Hindistan İranı ehtiyatla əldə saxlayaraq, ABŞ-a yaxınlaşır - Trend News-un icmalçısı

Hindistan İranı ehtiyatla əldə saxlayaraq, ABŞ-a yaxınlaşır - Trend News-un icmalçısı

Trend -un Fars redaksiyasının rəhbəri Dalğa Xatınoğlu

Hindistanın, bir tərəfdən, ildə 5 faiz enerji tələbatı artdığı üçün İrandan sutkada 350 min barel neft idxal etdiyini və İranla 13 milyard dollarlıq maliyyə dövriyyəsini (bu rəqəmin 10 milyard dolları energetika sahəsinə aiddir), digər tərəfdən İsrail ilə hərbi müqavilələrini, ABŞ-la nüvə sahəsində geniş sazişlərini nəzərə alsaq, açıq şəkildə bu ölkələrdən (İran və ABŞ-İsrail) hansının tərəfini tutacağını müəyyən etmək olmur. Lakin rəsmi Dehlinin son beş ildə atdığı addımlar göstərir ki, bu ölkə çox ehtiyatla İranı əldə saxlayaraq, ABŞ-a yaxınlaşmaqdadır.

İranın Xarici İşlər Nazirliyinin tədqiqat mərkəzinin sədr müavini Məhəmməd Bağır Xürrəmşad fevralın 22-də İLNA agentliyinə bildirib ki, İran əvvəllər nüvə proqramı ilə bağlı Hindistanın mənfi mövqe tutacağına inanmırdı. "Lakin artıq rəsmi Dehlinin Tehrana qarşı mənfi mövqe tutduğunu düşünürük", - Xürrəmşad deyib.

Hindistan MAQATE Hakimlər Şurasının üzvu olaraq, indiyədək bu Şuranın İrana qarşı hər iki qətnaməsinə (İranın əleyhinə) səs verib.

Bu həftə MAQATE-nin yaponiyalı yeni baş katibi Yukiya Amano İranın nüvə proqramı ilə bağlı birinci məruzəsini hazırlayıb. Həmişəki kimi, məruzə rəsmən MAQATE-nin saytında nəşr olunmadan müəyyən kanallar vasitəsilə Qərb medialarında yayılıb.

Amanonun fevralın 20-də yayılan məruzəsində ilk dəfə olaraq İranın nüvə başlığı yaratmağa cəhd etməsi ehtimalı qeyd olunub və sabiq baş katib Məhəmməd əl-Baradeyinin məruzələrindən fərqli olaraq, məruzədə konkret şəkildə İranın nüvə proqramından yaranan narahatlıqlar öz əksini tapıb. Yaxın gələcəkdə bu məruzə MAQATE Hakimlər Şurasının 35 üzvü arasında müzakirəyə çıxarılacaq.

Hindistan indiyədək MAQATE HŞ-nin İranın nüvə proqramı ilə bağlı hər iki qətnaməsinə (2006-ci ilin may ayı və 2009-cu ilin noyabr ayında təsdiq olunan qətnamələr) səs verib. Bundan əlavə, Hindistan İrana qarşı sanksiyalarda müəyyən qədər iştirak edib. Belə ki, Hindistanın İndian Oil şirkətinin İranın Cənub Pars layihəsinin 12-ci fazasında və LNG layihəsində aktiv iştirak etməyə çalışmasına baxmayaraq, bu ölkənin Reliance şirkəti 2009-cu ilin may ayından daxili benzin tələbatının 40 faizini xaricdən idxal edən İrana benzin satışını dayandırıb. İran Hindistanın digər şirkətləri ONGC və Hinduja ilə 35 trilyon kubfut qaz ehtiyatına malik olan 12-ci fazanın 40 faiz səhmini satmağı (9,7 milyard dollar məbləğində) müzakirə edir, həmçinin LNG istehsalı layihəsinin 20 faizində iştirak etmək şərti ilə ildə 6 milyon ton qazı Hindistana satmağı təklif edib.

Digər tərəfdən, Hindistan Çin və İrana qarşı ABŞ üçün xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. 2009-cu ilin iyun ayında ABŞ dövlət katibi Hillari Klinton Hindistan səfərində Baş nazir Manmohan Sinq ilə görüşündə bildirib ki, hazırda Hindistan ABŞ-ın xairici siyasətində əsas prioritetdir. İki ölkənin ticari dövriyyəsinin illik həcmi 43 milyard dollar təşkil edir və 2007-ci ildə ABŞ rəsmi Dehli ilə nüvə proqramı üzrə geniş müqavilələr bağlayıb. Hazırda Hindistanın "enerji səbətində" nüvə elektrik enerjisi 1 faiz təşkil edir. 2004-cü illə müqayisədə ABŞ və Hindistanın maliyyə dövriyyəsi 25 faiz artıb. Bundan əlavə, hazırda 9000 hind tələbə ABŞ universitetlərində təhsil alır.

Hindistan ABŞ-ın təzyiqləri səbəbindən 2007-ci ildə Sülh kəmərindən imtina edib. Bu kəmər vasitəsilə İran qazı Pakistan və Hindistana nəql olunmalıydı.

Digər tərəfdən, İsrail Hindistana silah satışı baxımından ikinci yeri tutur və bu ölkələr arasında raket, müdafiə sistemləri, yüksək hərbi texnika və hərbi personalın təlimi üçün geniş əməkdaşlıq var.

Hindistan 2007-ci ilin sonunda İsrailin 300 kq-lıq TechSAR casusluq peykini kosmosa göndərdi və bu, İranın sərt etirazına səbəb oldu. Bundan əvvəl İsrail Üfüq-1 peykini orbitdə yerləşdirmişdi, lakin TechSAR daha güclü radarlara malikdir, gecə və dumanlı havada da casusluq imkanları var. Bu isə kosmos bazarına yeni daxil olmuş Hindistana imkan yaradır ki, Çin, Ukrayna, Avropa və ABŞ-la rəqabətdə 2,4 milyardlıq bazarda kosmosa peyk göndərmək sahəsində öz yerini tutsun.

Hər halda, Hindistan indiyədək İranın nüvə proqramı ilə bağlı açıq şəkildə sərt mövqe bildirməyib.

İran dünyada neft istehsalının həcminə görə dördüncü ölkədir və hazırda sutkada 2,5 milyon barel neft xaricə satır - 480 min barel Çinə, 350 min barel Hindistana, qalanını isə Yaponiya və digər ölkələrə ixrac edir.

İran yalnız energetika sahəsində deyil, həmçinin təhlükəsizlik baxımından da Hindistan üçün əhəmiyyətlidir. Hindistanın İranın cənubunda yerləşən Abbas limanında konsulluğu var və bu konsulluq vasitəsilə Hörmuz boğazına nəzarət edir. Dünyanın neftə olan tələbatının 60 faizi bu boğaz vasitəsilə nəql olunur. Digər tərəfdən son 60 ildə Pakistan və Hindistan arasında üç dəfə müharibə olub. Rəsmi Dehlinin İranın Pakistanla sərhəd olan Bəluçistan əyalətində konsulluğu var. Bu konsulluğun Pakistana qərbdən nəzarət etmək üçün mühüm rolu var. Hazırda iki ölkənin Kəşmir əyaləti üzərində ərazi iddiaları var.

Bundan əlavə, Pakistan-İran arasında olan normal münasibətləri nəzərə alsaq, Hindistan Kəşmirin statusu məsələsində beynəlxalq səviyyədə İranın dəstəyinə ehtiyac duyur.

Bu faktlara görə, Hindistan İranla müdafiə məsələləri üzrə 2001-ci ildə saziş imzalayıb. İki ölkə 2003-cü ildə İranın cənub sularında (ABŞ-ın İraqa hücumu ərəfəsində), və 2006-cı ildə (ABŞ Prezidenti Buşun Pakistan, Hindistan və Əfqanıstana səfəri ərəfəsində) müştərək hərbi təlimlər keçirib.

Hindistan və İran arasında 1950-ci ildə Hindistanın müstəqil olmasından az sonra "Əbədi sülh və dostluq müqaviləsi" bağlanıb. Buna baxmayaraq, iki ölkə son 60 ildə qeyri-sabit əlaqələrə malik olub.

Məhəmməd Rza Şahın hakimiyyəti dövründə İran Pakistanla birlikdə SENTO müdafiə müqaviləsinə üzv olub və 1965-1971-ci illərdə Pakistan-Hindistan müharibəsində rəsmi İslamabada silah yardımı edib.

İran İslam İnqilabından sonra ilk dəfə Hindistanın Baş naziri Narasimha Rao 1993-cü ildə İrana səfər edib. 1995-ci ildə isə İran Prezidenti Əkbər Haşimi Rəfsəncani Hindistana səfər edib.

2001-ci ildə isə Prezident Məhəmməd Xatəmi və Baş nazir Vaçpayi arasında "Müdafiə üzrə əməkdaşlıq" müqaviləsi bağlanıb.

Belə bir "fırtınalı tarixi əlaqələri" nəzərə alsaq, Hindistanın İranı qəti şəkildə müdafiə edəcəyi inanılmazdır.

YUNİSEF uşaqları qorumaq çağırışı ilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı bəyanat verib
YUNİSEF uşaqları qorumaq çağırışı ilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı bəyanat verib
Ermənistan terroru nəticəsində Bərdədə öldürülən şəxslərin adları açıqlanıb - SİYAHI
Ermənistan terroru nəticəsində Bərdədə öldürülən şəxslərin adları açıqlanıb - SİYAHI
Döyüş meydanından qaçan düşmən qüvvələri məhv edilib (VİDEO)
Döyüş meydanından qaçan düşmən qüvvələri məhv edilib (VİDEO)
Loading Bars
Xəbər lenti
Meksikada itkin düşmüş 59 nəfərin cəsədləri ilə gizli məzarlıq aşkar olunub
Fransada 30 oktyabrdan yenidən özünətəcrid rekimi tətbiq olunacaq
Moskvada koronavirusdan daha 66 nəfər ölüb
ABŞ-ın Luiziana ştatı sahillərində "Zeta" qasırğası baş verib
Ceyhun Bayramovun Avropa İttifaqının xarici və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi ilə telefon danışığı olub
Vyetnamda 7 nəfər torpaq sürüşmələrin qurbanı olub
İtaliyada sutkada koronavirusla yoluxma hallarında rekord artım qeydə alınıb
YUNİSEF uşaqları qorumaq çağırışı ilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı bəyanat verib
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan üçün nə əxlaq normaları var, nə şərəf, nə ləyaqət
Prezident İlham Əliyev Türkiyəni Cümhuriyyət Bayramı münasibətilə təbrik edib (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: İnternetdə nümayiş etdirdiyimiz kadrlar əslində, baş verənlərlə müqayisədə çox cüzi hissədir
Azərbaycan Prezidenti: Paşinyanın pakistanlı, türkiyəli xüsusi təyinatlılar barəsində dedikləri növbəti sərsəmlikdir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın nə qədər xoşuna gəlməsə də, Türkiyə artıq nizamlamaya cəlb olunub
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan rəhbərliyinin qeyri-adekvatlığını nəzərə alsaq, indi həmin görüşlərin nə dərəcədə səmərəli olacağını bilmirəm
Prezident İlham Əliyevdən Ermənistana cavab çağırışı: Dağlıq Qarabağın müstəqilliyini tanıyın
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 319 mini keçib
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın beynəlxalq miqyasda tanınmış ərazilərində heç vaxt heç bir referendum olmayacaq
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə ilə Rusiyanın yaxınlaşması regional təhlükəsizliyin mühüm amilidir
Azərbaycan Prezidenti: Əgər kimsə ermənilər üçün ikinci dövlət yaratmaq istəyirsə, qoy, öz ərazisinin bir hissəsində yaratsın
Prezident İlham Əliyev Ermənistanın müdafiə naziri haqqında: Necə olub ki, belə alçaldıcı məğlubiyyətdən sonra o, indiyə qədər istefa verməyib
Azərbaycan Prezidenti: İraqa tətbiq olunan sanksiyalardan hətta biri Ermənistana tətbiq edilsəydi, münaqişə çoxdan həll edilərdi
Azərbaycan Prezidenti: Bu gün baş verənlər Paşinyanın düşünülməmiş və təhlükəli fəaliyyətinin nəticələridir
Prezident İlham Əliyev: Minsk qrupunun həmsədrlərinin Ermənistana təzyiq göstərməsinin mümkün olmaması çoxlu suallar doğurur
Prezident İlham Əliyev: Əgər biz razılığa gəlsək erməni qoşunları Kəlbəcər və Laçın rayonlarından, habelə Ağdam rayonunun bir hissəsindən dərhal çıxarılmalıdır
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan vasitəçilərə bir söz deyir, özləri isə tamam başqa iş görürlər
Prezident İlham Əliyev: Hər bir insan həyatı dəyərlidir, bizim itkilərimiz minimaldır
Prezident İlham Əliyev: Erməni tərəfinin itkisi 5 mindən çox ola bilər
Ceyhun Bayramov və İsveçrə Xarici İşlər Departamentinin rəhbəri arasında telefon danışığı baş tutub
Bərdənin vurulma anı (VİDEO)
Ermənistan terroru nəticəsində Bərdədə öldürülən şəxslərin adları açıqlanıb - SİYAHI
Onlar elə bilirlər ki, bizi qorxudacaqlar, amma... - Erməni raketinin yaraladığı Bərdə sakinləri danışır (FOTO)
Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində həlak olan şəxslərin adları açıqlandı
İran ilk günlərdən Azərbaycanın ərazilərinin işğal olunmasına müxalif olub - İran XİN müavini
Prezident İlham Əliyev: İran-Azərbaycan əlaqələri son illər ərzində çox sürətlə inkişaf edib
Münaqişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmalıdır - Seyid Abbas Əraqçi (ÖZƏL)
Prezident İlham Əliyev: Əgər Ermənistan öz xoşu ilə işğal edilmiş qalan torpaqlardan çıxmasa, onları oradan da qovacağıq
Ceyhun Bayramovun Böyük Britaniyanın Dövlət Naziri ilə telefon danışığı olub
İran günahsız insanların öldürülməsini və şəhərlərin atəşə tutulmasını qəbuledilməz hesab edir - Əraqçidən ÖZƏL açıqlama
Döyüş meydanından qaçan düşmən qüvvələri məhv edilib (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev İran Prezidentinin xüsusi nümayəndəsinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib (FOTO)
FHN-in rəhbər heyəti hazırda Bərdə rayonundadır (FOTO)
Azərbaycan artilleriyaçıları düşməni belə məhv edir (VİDEO)
Ermənistan mülki insanlara qarşı növbəti dəfə terror akı törətməklə beynəlxalq hüququ kobud şəkildə pozdu - Ombudsman
Azercell Bərdəlilərin yanındadır!
Ermənistanın Bərdəyə raket atəşi nəticəsində yaralananların vəziyyəti ağırdır - Xəstəxana direktoru
Dinc əhalini atəşə tutan düşmənin canlı qüvvəsi sərrast atəşlə məhv edilib (VİDEO)
Düşmən bilməlidir ki, heç bir təxribat zəfər yolumuza mane ola bilməz - Anar Eyvazov
Pakistan Milli Assambleyası Ermənistan təcavüzünü pisləyən qətnamə qəbul edib
Ceyhun Bayramov ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə telefonla danışıb (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Bu cür vəhşicəsinə hücumlar onu göstərir ki, ermənilərin qəddarlığının həddi yoxdur (FOTO)
Bölmələrimiz şəhər və rayonlarımıza atəş açan düşməni məhv edib (VİDEO)
Türkiyədə general Polad Həşimov adına park açılıb (FOTO)
Ədliyyə Nazirliyi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər ünvanlayıb
Ceyhun Bayramov və ABŞ Dövlət katibinin müavini arasında telefon danışığı olub
Dövlət Komitəsi Azərbaycan diasporuna və dost xalqların diaspor nümayəndələrinə müraciət edib
İşğal etdiyi ərazilərdən çıxmamaq üçün hər yola əl atan Ermənistan rəhbərliyi ağıl və vicdanını itirmiş bir şəkildə hərəkət edir - Türkiyə XİN
Ermənistan Azərbaycanın dinc sakinlərinin ölümünə görə məsuliyyət daşıyır - Türkiyə Prezident Administrasiyası
Fransa prezidenti Emmanuel Makronun erməni kökləri - Elxan Ələsgərovun araşdırması
İran Azərbaycana hərtərəfli şəkildə dəstək verməlidir - İranlı deputat
Ombudsmanın MPQ üzvləri tərəfindən Gəncə şəhər Uşaq Evinə başçəkmə həyata keçirilib (FOTO)
İşğal altında olan meşələrimiz barədə məlumatlar yox dərəcəsindədir - Botanika İnstitutu
Bakı Beynəlxalq Enerji Xartiyası Forumu başa çatıb (FOTO)
Düşmən belə məhv edilir - Azərbaycan Ordusu tarix yazmağa davam edir (VİDEO)
KOBİA-nın tərəfdaşlığı ilə Sosial Sahibkarların Beynəlxalq Forumu keçirilib
Pakistan səfiri ermənilərin Bərdədə törətdiyi terror əməlini pislədi
Tanınmış alimlər Dillər Universitetinə yazırlar: Dualarımız sizinlədir, Qarabağ Azərbaycandır
Ermənistanın vəhşi əməlləri barədə susmaq cinayətkarları növbəti vəhşiliklərə təhrik etməyə bərabərdir - XİN-in bəyanatı
Müvəkkil İsrailin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfirini qəbul edib (FOTO)
Oktyabrın 29-da manatın dollara qarşı məzənnəsi
Bərdədə ölən və yaralananlar arasında uşaqlar da var - Baş həkim
MDU rektoru "Əsgərə məktub" layihəsinə qoşulub (FOTO)
Giriş-çıxışın dayandırıldığı şəhər və rayonların sayı artırıldı
Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi uzadıldı
Ermənistan ordusu atəşkəs razılaşmalarını pozmaqla mülki şəxslərin soyqırımına davam edir - TMMN
İran Bərdəyə hücumu kəskin şəkildə pislədi
Bərdəyə hücum bir daha Ermənistanın terrorçu mahiyyətini təsdiq edir - Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi
26 iaşə obyektində koronavirusla bağlı qaydalara əməl olunmadığı aşkarlandı
Cinayətkar Ermənistan rəhbərliyi mülki əhalimizə qarşı terrorun cavabını ağır ödəyəcək - Deputat
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan, Füzuli, Cəbrayıl və Qubadlının bir neçə kəndi işğaldan azad edildi
TİKA Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş rayonlarında KOB sektorunun inkişafında və məşğulluğun artırılmasında maraqlıdır
Söz azadlığından danışan Fransada erməni lobbisinin bu azadlığı boğması qəbuledilməzdir - Politoloq
Prezident İlham Əliyev: Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq
Ermənilər Tərtəri yenidən qrad atəşinə tutub
Azərbaycanda son sutkada 988 nəfər COVID-19-a yoluxub, 340 nəfər sağalıb, 11 nəfər vəfat edib
Daxili Qoşunların hərbi qulluqçuları Bərdəyə göndərildi - DİN
“Həkimlərimizi tanıyın!” - həkim-dermatoveneroloq Dr. Sevinc Kərimova
Bərdədə ölənlər arasında FHN-in əməkdaşı da var
Bərdədə ölənlərin sayı 21 oldu, 70 yaralı var (ƏLAVƏ OLUNUB) (FOTO)
Düşmən Zəngilanda diversiyaya cəhd etdi, hamısı məhv edildi (VİDEO)
Astarada evini tərk edən COVİD-19 xəstəsi mağazada saxlanıldı
Bərdənin qisası alınır: Erməni hərbçiləri belə məhv edilir (VİDEO)
Mərkəzi Gömrük Hospitalında Patomorfoloji diaqnostika şöbəsi yaradılıb
Düşmən Tərtər rayonunun ərazisini yenidən atəşə tutub
Azərbaycan "Facebook" şirkətinə müraciət edib
Gəncədə koronavirusla bağlı qərargah maarifləndirmə tədbirlərini davam etdirir
Tibb işçilərini Dağlıq Qarabağda zorakılıqdan qorumaq vacibdir - ÜST
İranda sutka ərzində koronavirusdan 415 nəfər dünyasını dəyişib
Bərdədə ölənlərin hər biri günahsız insanlardır - Hikmət Hacıyev
Bərdədə erməni terroru törədilən ərazidə son vəziyyət - VİDEO
Bərdədə erməni terroru olan ərazidə xilasetmə işləri davam etdirilir - FHN
Bütün xəbərlər