsin sabaha olan CƏDVƏLİ açıqlanıb
Vışeqrad Qrupu ölkələrinin Xarici işlər nazirlərinin videokonfransı keçirilib
Baş Nazir Milli Məclisdə hesabat verib (ƏLAVƏ OLUNUB-4)
Dəniz obyektlərində xidmət aparan neftçilərin növbə dəyişməsinə start verilib (FOTO)
İcbari Sığorta Bürosu koronavirusla bağlı sosial videoçarx hazırlayıb (VİDEO)
Əbülfəs Qarayev vətəndaşların videoqəbulunu keçirib (FOTO)
Deputat Sevil Mikayılova aztəminatlı ailələrə və tənha yaşayan şəxslərə ərzaq yardımı edib (FOTO)
Polşada prezident seçkiləri elektron poçt vasitəsilə keçirilə bilər
Bakıda mağaza yanıb
Daha üç rayon üzrə pensiyalar hesablara köçürülüb
İmişlidə ikimərtəbəli ev yanıb
Əli Əsədov: Ölkəmizin tranzit potensialının reallaşdırılması iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin vacib şərtlərindəndir
Bakıda bir evdən 4500 manat oğurlanıb
Fuad Muradov: Rəhbərin ən dəyərli sərmayəsi onun komandasıdır (VİDEO)
Sahil Babayev: Sosial rifahın dəstəklənməsi istiqaməti üzrə 400 milyon manat vəsait nəzərdə tutulur (VİDEO)
Ziyafət Əsgərov: Koronavirusa qarşı ən kamil mübarizə aparan dövlətlərdən biri də Azərbaycandır
Evdə qal və muzeylərə səyahət et
Koronavirusla mübarizədə qətiyyətli addımlarına görə Prezident İlham Əliyevə çoxsaylı minnətdarlıq məktubları ünvanlanır
Xaricdən qayıdan azərbaycanlılar Prezident İlham Əliyevə təşəkkür ediblər
Azərbaycanda yeni medal təsis edilir
Milli Məclisin plenar və komitə iclasları videokonfrans sistemi ilə keçiriləcək
Siyavuş Novruzov: Utanmasalar, deyərlər ki, koronavirusu Azərbaycan yaradıb
Binəqədidə karantin rejimini pozan “play station” salonu aşkarlandı (FOTO/VİDEO)
Bütün xəbərlər