Əqli Mülkiyyət Agentliyinin şərhi: “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısının erməniləşdirilməsi cəhdlərinin qarşısı alınacaq (VİDEO)

Əqli Mülkiyyət Agentliyinin şərhi: “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısının erməniləşdirilməsi cəhdlərinin qarşısı alınacaq (VİDEO)

Bakı. Vüqar İmanov - Trend:

Üzeyir Hacıbəylinin “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısının erməniləşdirilməsi, habelə Sayat Novanın “Kamança” şeiri ilə eyniləşdirilməsi cəhdlərinin qarşısı beynəlxalq qanunvericiliyə uyğun olaraq alınacaq.

Bunu Əqli Mülkiyyət Agentliyi Trend-in sualına cavab olaraq bildirib.

Agentliyin şərhində qeyd edilir ki, musiqisi görkəmli Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəylinin sözləri Əhməd Cavada məxsus “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısı Rusiyalı müğənni Avraam Russo tərəfindən başqa adla erməni mahnısı kimi ifa olunub və həmin mahnı Ermənistanda “2018-ci ilin mahnısı” adını alıb:

"Avraam Russonun ifa etdiyi bu plagiat mahnı “Youtube” internet portalında sözləri erməni aşığı Sayat Novaya məxsus “Kamança” mahnısı kimi təqdim olunur.

Hələ 2014-cü ildə Türkiyənin Sabah” qəzetində “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısının guya əsərlərinin böyük əksəriyyəti Azərbaycan dilində olan erməni şairi Sayat Novaya aid olması ilə bağlı məlumat yayılmışdı. Müəllif Hüquqları Agentliyi tərəfindən dərhal mahnının musiqisinin Üzeyir Hacıbəyliyə, sözlərinin isə Əhməd Cavada məxsus olmasını sübut edən hüquqi və arxiv materialları əsasında hazırlanmış arayış təsdiqedici materialların surətləri ilə birlikdə 2014-cü il mayın 7-də faksla, sonra isə əlavə materiallarla birlikdə rəsmi məktubla Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyinə göndərilmişdi. Bununla yanası, Agentliyin saytında da məsələyə dair şərh yerləşdirilmiş və KİV-lərdə yayılmışdı".

Qurum bildirir ki, “Çırpınırdı Qara dəniz” şeiri 1914-cü ildə Əhməd Cavad tərəfindən Gəncə şəhərində yazılıb:" Üzeyir Hacıbəyli 1918-ci ildə bu şeirə musiqi bəstələyib və mahnı bir çox tədbirlərdə ifa edilib. Türkiyәdә çox mәşһur olan bu maһnı müəlliflərin pantürkçülükdə ittiham oluna biləcəyi səbəbinə görə 1920-ci ildәn sonra uzun müddət Azәrbaycanda sәslәndirilmәyib.

Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa edəndən sonra bu maһnı ictimaiyyәt qarşısında 1993-cü il martın 10-da Bakıda Respublika sarayında Әһmәd Cavadın anadan olmasının 100 illik yubiley gecәsindә sәslәndirilib.

Bununla yanaşı, bir çox nəşriyyatlarda, o cümlədən “Azərbaycan” nəşriyyatının nəşrlərində, “Musiqi dünyası” jurnalı, həmçinin elektron ensiklopediyalarda bu mahnının musiqisinin məhz Ü.Hacıbəyliyə məxsus olduğu göstərilib".

Əqli Mülkiyyət Agentliyinin musiqi eksperti, xalq artisti professor Faiq Sücəddinovun məsələyə dair rəyinə əsasən, Avraam Russonun ifa etdiyi “Kamança” mahnısı “...Üzeyir Hacıbəylinin Əhməd Cavadın sözlərinə bəstələdiyi “Çırpınırdı, Qara dəniz” mahnısı ilə tamamilə üst-üstə düşür:

"Erməni plagiatının növbəti qurbanı olan bu mahnı muğamın şur (keçidində) təsnifində yazılıb. Təsadüfü deyil ki, Səid Rüstəmovun “Gəlmədin” mahnısı, Emin Sabitoğlunun “Dağlar” mahnısı da şur təsnifində yazılmış və Üzeyir bəyin musiqisindən bəhrələnib. Beləliklə, sözügedən mahnı muğamın şur təsnifində yazılan məşhur Azərbaycan mahnısı “Çırpınırdı, Qara dəniz” ilə tam üst-üstə düşür”.

Agentlik qeyd edir: "Bəllidir ki, əsərin müəllifinin adının göstərilməməsi, əvəzində ifaçının adının ön plana çəkilməsi erməni plagiatının işlənmiş alətidir (bax: Kamran İmanov, Erməni yadelli nağılları, 2008).

Sayat Novanın müəllifliyinə gəldikdə, onun şeir-mahnılarının, nəğmələrinin 70%-ə qədəri Türk-Azərbaycan dilində yaradılıb və yayılıb. Müasir erməni ədəbiyyatının banisi Xaçatur Abovyan bunları etiraf edərək yazıb ki, “... ermənilər ancaq türkcə oxuyurlar”, “ermənilərin mahnı ilə dastanları yoxdur”. Tanınmış erməni ədəbiyyatşünası S.Palasanyan isə əlavə edib ki, “...biz (ermənilər) hansı xalqın təsiri altında oluruqsa, onun mahnılarını da özümüzünkü hesab edirik” (S. Palasanyan “Erməni nəğmələri”, S.Peterburq, 1868, erməni dilində). Erməni mənimsəmələrini təsdiqləyən digər erməni sənətşünas M.Nalbandyan isə xüsusi qeyd edib ki, “...əksər musiqi və nəğmələr türklərdən götürülüb. Mən ermənilərin yaşadığı çox yerlərdə olmuşam. Həmişə təmiz ermənicə olan bir şey eşitməmişəm...” (N.Nalbandyan, “Qədim şeirlər və nəğmələr haqqında”, Seçilmiş əsərləri külliyyatı, c. 1).

Sayat Novanın yaradıcılığı ilə bağlı aparılmış araşdırma da göstərir ki, onun əsərlərinin siyahısında “Çırpınırdı Qara dəniz” adlı şeir yoxdur.

Bundan başqa, 1982-ci ildə “Sovetskiy pisatel” nəşriyyatının Leninqrad bölməsində nəşr olunmuş “Саят Нова. Стихи” kitabında da Sayat Novanın bu adda və ya məzmunda şeiri yoxdur. Sayat Novanın “Kamança” şeiri Valeriy Bryusov tərəfindən rus dilinə tərcümə olunub.

Kamança ilə bağlı qeyd etmək lazımdır ki ermənilər tarın və kamançanın azərbaycanlılara məxsus olduğunu dəfələrlə etiraf etmişlər. Trdat Balean, dini xadim, folklor toplayan və naşir: “Aşıq alətlərinin adları türkcədir- saz, santur, kaman, yaxud kamança, bağlama” (Aрмянские ашуги. Собиратель Тридат Балеан. I Том, Издательство Мамурян, 1911, стр, 9, на армянском языке).

Trdat Balean: “Hətta şeirlərin adları da türkcədir: qoşma, dastan, qələndər, müstəzad-qələndər, müxəmməs-qələndər, divani, qəzəl, rübai-divani, müsəddəs-divani, səmai, müsəddəs-səmai, naxişkar-səmai, ədəkli-səmai, dübeyti, müxəmməs, təcnis, zəncirləmə, dildəyməz, əlifləmə, sətrənc, qitə, qəsidə, nəqarət və s.” (Aрмянские ашуги. Собиратель Тридат Балеан. I Том, Издательство Мамурян, 1911, стр, 9, на армянском языке).

Tbilisidə erməni dilində nəşr edilən “Mşaq” qəzeti 1916-cı ilin 3 sentyabr tarixli nömrəsində yazırdı ki, “...onların qulaqları tar və kamança səsləri ilə doldurulub. Ona görə də şərq musiqisi erməni xalqının cisminə və qanına hopub” (K. İmanov. “İnterfaks-Azərbaycan” İnformasiya Agentliyinə müsahibəsindən. 15 noyabr 2011-ci il).

Azərbaycan mədəniyyəti və onun inciləri Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın yorulmaz fəaliyyəti nəticəsində bütün dünyada tanınır. Вeynəlxalq səviyyədə də “kamança” musiqi alətinin Azərbaycan xalqına məxsus olduğu qəbul edilib. 2017-ci ildə sonlarında Cənubi Koreyada keçirilən YUNESKO-nun Qeyri-maddi Mədəni İrsin Qorunması üzrə Hökumətlərarası Komitənin 12-ci sessiyasında Azərbaycanın və İranın birgə təqdim etdiyi “Kamança simli musiqi alətinin hazırlanması və ifaçılıq sənəti” YUNESKO-nun Qeyri-maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ siyahısına daxil edilib.

Bundan başqa kamança haqqında Agentlik tərəfindən onlarca elmi məqalə və araşdırmalar dərc olunub, xarici dillərə tərcümə edilib və aidiyyəti üzrə göndərilib. Beləliklə, kamança Şərq və Orta Asiya xalqları arasında müxtəlif adlarla geniş yayılan qədim musiqi alətlərindən sayılır və onun bir neçə növü olub. Kamança yaylı qopuzun törəməsidir (M. Kərimov. “Azərbaycan musiqi alətləri” kitabının ikinci nəşri. 2010. Səh.136). Ortaq türkcədə «kiçik kaman» mənasını verir. Adının əski türkcə “qam” və “an”/”un” sözlərindən (uca, müqəddəs səs) yarandıgı, qam-maqların Tenqri (Tanrı) ilə ünsiyyət məqsədi ilə səsləndirildiyi barədə fikirlər də öz təsdiqini tapıb".

Əqli Mülkiyyət Agentliyinin məlumatında deyilir ki, “Çırpanırdı Qara dəniz” mahnısının müəlliflərinin müəlliflik hüquqlarının qorunma müddəti bitdiyi üçün, həmin mahnı və şeir ictimai varidat dairəsindən sayılır və mahnının böyük əhəmiyyət daşıdığını nəzərə alaraq o, ictimai varidatdan dövlət varidatına keçirilib və hazırda dövlət tərəfindən qorunur:

"Bununla yanaşı, qeyd etmək lazımdır ki, müəlliflərin şəxsi (qeyri-əmlak) hüquqlarının qorunması müddətsizdir. “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısının sözlərinin dəyişdirilməsi orijinal əsər müəlliflərinin şəxsi (qeyri-əmlak) hüquqlarının pozulmasıdır və qanun pozuntusu hesab olunur.

Odur ki, sözügedən əsərin hər hansı formada dəyişdirilməsi, mənimsənilməsi, özgəsinin adına çıxarılması müəllif-hüquq pozuntusu olaraq plagiata çevrilir.

Buna görə də Ü.Hacıbəylinin “Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısının erməniləşdirilməsi, habelə Sayat Novanın “Kamança” şeiri ilə eyniləşdirilməsi cəhdlərinin qarşısı beynəlxalq qanunvericiliyə uyğun olaraq tərəfimizdən hər zaman alınacaq".

Avqustun 5-də dolların manata qarşı məzənnəsi
Avqustun 5-də dolların manata qarşı məzənnəsi
Bravoda Mastercardla ödə, yeni Lexusla get (FOTO)
Bravoda Mastercardla ödə, yeni Lexusla get (FOTO)
Kapital Bank tam rəqəmsal onlayn hesab açma xidmətini təqdim edir
Kapital Bank tam rəqəmsal onlayn hesab açma xidmətini təqdim edir
Loading Bars
Xəbər lenti
Beyrutda güclü partlayış olub, ölənlər var (VİDEO) (ƏLAVƏ OLUNUB)
Metro avqustun 31-dək işləməyəcək
Bu şəxslər xidməti vəsiqələr əsasında rayonlara gedə bilərlər
ADY: Bakı-Tbilisi-Qars üzrə yükdaşımaların həcmi 127 min tondan çox artıb
Pakistanda “Azərbaycanın müasir dinamikası” adlı onlayn təcrübə proqramına start verilib (FOTO)
Elçin Əhmədov: Azərbaycan diasporunun əlaqələndirilmiş fəalliyyəti erməni lobbisini çətin vaziyyətə saldı
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 28 nəfər saxlanılıb
DGK və ASK arasında Əməkdaşlıq Şurasının növbəti iclası keçirilib (FOTO)
Fransada pandemiyanın ikinci dalğası barədə xəbərdarlıq edilib
AQTA ictimai iaşə müəssisələrinin nümayəndələri üçün videokonfrans keçirib (FOTO)
AZAL Çinin aparıcı həkimlərini Bakıya çatdırdı (FOTO)
Sevinc Həsənova: Dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan azalmaların əhaliyə heç bir təsiri olmayacaq
Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Şəhidlər Xiyabanında aparılan abadlıq-quruculuq və təmir işləri ilə tanış olub (FOTO)
Samir Şərifov: Dövlət büdcəsindən dəstək proqramlarının həyata keçirilməsi üçün 600 milyon manat vəsait ayrılıb
XİN: BMT Baş Assambleyasında COVID-19-a həsr olunmuş xüsusi sessiya davam edir
Dövlət büdcəsinə dəyişiklik layihəsi parlamentin plenar iclasına tövsiyə edildi (FOTO)
Deputatlarımız Belarusda Prezident seçkilərini müşahidə edəcəklər
AQTA əməkdaşları əkin sahələrində fitosanitar müşahidələr aparıblar
Avqustun 5-də dolların manata qarşı məzənnəsi
MTRŞ-nın videoformatda iclası keçirilib
BNA əlavə olaraq 5 ekspres xətt təşkil edir
İngiltərədə “McDonald’s” restoranı bağlandı - İşçilər karantinə alındı
Monteneqro Azərbaycanı epidemioloji baxımdan təhlükəsiz ölkələr siyahısına daxil edib
Azərbaycanda daha 226 nəfər koronavirusa yoluxdu, 588 nəfər sağaldı, 5 nəfər öldü
Vüqar Rəhimzadə: İşğalçı dövlətə «dur!» deməyin zamanı çoxdan çatıb
Azərbaycanda 2 idman kompleksi modul tipli xəstəxanaya çevrilir
Vüqar Məmmədov: Azərbaycanın diaspor siyasətinin ən mühüm istiqaməti birləşmə, fəaliyyətin mərkəzləşdirilməsi və təşkilatlanmadır (MÜSAHİBƏ)
Şəffaflıq və optimallaşdırma DSMF-yə transferti daha 238 mln. manat azaldıb
Ədalət Vəliyev partiya sədri Asim Mollazadə ilə görüşüb
AXCP və "Milli Şura"nın növbəti qeybətxana şousu: Karantinə görə insanların narahatlığı artır, bu da bizə sərf edir...
Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi Liviya ilə bağlı açıqlama yaydı
“Bacarıqlı gənclər” festivalı keçiriləcək
ABŞ-da futbolçunun evində atışma: Yaralılar var
Prezident İlham Əliyev Yasamalda salınacaq yeni parkla bağlı: Göstəriş verdim ki, bütün hasarlar sökülsün və vətəndaşların sərəncamına gözəl bir park verilsin
Zaqatalada içməli suyun verilməsi bərpa olunub
Prezident İlham Əliyev: Əgər bu iş ilin sonuna qədər başa çatsa, bu park sakinlər üçün yaxşı Yeni il bayramı hədiyyəsi ola bilər
Nurlanə Əliyeva: Bəxtəvər bəstəkar - əməkdar incəsənət xadimi Qəmbər Hüseynli (FOTO)
İstifadəyə yararlı çimərliklər hansılardır? - MONİTORİNQ
Qazaxda yeni məktəb binası tikiləcək - SƏRƏNCAM
10 kiloqramdan çox narkotik vasitə qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb (FOTO/VİDEO)
Prezident İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Fəttah Heydərovun vəfatı ilə bağlı nekroloq imzalayıblar
Samir Şərifov: Pandemiyanın qlobal iqtisadiyyata mənfi təsiri ölkəmizin tədiyyə balansının pisləşməsinə səbəb olub
Bravoda Mastercardla ödə, yeni Lexusla get (FOTO)
Qazaxda içməli su və kanalizasiya problemi həll edilir (FOTO)
Rayonlara yalnız ölkədaxili hərəkətinə “icaze.e-gov.az” portalı vasitəsilə icazə verilmiş şəxslər buraxılacaq
Xaricdə doktorantura təhsili ilə bağlı sənəd qəbulunun müddəti uzadılıb
“Torino”nun baş məşqçisi istefa verib
TƏBİB koronavirus testlərinin çatışmazlığı barədə iddialara münasibət bildirib
Mütəxəssis: İki həftə ərzində çimərliklərə getmə orqanizmin güclənməsində xüsusi rol oynaya bilər
Anar Əliyev: İşsizlikdən sığorta fondunun gəlirləri və xərcləri bərabər olmaqla 151,2 milyon manat nəzərdə tutulur
Deputat Sevil Mikayılovanın təşəbbüsü ilə Xudat sakinlərinə Qurban sovqatları paylanılıb (FOTO)
Yardımlıda "VAZ" yanıb
DSMF-nin gəlir və xərclərinin azalma səbəbi açıqlanıb (FOTO)
Təhsil Nazirliyində vətəndaşların qəbulu avqustun 31-dək dayandırılır
İqtisadi islahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzində kadr təyinatları olub
PAŞA Sığorta KASKO sığortası üzrə yeni endirim kampaniyasına start verir
Özünüməşğulluq proqramına qoşulmaq istəyənlər KOBİA-nın dəstəyindən də faydalana bilər
İranda daha 212 nәfәr koronavirusdan ölüb
Rabitə Nazirliyi genişzolaqlı internetin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi üçün yeni texnologiyalar tətbiq edir
Masazırda qonşusunun evindən oğurluq edən şəxs saxlanılıb (FOTO)
Türkiyədə zəlzələ baş verib
Norveçdə kruiz laynerinin sərnişinləri koronavirusa yoluxub
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Yasamal rayonunda salınacaq meşə tipli yeni parkda görüləcək işlərlə tanış olublar (FOTO) (YENİLƏNİB)
Avqustun 1-dək Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna daxil olan vəsait açıqlanıb
Sabah hava yağmursuz keçəcək, 35 dərəcəyə qədər isti olacaq
Almaniyada koronavirus pandemiyasının ikinci dalğası başlayıb
Yumşalma prosesi tədricən olmalı, sanitar-epidemioloji vəziyyətə uyğun mərhələli addımlar atılmalıdır - Deputat
AQTA ictimai iaşə müəssisələrinə müraciət etdi
Bolqarıstanda erməni əslli faşist Qaregin Njdeyə film çəkilib və heykəl ucaldılır (VİDEO)
Şəkidə leysan yağışlar evlərə və təsərrüfata ziyan vurub - Dəymiş zərər aktlaşdırılır
Bələdiyyə sədrləri və market direktoru cərimələndi (FOTO)
Azərbaycanlı şagird Rusiyadakı “Kurchatov” olimpiadasında 3-cü yerə çıxıb
Azyaşlı azərbaycanlı bloger Ermənistanın faşist siyasətinə etirazını bildirib
Fransa mətbuatında Elçin Əmirbəyovla Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə həsr olunmuş geniş müsahibə dərc edilib
Fəttah Heydərov I Fəxri xiyabanda dəfn olunub (ƏLAVƏ OLUNUB)
Neft Fondu iyulda valyuta hərraclarında 515,5 milyon dollar satıb
Azərbaycan nefti bahalaşır
Kürdəmirdə çətənə bitkisi yetişdirən şəxs saxlanılıb
Azərbaycana tibbi maska istehsal edən avadanlıqlar gətirilib (FOTO)
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 860 min nəfəri keçib
Bakıda gücləndirilmiş nəzarət tədbirləri davam etdirilir (FOTO)
Azərbaycanın zərgərlik sahəsi yeni səviyyəyə keçir
Meksikanın nüfuzlu mətbuat orqanı Ermənistanın son hərbi təxribatı ilə bağlı məqalə dərc edib
İsmayıllıda qrup şəklində ziyarətgaha gedənlər cərimələnib
Koronavirusla bağlı futbolda yeni qayda pozuntusu əlavə edilib
Bir neçə rayona leysan yağıb, çaylardan sel keçib
Yetkinlik yaşına çatmayanların baxımsızlığı istiqamətində tədbirlər həyata keçiriləcək
Tanışı ilə birlikdə həmkəndlisinin evindən oğurluq edən rayon sakini saxlanılıb
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayın 39 mini keçib
Deputat: Koronavirusla bağlı müsbət dinamikanın saxlanması üçün qaydalara riayət etmək vacibdir
Biləsuvarda əxlaqsızlıq yuvası aşkarlandı
Tramp ABŞ tarixinin ən böyük səhvini açıqlayıb
Göyçayda mal-qara oğruları saxlanılıb
Qazax sakini ehtiyatsızlıqdan həyat yoldaşını güllələyib öldürdü
Bravoda Mastercardla ödə, yeni Lexusla get (FOTO)
BŞTİ-də vətəndaşların qəbulu avqustun 31-dək dayandırılır
Azərbaycanda qızıl və gümüş bahalaşıb
DİM 5-11-ci siniflər üzrə sınaq imtahanları keçirir
ABŞ Əfqanıstandakı hərbi kontingentini azaldacaq
Pensiyalar və digər sosial ödənişlərdə heç bir azalma olmayacaq - Komitə sədri
Bütün xəbərlər