Hazırki vəziyyətdə Azərbaycan uğrunda "döyüş" qaçılmazdır – azərbaycanlı ekspert

Hazırki vəziyyətdə Azərbaycan uğrunda "döyüş" qaçılmazdır – azərbaycanlı ekspert

Azərbaycan, Bakı, 29 oktyabr/ Trend /  

Trend -un Azərbaycanın Sosial Layihələr Fondunun prezidenti Rəşad Rzaquliyevlə müsahibəsi

  - Son vaxtlar Ermənistan - Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məsələsində bəzi aparıcı dövlətlərin vasitəçilik fəaliyyətinin canlanmasının şahidi oluruq. Baş verənlərin belə mənzərəsi nə ilə bağlıdır?

- Düşünürəm ki, baş verənlər gürcü - osetin və müvafiq olaraq, Rusiya - Gürcüstan münaqişəsi nəticəsində aparıcı geosiyası mərkəzlərin region üzrə, bir növ, etibar sazişinin qüvvədən düşməsi ilə birbaşa bağlıdır.

Avropa İttifaqı ilə birlikdə Birləşmiş Ştatlar da, Rusiya Federasiyası da regionu strateji baxımdan vacib geosiyası və geoiqtisadi plasdarm kimi nəzərdən keçirərək, vəziyyətdən öz təsirlərini gücləndirmək və Cənubi Qafqazdakı rəqiblərini sıxışdırmaq üçün istifadə edəcəklər. Gürcüstan xarici siyasət oriyentirlərini müəyyənləşdirib, Ermənistan da həmçinin. Başlıca regional oyunçu - Azərbaycan "geosiyasi plüralizm" kursu kontekstində balanslaşdırılmış siyasət aparır. Hazırki vəziyyətdə Azərbaycan uğrunda "döyüş" qaçılmaz olub.

Vasitəçilik fəaliyyətində iştirak edən tərəflərin hamısı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması prinsipinə sadiqliklərini  təsadüfən bəyan etməyiblər. Bu gün problem qəti şəkildə millətin öz müqəddəratını müəyyən etməsi hüququ müstəvisindən iki dövlət arasında ərazi mübahisəsi kateqoriyasına keçib. Bir müddət əvvəl - cari ilin martın 14- də BMT Baş Assambleyasının Qarabağın dağlıq hissəsinin  məxsusluğu üzrə Qətnaməsinin qəbulu zamanı ATƏT-in Minsk Qrupuna həmsədrlik edən ölkələr - ABŞ da, Rusiya da, Fransa da hamılıqla Azərbaycanın bu hüququna etiraz ediblər.

- Şayiə və gümanlar çox olsa da, müxtəlif tərəflərin münaqişənin həlli formatı üzrə təklifləri haqqında məlumat azdır. Sizin rəyinizcə, bu gün Rusiya və ABŞ hansı təklifləri irəli sürə bilər?

- Hazırki vəziyyətdə yalnız Ermənistan - Azərbaycan münaqişəsinin həllinin bu və ya digər ölkəyə hansı formatda əlverişli olduğunu güman etmək olar.

Erməni silahlı qüvvələrinin Qarabağın dağlıq hissəsi ətrafında "bufer zonası"  qismində işğal etdikləri Azərbaycanın yeddi rayonunun qaytarılması, bütün vasitəçilər tərəfindən birmənalı olaraq münaqişənin həllinin birinci mərhələsi kimi nəzərdən keçirilir.

Dağlıq Qarabağ və Laçın dəhlizinin statusuna gəldikdə isə, sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsi və sair formatlar - burada variantlar müxtəlifdir.

- Bu halda Rusiya hansı məqsədləri güdür və onların təkliflərinin konteksti necə ola bilər?

- Rusiyanın bundan irəli gələn bütün nəticələrlə regionda Azərbaycan və Ermənistanın istinad bazası əlaqəsinə ehtiyacı var. Belə əlaqə baş tutmazsa, Rusiyanın regiondan sıxışdırılıb çıxarılması dönməz olacaq.

Rusiyanın təklifinə gəldikdə isə... 2003-cü ildən Moskva "Kozak Memorandumu" kimi göstərilmiş Dnestryanıdakı münaqişənin qəti həlli üzrə ideyalar paketini təbliğ edir. Bu, Moldova və Dnestryanının vahid federativ dövlətdə birləşməsi formatıdır.  Moldovanın ərazi bütövlüyü 100 faiz təmin edilir. Amma...

Bununla yanaşı, unitar dövlət quruluşu sisteminin federativ sistemlə əvəzlənməsi kontekstində dövlətin Konstitusiyası dəyişdirilir. Bu zaman ölkənin tam demilitarizasiyası qeyd edilir və neytrallıq statusu təsbit olunur. Bununla yanaşı, Dnestryanı Moldova Respublikası və Qaqauzıstan muxtar dövləti öz Konstitusiyaları, qanunverici və icraedici sturkturları, müstəqil büdcələri və muxtar vergi sistemləri ilə Federasiya Subyektləri olurlar.

"Kozak planı" indiyədək realizə edilməyib. Planda Moldova rəhbərliyinin qəbul etmədiyi bir sıra məqamlar var. Lakin Rusiyanın belə problemlərin həllinə yanaşma formatı aydındır. Görünür, belə bir şey Azərbaycana təklif ediləcək və ya artıq təklif edilib. Təbii ki, Azərbaycan Moldova deyil və Rusiyanın rəsmi Bakıya təklifləri bizim üçün daha yumşaq və daha rahat olacaq. Lakin şübhə etmirəm ki, təkliflərin əsası analoji olacaq. Bu işdə illüziyalar artıqdır - problemi həll edərkən Rusiya Ermənistanla dostluğunu itirə bilməz. Əks halda, nəticə çəkilən zəhmətə dəyməz.

İstənilən halda, aydındır ki, Rusiyadakı erməni lobbisi maliyyə vasitəsilə tutduqları siyasətçi və ekspertlərin əliylə, daha doğrusu, dilləri ilə prezident Dmitri Medvedyevin Qarabağ məsələsinin həlli üzrə təşəbbüsünün pozulması istiqamətində fəal siyasət aparırlar. Rusiya "Zatulinçiliyinin" fəallaşması, Rusiyanın bir sıra internet -resurslarında Qarabağın dağlıq hissəsinin dövlət mənsubiyyətinin müəyyən edilməsində "səhv" faktları bunun bariz təsdiqidir.

- O zaman, sizin rəyinizcə, Birləşmiş Ştatların maraqları necədir?

- ABŞ üçün Cənubi Qafqaz plasdarmının ələ keçirilməsi perspektiv ümidlər üçün çox vacibdir. Amerikalılara Rusiyaya qarşı Azərbaycan - Gürcüstan bağlılığı lazımdır. Bu baş verərsə, Atlantik sahillərindən gələnlər regionda  uzun müddətə möhkəmlənəcəklər.

Maraqlar aydındır - İran və onun karbohidrogen ehtiyatları, Mərkəzi Asiya regionuna çıxış perspektivi ilə Xəzərə çıxış, Rusiyanın cənub dənizlərinə çıxışının bağlanılması, Rusiya ərazini ötüb keçən enerji magistrallarının formalaşdırılması və s. Ümumilikdə - Rusiyanın maraqlarının regiondan sıxışdırılıb çıxarılması üzrə tam komplekt.

Mənim rəyimcə, Amerikanın varinatı daha çox ərazi mübadiləsi formatına söykənir. Hələ 1992-ci ildə Amerikanın prezident böyük Corc Buşun administrasiyasının dəstəklədiyi "Qobl planı" (plan 1996 -cı ildə bir qədər təkmilləşdirilib) yaranmışdı. Mənə məlum olduğuna görə, bu rakursda amerikalılar üçün "Meqri dəhlizi"nin formalaşdırılması son dərəcə vacibdir.

Meqrinin Laçına dəyişdirilməsi, bununla eyni zamanda, Naxçıvanın Ermənistan tərəfindən blokadasının aradan qaldırılması və azərbaycanlıların Qarabağı blokadaya almasının istisna edilməsi - bu variant sərhədlər dəyişdirilmədən beynəlxalq nəzarət altında nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması formatında da həyata keçirilə bilər.

İstənilən halda, amerikalılar vəziyyəti Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin təmin edilməsi kontekstində  nəzərdə keçirilirsələr də, Ermənistanın şəxsi koordinat sistemi sahəsinə köçürülməsi üçün maksimum səy göstərəcəklər. Düşünürəm ki, Ermənistanın hazırki rəhbərliyi ilə çətin münasibətlərdə olan ABŞ - ın erməni diasporu bu işdə xüsusilə fəal olacaq.

- Cənubi Qafqaz "geosiyasi cəbhəsində" kim qələbə qazanacaq?

- Ümid edirəm ki, Azərbaycan. Qarabağ problemi Azərbaycan dövlətçiliyinin astana problemidir. Və onun həlli ölkənin milli - dövlətçilik inkişafına güclü stimul verəcək.

Müəlliflə əlaqə saxlamaq üçün elektron ünvan: [email protected]

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası aviaşirkətlərin itkiləri barədə
Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası aviaşirkətlərin itkiləri barədə
Qarsda logistika mərkəzinin istismara veriləcəyi tarix açıqlanıb
Qarsda logistika mərkəzinin istismara veriləcəyi tarix açıqlanıb
Türkiyəyə səfər edən azərbaycanlıların sayı azalıb
Türkiyəyə səfər edən azərbaycanlıların sayı azalıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Bakıda evdə yanğın olub
Kəlbəcər rayonu bu gün Azərbaycana təhvil verilir
Türkiyə və Rusiya Prezidentləri arasında telefon danışığı olub
Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvləri dünya mədəni irs təşkilatlarına müraciət ünvanlayıb
Azərbaycanın parlaq zəfərini şərtləndirən amillər hansılar oldu? - ŞƏRH
Kəlbəcəri tərk edən ermənilərin "yanmış torpaq" strategiyası AK-nın diqqətindən yayınmadı - "Europe Diplomatic"
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 381 mini keçib
Ermənistan hərbi polisi: Bir çox döyüş iştirakçısı silahlarını təslim etmədi
Prezident İlham Əliyev ilə Vladimir Putin arasında telefon danışığı olub
Ağdamı Qafqazın Dubayına çevirmək olar
Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası aviaşirkətlərin itkiləri barədə
“Vikipediya”nın özbək dili bölməsində Ağdam haqqında məqalə əsaslı redaktə olunub (FOTO)
33 obyektdə sanitariya-gigiyena tələbləri pozulub - Nazirlik
ISESCO-nun Baş direktoru Prezident İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
Ermənilər Kəlbəcərin girişindəki "Xoş gəlmisiniz" lövhəsini söküblər
Pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olması qadağan edilən şəxslərlə bağlı inzibati işlərə baxacaq orqanlar müəyyənləşib
Publik hüquqi şəxsin təsisçisinin səlahiyyətləri artırılıb
Xalq artisti Əjdər Həmidov vəfat edib
Valideynlərini itirmiş uşaqların təhsil haqqını onlar övladlığa götürüldükdə də dövlət ödəyəcək
Gələn il də ölkəmizdə işçi qüvvəsinə olan əsas tələbat yerli əmək ehtiyatları hesabına ödəniləcək
Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilib
“Sosial müavinətlər haqqında” qanuna təklif edilən dəyişikliklər təsdiqləndi
İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilib
Publik hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı onun idarəetmə orqanlarının üzvləri tam tərkibdə təyin edilmədiyi halda da həyata keçiriləcək
Prezidentə yazırlar: Sizin sayənizdə Azərbaycan xalqı tarixə şanlı hərflərlə Qələbə sözünü yazdı
Şuşa şəhərinin havadan videogörüntüsü
Sahibə Qafarova TBMM və AŞPA-nın təşəbbüsü ilə keçirilən beynəlxalq konfransa qatılıb (FOTO)
Azərbaycan üçün qəbulolunan hər bir nəticə Türkiyə üçün də qəbulolunandır - Çavuşoğlu
Məhkəmə İmişlinin keçmiş icra başçısının vəsatətini rədd etdi
Qafqaz ermənilərinə bir neçə söz…
Azərbaycanda 3 646 nəfər COVID-19-a yoluxub, 1 259 nəfər sağalıb, 34 nəfər vəfat edib
Noyabrın 25-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Ermənistanda müdafiə nazirinin daha bir müavini istefa verdi
Bu gün Azərbaycan bütün dünyada tolerantlıq nümunəsidir - Deputat
Bura Çernobıl deyil! Bura Qarabağdır! (VİDEO)
Ermənilərin dəyişdirdiyi tarixi ərazilərimizin adları virtual ensiklopediyada bərpa olunub
Erməni silahlılarının təcavüzü nəticəsində Füzulinin işğal edilməyən hissəsində 11 ev tam dağılıb - KOMİSSİYA
İşğaldan azad olunmuş Ağdamın Abdal və Gülablı kəndləri (VİDEO)
Qarabağda Türkiyə və Rusiya silahlı qüvvələri birgə patrul xidməti həyata keçirəcək - Hulusi Akar
Bərdə - Ağdam dəmir yolu xəttinin tikintisi üçün 5 milyon manat ayrılıb - SƏRƏNCAM
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə Əlaqələndirmə Qərargahı yaradıldı - SƏRƏNCAM
Cəlilabadda koronavirusa yoluxmuş 3 nəfər yaşayış yerini tərk edib
Dağlıq Qarabağla bağlı bütün öhdəliklər icra olunur - Lavrov
Xəzər dənizində zəlzələ olub
53 ictimai iaşə obyektində kobud pozuntular aşkarlanıb (FOTO)
Koronavirusdan sağalmış şəxslər ağır xəstələrə donor ola bilərlər - RƏSMİ
Qubadlı Məşğulluq Mərkəzinin sabiq rəhbərinin məhkəməsi başlayır
Dağlıq Qarabağda tərəflərin maraqları nəzərə alınmaqla tənzimlənmə üçün şərtlər yaranır - Putin
Kiberdələduzlar koronavirus mövzusundan sui-istifadə etməyə davam edir - XƏBƏRDARLIQ
Bitkoinin qiyməti 19 min dolları keçdi
Qaxda karantin rejimi ilə əlaqədar reydlər davam etdirilir (FOTO)
Bakının məşhur bazarı köçürülür (FOTO)
Azərbaycan dili ilə bağlı onlayn tədris və imtahan platforması hazırlanacaq
Azercell-in Mobil Göz Klinikası BMT-nin təşəbbüsü ilə məcburi köçkünlər üçün aksiyada iştirak edib (FOTO)
Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun Vətən müharibəsində iştirak edən hərbi qulluqçularının bir qrupu geri qayıdıb (FOTO)
Ermənistanda istefa verən nazirlərin sayı 6-ya çatdı
Ev almaq istəyənlər üçün sərfəli kredit imkanı
Kişiyə hamilə diaqnozu qoyulması xəbərləri ilə bağlı araşdırma aparılıb - TƏBİB
Şuşa yolunun tikintisi davam edir: Torpaq işləri aparılır (FOTO)
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 880 mini keçdi
Milli Məclisin növbəti iclasının gündəliyi məlum olub
Bakıda abadlaşdırılan növbəti həyət sakinlərin istifadəsinə verilib (FOTO)
İlahiyyat İnstitutunda onlayn ingilis dili kurslarına start verilib (FOTO)
Ermənistanın hərbi təxribatı ilə bağlı sahibkarlıq subyektlərinə dəymiş zərər dəqiqləşdirilir - Orxan Məmmədov
Gürcü ziyalılarının iştirakı ilə Kamal Abdullanın 70 illik yubileyinə həsr olunan dəyirmi masa keçirilib
Ermənilər Ağdamın kəndində əşyalarını çıxartmaq üçün Azərbaycan hərbçilərindən kömək istəyib (VİDEO)
Pandemiya ilə mübarizədə iştirak edən tibb və qeyri-tibb işçilərinə oktyabr üzrə müddətli əlavələr ödənilib
Dağlıq Qarabağın işğalında iştirak etmiş erməni general ölüb
Çin Aya növbəti missiya göndərib - 2 kiloqram süxur gətirəcək
Coğrafi adlar və alınma sözlərin düzgün yazılışı ilə bağlı standartlar hazırlandı
Ermənistan işğal etdiyi ərazilərdə qədim dini və mədəni irsi tamamilə silməyə çalışıb - Dini konfessiyaların birgə bəyanatı
Qarsda logistika mərkəzinin istismara veriləcəyi tarix açıqlanıb
Ağdamın azad olunması noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatın nəticəsidir - Rauf Əliyev
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
İki gündə evini tərk edən 50-dən çox koronavirus xəstəsi məsuliyyətə cəlb olunub
Müharibə vaxtı Paşinyanın deputatları ABŞ-a qaçmaq istəyib
Ağdamın böyük potensialı - TƏHLİL
Evini tərk edən daha bir COVİD-19 xəstəsi barədə cinayət işi başlandı (VİDEO)
“PAŞA Həyat”dan şəhid ailələrinə dəstək
AYİB Gəncə üçün Azərbaycana kredit ayırıb
Azıx mağarasına aid arxeoloji tapıntılar Bakıya gətirildi
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Rusiyada bir gündə koronavirusdan 500-ə yaxın ölüm qeydə alınıb
Eksternat imtahanlarının vaxtı bəlli olub
Şəhid polkovnik Babək Səmidli dəfn olunub (FOTO)
Qarabağ Azərbaycanda iqtisadi artımın yeni drayveri olacaq - Vüsal Qasımlı
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı məlum olub
Polietilen torbalar və plastik stəkanların satışına məhdudiyyət barədə layihə ikinci oxunuşda təsdiqləndi
Təəssüf ki, çox həkimlər süni tənəffüs aparatlarının funksiyalarını yaxşı bilmirlər - TƏBİB
Dövlət qulluqçularının xidməti yeni qaydalarla qiymətləndiriləcək
Azərbaycan nefti bahalaşır
Gəncədə qışa hazırlıq işləri yekunlaşıb (FOTO)
Çində koronavirusa görə 600-dən çox reys təxirə salınıb
Evdə müalicə olunan COVİD xəstələrinin sayı açıqlandı
"Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı haqqında əsasnamə ikinci oxunuşda təsdiq edilib
Dövlət səviyyəsində antibiotiklərin reseptsiz satışına sərt nəzarət olmalıdır - Səhiyyə nazirliyi
Milli Məclisdə həmkarlarımız arasında COVID-19-a yoluxanlar var - Spiker
Milli Məclis yeni orden və medallarla bağlı layihəni ikinci oxunuşda təsdiqlədi
Düşmən Azərbaycan mövqelərini bu ərazidən atəşə tuturdu (FOTO)
Milli Məclisin növbəti iclası başlayıb
Bütün xəbərlər