Türkiyə Osmanlı nüfuzuna iddialıdır - Trend News-un icmalçısı

Türkiyə Osmanlı nüfuzuna iddialıdır - Trend News-un icmalçısı

Rufiz Hafizoglu, Trend -un Yaxın Şərq redaksiyasının rəhbəri

2002-ci ildə Türkiyədə islahatçı Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) hakimiyyətə gəlməsi ilə ölkənin xarici və daxili siyasətində sözün əsl mənasında dəyişiklik hiss olunmağa başladı. Partiyaya müxalif milliyyətçi və mühafizəkar islamçı qüvvələr AKP-nin müvəffəqiyyət qazanacağına bir o qədər də inanmasalar da, zəfərə aparan "kiçik" qələbədən sonra "müxalif qüvvələr" alın yazısı ilə barışmalı oldular.

Hakimiyyətdə möhkəmlənməsi ilə AKP qütbləşmiş Türkiyə toplumuna yenilik gətirdi. Təbii ki, qütbləşmənin qarşısı alınmadı, bunun əvəzinə ölkədə siyasi elitalar öz yerlərini dəyişdilər - bu dəfə liberal islamçılar siyasi elita statusu qazandılar.

Şübhəsiz AKP-nin siyasi elita statusu qazanmaq üçün göstərdikləri xidmətlər əvəzsizdir. Hakim partiyanın ən uğurlu addımları isə ölkənin daxili və xarici siyasətində sözün əsl mənasında dönüş etmələri oldu.

Bir vaxtlar ölkənin xarici və daxili siyasətini ordu həll edirdisə , AKP-yə Cümhuriyyətin mövcud stereotipini ortadan qaldırmaq müvəffəq oldu. Lakin Türkiyədə istisnasız olaraq bütün hakimiyyətlərdə Osmanlı ambisiyalarının olması danılmazdır. Sadəcə olaraq, Türkiyənin daxili və xarici siyasətində bir qədər də artıq uğurlu siyasət aparmaması bu ambisiyaların qarşısını bu və ya digər şəkildə alırdı.

AKP hakimiyyəti ölkənin hansı məsələlərdə zəiflik göstərdiyini gözəl bilirdi və islahatçı imicini daha da gücləndirmək üçün əsaslı addımlar atmalı idi. Ən azından ona görə ki, bundan əvvəlki hakimiyyətlər kimi AKP hakimiyyətinin də Osmanlı ambisiyaları var idi və hakim partiya sıravi xalqın əvvəlki hakimiyyətlərdən hansı məsələlərdə narazı olduğunu bilirdi.

Elə buna görə də güclənmək üçün əsaslı islahatlar aparmaq zamanı idi.

2004-cü ildən etibarən Türkiyənin Aİ-yə üzv olması ilə bağlı danışıqlar başlasa da, ölkənin təşkilata üzv olması prosesinin uzadılmasının əsas səbəbləri - kürd problemi, Türkiyənin Ermənistanla sərhədləri açmaq tələbini yerinə yetirməməsi və 1915-ci ildə Osmanlı imperiyası tərəfindən törədilmiş "erməni soyqırımı"nı tanımamasıdır.

Əslində, AKP Aİ-nin qapılarının Türkiyənin üzünə bağlı olduğunu gözəl bilirdi. Buna baxmayaraq, onalr Aİ-yə üzvlük üçün ölkə daxilində islahatlar aparmağa davam edirdilər. Bir çox siyasi ekspertlər hesab edirlər ki, AKP-nin keçirdiyi islahatlar əslində Aİ-i üçün deyil, Yaxın Sərgin ən demokratik və super dövlətinə çevrilmək üçün idi.

Aparılan islahatlarla yanaşı, Türkiyə xarici siyasətində də hiss olunacaq dərəcədə dəyişiklər edərək regionda problemli məsələlərin həllində vasitəçiyə çevrildi. Suriya-İsrail, İsrail-Livan, Fələstin -İsrail və Pakistan-Əfqanıstan dialoqunun başlanması məhz Ankaranın xarici siyasətinin bəhrəsidir.

Aİ-yə "üzvlük" üçün atılan addımlar isə əslində Yaxın Şərqdə super güc olmaq üçün edilirdi. Lakin Türkiyə ilə yanaşı, Yaxın Şərqdə hegemon dövlət olmaq istəyən Səudiyyə Ərəbistanı, Misir, İsrail və İran kimi dövlətlər də var.

Belə olan halda ilkin mərhələdə regionda və dünyada dondurulmuş münaqişələrin həllində aktiv rol oynayan Ankaranın öz sözünü deməsinin vaxtı gəlib çatmışdı. Regionda isə Ankaranın potensial Osmanlı ərazisi kimi qəbul etdiyi, ərəb dövlətlərinin tərk etdiyi Fələstin və yəhudi-ərəb münaqişəsi var idi. Fələstin problemi və yəhudi-ərəb münaqişəsi artıq elə bir status qazanmışdı ki, bu problemi "həll" etməklə regionda və islam dünyasında söz sahibi olmaq olardı.

Osmanlı nüfuzuna iddialı Ankara tarixi prinsiplərinə əsaslanaraq ərəb dövlətləri ilə əlaqələrinə xələl gətirə bilməzdi, əksinə, bu əlaqələri daha da möhkəmləndirmək Ankaranın ilkin prioritetlərindən birinə çevrildi.

İsrailin 2008-ci ilin sonunda Qəzzədə həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar Ankara-Tel-Əviv əlaqələrində geriyə addım, ərəb-türk münasibətlərinin isə başlanması oldu. Qəzzədə keçirilən hərbi əməliyyatlara cavab olaraq Ankaranın atdığı ilk addım Türkiyə Parlamenti tərəfindən İsrail-Türkiyə parlamentlərarası dostluq qrupunun ləğv edilməsi oldu.

Baş nazir Ərdoğanın Davosda İsrail Prezidentindən Qəzzədə baş verənlərə münasibət bildirmək üçün "bir dəqiqə" istəməsi Ərdoğanın həm ölkə daxilində, həm də ərəb və islam dünyasında nüfuzunu artırdı. Ərdoğan vətənə "Davos fatehi" kimi döndü.

Türkiyə-İsrail münasibətlərinin arxa plana keçməsindən sonra isə Ankara regionda bir az da güclənmək üçün tədbirlər görməli idi. Elə bu səbəbdən də rəsmi Ankara qonşu dövlətlərlə, xüsusən də Dəməşq və Bağdadla əlaqələrinə yenidən nəzər salaraq, Suriya ilə Türkiyə arasında ola viza rejimini ləğv etdi, İraqla isə müxtəlif sahələr üzrə bir gündə 48 sənəd imzalandı.

İranı razı salmaq üçün də müəyyən addımlar atılmalı idi ki, bu dəfə də Ərdoğan BMT Baş Assambleyasında özünəməxsus tərzdə nitq söyləyərək, dünyanın İranın nüvə proqramını müzakirə etdiyi təqdirdə, İsrailin nüvə proqramını müzakirə etmədiyini bildirdi.

Daha sonra Ankara ABŞ-İsrail-Türkiyə hərbi təlimlərində iştirak etməkdən imtina etdi və "Davos fatehi" Erdoğan bunu xalqın istəyi ilə etdiklərini bildirdi.

Əslində, baş verən bütün hadisələrin fonunda Türkiyə region açıq-aydın ismarıc verməkdədir - regionda tək güc və qüdrət sahibi Ankaradır.

Türkiyənin Osmanlı nüfuzuna olan iddialarını reallaşdıra bilib-bilməyəcəyini isə zaman göstərəcək.

Qeyri-neft sənayesində əlavə dəyər 18 faizə yaxın artıb - Nazir
Qeyri-neft sənayesində əlavə dəyər 18 faizə yaxın artıb - Nazir
Onlayn BirKart sifariş et, 22 AZN qazan
Onlayn BirKart sifariş et, 22 AZN qazan
Əmək müqavilələrinin sayı artıb - Mikayıl Cabbarov
Əmək müqavilələrinin sayı artıb - Mikayıl Cabbarov
Loading Bars
Xəbər lenti
Qeyri-neft sənayesində əlavə dəyər 18 faizə yaxın artıb - Nazir
Türkiyə parlamentinin sədri və kənd təsərrüfatı naziri “Dubay Ekspo 2020”-də Azərbaycan pavilyonuna baş çəkiblər (FOTO)
Xidmət rəisi balıqçılara çağırış edib
Ötən il 18 min nəfərin pensiyasında əskik ödəmə aşkarlanıb - DSMF
Qaxda cüyür ovlayan şəxs saxlanılıb (FOTO)
Vətən Müharibəsində Azərbaycan xalqının Zəfərinə həsr olunmuş “zefer.az” saytının təqdimatı keçirilib (FOTO)
Rumıniyada ictimai nəqliyyat əməkdaşları tətil keçirir
İşsizlikdən sığorta ödənişi ilə bağlı qaydalar yumşaldılıb
Yaxın zamanda pensiyanın yenidən hesablanması təyinatı rəsmiləşəcək - DSMF
SOCAR Avropaya nəql olunan qazın həcmini açıqladı
Azərbaycan yeni strateji inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub - PA rəsmisi
Azərbaycanın prioritetlərini dəstəkləyirik - Britaniya səfiri
Onlayn BirKart sifariş et, 22 AZN qazan
Gəncə avtomobil zavodu İB-də traktor istehsalı 2 dəfə artıb
Polis nişanlısının qollarını sındıran şəxsi axtarır
Sahibkarlıq sahəsində daha 1 il yoxlamalar aparılmayacaq
Avropada qazın qiyməti il ərzində altı dəfə artıb
Vikipediyanın ingilis dilində 20 Yanvar şəhidlərinin siyahısı yaradılıb
Əmək müqavilələrinin sayı artıb - Mikayıl Cabbarov
Tərtərdə müştərilərə qəlyan təklif edən kafenin icarədarı cərimələnib
Mal-qara oğruları saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Azərbaycan nefti bahalaşır
"Barselona" Dembeleni icarəyə verir
Bərdədə polis əməkdaşına xəsarət yetirilib
Azərbaycanda 4 günlük iş rejimi tətbiq edilə bilər?
İrandan Azərbaycana 22 kiloqramdan artıq narkotik keçirilməsinin qarşısı alınıb (FOTO)
COVID-19 xəstələri ilə işin təşkili mövzusunda vebinar keçiriləcək
Respublika yollarında vəziyyət açıqlanıb
Qarlı hava rayonlara hərəkət edən avtobus reyslərinə necə təsir edib?
Ceyranbatan sakini cərəyan vurması nəticəsində ölüb
Azad edilmiş ərazilərə yalnız 18 yaşdan yuxarı Azərbaycan vətəndaşları səfər edə bilər - Nazirlik
Bakıda uşağın ayağı eskalatorun pilləkənləri arasında qalıb (FOTO/VİDEO)
Kəlbəcərdə yeni hərbi obyektlər istifadəyə verilib (FOTO/VİDEO)
Bakıda sərnişin avtobusu ilə TIR toqquşub, xəsarət alan var (FOTO)
Salyanda avtoxuliqan saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
Qanunsuz ov edən şəxslər cəzalandırılıb
Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Bakıda yük avtomobili yanıb
Sumqayıtda iki minik avtomobili toqquşub
Bakıda məcburi köçkünlərin yaşadığı tikililər yanıb
"Netflix" abunəçilərinin sayı ilin sonunda gözləniləndən aşağı olub
Tovuzda ikimərtəbəli ev yanıb
2022-ci ili Qarabağa sərmayələr ili adlandırmaq olar - Mövlan Paşayev (Müsahibə) (FOTO/VİDEO)
Türkiyədə ötən sutka koronavirusa 70 mindən artıq yoluxma qeydə alınıb
"Twitter"in işində qüsurlar yaranıb
Afrikada 2,8 milyon doza peyvənd yararsız hala gəlib
20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi Strasburqda anılıb (FOTO)
BMT Holokostun inkarını pisləyib
Avstriyada koronavirusa qarşı vaksinasiya məcburi edilib
Türkiyə ilə Salvador arasında əməkdaşlıq üzrə bir sıra razılaşmalar imzalanıb
İngiltərə Liqa Kubokunun ikinci finalçısı müəyyələşib
Ötən gün koronavirusa 3,7 milyondan artıq yoluxma halı qeydə alınıb - ÜST
Türkiyə Ermənistanla danışıqların Yerevan və ya Ankarada keçirilməsini istəyir
Yunan-Roma güləşi üzrə Dünya Kuboku Bakıda keçiriləcək (FOTO)
Ceyhun Bayramov Vyanada 20 yanvar faciəsinə həsr olunmuş tədbirdə iştirak edib (FOTO)
Azərbaycanda avtomobil benzininin istehsalı artıb
Avropada qazın qiyməti min kubmetr üçün 900 dolları keçib
Bakıda mənzildən qadın meyiti tapılıb
Ceyhun Bayramov OPEC-in baş katibi ilə görüşüb (FOTO)
Ceyhun Bayramov avstriyalı nazirlə ikitərəfli əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edib
Tehran Rusiya qazının Azərbaycandan İranın cənubuna svop tədarükünü təklif edib
Türkiyə və İsrail XİN rəhbərləri arasında telefon danışığı olub
Özbəkistanda 5 yaşdan yuxarı uşaqların peyvənd olunmasına icazə verildi
Azərbaycanda mobil operatorların illik gəlirləri açıqlanıb
Ankara Putin-Zelenski görüşünə ev sahibliyi etmək niyyətindədir - Ərdoğan
Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binasında yanğın olub
Mustafa Şentop 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini yad edib
Türkiyə ordusu 4 il ərzində 6 mindən çox terrorçunu zərərsizləşdirib
Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında 20 Yanvar faciəsinin 32-ci ildönümü ilə əlaqədar silsilə tədbirlər keçirilib (FOTO)
Beynəlxalq Enerji Agentliyi Azərbaycanda neft hasilatının artımını proqnozlaşdırır
ABŞ Maliyyə Nazirliyi Rusiya ilə əlaqəli 4 ukraynalıya qarşı sanksiyalar tətbiq edib
ADPU kollektivi 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini yad edib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev Fransa Prezidenti Kabinetinin müşavirini və Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsini qəbul edib (VİDEO) (YENİLƏNİB)
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 186 nəfər COVID-19-a yoluxub, 14 nəfər vəfat edib
Gənclər təşkilatlarının nümayəndələri Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər (FOTO)
Can Azərbaycanın müstəqilliyi üçün həyatlarını fəda edən qardaşlarımızı rəhmətlə anıram - Fuat Oktay
Acunun İngiltərədə klub aldığı rəsmiləşdi
Saatlıda ərzaq mağazası yanıb
Ukraynada 20 Yanvar faciəsinin 32-ci ildönümü münasibətilə fotosərgi açılıb (FOTO/VİDEO)
MDU-nun Tələbə Gənclər Təşkilatı 20 Yanvar faciəsinin 32-ci il dönümünə həsr edilmiş tədbir keçirib (FOTO)
AHİK-in rəhbərliyi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib (FOTO)
Sovet rəhbərliyinin Azərbaycan xalqına qarşı dəhşətli cinayəti - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (VİDEO)
Azərbaycan OPEC+ sazişi üzrə öhdəliyi 189 faiz yerinə yetirib
MDU-da 20 Yanvar faciəsinin 32-ci ildönümünə həsr edilmiş sərgi-stend hazırlanıb
Türkiyə Mərkəzi Bankı uçot dərəcəsini açıqlayıb
Gəncədə 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb (FOTO)
Bakıda tapança satmaq istəyən şəxs saxlanılıb
Azərbaycanın əsas magistrallarının bəzi hissələri buz bağlayıb - AAYDA
Azərbaycan Ordusunda 20 Yanvarla bağlı silsilə tədbirlər keçirilib (FOTO/VİDEO)
Şamaxı - Dəmirçi avtomobil yolunun bəzi hissələri buz bağlayıb (VİDEO)
Ata və oğul dəmir yolundan oğurluq edərkən saxlanılıblar (FOTO)
Ağdamda Şəhidlər Xiyabanı ziyarət olunub (VİDEO)
Şuşada 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb (VİDEO)
Qanunsuz hərbi forma geyinənlər 500 manat cərimə oluna bilər (VİDEO)
İranda daha 20 nəfər koronavirusdan ölüb
Ombudsman Aparatının kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib
Qaxda avtomobillər toqquşub, ölən və yaralanan var
Ötən il 8800-dən çox ahıl və əlil şəxsə evində sosial-məişət xidmətləri göstərilib
Azərbaycanın məhsul idxal etdiyi əsas ölkələr açıqlanıb
Bütün xəbərlər