Ərəblərin İran kabusu - Trend News-un icmalçısı

Ərəblərin İran kabusu  - Trend News-un icmalçısı

Rufiz Hafizoglu, Trend -un Yaxın Şərq redaksiyasının rəhbəri

Yaxın Şərqdəki ərəb dövlətləri arasında Vaşinqtonun ən sadiq müttəfiqi Səudiyyə Ərəbistanının tarixində ilk dəfə olaraq dinc məqsədli nüvə elektrik stansiyasının tikmək istəyində olması regionda yeni hadisələrin baş verəcəyindən xəbər verir. Maraqlı məsələ ondadır ki, İslam dünyasının "rəmzi"nə çevrilmiş Səudiyyə Ərəbistanında nüvə stansiyasının tikilişinə regionun nüvə dövləti olan İsrail belə etiraz etmədi. Hətta bir çox yəhudi ekspertlər Səudiyyə Ərəbistanının nüvə proqramını soyuqqanlıqla qarşılayaraq, bunun İsrail üçün heç bir təhlükə doğurmadığını da əminliklə söylədilər. İsrail Milli Təhlükəsizlik İnstitutunun nüvə siyasəti üzrə analitiki Yefraim Askulai də (Ephraim Asculai) Səudiyyənin bu layihəsinin İsrailin təhlükəsizliyini təhdid etmədiyini bildirib.

Təbii ki, ABŞ-ın dəstəyi ilə İranın nüvə fəaliyyətinə qarşı yaradılan bir layihə İsrail üçün heç vaxt təhlükə mənbəyi ola bilməz. Çünki həm regionun sünni ərəb dövlətləri, həm də İsrail üçün vahid təhlükə mənbəyi olan İranın nüvə proqramı var .

Səudiyyə Ərəbistanının tarixində ilk dəfə nüvə elektrik stansiyasının inşasına məhz indi başlaması və İsrailin buna qəti etiraz etməməsi bir o qədər də yeni bir şey deyil. Çünki bu ilin may ayında Misir və İordaniyaya səfərindən sonra İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranın nüvə proqramının region üçün təhlükəli olduğunu və İsrailin bu problemə qarşı ərəb dünyası ilə əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu bildirmişdi. Lakin yəhudi Baş nazirin belə bir təklifi hələ o vaxt ərəb ölkələri tərəfindən etirazla qarşılanmışdı. Hətta Ərəb Dövlətləri Liqasının Baş katibi Amru Musa rəsmi açıqlama verərək, nüvə baxımından İranın deyil, İsrailin ərəb dünyası üçün təhlükəli olduğunu bildirdi. "Nə üçün İranın nüvə proqramı məsələsi müzakirə obyektinə çevrildiyi halda İsrailin nüvə proqramına heç kim etiraz etmir?" - deyə Musa kəskin etiraz etmişdi. Daha sonra isə Baş katib ABŞ Prezidenti Obamaya ismarıc ünvanlayaraq, İrandan daha çox İsrailin həyata keçirdiyi nüvə proqramının müzakirə edilməsinin vacibliyini və bir çox ərəb ölkəsinin İranın nüvə proqramı ilə bağlı heç bir narahatlıq keçirmədiyini bildirmişdi. Lakin daha sonra, 2009-cu ilin avqust ayında Səudiyyə Ərəbistanının nüvə elektrik stansiyasının inşasına qərar verməsindən sonra Amr Musa İranı ərəb dövlətlərinin daxili işlərinə qarışmaqda ittiham etdi. Bu ittihamın arxasında isə əsaslı faktlar dururdu.

Bir o qədər də uzaq olmayan tarixə nəzər salsaq, İordaniya rəsmilərinin İraq İranın təsirinə düşdükdən sonra Yaxın Şərqdə İran, İraq, Suriya, Livan və Fələstin olmaqla "Şiə ayparası"nın yarandığı barədə fikirlər səsləndirdiklərini görərik. "Şiə ayparası" təhlükəsi İraqda ABŞ və koalisiya qoşunlarına qarşı mübarizə aparan "Mehdi Ordusu" ilə daha da gündəmə gəldi. ABŞ "Mehdi Ordusu"nu razı salmaq üçün İranla üç raundda danışıqlar aparmağa məcbur oldu və bu danışıqlar öz müsbət nəticəsini verdi.

2008-ci ildə Yəməndə yerli şiələrlə hökumət qüvvələri arasında baş verən silahlı toqquşma ənənəvi sünni ərəb ölkələrini "Şiə ayparası" üzərində daha ciddi düşünməyə vadar etmişdi. Toqquşmalardan bir il sonra yenə də Yəməndə yerli şiələrlə hökumət qüvvələri arasında daha şiddətli toqquşmalar baş verdi. Bu dəfə sünni "müdafiəçisi" Səudiyyə Ərəbistanı məsələyə qeyri-rəsmi münasibət bildirərək, Yəmən ordusuna şiə qiyamçılarına qarşı mübarizədə silahlı dəstək göstərdi. Çünki ölkənin cənubunda ikinci İraqın yaranmasına imkan vermək olmazdı. Yəmənin itirilməsi isə Səudiyyə Ərəbistanının Ədən körfəzinə çıxışını itirməsi ilə yanaşı, "Şiə ayparası"nın daha da genişlənməsi ilə nəticələnə bilər.

Təbii ki, Səudiyyə rəsmiləri Yəmən ordusuna göstərilən silahlı dəstəyi inkar etdilər və Yəmən Prezidenti Əli Abdulla Saleh də Səudiyyə ordusunun Yəmən ordusuna şiə qiyamçılarına qarşı dəstək verdiyini təkzib etdi.

Hadisələrdən bir ay sonra isə Yəmən Prezidenti Qətərin "Əl-Cəzirə" telekanalına verdiyi müsahibədə maraqlı bəyanatla çıxış etdi. "Yəməndə baş verən hadisələrdə (Şiə qiyamçıları və ordu arasındakı toqquşmada) iranlıların və Müqtəda Sədrə sadiq qüvvələrin əli var. Rəsmi olaraq İran hökumətini ittiham etmirəm, lakin Müqtəda Sədrin və İrana bağlı bəzi qüvvələrin şiə qiyamçılarına yüz min dollar maddi dəstək verməsi haqda əlimizdə sənədlər var", - Yəmən Prezidenti bəyan etdi.

Bütün bunlar yaxın vaxtlarda regionda ciddi siyasi dəyişikliklərin olacağına bir işarətdir. Bu dəfə Ərəb dövlətləri İranın regiona təsirini imkan daxilində minimuma endirməyə çalışacaqlar. Region nəhənglərinin döyüş meydanına isə Fələstin və Livandan savayı, Yəmənin də əlavə olunacağı ehtimal edilir.

Əslində, Ərəb dövlətlərinin İran təhlükəsi son illər yaranmayıb, 1979-cu ildə İranda İslam İngilabının qurulması və bu ingilabın qonşu müsəlman ölkələrə keçməsi ilə belə bir təhlükə gündəmə gəlmişdi.

İran İslam İnqilabı müsəlmanlar arasında sözün əsl mənasında dirçəlişin başlanması kimi qəbul edilirdi. Hətta maraqlısı odur ki, İslam İnqilabından sonra Türkiyədə bir çox sünni camaat inqilab lideri Ayətullah Xomeyniyə beyət edərək, onu özünə imam seçdi.

Ərəb dövlətlərinin Tehrandan ehtiyatlanmasının əsas səbəbinə gəlincə isə onu söyləmək olar ki, bu dövlətlər İranın nüvə proqramının ABŞ və İsrailə qarşı deyil sünni ərəb dövlətlərinə qarşı olduğunu düşünürlər.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı: [email protected]

Ağdamın azad olunması noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatın nəticəsidir - Rauf Əliyev
Ağdamın azad olunması noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatın nəticəsidir - Rauf Əliyev
Ağdamın böyük potensialı - TƏHLİL
Ağdamın böyük potensialı - TƏHLİL
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Loading Bars
Xəbər lenti
Gürcü ziyalılarının iştirakı ilə Kamal Abdullanın 70 illik yubileyinə həsr olunan dəyirmi masa keçirilib
Ermənilər Ağdamın kəndində əşyalarını çıxartmaq üçün Azərbaycan hərbçilərindən kömək istəyib (VİDEO)
Pandemiya ilə mübarizədə iştirak edən tibb və qeyri-tibb işçilərinə oktyabr üzrə müddətli əlavələr ödənilib
Dağlıq Qarabağın işğalında iştirak etmiş erməni general ölüb
Çin Aya növbəti missiya göndərib - 2 kiloqram süxur gətirəcək
Coğrafi adlar və alınma sözlərin düzgün yazılışı ilə bağlı standartlar hazırlandı
Ermənistan işğal etdiyi ərazilərdə qədim dini və mədəni irsi tamamilə silməyə çalışıb - Konfessiyaların birgə bəyanatı
Qarsda logistika mərkəzinin istismara veriləcəyi tarix açıqlanıb
Ağdamın azad olunması noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatın nəticəsidir - Rauf Əliyev
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
İki gündə evini tərk edən 50-dən çox koronavirus xəstəsi məsuliyyətə cəlb olunub
Müharibə vaxtı Paşinyanın deputatları ABŞ-a qaçmaq istəyib
Ağdamın böyük potensialı - TƏHLİL
Evini tərk edən daha bir COVİD-19 xəstəsi barədə cinayət işi başlandı (VİDEO)
“PAŞA Həyat”dan şəhid ailələrinə dəstək
AYİB Gəncə üçün Azərbaycana kredit ayırıb
Azıx mağarasına aid arxeoloji tapıntılar Bakıya gətirildi
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Rusiyada bir gündə koronavirusdan 500-ə yaxın ölüm qeydə alınıb
Eksternat imtahanlarının vaxtı bəlli olub
Şəhid polkovnik Babək Səmidli dəfn olunub (FOTO)
Qarabağ Azərbaycanda iqtisadi artımın yeni drayveri olacaq - Vüsal Qasımlı
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Polietilen torbalar və plastik stəkanların satışına məhdudiyyət barədə layihə ikinci oxunuşda təsdiqləndi
Təəssüf ki, çox həkimlər süni tənəffüs aparatlarının funksiyalarını yaxşı bilmirlər - TƏBİB
Dövlət qulluqçularının xidməti yeni qaydalarla qiymətləndiriləcək
Azərbaycan nefti bahalaşır
Gəncədə qışa hazırlıq işləri yekunlaşıb (FOTO)
Çində koronavirusa görə 600-dən çox reys təxirə salınıb
Evdə müalicə olunan COVİD xəstələrinin sayı açıqlandı
"Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı haqqında əsasnamə ikinci oxunuşda təsdiq edilib
Dövlət səviyyəsində antibiotiklərin reseptsiz satışına sərt nəzarət olmalıdır - Səhiyyə nazirliyi
Milli Məclisdə həmkarlarımız arasında COVID-19-a yoluxanlar var - Spiker
Milli Məclis yeni orden və medallarla bağlı layihəni ikinci oxunuşda təsdiqlədi
Düşmən Azərbaycan mövqelərini bu ərazidən atəşə tuturdu (FOTO)
Milli Məclisin növbəti iclası başlayıb
Azərbaycan Prezidenti: Biz Ağdam şəhərini bərpa edəcəyik
“ASAN xidmət” “500 startups” şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayıb (FOTO)
Azərbaycan Prezidenti: Həmsədr ölkələrinin səfirləri bu məsciddə olublar, niyə məsələ qaldırmayıblar?
Prezident İlham Əliyev: Heç kim narahat olmasın, xüsusilə Qərb dövlətlərinin liderləri
Prezident İlham Əliyev Ağdam məscidinə Məkkədən gətirdiyi “Qurani-Kərim”i bağışlayıb
Bəzi antibiotiklərin reseptsiz satışına qadağa qoyulsun - TƏBİB-dən təklif
Prezident İlham Əliyev: Dəfələrlə səngərlərdə olarkən, fikirləşirdim ki, gün gələcək biz qayıdacağıq
Hazırda süni tənəffüs aparatına qoşulan xəstələrin sayı həddindən çoxdur - TƏBİB
Ermənistanın ədliyyə naziri də istefaya göndərildi
Azərbaycan Prezidenti: Paşinyan bütün müxalifəti tutdurur, qərb də susur, ağzına su alıb
Prezident İlham Əliyev: Paşinyan kimdir, Koçaryan, Sarkisyan, siz diz çökdünüz bizim qabağımızda
Azərbaycan Prezidenti: Dedim, Paşinyan, sən özün bizə tarix verməlisən, özün deməlisən və buna nail oldum
Prezident İlham Əliyev Ağdamın niyə daha tez azad olunmamasının səbəblərini açıqladı
Azərbaycanda koronavirusdan ölüm hallarının çoxalmasının səbəbləri açıqlanıb
Rusiyada müdafiə sənayesi zavodunda partlayış baş verib - Ölən var
Azərbaycan Prezidenti: Meşələrdən, dağlardan keçərək əlbəyaxa döyüşdə düşməni məhv etdik, Şuşanı azad etdik
Prezident İlham Əliyev: Bu gün bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə bizim təcrübəmiz öyrənilir
Azərbaycan Prezidenti: Biz heç kimdən asılı deyilik
BQXK Dağlıq Qarabağda missiyasının tərkibini genişləndirəcək
Prezident İlham Əliyev: Lazımi beynəlxalq dəstəyi ala bildik
Prezident İlham Əliyev: Bəzi beynəlxalq təşkilatlar işğalçını öz adı ilə çağırmaq istəmirdilər
Azərbaycan Prezidenti: Münaqişənin həlli üçün lazımi hüquqi baza yaratmasaydıq, bu gün problemlərlə üzləşə bilərdik
Antimikrob dərmanlardan uzunmüddətli istifadə ictimai səhiyyə üçün təhdid yaradır - ÜST
Bakı Dövlət Universitetinin işçi heyətinə də smart Təhsil kartı təqdim edilib
Prezident İlham Əliyev: Əldə edilən qələbə imkan verdi ki, Ağdam rayonu bir güllə atmadan işğaldan azad edilsin
Sabirabadda COVİD-19 xəstəsi karantin postunda saxlanıldı
Braziliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 170 minə yaxınlaşır
ABŞ jurnalı Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin hüquqi aspektləri barədə məqalə dərc edib
JOCAP "Abşeron" yatağının işlənməsi ilə bağlı son işlər barədə
Ya qalib, ya qazi, ya da şəhid olmalıyıq - Şəhid polkovnik Babək Səmidli (VİDEO)
Anama Şuşanı söz vermişdim - Şəhid hərbçi ilə olmayan müsahibə
Türkiyədə qeydiyyata alınmış Azərbaycan şirkətlərinin ümumi kapitalı açıqlanıb
Deputatlar bu gün 6 məsələnin müzakirəsinə toplaşır
Noyabrın 24-də xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
İngiltərə Premyer Liqasında daha 8 nəfər koronavirusa yoluxub
Ağdamdan olan məcburi köçkünlərin say tərkibi dəqiqləşdirilir (ÖZƏL)
Zaqatalada ferma və yük avtomobili yanıb
Qazaxıstanda koronavirusa daha 678 nəfər yoluxub
Yoluxma daha çox iş yerləri və yas mərasimlərində olur - Hande Harmancı
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 59 milyon nəfəri ötüb
Britaniyada bir gündə koronavirusa 15 450 yoluxma qeydə alınıb
Avropa İttifaqı ölkələrinin liderləri Baydenlə Aİ-ABŞ münasibətlərini müzakirə ediblər
Nikaraquada yük maşını dərəyə aşıb, çox sayda ölən və yaralanan var
Tramp hakimiyyətin Baydenə təhvil verilməsi prosesinin başlanılmasına icazə verib
Fransada ötn sutka koronavirusdan 500 nəfər ölüb
İspaniya Kralı koronavirusa yoluxmuş şəxslə təmasdan sonra karantinə gedir
Zaqatalada yaşayış binasında yanğın olub
Moskvada koronavirusdan daha 76 nəfər ölüb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 377 mini keçib
ANAMA 31 ədəd mina və partlamamış hərbi sursatı zərərsizləşdirib (FOTO)
BMT Dağlıq Qarabağda minaların təmizlənməsi üzrə missiya yerləşdirəcək
Mətbuat Şurası “WarGonzo” layihəsinin müəllifi ilə bağlı Rusiyanın media ictimaiyyətinə müraciət edib
Fransız deputat: “Bu cür qətnamələr erməni icmasını xoşhal etməkdən o tərəfə keçməyəcək”
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 542 mindən çox artıb
Teymur Rəcəbov "Skilling Open" turnirində Levon Aronyana qalib gəlib
Kanadada 4,8 bal gücüdə zəlzələ olub
Bakıda yük avtomobili yanıb
Prezident İlham Əliyev Ağdamda Azərbaycan bayrağını qaldırdı (FOTO)
Lavrov İordaniyanın XİN rəhbəri ilə Dağlıq Qarabağı müzakirə edib
Qələbə münasibətilə Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubları gəlməkdə davam edir
“Neonatologiyada yeniliklər-2020” beynəlxalq konqresi keçirilib (FOTO)
Azərbaycan əhalisi pullarını hansı məhsullara xərcləyir?
Azərbaycanda mobil rabitə operatorlarının gəlirləri açıqlanıb
Ermənistanda daha bir nazir vəzifəsindən azad edilib
Bütün xəbərlər