Dünya böhranı fərdi səylərlə arxada qoyula bilər - fransız universitetinin iqtisadiyyat professoru

Azərbaycan, Bakı, 13 fevral / Trend /

Fransa Paris-Dofin Universitetinin iqtisadiyyat professoru, "Mon Pelerin" cəmiyyətinin sabiq prezidenti Paskal Salin xüsusi olaraq Trend üçün.

Prezident Barak Obama tərəfindən hazırlanan ABŞ iqtisadiyyatının bərpası planı Senat tərəfindən qəbul edilib. O, 800 milyard dollar təşkil edə bilər ki, bu məbləğ həm vergilərin azaldılması, həm də dövlət xərclərinə yönəldilə bilər. Amerikan məmurları bu planın sənaye istehsalının 11,5 faiz azalmasını və işsizlik səviyyəsinin 7,6 faiz artımını yaşayan iqtisadiyyata vacib stimul verəcəyini düşünür.

Təəssüf ki, bu plan - bütün dünyadakı digər stimullaşdırma planları kimi, sadəcə xəyaldan başqa bir şey deyil. Niyə? Bu plan "keynsçilik" adlandırıla biləcək ümumi görüşlərdən toplanmış baxışlarla ruhlanır və işsizlik və iş fəallığının azalması şəraitində həmişə tələbin ümumi həcminin artırılmasından ibarətdir. Tələbin artımı istehsalçılar üçün öz məhsulunun həcmini artırmağa imkan verir ki, bu da eyni zamanda işsizliyin azalmasına kömək edir.

İndi hamıya məlumdur, ya da yaxşı məlum olmalıdır ki, heç bir sahədə problemin həlli onun səbəbi tapılmadan mümkün deyil. Bəs bu iqtisadi böhranın səbəbi nədir? Hamı üçün aşkar olmalıdır ki, böhrana səbəb, əsasən ABŞ-ın sabiq ekspansionist monetar siyasəti və müvafiq borc qalığıdır. Bütün bunlar ardıcıl olaraq istehsal strukturunun təhrif olunmasına gətirib çıxartdı. Çünki bəzi sahələr borcların yığılıb qalmasından başqalarından daha çox səmərə əldə edirdi. Aşağı faiz dərəcələri şəraitində sərmayəçilər normal faiz dərəcələri olduqda heç bir gəlir gətirməyən və 2004-2007-ci illər arasında dərəcələrin artırılması periodunda ortaya çıxan sərmayələrə qoyuluş edirdilər. Böhran - istehsal strukturunu lazımi duruma gətirmək üçün uyğunlaşma periodundan başqa bir şey deyil. Təəssüf ki, ona öz istiqamətini tapmağa yardım edəcək başqa heç bir qərar da yoxdur.

Biz stimullaşdırıcı planın nəticələrini onun maliyyələşmə məsələlərini gözdən keçirmədən qiymətləndirə bilmərik. Plan əlavə vəsaitləri ehtiva etmir. O, sadəcə onları özəl əllərdən dövlətə ötürür. Bu planın maliyyələşdirilməsi borclar hesabına ödənilərsə, özəl şəxs və firmalar sərmayələşmə üçün daha az vəsaitə malik olacaqlar. Amma pul yaradılması yolu ilə maliyyələşmə də təhlükəlidir, çünki xalq üçün inflyasiya vergisinin və iş fəallığının artımının yaranmasına gətirib çıxara bilər. Əslində böhranın borcların yığılıb qalması üzündən yarandığı halda dövlət borcunu artırmaq yetərincə paradoksal məsələdir.

Bu nöqteyi-nəzərdən stimillaşdırma planı lazımi uyğunlaşma prosesini ertələməkdən başqa heç bir şeyə nail ola bilməyəcək. İqtisadi çətinliklər dövründə mövcud pul vəsaitlərinin səmərəli paylanmasına ehtiyac vardır. Məsrəflər və maliyyələşdirməyə xərclər ağıllı qərar deyil. Keyns deyirdi ki, tələb və istehsalı artırmaq məqsədilə torpaqda böyük, lazımsız quyular qazmağa çoxlu pul xərcləmək olar. Bu çox ağılsız bir şeydir.

İndi planın xəyali xarakteri bizə onun müxtəlif tərəflərini qiymətləndirməyə mane olmur. Bu nöqteyi-nəzərdən stimullaşdırıcı planın bir hissəsi olan vergilərin azaldılması dövlət xərclərindən daha uyğun bir variant kimi görünür. Hər halda amerikan planı aşağı gəliri olan insanlar üçün vergi azaldılmasını nəzərdə tutur ki, bu da tamamilə ədalətli görünən qərardır. Ancaq prezident Obama bir müddət əvvəl deyib ki, yüksək gəlirə vergini artıracaq. Bu isə təhlükəlidir, çünki yeniliklər və daha fəal sahibkarların sərmayələşdirilməsi qarşısında maneələr yaradır. Sahibkarlıq fəaliyyətinə yetərincə stimul olmayınca məvacib və məşğulluq artımı da olmayacaq.

Böhran yaxşı məlumatlandırılmamış dövlət qərarları yox, yeni duruma fərdi səylərlə uyğunlaşma hesabına arxada qoyulacaq. Ancaq insanlar hökümətin iqtisadi problemi həll etmək imkanlarının olduğuna inanır. Dövlət rəhbərliyi isə nəsə etməli olduqlarını düşünür, amma bunun nədən ibarət olduğunu bilmirlər. Stimullaşdırıcı planın dəqiq təcrübəyə əsaslandığı görünüşü olsa da, bu belə deyil. Ancaq bizim dövrümüzdə xəyalların yaradılması ən çətin məsələlərdən biridir.

“AccessBank” QSC daşınmaz əmlakların qiymətləndirilməsinə dair tender elan edir
“AccessBank” QSC daşınmaz əmlakların qiymətləndirilməsinə dair tender elan edir
"Veliev" şirkəti “21-ci Avrasiya Qapı, Pəncərə və Şüşə 2020” beynəlxalq sərgisində iştirak edib (FOTO)
"Veliev" şirkəti “21-ci Avrasiya Qapı, Pəncərə və Şüşə 2020” beynəlxalq sərgisində iştirak edib (FOTO)
Bakı Limanı üfüqi yonma və tornaçı vintaçan dəzgahlarının satınalması üzrə  açıq müsabiqə elan edir
Bakı Limanı üfüqi yonma və tornaçı vintaçan dəzgahlarının satınalması üzrə açıq müsabiqə elan edir
Loading Bars
Xəbər lenti
Tərtər rayonunda ev yanıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 32 milyon nəfəri ötüb
"Bavariya" tarixində ikinci dəfə UEFA Superkubokunu qazanıb
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanda faktiki olaraq diktatura qurulub
Azərbaycan Prezidenti: Biz dünyaya dözümlülük və birgəyaşayış nümunəsini təqdim edirik
Azərbaycan Prezidenti: Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra olunmaması BMT-nin nüfuzunu sarsıdır
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın məqsədi işğal edilmiş ərazilərin ilhaqına nail olmaqdır
Azərbaycan Prezidenti: Biz bütün ölkələri Ermənistana silah təchizatından çəkinməyə çağırırıq
Prezident İlham Əliyev: Bizdə erməni ASALA terror təşkilatının işğal edilmiş ərazilərimizdə olması ilə bağlı etibarlı məlumatlar var
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü heç vaxt danışıqlar mövzusu olmayıb və olmayacaq
Prezident İlham Əliyev: Pandemiyanın iqtisadi çətinliklərinə baxmayaraq, vətəndaşlarımızın həyatı və sağlamlığı bizim üçün prioritet təşkil edir
Prezident İlham Əliyev: Bəyanatlar kifayət etmir, bizim real addımlara ehtiyacımız var
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində Ermənistan silahlı qüvvələrinin qanunsuz mövcudluğu regional sülhə və təhlükəsizliyə böyük təhdiddir
Azərbaycan Prezidenti: Bəzi hallarda BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri bir neçə gün ərzində icra edilir
Prezident İlham Əliyev: Dayanıqlı beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün işğala son qoyulmalıdır
Prezident İlham Əliyev BMT Baş Assambleyasının 75-ci sessiyasının ümumi debatlarında videoformatda çıxış edib (FOTO)
Bakıda restoranda yanğın olub
Pakistanlı ekspert: Ermənistan İslamafobiyanın dövlət siyasəti olduğu bir ölkədir
Bakıda 127 obyekt karantin qaydalarını pozduğuna görə cərimələndi
Bakıda yanğın var: Küçədə hərəkət dayndırılıb (VİDEO)
Meksika prezidenti Azərbaycan səfirinin etimadnaməsini qəbul edib
Böyük Britaniya bir sıra ölkələrdən gələnlərə yenidən karantın tətbiq edəcək
Prokurorluq Yusif İldırımzadənin qaynının öldürülməsi xəbərinə aydınlıq gətirdi
“Azərbaycan görüntü xatirinə danışıqlarda iştirak etməyəcək” – “Hədəf”də TƏHLİL
Sentyabrın 25-i üçün teledərslərin cədvəli açıqlanıb
Bakıda mənzildən iki qadın meyiti tapılıb
İsveçdə Böyük Britaniya səfirliyinin yaxınlığında şübhəli zərf aşkar edilib
BP mühəndislik ixtisasları üzrə təhsilə dəstəyini davam etdirir
Yeni dövrü başlayan Balaxanı: Sakinlər görülən işlərə görə minnətdarlıqlarını bildirirlər (VİDEO)
Araz Əzimov: Ermənistan rəhbərliyi münaqişənin həlli ilə bağlı təklifləri rədd etməklə danışıqları mənasız edir
İspaniyada leysan nəticəsində metro stansiyalarını su basıb
Gürcüstan Prezidenti Azərbaycanın Xarici İşlər nazirini qəbul edib (FOTO)
“Aqroservis”: Azərbaycanda gübrə çatışmazlığı yoxdur
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Kənd Təsərrüfatı naziri Ağdaş və Göyçayda təsərrüfatlara baş çəkib, fermerlərlə görüşüb (FOTO)
YAP İdarə Heyətinin videokonfrans formatında növbəti iclası keçirilib
Türk Hava Yolları Ankara-Bakı-Ankara xüsusi uçuşlarına başlayır
Ermənilər Azərbaycana qarşı təxribatları davam etdirir: Saxta paylaşımlarla Türkiyə-Azərbaycan əlaqələrinə "çamur atılır" (FOTOFAKT)
Prokurorluq Nərimanovdakı qətllə bağlı məlumat yaydı
Azərbaycan nefti bahalaşıb
DİM pandemiya dövründə həyata keçirilən tədbir və fəaliyyətləri açıqlayıb
Ombudsmanın Milli Preventiv Qrupu Şəmkir Rayon Polis Şöbəsinin müvəqqəti saxlama yerinə başçəkmə həyata keçirib
PAŞA Bank AzerGold şirkətinin istiqraz emissiyasını müvəffəqiyyətlə yerləşdirmişdir
HHQ-nin təlim-döyüş uçuşları keçirilir (FOTO/VİDEO)
Ceyhun Bayramov Gürcüstan Parlamentinin Sədr müavini ilə görüşüb (FOTO)
Sabiq prokurorun qaynı evində amansızlıqla öldürüldü
BMT-nin Baş katibi: Bəşəriyyət koronavirus pandemiyasının sınağından keçə bilmədi
Plan yerləri yüksək faizlə dolan ali məktəblərin adları açıqlandı
DİM sədri: Builki buraxılış imtahanlarının nəticələri keçən illə müqayisədə daha yüksəkdir
Xarici işlər naziri: Gürcüstan-Azərbaycan humanitar münasibətləri genişlənməkdə davam edəcək
Türkiyənin Azərbaycandakı Səfiri Mətbuat Şurasında olub (FOTO)
Gəncədə Azərbaycan Texniki Universitetinin tədris filialı açılıb (FOTO)
ÜST koronavirus haqqında şayiələrin təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edib
Azərbaycanda ilk borc fondu təsis edilib
Məleykə Abbaszadə: Buraxılış imtahanlarında xarici dildə danışma qabiliyyətini yoxlaya bilməyəcəyik
Dövlət Turizm Agentliyinin və AQTA-nın səlahiyyətləri artırılıb
Bu şəxslərin təhsil haqları dövlət tərəfindən ödəniləcək - DİM sədrindən AÇIQLAMA
Sentyabrın 25-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Yelo Bank yeni İnternet bankçılıq xidmətini istifadəyə verdi
Azercell-in “Qızıl Sponsor”luğu və Rəqəmsal Tərəfdaşlığı ilə keçirilən 7-ci beynəlxalq “womENcourage” virtual toplantısı işinə başlayıb
Təhsil naziri “World Skills International” (WSI) təşkilatının rəhbər heyəti ilə görüşüb (FOTO)
Pərvin Kərimzadə: Ölkə Prezidenti qətiyyətli mövqeyini bir daha dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırdı
Ali məktəblərdə boş qalan yerlərin sayı açıqlandı
İqtisad Universitetinin bir qrup əməkdaşı fəxri ad və ordenlərlə təltif edildi
Bu rayonda koronavirusa yoluxan 48 aktiv xəstə var - 11 nəfər isə dünyasını dəyişib
Hərbi hissəyə basqın edib əsgəri öldürən şəxs ömürlük azadlıqdan məhrum edilib
İqtisad Universitetinin professoru Əli Həsənova Prezidentin fərdi təqaüdü verildi - SƏRƏNCAM
Pakistan səfiri: Azərbaycan çətin dövrlərdə Qoşulmama Hərəkatına bacarıqla rəhbərlik edir
Kamran Əliyev prokurorluğun ictimai köməkçiləri ilə görüşüb (FOTO)
Yüksək balla ali məktəbə qəbul ola bilməyənlərin sayı açıqlandı
Ceyhun Bayramov Gürcüstanın Baş naziri Giorgi Qaxaria ilə görüşüb (FOTO)
Gürcüstan və Azərbaycan dövlət sərhədinin delimitasiyası məsələsi üzərində işləyir
Deputat: Ermənistan rəhbərliyi Soros Fondunun tapşırıqlarını yerinə yetirir
Milli Məclisin Sədri Sahibə Qafarovanın Rusiyaya rəsmi səfərinin yekunlarına dair məlumat yayılıb (FOTO/VİDEO)
Unibank 20 vətəndaşımızın şəxsi biznesini yaratmaq arzusunu həyata keçirdi (FOTO)
XİN Nikol Paşinyanın təxribatçı fəaliyyəti ilə bağlı məlumat yaydı - SİYAHI
Məhkəmə Hüquq Şurasının növbəti iclası keçirildi
Məktəblərdə koronavirusla mübarizə üçün dəstək komandaları yaradılıb (FOTO)
Korrupsiya faktına görə Sabirabad məhkəməsinin hakiminə töhmət verildi
Nərgiz Cəlilova AzTV-də yeni vəzifəyə təyin olunub
Mikayıl Cabbarov: “Daşkəsən” yatağı polad məhsulların istehsalı üçün böyük perspektiv vəd edir
Azərbaycanda 162 nəfər koronavirusa yoluxdu, 133 nəfər sağaldı, 1 nəfər vəfat etdi
İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov “Daşkəsən” dəmir filizi və “Çovdar” qızıl yataqları ilə tanış olub (FOTO)
Bu gün 19 şagirddə koronavirus aşkarlanıb
“Sadələşdirilmiş Bəyannamə - Elektron Ticarət” layihəsinin təqdimatı keçirilib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda Elektron Su Portalı istifadəyə verilib (FOTO)
Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsi hesabat verdi (FOTO)
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 25 min nəfəri keçib
Qızını zəncirləyən atanın cinayət işi məhkəməyə göndərilib
Mingəçevir Dövlət Universitetinə qəbul olan abituriyentlərin nəzərinə
Soydaşımız Estoniyada siyasi partiyanın həmsədri seçilib
Aİ: Koronavirusla bağlı vəziyyət mart ayı ilə müqayisədə daha pisdir
Səhiyyə Nazirliyinin şöbə müdiri pandemiya dövründə təhsil müəssisələrindəki vəziyyətdən danışıb
XİN nazirlərin görüşünün təfərrüatlarını açıqlayıb (FOTO)
Hərbi Hava Qüvvələrinin gecə təlimləri keçirilib (FOTO/VİDEO)
Mikayıl Cabbarov: “AzerGold” istiqrazları vətəndaşlar üçün yeni investisiya imkanlarının formalaşmasında xüsusi rol oynayacaq (FOTO)
LafargeHolcim elmi əsaslı hədəflərlə Sıfır Emissiya Öhdəliyi imzalayıb
Bakıdakı qurumuş ağaclar götürülməsə, digər ağaclara da xəstəlik keçəcək - XƏBƏRDARLIQ
Azərbaycanda İLK olan layihənin icrasına harda başlanılıb? (FOTO)
SOFAZ öz investisiya fəaliyyətinə zəruri taktiki dəyişikliklər etməyə davam edəcək
Bütün xəbərlər