Vergi cinayətləri nə zaman, necə və kimlər tərəfindən törədilir?

Vergi cinayətləri nə zaman, necə və kimlər tərəfindən törədilir?

Azərbaycan, Bakı, 9 oktyabr /Trend/

Təcrübə göstərir ki, bazar münasibətlərinin formalaşması və sürətli inkişaf müasir Azərbaycanda müsbət amillərlə yanaşı, həm də çətin, ziddiyyətli və mürəkkəb proseslərin yaranmasına təkan verir. Belə ki, ölkəmiz müstəqillik qazandıqdan sonra bazar münasibətlərinin inkişafının ilk illərindən etibarən dövlət çoxsaylı vergiödəyicilərin vergi ödəməkdən yayınması halları ilə qarşılaşır. Şübhəsiz ki, bu hal büdcənin gəlir hissəsindən əhəmiyyətli dərəcədə itkilərin müşahidə olunması ilə nəticələnir. Bununla əlaqədar hüquq-mühafizə orqanlarının qarşısında vergidən yayınanlarla mübarizə kimi məsul bir vəzifə durur. Çünki statistika göstərir ki, vergi cinayətləri ilbəil artır.

Bakı Hüquq Mərkəzinin (BHM) hüquq məsləhətçisi İsrafil Əlili vergi cinayətləri, onların istintaqı, bu cür cinayətlərin törədilməsinə şərait yaradan amillər, vergi cinayətlərinin subyektləri və s. barədə qısa məlumat verib.

Hüquqşünas qeyd edib: "Ölkəmizin vergi sistemində cinayətlərin ibtidai araşdırılmasını və əməliyyat-axtarış tədbirlərini həyata keçirən struktur kimi Vergilər Nazirliyi yanında Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamenti fəaliyyət göstərir. Vergilər Nazirliyi yanında Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamenti vergi ödəməkdən yayınma və vergi orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər cinayətlər üzrə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada yoxlama aparır, təhqiqat və istintaq aparır, əməliyyat-axtarış fəaliyyətini həyata keçirir, daha sonra vergi ödəməkdən yayınma və vergi orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər cinayətlərə qarşı mübarizə sahəsində vergi orqanlarının hüquq-mühafizə orqanları ilə, o cümlədən, xarici dövlətlərin hüquq-mühafizə qurumları ilə işgüzar münasibətlər yaradır və zəruri hallarda xidməti vəzifələrinin icrası zamanı vergi orqanlarının əməkdaşlarının şəxsi təhlükəsizliyini təmin etmək üçün müəyyən edilmiş qaydada tədbirlər görür".

Hüquqşünas bildirib ki, yuxarıda qeyd olunan vəzifələrin həyata keçirilməsi üçün Departamentə Azərbaycan Respublikası CM-nin 192-ci (Qanunsuz sahibkarlıq), 193-cü (Yalançı sahibkarlıq) və 213-cü (Vergi ödəməkdən yayınma) və 213.1-ci (Aksiz vergisini ödəməkdən yayınma) maddələri üzrə cinayət işlərinin təhqiqatı və istintaqı başlanması, habelə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "Sahibkarlığın inkişafına mane olan müdaxilələrin qarşısının alınması haqqında" 28.09.2002-ci il tarixli Fərmanı ilə CM-nin 192,193, və 213-cü maddələri ilə cinayət işləri başlandıqda bu cinayətlərin ibtidai istintaqı zamanı həmin məcəllənin daha 26 maddəsində nəzərdə tutulan cinayətlər üzrə, o cümlədən, 178-ci (Dələduzluq), 179-cu (Mənimsəmə və ya israf etmə), 308-ci (Vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmə), 309-cu (Vəzifə səlahiyyətini aşma), 311-ci (Rüşvət alma), 312-ci (Rüşvət vermə), 313-cü (Vəzifə saxtakarlığı), 314-cü (Səhlənkarlıq) və iqtisadi fəaliyyət sahəsində törədilən cinayətlərlə bağlı digər maddələr üzrə ibtidai istintaqın aparılması səlahiyyəti də Vergi Cinayətlərinin İbtidai Araşdırılması Departamentinə verilib:

"Əgər vergi cinayətlərini kriminalistik baxımdan nəzərdən keçirsək, demək olar ki, onların əsasında vergi orqanlarının simasında dövlət və vergiödəyicilər arasında olan konflikt dayanır. Vergi cinayətlərinin yaranması səbəbləri nəinki digər sahələr üzrə olan cinayətlərdən, həmçinin iqtisadi sahədə olan cinayətlərdən də öz spesifik cəhətləri ilə fərqlənir. Bu cinayətlərin törədilməsinə əsas təkan verəcək səbəblər kimi aşağıdakıları qeyd etmək olar:

- Ölkənin iqtisadi həyatında baş verən köklü dəyişikliklərin doğurduğu iqtisadi səbəblər (məsələn, istehsalın aşağı düşməsi və ya kapitalın xaricə daşınması);
- Vergi qanunvericiliyinin yetkin olmaması, onda olan qeyri-stabillikdən yaranan hüquqi səbəblər;
- Vətəndaşların əksəriyyəti üçün səciyyəvi olan vergi sisteminə mənfi münasibətdən doğan psixoloji səbəblər".

Onun sözlərinə görə, vergi cinayətlərini törədə biləcək şəxslərin dairəsi kifayət qədər geniş aparıla bilər: "Bir çox hallarda bu kateqoriya cinayətlər qabaqcadan əlbir olan şəxslər tərəfindən törədilə bilir. Eyni zamanda, bir faktoru da nəzərə almaq lazımdır ki, təcrübədə bu cinayəti törədən elə şəxslərə rast gəlinir ki, onlar bu cinayəti bilməyərəkdən törədirlər. Konkret desək, onlar bu cinayətin əsl icraçısının tapşırıqlarını yerinə yetirərək cinayət törətdiklərinin fərqində olmurlar. Ona görə də cinayətin törədilməsinə birbaşa aidiyyəti ola biləcək şəxslərin dairəsinin müəyyən edilməsi bu tip cinayətlərin istintaqı üçün böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu, müstəntiqi böyük həcmli lazımsız işlərin yerinə yetirilməsindən azad edir. İstintaq və məhkəmə təcrübəsi, eyni zamanda, elmi tədqiqatlar göstərir ki, vergi cinayətlərini törədənlərin böyük əksəriyyəti kişilərdir. Bu kateqoriyadan olan işlər üzrə cinayətlərin törədilməsində təqsirkar olan 20 yaşından aşağı olan şəxslərə isə ümumiyyətlə rast gəlinmir. Statistikaya əsasən, vergi cinayəti törədənlərin böyük əksəriyyəti ali təhsilli, hətta alimlik dərəcəsi olan insanlardır".

Sonda hüquq məsləhətçisi əlavə edib ki, vergiləri və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarını ödəməkdən yayınma əməli başlıca olaraq iki qrup üsulla törədilə bilər: 1) vergilərin və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödəyicisi tərəfindən saxta mühasibat və vergi sənədlərinin tərtib edilməsi, həmin sənədlərə yanlış məlumatların daxil edilməsi, əmlakın, gəlirlərin və ümumiyyətlə, vergitutma obyektinin gizlədilməsi, işçilərin sayının düzgün göstərilməməsi, işçilərlə əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməməsi, onların real əmək haqlarının gizlədilməsi və s. üsullarla; 2) mühasibat və vergi sənədlərində hər şeyin qaydasında olmasına baxmayaraq, vergilərin və məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməməsi:

"Vergiləri ödəməkdən yayınma fiziki şəxslər tərəfindən daha çox qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda gəlirlər haqqında bəyannamə təqdim etməməklə, gəlirlərin həcmini azaltmaqla və ya xərclərin həcmini artırmaqla, əmlakı uçotdan gizlətməklə, öz fəaliyyəti və əlavə gəlir mənbələri haqqında məlumatları təhrif etməklə, bəyannamə verməyə borclu olan şəxs olduğunu gizlətməklə, vergi güzəştləri əldə etmək üçün saxta sənədlər təqdim etməklə və digər üsullarla, hüquqi şəxslər tərəfindən isə mühasibat və vergi sənədlərinə gəlirlərin azaldlmasına, xərclərin artırılmasına və ya vergi tutulması üçün əhəmiyyət kəsb edən digər faktların qəsdən saxtalaşdırılmasına yönəlmiş həqiqətəuyğun gəlməyən, yalan məlumatların daxil edilməsi, əmlakın gizlədilməsi, təşkilatın həyata keçirdiyi kommersiya və ya başqa təsərrüfat-maliyyə əməliyyatlarının qeydiyyata alınmaması və s. üsullarla törədilə bilər".

Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub (FOTO)
Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub (FOTO)
100 ildən artıq Azərbaycanın tarixi alətlərini hazırlayan Yaqubovlar (VİDEO) (FOTO)
100 ildən artıq Azərbaycanın tarixi alətlərini hazırlayan Yaqubovlar (VİDEO) (FOTO)
Di Kaprio "Apple" ilə eksklüziv müqavilə imzaladı
Di Kaprio "Apple" ilə eksklüziv müqavilə imzaladı
Loading Bars
Xəbər lenti
Qaradağ Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vətəndaşları növbəti dəfə video qəbul formatında dinləyib (FOTO)
Kaspersky kiçik və orta sahibkarlığı qorumaq üçün həllər üzərində işləyən startaplar axtarmağa başlayır
Bakı-Xırdalan-Sumqayıt qatarlarının hərəkəti 3 ay müddətinə dayandırılacaq
Koronavirusla bağlı yaradılan 814 Çağrı Mərkəzi bu müraciətləri qəbul edir
Vəzifəli şəxs barəsində cinayət işi baxılması üçün məhkəməyə göndərilib - Baş Prokurorluq
Bu gün biz hibrid müharibəsi ilə üz-üzəyik - Hikmət Babaoğlu
DİM: Dövlət qulluğuna imtahan verib nazir müavini vəzifəsinə yüksələn də var
Koronavirusun zəif nöqtəsi aşkar edilib
"Ukrtransnafta" Belarusa nəql olunacaq Azərbaycan neftinin tankerdən boşaldılmasına başlayıb
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 19 milyon nəfəri keçdi
Milli Məclisin bügünkü növbədənkənar iclası başa çatdı
Müdafiə Nazirliyi: Avqustun 9-da keçiriləcək andiçmə mərasimində valideynlərin iştirakı qadağandır
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 18 minə çatır
Əli Hüseynli xüsusi rütbəli şəxslərin məxfiliyi ilə bağlı nazir müavininə sual ünvanlayıb
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 870 mini keçib
Livanlı deputat: Livana maliyyə yardımı göstərməklə Azərbaycan Prezident İlham Əliyevin şəxsində İslam həmrəyliyi nümayiş etdirdi
Dövlət strukturunda strateji baxımdan müzakirələrə ehtiyac var - Siyavuş Novruzov
Prezident İlham Əliyev: Koronavirusa qarşı mübarizədə müsbət dinamika bizi çox sevindirir
Hərbi qulluqçuların pensiyalarının azalmasından söhbət gedə bilməz - Nazir müavini
Peşəyə müstəqil yiyələnənlər də təhsil sənədi alacaq - Qiymətləndirilmə başlandı
Nazir müavini uşaq pulu ilə bağlı məsələyə münasibət bildirdi
Rusiyada dəmiryol stansiyasında partlayış - Ölən var
Sabah hava küləkli olacaq
Anar Əliyev: I qrup əlilliyi olan şəxslərlə bağlı xüsusi komissiya yaradılıb
Bu ilin əvvəlindən “Məşğulluq” altsisteminə 100 mindən çox vakansiya daxil edilib
Uşaq pulu ilə bağlı məsələ Milli Məclisdə müzakirə olunub
"İnstagram"da narkotiki təbliğ edən şəxs həbs olunub (FOTO/VİDEO)
Hindistanda koronavirus xəstələrinin müalicə olunduğu xəstəxana yanıb - 8 ölü
Azərbaycan və Türkiyə hərbçiləri birgə təlimlərin müxtəlif elementlərini icra ediblər (FOTO/VİDEO)
Maliyyə nazirinin müavini deputatların xərclərlə bağlı təkliflərinə münasibət bildirib
Prezident İlham Əliyev koronavirusla mübarizə sahəsində görülən tədbirlər və sosial-iqtisadi vəziyyətlə bağlı videoformatda müşavirə keçirib (FOTO)
Metrodakı qrunt sularından yaşıllıqların suvarılması üçün istifadə edilməyə başlanıldı
Rayona gedən avtobus sürücüsü saxlanıldı, sərnişinlər cərimələndi (FOTO/VİDEO)
Nazir müavini: Su problemləri ilə əlaqədar vəsaitlərin ayrılması nəzərdə tutulub
2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik II oxunuşda qəbul edildi
Arzu Nağıyev: Mərkəzləşmiş xərclər üçün ayrılan vəsaitlərdə müəyyən dəyişikliklər edilməsi lazımdır
DSMF-yə büdcədən ayrılan vəsait 13% azaldılır
Avtomobildən yarım kiloqramdan artıq heroin və psixatrop maddə aşkarlanıb
Türkiyə Azərbaycana növbəti tibbi yardım göndərəcək
Mərkəzi Gömrük Hospitalının həkimi koronavirusun gizli məqamları ilə bağlı sualları cavablandırıb (MÜSAHİBƏ)
Ermənistanda hərbçilərin olduğu maşın qəzaya uğradı - Ölü və yaralılar var
Naxçıvana təyyarə reyslərin artırılmasına ehtiyac var - Siyavuş Novruzov
Paytaxtda yeni məktəb binaları inşa olunur (FOTO)
Beynəlxalq axtarışda olan şəxs Gürcüstandan Azərbaycana ekstradisiya olunub
Siyavuş Novruzov: Naxçıvana ayrılan dotasiya artırılmalıdır
BNA: Avtobusların sayını azaldan daşıyıcılarla bağlı tədbir görülür
Bağlanan bankların əmanətçilərinə 402,3 milyon manat kompensasiya ödənilib
İndiyə kimi fərdi sahibkarlara 170 milyon manatdan çox vəsait ödənilib
Azərbaycanla Türkiyə arasında qarşılıqlı vizadan azad etmə haqqında saziş avqustun 13-dən qüvvəyə minir
Dünyada ilk dəfə Sumqayıt stadionunda "Meksika dalğası" şəklində fəvvarə kompleksi ucaldılacaq (FOTO)
SOCAR AVIATION Milas-Bodrum hava limanında yanacaq tədarükünü öz obyektindən həyata keçirəcək
15 200 aztəminatlı tələbənin təhsil haqqını dövlət ödəyəcək
Ağdaşda tibbi maskadan istifadə etməyənlər cərimələnib (FOTO)
Dövlət qulluğu imtahanı ilə bağlı statistik məlumatlar açıqlanıb
Gömrükdən gizlədilən dərman preparatları aşkar edildi (FOTO)
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 770 nəfəri keçib
İmişlidə oğurluq edən şəxslər saxlanılıb
Yasamalda tanışını ağır yaralayan şəxs saxlanılıb
“DOST” mərkəzlərində vətəndaş qəbulu bərpa olundu (FOTO)
Şabranda əməliyyat: üç nəfər saxlanıldı (FOTO)
AÇG və Şahdəniz üzrə gəlirlər açıqlanıb
Koronavirusa yoluxan və xəstəlikdən ölən tibb işçiləri ilə bağlı təzminatın ödənilməsi üçün təkliflər hazırlanıb - RƏSMİ
Polis təqibindən qaçan yeniyetmələr silahla Trampın malikanəsinə daxil olub
General Polad Həşimovun adı Həzi Aslanovun adına olan küçəyə verilməyib - İcra Hakimiyyəti (YENİLƏNİB) (FOTO)
TANAP gündəlik qaz axınının maksimum səviyyəsinə çatdı
Azərbaycanla İran arasında əmək və sosial müdafiə sahəsində əməkdaşlıq müzakirə olunub
Məktəblər açılsa, hansı şərtlərə əməl edilməlidir?
Biləsuvarda gizli nişan mərasimi keçirənlər cərimələnib
Bu içkilər kökəlməyə yol açır
Goranboyda qadın güllələnərək öldürülüb
Qazaxıstandan ölkəmizə indiyədək gəmi ilə 180 azərbaycanlı gətirilib
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyətlə bağlı məlumat yaydı
Şahdağ Milli Parkında üçüncü zubr balası dünyaya gəlib (FOTO)
Avqustun 6-da xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri
Elin Süleymanov: Ermənistanın son əməlləri sülh prosesi üçün real perspektivlərə zərbə vurur
Deputatlar bu gün 6 məsələni müzakirə edəcək
Sumqayıtda "LADA" yanıb
Seul KXDR ilə ticarət mübadiləsi imkanlarını araşdırır
2020-ci ildə "Amazon" korporasiyasının 7.2 milyard dollardan çox səhmi satılıb
BMT-nin baş katibi: Nüvə silahına sahib olmaq təhlükəsizliyi zəiflədir
Pakistanda partlayış nəticəsində 39 nəfər yaralanıb
ABŞ ölkə seçkilərinə müdaxilə edənlər barədə məlumat üçün $10 milyon mükafat vəd edir
"Mançester Yunayted" və "İnter"Avropa Liqasının 1/4 finalına çıxıblar
Bakıda çoxmərtəbəli binada yanğın olub
Pompeo Avstriya, Sloveniya, Polşa və Çex Respublikasına səfər edəcək
Estoniyada koronavirusun ikinci dalğası başlayır
Moskvada son sutkada koronavirusdan daha 13 nəfər ölüb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 206 mindən çox artıb
Livanda partlayışda həlak olanların sayı 137 nəfərə yüksəlib (Əlavə olunub)
Milli Məclisin qarşısında törədilən təxribatla bağlı cinayət işi davam edir (VİDEO)
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 219 min nəfəri ötüb
Prezidentin BMT Baş Assambleyasının xüsusi sessiyasının çağırılması təşəbbüsü “Hədəf”də müzakirə olunub (FOTO)
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son vəziyyət açıqlandı
Vəkili Fuad Qəhrəmanlının son vəziyyəti ilə bağlı açıqlama verdi
Hər bir Azərbaycan vətəndaşının sosial həyatı və rifahı dövlət qayğısı ilə daim əhatələnəcək - Bəhruz Quliyev
Koronavirusun ikinci dalğası Fransanı da gözləyir
Professor İbrahim Öztək: Çimərliklərdəki yoluxma riski digər kütləvi toplanma yerlərindən daha yüksəkdir
Sahibkarlara icarə haqları 9 ay müddətində hesablanmayacaq
Peşə təhsili üzrə imtahanın keçirilmə QAYDASI müəyyənləşdi
Xaricdəki azərbaycanlı professorlar: Qarabağ məsələsi qeyrət, namus, milli şərəf məsələsidir
Bütün xəbərlər